༄༅།། ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་

པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་

ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་

རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་

རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་

བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།

གླེགས་བམ་ཉེར་བཞི་པ།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན། ༢༠༡༩
The Official Biography of His Holiness the Dalai Lama Norbulingka Institute

དཔར་ཐེངས་དང་པོ། དེབ་གྲངས་ལྔ་ཚན་ ༥༠༠
First Edition:500 copies.

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ཡིག་ཐོག་བཀའ་འཁྲོལ་མེད་པར་དེབ་འདི་ཆ་ཚང་ངམ། ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་ཐབས་རྣམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱིན་ཡིག་སོགས་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་གང་གི་ཐོག་ཏུའང་ཕབ་བསྒྱུར་དང་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་འགྲེམས་མི་ཆོག
Copyright © 2019 Norbulingka Institute. All rights reserved, including the right to reproduce or translate this book or portions thereof in any form whatsoever.
For information and permission, please contact The Director, Norbulingka Institute.

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།
ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།
Editorial Team: Kalon Trisur Kalsang Yeshi, Namgyal Dorjee, Sherab Gyamso, Yeshi Gawa, Karma Dorjee, Lakshay, Gendun, Sonam Tsering, Kalsang Tsultrim

Published by: Norbulingka Institute
Norbulingka Institute
PO Sidhpur-176057 Dharamsala
Distt. Kangra, HP India
Tel:+91 1892 246502 / 246405
Fax:+91 1892 246404
E-mail:info@norbulingka.org

ISBN: 978-81-94011-09-4

Printed at Archana Ph: 011 26810747 / 48
www.archanapress.com

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པར་ཐུགས་སྣང་ལྡན་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་རེ་འདོད་སྐོང་ཕྱིར། ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོའི་པོད་ཕྲེང་རྣམས། ཀུན་གྱིས་གཟིགས་བདེའི་སླད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་ལ། ཡིག་གཟུགས་རྙིང་པ་ནས་ Unicode ལ་སྒྱུར་སྐབས་ཆད་ལྷག་ནོར་འཁྲུལ་རེ་ཟུང་བྱུང་ཡོད་སྲིད་པས། རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་གི་དགོངས་ཚུལ་ལྷུག་པོར་གསུང་བའི་རེ་བ་ཞུ།

དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད།

དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདིའི་ནང་སྤྱི་འགྲོས་ལྟར་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་གི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ལམ་དུ་བཀོད་པའི་དེབ་ཕྲེང་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་བྱུང་དང་འབྱུང་འགྱུར་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཡོན་ཞིག་ཡིན། རང་རེ་གངས་ལྗོངས་པར་མཚོན་ན་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པའི་མཛད་རྣམ་འགོད་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་གནས་ལུགས་ཤིག་དང༌། དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་ལའང་མེད་པའི་ལྷ་སྐལ་དུ་རྒྱལ་བློན་སེམས་དཔའ་དུ་མ་དང༌། སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པས་གསེར་འཁོར་ཕྱག་མཚན་དུ་བཞེས་པ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་སྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་བོད་འབངས་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་འདིར་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་སླད་ཐུགས་བསྐྱེད་ལྟར་དུས་དང་འཚམས་པར་ཁ་ལྗོངས་པད་མའི་འདབ་མ་དགོད་པའི་ལྟེ་གནས་སུ། མཚན་དཔེའི་གེ་སར་གྱི་ཕྲ་ཚོམ་དགོད་པ་དང༌། ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་བོད་འབངས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡོལ་གོར་ཐོབ་པ་ནི། བོད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩ་སླར་གསོ་ཐུབ་པའི་སྡོང་པོའི་རྩ་བ་ཚུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལོས་ཡིན།

གང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་བདེ་རྩ་གཅིག་ཉིད་དུ་འཕྱན་པའི་ཁྲོད་ནས། གླིང་འདིར་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བདོ་ཞིང༌། ཁ་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ནི་ཟེགས་མ་རེ་ཡང་བརྗོད་ནུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་འགོངས་པ་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་མཛད་པའི་གཤིས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

འོན་ཏང༌། གང་གི་མཚན་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་གདུལ་བྱའི་བློ་འཚམས་གང་ནུས་འགོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་དཀར་ལེགས་ཚོགས་གསེར་གྱི་ཆོས་སྡོང་ཆེན་པོ་མཐོར་འདེགས་དང་ལྷན། ལྔ་རིག་ནོར་བུའི་ཕྲ་རྒྱན་འགོད་པའི་དགའ་སྟོན་དེ་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཟོང་ལས་བསྐྲུན་རྒྱུའི་སྐལ་བར་ཐོབ་པ་དེ་ནི། དེ་བས་ལྷག་པའི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་མེད་པའི་རྨད་བྱུང་གི་བགྱི་ཁུར་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་མཛངས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུའི་མྱོང་བྱང་དང༌། དཔྱད་འཇོག་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལས་བལྟམས་པའི་ཁྱད་ཡོན་ནི་ཤིག་ལ་རུས་མེད་ཀྱི་དཔེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང༌། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདོ་བའི་ཁོར་ཡུག་གི་རྐྱེན་པས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་པར་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་དཀའ་བའི་གནས་བབ་ཀྱང་བྱུང༌། དེ་ལྟའི་ངལ་ཚེགས་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་སོ་མེད་རྐན་འགྲས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ནས་ད་ལམ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ (ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༡ ཡན་གྱི་མཛད་རྣམ) རླབས་འཕྲེང་དོན་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་དཔར་སྐྲུན་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་བ་ནི་བློ་སྤོབས་མངོན་མཐོའི་ཆ་རྐྱེན་དམ་པར་སྨན་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱུང༌།

འབྲི་རྩོམ་ཞུ་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་མང་པོ་བྱུང་བ་དང་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཞིབ་ཚགས་གང་ཐུབ་ཀྱི་ལས་དབང་གིས་ད་ལམ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཚུལ་ནས། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་བར་གླེགས་བམ་གཅིག་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་འདི་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བོད་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གླེགས་བམ་ལྔ། ༡༩༦༠ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༧ ནས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༣ བར་གླེགས་བམ་གཉིས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཚུལ་དང་གྲོས་ཆོད་སྔ་རྗེས་ཇི་ལྟར་འཇོག་གནང་མཛད་པའི་སྐོར་གླེགས་བམ་གཅིག ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༤ ནས་ ༡༩༨༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༦ བར་གླེགས་བམ་ལྔ། ༡༩༨༡ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ནས་ ༡༩༩༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༡ བར་གླེགས་བམ་བཅུ་བཅས་ཁྱོན་ད་བར་གླེགས་བམ་ཉེར་བཞི་རྩོམ་སྒྲིག་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད།

ད་དུང་བློ་ཤེད་མེད་ཀྱང་ཁ་ཕོ་ཆེ་བའི་དཔེ་ལྟར། ད་ཡོད་རགས་ཟིན་ཁག་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་འོས་འཚམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གིས་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་ཁུར་ལ་བརྩོན་བཞིན་པ་ཡིན།

ཐེངས་འདིར་ང་ཚོས་རྒྱུ་ཆ་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༡༦༧ ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་པ་དང༌། ད་ལྟའི་འབྲི་རྩོམ་ཟིན་པ་རྣམས་མི་རེ་ངོ་རེས་ལྟ་ཀློག་དང༌། སྣོན་འཕྲི་ལན་མང་ཞུས་ཁར་མཁས་དབང་གཞན་ལའང་གཟིགས་དཔྱད་དུ་ཕུལ་ཏེ། མདོར་ན་མིང་ཚིག་གི་དག་ཆ་ཚུན་ལའང་གྲོས་བསྡུར་དགོས་རིགས་གང་ཐུབ་ཞུས་ཁུལ་ཡིན།

དེབ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡང༌། འཛད་གྲོན་ལ་དགོས་མེད་གཙིགས་སུ་མ་བྱས་པར་ཤོག་བུ་དང༌། རྒྱབ་ཤ་སོགས་གང་ལེགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ཞུས་ཏེ་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་དེབ་གྲངས་བརྒྱ་དང༌། དེ་འོག་དེབ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་བཅས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད།

མཐའ་དོན། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་ལས་བྱེད་དང༌། ལས་མི་འགོ་དམངས་ཡོངས་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལས་གཉེར་བྱས་པའི་སྙིང་པོར་མཛད་རྣམས་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ལས་ཁུར་རྒྱུན་མཐུད་བླང་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ཕྱི་དགེ་བའི་སྐྱབས་འཇུག་གི་རྒྱ་ལས་མ་འགོངས་པ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། མཛད་དེབ་འདི་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བས་དམ་པ་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན། ཐུགས་མི་ཁྲེལ་བའི་ངང་ནས་དགོངས་འཆར་བཀའ་སློབ་ལྷུག་པོར་འཇོ་བ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས།

དམིགས་བསལ་གསལ་བཤད།

མཛད་རྣམ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད་དེང་ཕན་དཔར་སྐྲུན་ཟིན་ཁག་ཏུ་ཡོད་པར་ཅུང་ཟད་སྣོན་འཕྲི་དགོས་རིགས་ཕུད་འདོན་ཐེངས་སོ་སོར་འགོད་འགྲེམས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ལམ་འདིར་ཆེད་དུ་ཞུ་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་ལ། གླེགས་བམ་འདིར་ཕྱི་རྒྱལ་དང་རྒྱ་གར་བའི་མིང་འདོན་ཞུས་པ་རྣམས་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་བྱུང་ཁག་ལ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་གདངས་ཡོད་པ་ཙམ་ལས་དབྱིན་ཇི་དང་ཧིན་རྡུའི་ཡི་གེར་མེད་སྟབས། དྲ་རྒྱ་སོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་འཚོལ་ཞིབ་གང་ཡོང་ཞུས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྲོད་དུ་དབྱིན་སྐད་སོགས་ཀྱི་ནང་མཚན་དངོས་འབྲི་སྲོལ་རྙེད་སོན་མ་བྱུང་བ་རྣམས་རང་སོར་འཇོག་རྒྱུ་ལས་ཞུ་ཐབས་གཞན་མ་བྱུང་བར་བཟོད་གསོལ་ཞུ་རྒྱུ།

མཛད་རྣམ་ནི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་དང་འབྲེལ་བའི་མཛད་འཕྲིན་ཐང་མར་བརྡལ་བའི་བཀའ་དྲིན་ལས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ཆབ་སྲིད་དང་བཅས་པ་འདས་པའི་རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རབས་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་མཛད་རྗེས་ཀྱི་བསྡོམས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག

མགོན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ང་ཚོའི་དུས་རབས་ནང་བྱུང་མེད་ན། བོད་ཅེས་མིང་གི་ལྷག་མ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་གདོན་མི་ཟ་ཞིང༌། དེས་ན་མཛད་རྣམ་ལྗགས་ཀློག་གནང་མཁན་ཚོས་ཚུལ་འདི་ཉིད་མཁྱེན་བརྟས་དགོས་པ་ཅིས་ཀྱང་གལ་ཆེ་ཞེས་ཞོར་འཕྲོས་ཀྱི་སྐུལ་གླེང་དང་བཅས་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༠ ལ།

མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞབས་ཞུ་བ་ཐུན་མོང་གི་གསལ་བཤད།

སྙིགས་དུས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་རིགས་གསུམ་གཅིག་བསྡུས་ལྷ་གཅིག་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་པའི་ཆ་ཤས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཐོག་བརྩམས་བསྒྲིགས་དཔར་ཐོན་དང་པོ་ཡིན་ཞིང༌། མུ་མཐུད་གླེགས་བམ་རིམ་འཐོན་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་ལ་ལྟ་ཀློག་གནང་མཁན་བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བའང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། དེ་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་རྩ་བའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་སྔོན་འགྲོའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་བར་མངོན།

དེའི་ཕྱིར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་མཛད་རྣམ་འདྀའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། སྔོན་གླེང་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་བཞེས་ཚུལ་མདོ་ཙམ་བཅས། རླབས་འཕྲེང་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང༌། འོ་སྐོལ་གྱི་འདྲེན་མཆོག་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་མཆོག་མིག་མི་འཛུམ་གྱིས་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ནས། གང་གི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཞིང་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཆགས་རབས་དང༌། བོད་ཡུལ་དུ་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་བྱོན་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་པའི་སྐོར་སོགས་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་མཛད་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུས་ཡོད་ཅིང༌། ཞར་བྱུང་དུ། སྐབས་འབྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང༌། མི་སྣ་ངོ་སྤྲོད། དཔྱད་གཞི། ཚིག་མཛོད་ནང་གསལ་ཁ་མེད་པའི་མིང་ཚིག་རིགས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་སོགས་ཚན་པ་ཞེ་གཉིས་ཙམ་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ད་དུང་གླེགས་བམ་འདིའི་ནང་བབ་འབྲེལ་གྱི་སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༨ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༦༧༢ བཅས་ཡོད།

འདི་དག་ནི་སྔར་ཡོད་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་འཁྲུངས་རབས་དང༌། ཆོས་འབྱུང༌། རྒྱལ་རབས། ཕྱིས་ཐོན་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སོགས་ལས་བཏུས་པ་གང་ཞིག་ལ། སཱར་ ཅཱལ་སེ་ འབེལ་ (Sir Charles Bell) དང༌། ཧྱིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་བྲིས་ལ་སོགས་པའི་དབྱིན་ཡིག་དང༌། དེ་མིན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་དང་ཨུ་རུ་སུ་བཅས་པའི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་ལ་ཉམས་ཞིབ་བགྱིས་པ་ལས་གསར་རྙེད་དོན་གནད་ཁག་དང༌། བོད་ཡུལ་ཆགས་རབས་སོགས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགོངས་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་དངོས་དོན་གསར་རྟོགས་བྱུང་བ་ཁག་ཀྱང་བསྣན་ཡོད་པས། དེ་དོན་ཚང་མས་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱང་གནང་དགོས་ཞུ་རྒྱུ།

གླེགས་བམ་གཉིས་པ་ནི། ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་དངོས་གཞི་འདི་ནས་དབུ་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པ་ནས་བདུན་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་རྩད་གཅོད་ཞུས་པ་ནས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་དྲངས་པ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་བསྐོ་གཞག དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས། གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། ཡི་གེ་གསན་སྦྱོང་གནང་ཚུལ་སོགས་གཙོར་བཟུང་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་དག་ཀྱང་ཅུང་ཞིབ་པར་འགོད་ཐབས་བྱས་ཡོད། དགོས་ངེས་ཀྱི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་མི་སྣ་དང་དགོན་སྡེ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༢ ཤོག་ངོས་ ༥༤༤ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་གསུམ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་གཅིག་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༤༢ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རབ་བྱུང་སྡོམ་བཞེས་དང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཐེངས་དང་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ནས་བོད་རྒྱའི་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་བར་གཙོར་བཟུང་ཐོག་ཆུ་རྟ་ལོའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཞུ་སྒོ་དུས་སྟོན་ཁག་སྟེ། ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་སོགས་ཀྱང་སྐབས་འབྲེལ་བབ་བསྟུན་གྱིས་གསལ་སྟོན་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད། ཞར་བྱུང་དུ། གླེགས་བམ་གཞན་དག་དང་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་ཚིག་མཛོད་སོགས་སུ་ཁ་གསལ་མེད་པའི་བརྡ་ཆད་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་དང༌། འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད། ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་གི་མིང་ཚིག་བོད་ཡིག་ཐོག་སྒྲ་སྒྱུར་དག་ཆ་འགྲོ་ལུགས་སོགས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༡ ཤོག་ངོས་ ༦༠༢ བཅས་མཆིས།

གླེགས་བམ་བཞི་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་བཞི་པའི་བར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༥༡ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས། ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར། གསེར་ཁྲི་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་བའི་བར་གྱི་མཛད་པ་ཁག་ཞིབ་བརྗོད་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དག་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། གཞན་ཡང༌། དུས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་དངོས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མྱོང་བའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་རིགས་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་སྟེ་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་བཅོ་བརྒྱད་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ནས་ཆེད་དུ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཡོད། སྐུ་པར་གྲངས་ ༢༩ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༦༡༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་ལྔ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གསན་སྦྱོང་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་འཇོག ལྷ་རམས་དམ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ། རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་ཉེན་ཁའི་འོག་ྋགོང་ས་མཆོག་རང་ས་ལྷོ་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་རེ་ཞིག་བཙན་བྱོལ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་གནང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ཁག་དང༌། བོད་མི་མང་ནས་རྒྱ་རྒོལ་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་བྱུང་རྐྱེན་དང་བརྒྱུད་རིམ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་སོགས་ཞིབ་འགོད་བྱས་ཡོད།

གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། དེ་མིན་སྐབས་དེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་ཉེར་དྲུག་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༩ ཤོག་ངོས་ ༦༥༢ ཡོད།

གླེགས་བམ་དྲུག་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པ་ནས་ཉེར་གཉིས་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་མ་སུ་རི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱ་ཞི་གྲོས་བསྐྱར་མཐུད་ཡོང་ཐབས་སུ་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་ནས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས། སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས། བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ ༡༩༥༠ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་དང༌། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱར་སྐུལ་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཐེངས་དང་པོར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་གནས་ཆེན་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་སོ་གསུམ་ཙམ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། སྐུ་པར་ ༡༡ དང༌། ཤོག་ངོས་ ༦༥༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བདུན་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གསུམ་ནས་ཉེར་དྲུག་བར་ཏེ་རླངས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༦༠ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་བུ་གསོ་ཁང་ཆ་ཚང་གནས་སྤོ་ཐུབ་པ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མིན་ནང་བོད་ཀྱི་བུ་ཚབ་དང་སློབ་ཕྲུག་གཏོང་གནང་མཛད་ཅིང༌། བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གཏན་འཇགས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་བསྐྱངས་སྐོར་དང༌། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་གསར་བཏོད་ཀྱིས་མཚོན། བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཟུར་འཛུགས་དང༌། གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས་སོགས་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་རྡོར་གདན་དུ་ཆོལ་གསུམ་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་ཕུལ་བའི་མནའ་གན་མཐུ་མོ་ཆེ་དང༌། མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་སྐབས་ས་དབང་ཟུར་ཁང་ནས་ཚོགས་འདུ་སྒོ་དབྱེའི་གསུང་བཤད་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དགུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༣༡ ཡོད།

གླེགས་བམ་བརྒྱད་པ་ནི་རླབས་འཕྲེང་ཉེར་བདུན་ནས་སུམ་ཅུ་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ཞེས་པའི་རང་རྣམ་དཔར་ཐོན་བྱུང་བ། མ་སུ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་གསར་འཛུགས་དང་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ། རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ཚོགས་ཆེན་དང་པོ་དང་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོར་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་མཚོན། རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་ཁག་མཇལ་འཕྲད་དང་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་མཐོ་སློབ་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱིས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་སུད་སིར་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་མུ་མཐུད་གཏོང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཡོད་སྐོར་འཁོད་པའི་བཀའ་ཡིག་དང༌། བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་ཁག་གཅིག་ལ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་བཅོ་ལྔ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ཤོག་ངོས་ ༥༣༧ ཡོད།

གླེགས་བམ་དགུ་པ་ནི་རླབས་འཕྲེང་སོ་གཅིག་པ་སྟེ་རླབས་འཕྲེང་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཚུལ་དང༌། གྲོས་ཆོད་སྔ་རྗེས་ཇི་ལྟར་འཇོག་གནང་མཛད་པའི་སྐོར་ཞིབ་གསལ་གྱིས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་བཀའ་ཟུར་ས་འདུ་རིན་ཆེན་མཆོག་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་བཅར་འདྲི་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ངོ་སྤྲོད། ༡༩༥༩ དང་ ༡༩༦༠ སོ་སོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྙན་ཐོའི་བརྗོད་བྱ་ཟུར་འདོན་བཅས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཞི་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༣༩ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་པ་ནི་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༤ ནས་ ༡༩༦༧ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༢ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་སོ་གཉིས་པ་ནས་སོ་ལྔ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅུ་གཉིས་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༡༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་གཅིག་པ་ནི་ ༡༩༦༧ ཟླ ༩ ཚེས་ ༢༣ ནས་ ༡༩༧༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་སོ་དྲུག་པ་ནས་བཞི་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དྲུག་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༤༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་གཉིས་པ་ནི་ ༡༩༧༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣ ནས་ ༡༩༧༥ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༠ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གཅིག་པ་ནས་ཞེ་གསུམ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༣༢ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་གསུམ་པ་ནི་ ༡༩༧༥ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༡ ནས་ ༡༩༧༨ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༦ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་བཞི་པ་ནས་ཞེ་བདུན་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༣༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་བཞི་པ་ནི་ ༡༩༧༨ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༧ ནས་ ༡༩༨༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༦ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་བརྒྱད་པ་ནས་ལྔ་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དྲུག་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༣༢ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅོ་ལྔ་པ་ནི་ ༡༩༨༡ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ནས་ ༡༩༨༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ང་གཅིག་པ་དང་ང་གཉིས་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བདུན་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༣༨ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་ ༡༩༨༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ནས་ ༡༩༨༥ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༣ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ང་གསུམ་པ་དང་ང་བཞི་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་ལྔ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༩༦ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་བདུན་པ་ནི་ ༡༩༨༥ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༨ ནས་ ༡༩༨༦ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༡ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ང་ལྔ་པ་ནས་ང་བདུན་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཞི་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༡༤ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ནི་ ༡༩༨༦ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༣ ནས་ ༡༩༨༨ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༤ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ང་བརྒྱད་པ་དང་ང་དགུ་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བདུན་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༥༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་དགུ་པ་ནི་ ༡༩༨༨ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢ ནས་ ༡༩༨༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༠ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླངས་འཕྲེང་དྲུག་ཅུ་པ་དང་རེ་གཅིག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དགུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༩༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་ཉི་ཤུ་པ་ནི་ ༡༩༨༩ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢ ནས་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༦ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་རེ་གཉིས་པ་དང་རེ་གསུམ་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅོ་ལྔ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༧༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་ཉེར་གཅིག་པ་ནི་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ ནས་ ༡༩༩༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༤ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་རེ་བཞི་པ་ནས་རེ་དྲུག་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དྲུག་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༧༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་ཉེར་གཉིས་པ་ནི་ ༡༩༩༢ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༧ ནས་ ༡༩༩༣ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༥ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་རེ་བདུན་པ་དང་རེ་བརྒྱད་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་ལྔ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༢༦ ཡོད།

གླེགས་བམ་ཉེར་གསུམ་པ་ནི་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ ནས་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༧ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་རེ་དགུ་པ་དང་བདུན་ཅུ་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དྲུག་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༢༨ ཡོད།

གླེགས་བམ་ཉེར་བཞི་པ་ནི་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༡ ནས་ ༡༩༩༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༡ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་དོན་གཅིག་པ་ནས་དོན་བཞི་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༧༢ ཡོད།

འདི་དག་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’དང༌། ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་‘རང་མྱོང་མ་བཅོས་ལྷུག་པོར་བཀོད་པའི་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི་’ཞེས་པ། དེ་བཞིན་ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་གདན་ཞུའི་ཁོངས་ཡོད་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྤུན་གཡོག་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དངོས་མཐོང་དངོས་མྱོང་གླེང་བཤད་སྒྲ་བཅུག་དང༌། ཟིན་ཐོ་ཁག མཛད་རྣམ་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་འཚོལ་ཞིབ་དོགས་གཅོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཆ་གསར་བསྒྲུབས་ཁག་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་དོན་བློ་དོགས་ཆོད་མིན་རིགས་བཀའ་འཁྲོལ་སྔོན་ཐོབ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྐབས་མཚམས་དགོངས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་སྩལ་ཁག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བཀའ་རྩོམ་མཛད་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་‘ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་’ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་གི་རང་རྣམ་‘འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།’འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སཱར་འབའ་སིལ་ཇེའེ་འགུའུལ་ཌ (Sir Basil J. Gould) ཡིས་བྲིས་པའི་དབྱིན་དེབ་Discovery, Recognition and Enthronement of the 14th Dalai Lama‘ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་ངེས་རྙེད་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་’ཞེས་པ་དང༌། ཧེན་རིག་ ཧར་རར་ (Heinrich Harrer) གྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དབྱིན་དེབ་Tibet is My Country‘བོད་ནི་ངོས་ཀྱི་ལུང་པ་ཡིན་’ཞེས་པ། སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ ཧྱིའུ་ཨིའི་རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson ) གྱིས་བརྩམས་པའི་དབྱིན་དེབ་Tibet and Its History‘བོད་དང༌། དེའི་རྒྱལ་རབས་’ཞེས་པ། དེ་མིན་དེབ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་འཁོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས་བོད་དབྱིན་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ཡིན།

མཛད་རྣམ་འདིའི་བརྗོད་བྱ་འབྲི་སྟངས་སམ། རྩོམ་གཤིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་ནང༌། སྔར་ལམ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་འབྲི་སྲོལ་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས། སྤྱིར་བཏང་བོད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཚང་མས་ཀློག་བདེ་ལ། གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བ་ཞིག་འབྲི་བ་ལས། གོ་དཀའ་བའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་སྤྲོས་རྒྱས་བཤད་དང༌། འཆར་ཅན་མཛད་སྒོ་སོགས་སྔར་ལམ་ཡིག་བརྗོད་ལེབ་བཤུ་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་རབ་བཏགས་ཚིག་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་མས་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་སྒྲིབ་པ་དེ་རིགས་མིན་པར། དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷུག་པོར་འགོད་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་སྒྱུར་སྐབས་དཀའ་རྙོག་ཆུང་ཐབས་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ལའང་བསམ་ཞིབ་བྱ་དགོས་ཞེས་ལམ་སྟོན་མཛད་པ་དེ་དོན་སྙིང་བཅངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འབྲི་རྩོམ་ཞུུས་པ་ཡིན།

མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་རླབས་འཕྲེང་དང་ས་བཅད་དབྱེ་བའི་འགོ་བརྗོད་དང༌། བརྗོད་གཞི་དབྱེ་བའི་དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས་ (paragraph) མང་བ་དང༌། དཔྱད་ཞིབ་བདེ་བའི་གཤམ་མཆན་ཡང་ཤོག་ངོས་སོ་སོར་འཁོད་པ། དབྱིན་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་འགོད་སྲོལ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་‘‘ ’’དང༌། གཅིག་རྐྱང་‘ ’། གྲུ་རྟགས།[ ]དང་གུག་རྟགས་ ( ) ། བརྗོད་ཚིག་བསྡུས་རྟགས་ ་་་་་་ དང་ཤོག་གྲངས་བསྡུས་རྟགས ་་་ ། འབྲེལ་ཡོད་ཚིག་དོན་འདྲ་མིན་དབྱེ་མཚམས་སེག་རྟགས་ / འདི་ལྟར་འཁོད་པ་སོགས་དེང་རབས་སྲོལ་གསར་དངོས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དོད་པའི་ཐོག བོད་རང་གི་སྔར་ལུགས་ཤོག་ལྡེབས་རྒྱབ་མདུན་བསྡུས་ཡིག་ བ དང་ ན འགོད་སྲོལ་ཡང་བཀོད་ཡོད།

གང་ལྟར་ཡང་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌། རྩོམ་ཞིབ། རྩོམ་བཅོས། ཡིག་ཆ་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ཕྱོགས་སྒྲིག གློག་ཀླད་ལས་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཞུ་བྱ་འགན་ཡོད་སོ་སོ་དང༌། སློབ་སྟོན་པ་བཅས་ཚང་མས་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་གྱི་ཁུར་འགན་མཉམ་ལེན་ཞུུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་འཁྲུངས་རབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་པ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི། ད་གཟོད་གླེགས་བམ་ཉེར་བཞི་བརྩམས་གྲུབ་དཔར་འགྲེམས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ས་ཕག་ (༡༩༥༩) ལོ་ཕན་གྱི་བོད་གཞུུང་གི་ཡིག་ཆ་དགོས་ངེས་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་རྩེ་འགག་གི་འགག་དེབ་ཅེས་པ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་གསལ་འཁོད་དེབ་ཆེན་རྣམས་འདི་གར་མེད་སྟབས། རྒྱུས་མངའ་ཅན་རྒན་གྲས་དང་བགྲེས་སོང་གི་དྲན་གསོའི་ངག་ལམ་གསུང་འཕྲོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཟླ་ཚེས་དང༌། དོན་ལ་ནོར་འཁྲུལ། མཛད་སྒོ་འཚེམས་ལུས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་སྲིད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་དཀར་ནག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཐོག་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཇི་འཁོད་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ལྟ་ཞིབ་བྱ་སྒོར་ནུས་པས་མ་ལྡང་པ་དང༌། ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་བདག་ཅག་གི་ཤེས་ཚད་དང་ཉམས་མྱོང་དམན་པའི་སྐྱོན་ཆའང་མཆིས་ངེས་པས། མ་འོངས་པར་ཁ་སྐོང་དང༌། ཞིབ་བཅོས་ཞུ་དགོས་ལ་སྨན་པའི་ཆེད་དུ། མཁྱེན་ལྡན་ཁག་ནས་དགེ་འདོན་སྐྱོན་སེལ་གྱི་དགོངས་འཆར་ཟོལ་མེད་ལྷུག་པོར་སྩོལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ།

མཐའ་དོན། བོད་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་རྣམ་པས་ད་ལམ་གསར་དུ་དཔར་ཐོན་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་ཐོག་ད་དུང་བོད་ཡིག་སྨོས་ཅི། རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ནས་ཀྱང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཞིབ་གསལ་རྙེད་འཐོན་ཡོང་ངེས་དེ་དག་ལས་བརྗོད་སྣོན་དང་འབྲེལ། མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་དང༌། སྙན་ངག་གི་ཚིག་བརྗོད་ཟབ་ལ་བརྗིད་ཆགས་པས་བརྒྱན་པ་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དང༌། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྙན་ངག་ཆེན་མོ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་བཅད་དང༌། ཚིག་ལྷུག་འབྲི་སྲོལ་བཟང་པོའི་སྲོལ་རྒྱུན་དམ་འཛིན་གྱི་ཐོག་ནས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚད་མའི་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེ་དབྱར་གྱི་ཆུ་གཏེར་ལྟར་རྒྱས་བཞིན་པའི་རྣམ་ཐར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་གླེགས་བམ་མང་པོ་བརྩམ་པར་བྱ་བ་ལ་དངོས་སུ་ཞུགས་ཏེ། མཁས་པའི་མཁྱེན་སྟོབས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་འགྲན་པར་འཕྲལ་ནས་མྱུར་དུ་འབད་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བཅོས་མིན་རེ་བའི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་སོ།།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ།

མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་གླེགས་བམ་དང་པོ་ནས་ཉེར་བཞི་པ་བར་གྱི་སློབ་སྟོན་པ་དང་བཅས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་ཇི་ཡོད་ངོ་སྤྲོད།

ཀ༽ ཐོག་མར་བཀའ་ཤག་ནས་ ༡༩༨༤ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་ཐོན་པ་དེའི་ནང༌། མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱའི་སྔོན་འགྲོ་རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་དང༌། ལས་དོན་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་བཀོད་བྱུས་སློབ་སྟོན་དང་སྟངས་འཛིན་འགན་ཡོད་ཚོགས་ཆུང་འཛུགས་པ། རྒྱུན་དུ་སྐུལ་ལྕག་དང༌། ལྟ་རྟོག གྲོས་འདོན་བྱ་རྒྱུའི་འགན་འཁུར་བ་སོགས་བསྐོ་བཞག་ཐོག རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་ཟིན་མཚམས་རྩ་བའི་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་དགོས་ཞེས་སོགས་འཁོད་ཡོད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་དངོས་དོན་ཞུ་སྒོ་ལག་བསྟར་སྐབས་འཆར་གཞི་དོན་ལ་གནས་དང་མ་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་བྱུང་རྩ་བཟུང་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་བ་ལ། རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད་ (བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཀྱི་གནས་རིམ་ཅན་སྐུ་སྒེར་དྲུང་གཙོ། བོད་དུ་སྐུ་སྒེར་ནང་མ་ཁང་གི་མཁན་ཆུང་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན) དང༌། རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས་ (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་ཟུར་པ། ལྡི་ལི་བོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན) སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ་ (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བ) རྒྱ་མཚོ་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ (སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་བོད་དྲུང་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན) བཅས་དང༌།

ཁ༽ བཀའ་ཤག་གི་འཆར་གསལ་མིན་པའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་དུས་གང་ནས་གང་བར། ལྷ་སྡིངས་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་ ༡༩༨༥ ནས་ ༡༩༨༨ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཡིག་ཚང་གཉེར་པ) དང༌། ལྷའུ་རྟ་ར་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་ ༡༩༨༨ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན) ཐོན་ཟུར་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༣ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཚོ་བྱང་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ) པདྨ་རིག་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས ༢༠༡༡ བར། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་ ༢༠༠༣ བར། ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༩༦ ནས་ ༢༠༠༠ བར། (དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་མཁན་ཟུར། དྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༢༠༠༠ ནས་ ༢༠༠༨ བར། (འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་སྡེ་ཚན་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) བཅས་སོ།།

གོང་གསལ་མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་མ་བསྐྱངས་བར་རང་རང་ལས་བགོས་གཞིར་བཟུང་ཞབས་ཞུར་ཁུར་འགན་ལེན་མཁན་རྣམས་ཡིན། ཟླ་སྒྲིལ་ཟིན་པ་ནས་ལས་བྱེད་འཕར་སྣོན་དང་འཕོ་འགྱུར་རིམ་སོང་ལ་བརྟེན། སྐབས་འབྲེལ་ལས་བྱེད་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུ་སྐབས་དོན་དང༌།

དེ་ཡང་སྔོན་དུ་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས་ཚུལ་ཅུང་ཟད་གླེང་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པཽའི་གསང་གསུམ་མཛད་འཕྲིན་གྱི་ཟེགས་མ་རེའང་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་འཛམ་གླིང་རྫས་མཚོན་གྱི་དུས་འདིར་མི་རྣམས་ཞི་བས་འཚོ་བའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་རིང་དུ་བྲལ་ཞིང༌། འདོད་སྡང་རྣམ་གཡེང་གི་དབང་དུ་ནར་མར་འཕྱན་ཏེ་སེམས་རྒྱུད་བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྙིགས་ལྔའི་རང་མདངས་ཆེས་ཆེར་བདོ་བའི་གནས་སྐབས་ཤིག་དང༌། དེས་ན་སྙིགས་དུས་འདིར་དུས་གསུམ་ྋརྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གང་ཉིད་གླིང་འདིའི་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་ཟློས་ཤིང་མངའ་གསོལ་བ་དང༌། གང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་འཕྲིན་ལས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བསིལ་ཟེར་བྱེ་བའི་འཕྲོ་འདུ་ལས་འཛམ་གླིང་ས་ཆེན་པོ་འདིར་འཚེ་མེད་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བརྡལ་བའི་མཛད་པ་བླ་ན་མཐོ་ཞིང༌། བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩར་ྋརྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་མཛད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པས་ཀྱང་དོ་ཟླ་མེད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ཇི་བསྐྱངས་བཅས་ཡིག་ལམ་དུ་འགོད་རྒྱུ་ནི་ད་སྐབས་རང་རེའི་མི་རབས་འདིར་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་གྱི་གཙོ་གནད་ཅིག་ཆགས་ཡོད།

དེར་བརྟེན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ཟུར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་ཞབས་ཞུའི་ཚན་པ་མང་བའི་མངོན་ཚུལ་དང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་འདི་ཉིད་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བདག་གཉེར་བྱེད་པའི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། ལས་དོན་ངོ་བོ་འབྲེལ་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱང་རྒྱུ་འོས་འཚམས་སུ་གཟིགས་ཤིང༌། དེ་དོན་བཀའ་འབྲེལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ནས་སྡེ་ཚན་འདི་ཉིད་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས། འདི་གར་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ཤེས་ཚད་མྱོང་རྒྱུས་གང་ཐད་ནས་མགོན་པོ་གང་གི་གསང་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞབས་ཞུར་བརྩོན་རྒྱུ་ནམ་མཁའི་པད་མོའི་མཆེད་ཟླར་འགྲན་པའི་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པ་ནི་ཞུ་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང༌། ད་སྐབས་འདིར་མཁས་མྱོང་ཅན་མང་པོ་ཞིག་ཞིང་གཤེགས་དང༌། འཚོ་བཞུགས་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་རང་རང་ལེགས་བྱང་གི་མཛད་ཁུར་བཞེས་མུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མཛད་བརྟས་མ་གྱུར་པའི་གནས་བབ་ཆགས་མུས་ལ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད།

འོན་ཀྱང༌། སྤྱིར་བྱེས་ཁྲོད་དུ་རིག་གཞུང་གི་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་གི་ནང་ནས་འདི་གར་དམིགས་བསལ་བོང་བ་གསེར་གཟིགས་བསྐྱངས་པའི་བཀའ་དྲིན་ནི་གཞལ་དཀའི་གནས་སུ་མཆིས་ཞེས་ལག་སོར་པད་འདབ་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བཀོད་དེ་སྤྲོ་དགས་དྲངས་པའི་ངང་ཚུལ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གཞན་ཡང་མགོན་པོ་གང་གི་མཚན་ཙམ་བརྗོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཞལ་དུ་མེད་ན། མཛད་པའི་རྣམ་གྲངས་རང་བློས་གང་ལྕོགས་རགས་རིམ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོ་ཙམ་ལས་འགོད་ནུས་བྲལ་ཡང་དེའི་བསོད་ནམས་ནི་སྟོང་གསུམ་རིན་ཆེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྤུངས་པའི་རི་རབ་ལས་ཀྱང་ཆེས་མཐོ་བ་ཞིག་འབྱུང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། དོན་དེའི་ཕྱིར་ན་ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་སྐལ་བཟང་གི་ཡོལ་གོར་བལྟམས་པར་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་དོན་ཐོད་བཅིངས་ཞུ་རྒྱུའི་ཡིད་དམ་འཆའ་བ་ལགས་པ་བཅས་འཕྲོས་དོན་ཙམ་དང༌། སྐབས་འབྲེལ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་འགོད་པ་ལ།

༡༽ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༢༽ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས། (ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༨།༣༠ བར།

༣༽སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༤།༣།༢ བར།

༤༽པདྨ་རིག་འཛིན། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༡༡།༡།༢༣ བར།

༥༽གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༣།༤ བར།

༦༽དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠བར།

༧༽ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། ༢༠༠༠།༥།༡ ནས་ ༢༠༠༡།༦།༣༠ བར།

༨༽མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར) ༢༠༠༢།༤།༢༥ ནས་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༠ བར།

༩༽ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། ༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར།

༡༠༽གྲགས་པ་བསྟན་དར། ༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་ ༢༠༠༦ བར།

༡༡༽བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ) ༢༠༠༥།༤།༡ ནས་ ༢༠༡༨།༥།༡༥ བར།

༡༢༽རྣམ་སྤེལ་ཚང་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ། (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཟུར) ༢༠༠༧།༤།༡ ནས་༢༠༠༩།༤།༢ བར།

༡༣༽ཨ་ཚོཊ་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། ༢༠༠༨།༡༡།༥ནས་༢༠༡༠།༡༢།༡ བར།

༡༤༽ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། ༢༠༠༣།༡༠།༡། ནས་ ༢༠༠༩།༡།༢༧ བར།

༡༥༽ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༠༩།༡།༢༨ ནས་མུ་མཐུད།

༡༦༽འབའ་པ་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ། ༢༠༠༩།༨།༡༧ནས་༢༠༡༦།༦།༩ བར།

༡༧༽རེབ་གོང་ལེགས་བཤད། ༢༠༡༠།༡༢།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༡༨༽གུ་གེ་ཤང་རྩེ་བ་ཀརྨ་རྡོ་རྗེ། ༢༠༡༡།༡།༢༣ ནས་མུ་མཐུད།

༡༩༽ཆོས་རྫོང་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༡༢།༥།༥ ནས་ ༢༠༡༣།༤།༡༣ བར།

༢༠༽ཨ་རིག་བཀའ་བཅུ་མའི་དགེ་འདུན། ༢༠༡༣།༤།༢༥ ནས་མུ་མཐུད།

༢༡༽མཁར་སྟེང་འབར་རོ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང༌། ༢༠༡༣།༩།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༢༢༽བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། ༢༠༡༤།༤།༡༡ ནས་མུ་མཐུད།

༢༣༽འཇམ་དཔལ་ཆོས་བཟང༌། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ) ༢༠༡༥།༡།༢ ནས་མུ་མཐུད།

༢༤༽སོ་རུ་ཚེ་རིང༌། ༢༠༡༨།༡༠།༢༢ ནས་མུ་མཐུད།

༢༥༽འབྲི་རུ་བསྟན་འཛིན་དབང་མོ། ༢༠༡༨།༡༠།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

རླབས་འཕྲེང་རེ་དགུ་པ།

དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་གཏོར་སྒྲུབ་དང་སྐབས་དེ་འབྲེལ་གྱི་མཛད་པ་ཁག་གཅིག གསུམ་དུས་སྲུང་བརྩི་དང་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ། སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གཅིག་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་ཚོགས་པ་ཁག་ལ་བཀའ་སློབ། རྒྱ་གར་གཞུང་དམངས་ནས་དགོངས་སེལ་ཐུགས་གསོ་ཞུས་པ་དང་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་ཅན་ཁག་གཅིག་གི་བྱེད་བབ་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་གཏོར་སྒྲུབ་དང་ཨི་སི་རལ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས།

༡༽དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་གཏོར་སྒྲུབ་དང་སྐབས་དེ་འབྲེལ་གྱི་མཛད་པ་ཁག་གཅིག

༡༩༩༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ ནས་ ༡༠ བར་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་རྙིང་པར་རྣམ་གྲྭ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་གི་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྒ་རྗེ་ཁམས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་ཆོག་གྲྭ། གནས་དགའ་དང་ཚངས་པའི་སྐུ་རྟེན། གནས་གྲྭའི་ཆོག་གྲྭ་བཅས་ནས་བསྟན་སྲིད་བདེ་ཐབས་ཆེད་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་གཏོར་སྒྲུབ་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་བཟླས་པ་གསོག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་སྔ་དྲོའི་ཚོགས་ཐུན་དང་པོར་ཞབས་སོར་བཀོད་ཐོག་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཕྱེད་ཡོལ་ཆུ་ཚོད་ ༤ སྟེང་གནས་དགའ་གཉིས་དང༌། ཚངས་པ་བཅས་བསྟན་སྲུང་རྣམས་རིམ་བཞིན་སྐུ་ཕེབས་ཀྱིས་ཞལ་ཇ་འབུལ་བཞེས་དང༌། རྟེན་འབུལ། བཀའ་ལུང་ཕུལ་བ་དང༌། གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ནས་ལྷ་མོ་ཁང་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྲུང་འཁོར་ལ་རབ་གནས་དང༌། གཏོར་རྒྱག་ལ་ཕྱག་མདའ་འཕངས་པ་སོགས་མཛད། མཐའ་མར་ཟོར་འཕེན་བསྐྱང་རྒྱུར་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་གཉིས་ནས་སྤོས་སྣེས་སྔུན་བསུས་ཏེ་ཆོག་ཞབས་རྣམས་དང་བཅས་ཕོ་བྲང་གི་རྒྱལ་སྒོའི་ཕྱི་ཁྱམས་སུ་ཟོར་འཕེན་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།

མཛད་གསེང་དུ་ཕྱི་ནང་མི་སྣ་དུ་མར་མཇལ་ཁ་དང༌། ཚེས་ ༥ ཉིན་འབྲས་ལྗོངས་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་དང༌། བཀའ་བརྒྱུད་སྤྱི་འཐུས། སི་ཏུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚབ་བཅས་མི་གྲངས་བརྒྱད་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་སྐབས་ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་རང་རེ་བོད་པ་ནང་ཁུལ་མཐོང་ཚུལ་བསམ་ཚུལ་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་དེ་རིམ་པས་འཇགས་འགྲོ་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག

འོན་ཀྱང༌། ཡང་སྲིད་ཚུར་གདན་ཞུས་རྗེས་རུམ་བཏེག་ཏུ་མུ་མཐུད་བཞུགས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་པ་སློབ་གཉེར། དབང་ལུང་མན་ངག སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་ཚུལ་བཞིན་ཡོང་ཐབས་ཐོག་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས། བོད་དུ་བཞུགས་པ་ཡིན་ན་རྒྱ་མི་གཞུང་གིས་བེད་སྤྱོད་བྱ་ཉེན་ཡོད་པས་རྒྱ་གར་དུ་གཏན་བཞུགས་ཡོང་ཐབས་ཐོག་མི་མང་ནས་འབད་བརྩོན་དགོས། གལ་ཏེ་རུམ་བཏེག་ལ་བཞུགས་རྒྱུ་ངེས་ཚེ་རྒྱ་གཞུང་གི་ངོས་ནས་འབྲེལ་གཏུགས་ལྟ་སྐོར་སོགས་མི་ཡོང་བ་སྔོན་ཚུད་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་སོགས་ལམ་སྟོན་མཛད།

དེ་ཡང་ལོ་གཉིས་ཀྱི་གོང་སྟེ་ ༡༩༩༢ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པ་རིག་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་སྐྱབས་རྗེ་ཏཱའི་སུ་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྐྱབས་རྗེ་མཚུར་ཕུ་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་བཞུགས་སྒར་དུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེནཔོ་མཆོག་མཇལ་བཅར་དང་འབྲེལ་སྙན་སེང་གསོལ་འདེབས་ཞུས་དོན་སྙིང་པོར། སྐྱབས་རྗེ་ཏཱའི་སི་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་གོང་མའི་འདའ་ཁའི་ཞལ་ཆེམས་ཕྱག་རྩེར་སོན་ཚུལ་དང༌། ཞལ་ཆེམས་དོན་མཐུན་བོད་ཡུལ་ས་གནས་ལྷ་ཐོག་དཀར་ལེགས་དགོན་གྱི་ཉེ་འགྲམ་བ་ཀོར་འབྲོག་སྡེར། ཡབ་ཀརྨ་དོན་འགྲུབ་བཀྲ་ཤིས་དང༌། ཡུམ་བློ་དགའ་གཉིས་ཀྱི་བུ་ཤིང་གླང་ལོ་པ་དེ་བཞིན་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་གཏན་འཁེལ་ཞུས་ན་འཐུས་མིན་སྙན་སེང་ཞུས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དེ་དོན་ངོས་འཛིན་གཏན་འཁེལ་བྱེད་ཅེས་སྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་སྩལ།

འོན་ཀྱང་སྐབས་དེར་མང་ཚོགས་ནང་གནས་ཚུལ་དངོས་ཡོད་ཇི་བཞིན་མ་རྟོགས་པའི་སྐྱོན་གླེང་དོགས་གནས་དེ་འདྲ་བྱུང་བ་དང༌། དེ་མཚུངས་རྒྱ་གར་གསར་ཤོག་ནང་ཡང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་འཐུས་མཆན་ཕྱིར་འཐེན་བསྐྱངས་ལུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འཁྱོག་བཤད་དེ་འདྲའང་ཐོན་པས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དགོས་མེད་ཀྱི་དོགས་འཆར་དང་བཟོད་བདེ་བག་ཕེབས་མེད་པར་བརྟེན། དམངས་ཁྲོད་དུ་གནས་དོན་གསལ་རྟོགས་མ་བྱུང་བར་སྒྲོ་སྐུར་གཡམ་རྒྱུགས་སུ་ཕྱིན་ན། ནང་ཁུལ་མཐུན་ཟབ་ཀྱི་དམ་ལར་གནོད་སྐྱོན་འགྲོ་གཞིའི་ཁར། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ཀྱང་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དམ་ཚིག་ཆིག་སྒྲིལ་གཏོར་བཤིག་གི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་པར་གོ་སྐབས་སྤྲོད་པའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་སྲིད་པ་བཅས་ལ་བརྟེན། བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་དེང་མཚུར་ཕུར་ལ་ཡོད་པའི་ཆུང་སྲིད་ཉིད་ལ་འཐུས་མཆན་གཏན་འཁེལ་གཙང་ཟིན་མཛད་ཡོད་ན་གནས་ལུགས་འདི་ཉིད་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ནས་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་གཉན་འཕྲང་ཅན་འདིར་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལྷིང་འཇགས་བག་ཕེབས་ཡོང་བའི་འགན་ཁུར་འཐུས་ཚང་ངེས་བྱེད་གནང་དགོས་ཞེས་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ།

དེ་རྗེས་སྐྱབས་རྗེ་ཏཱའི་སི་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་དབུས་པའི་ཀརྨ་ཀཾ་ཚང་གི་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག་བརྒྱད་ཀྱིས་གོང་གསལ་གནས་ཚུལ་སྐོར་ལ་ཆོས་ནོར་ཁང་དུ་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་སྐོང་ཚོགས་དང་གསལ་བསྒྲགས་ཡིག་ཆའང་འགྲེམས་སྤེལ་གནང༌།

དེ་ནས་གཞིས་ལུས་བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་དང་གནས་སྐོར་བཅས་སུ་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་བ་ཁག་གཅིག་མཇལ་བཅར་ལ་བཀའི་ཕེབས་སྒོར། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མར་དགའ་བསུ་ཡོད། ངས་རྒྱུན་དུ་བོད་ཀྱི་བདག་པོ་ནི་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དེ་དག་རེད་ཅེས་གཞན་ལ་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ང་རང་གི་ངོས་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་རང་ཚོ་བོད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་དང༌། རིག་གཞུང་ལ་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད།

ནང་པའི་ཆོས་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ནང་མང་གཙོའི་ལྟ་བ་ཤིན་ཏུ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅིང༌། འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་སྟངས་དང༌། དོ་སྣང་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མངོན་གསལ་ཆེ་ཆུང་ཙམ་མ་གཏོགས། ལྟ་བའི་ཐད་ནས་མང་གཙོའི་འགྲོ་སྟངས་འདི་ནང་པའི་ཆོས་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པོ་ཡོད། རང་ལས་གཞན་གཙོ་ཆེ་བ་དང༌། ཉུང་བ་ལས་མང་བ་གཙོ་ཆེ་བ་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་པས་ནང་ཆོས་དང་མང་གཙོ་ཞེས་པ་འདི་གཉིས་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པོ་ཡོད། གཉིས་ནས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་འདྲ་མིན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཚང་མར་སྐྱོན་ཆ་མེད་པ་མིན། མིའི་སྤྱི་ཚོགས་གང་དུ་ཡིན་ན་ཡང་སྐྱོན་ཆ་ཡོད། ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་ཡོད་པའི་མི་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་གང་ལའང་སྐྱོན་ཆ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་སྐྱོན་ཡོན་ཆེ་ཆུང་བསྡུར་དུས་གཏམ་བརྗོད་རང་དབང་དང༌། མང་མོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་འདི་ཡ་ཡུད་ཆེན་པོ་མི་ཡོང་བའི་བརྟན་པ་དང༌། མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་དང༌། མི་མང་གི་བསམ་བློ་སྲིད་གཞུང་ནང་ཤུགས་ཆེན་པོ་སླེབས་ཐུབ་པའི་ལེགས་ཆ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན།

དེར་བརྟེན་ང་རང་ཚོའི་མ་འོངས་པའི་བོད་འདི་ཡང་དེ་འདྲའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཚང་བའི་རང་དབང་ལྡན་པའི་མང་གཙོ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཞེས་ང་ཚོས་རིམ་པ་དང་པོར་འདི་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ཡིན། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་སྡོད་རིང་མང་གཙོའི་ལམ་དུ་ཞུགས་རྒྱུའི་ལག་ལེན་མང་པོ་བསྟར་བ་དང༌། ཐབས་ཤེས་ཚད་བསྡུར་མང་པོ་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན། ང་ཚོའི་རྩ་བའི་ལྟ་བའི་འཁྱེར་སོ་འམ། བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་མང་གཙོ་ཡིན་པར་བརྟེན། ཁྱེད་རང་ཚོ་དོན་གྱི་བདག་པོ་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་སྟབས་ངའི་ངོས་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོར་དགའ་བསུ་ཞུ་གི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་དུས་ཡུན་རིང་འཛམ་གླིང་ཐོག་བོད་ཅེས་པ་འདི་ནུབ་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་མངོན་གསལ་ཇེ་དོད་དུ་འགྲོ་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཐོག་ནས་དེ་སྔ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་ནང་དྲག་གནོན་བྱས་རྗེས་བོད་ནག་གསུབ་བཏང་ཚར་བ་ཡིན། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་མཚོན་པའི་བོད་མི་ཉུང་ཤས་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཐར་ཡོད་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཐོག་རྙོག་གྲ་བཟོ་མི་ཐུབ། བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཀླད་རྙིང་མཁྲེགས་བཟུང་བྱེད་མཁན་དེ་དག་བསད་དགོས་པ་རྣམས་བསད། གཏུབ་དགོས་པ་རྣམས་གཏུབས། སྡུག་སྦྱོང་གཏོང་དགོས་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་སྦྱོང་བཏང་སྟེ་སྡུག་ཟད་ཐེབས་པ་ཞིག་བཟོས་ན། མི་ཐོག་གསར་པ་དེ་དག་གིས་བསམ་བློ་གསར་པ་དང༌། ལྟ་སྟངས་གསར་པ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་རྒྱ་མིའི་འདོད་པར་གང་ཡོད་སྒྲུབ་མཁན་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་བསམ་པའི་ཚོད་དཔག་བྱས་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ད་ཕན་གྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་རྒྱ་མི་ཐོག་མར་བོད་དུ་ཡོང་སྐབས་ནས་བཟུང་གདོང་ལེན་ཡ་ལན་སྤྲོད་མཁན་གྱི་མི་ཐོག་རྒན་པ་རྣམས་རྫོགས་ཏེ་མི་ཐོག་བརྗེས་འགྲོ་གི་ཡོད་ཀྱང་བོད་མི་རིགས་མུ་མཐུད་གནས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་མི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་རྩོད་ལེན་བྱེད་དགོས་པར་བརྟེན་མི་ཐོག་རྒན་པ་ཚོའི་ལས་མཇུག་མི་ཐོག་གཞོན་པ་ཚོས་མུ་མཐུད་སྐྱོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཁྱེད་རང་ཚོས་སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང༌། མི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་གི་དོན་དུ་ཚང་མས་སྙིང་ལ་རུས་པ་བཅུག་སྟེ་གཉའ་མ་ཆག་པར་བསྡད་པའི་གནས་ཚུལ་གྱི་འོག་ནས་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་དེང་སང་གཞི་ནས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ངོ་བོ་ཇེ་གསལ་ཇེ་གསལ་དུ་སོང་ནས་བོད་པར་ཤ་ཚ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་ནག་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཁོང་ཚོས་བསྟུན་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ལའང་ལྟོས་མེད་ཀྱི་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོག་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་ཤ་ཚ་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲ་ཡོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཅིག་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་སྟབས་རྒྱུ་མཚན་འདིའི་ཆ་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ང་ཚོ་བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་གཟུགས་ཕུང་འདི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་བཤད་ན་ཕ་སྤྲེའུ་རྒན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། མ་སྲིན་མོ་བྲག་སྲིན་ནས་བརྒྱུད་པའི་མི་ཞིག་ཆགས་ཡོད། བར་ལམ་ལྷ་ས་ཉེ་སྐོར་ནས་གནའ་རབས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྙིང་པ་དེ་འདྲ་ཐོན་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་སྐབས་ཧ་ལམ་ལོ་བདུན་སྟོང་བརྒྱད་སྟོང་ཕྱིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤོད་ཀྱི་འདུག ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཞེས་པ་འདི་རྒྱ་ནག་ནས་བྱུང་བ་མིན་ལ། རྒྱ་གར་ནས་བྱུང་བ་ཡང་མིན། ང་རང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ནི་སོ་སོ་རང་གི་ལུང་པ་ནས་བྱུང་བ་དང༌། སོ་སོའི་རིག་གཞུང་ཡང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་འདི་བྱུང་ཡོད། རྩ་བ་ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་ནས་ལེགས་ཆ་བླངས་ཡོད་ལ། རྒྱ་གར་ནས་ཀྱང་ལེགས་ཆ་མང་པོ་བླངས་ཡོད།

དེ་བཞིན་བལ་ཡུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་ས་ཁུལ་མང་པོ་ནས་ལེགས་ཆ་བླངས་ཡོད། ལེགས་ཆ་བླངས་པ་དེ་དག་བསྟན་སའི་གཞི་རྟེན་ང་རང་ཚོ་བོད་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཟོས་ཡོད། དེར་བརྟེན་དེང་སང་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་བོད་པའི་རིག་གཞུང་ནི་རྒྱ་ནག་གི་རིག་གཞུང་དང་མི་འདྲ་བའི་ཐ་དད་ཅིག་ཡིན་པ་གསལ་པོ་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན། བོད་ཀྱི་ནང་པའི་ཆོས་འདི་དེང་སང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་ཡོད་པའི་ནང་པའི་ནང་ནས་ཟབ་ཤོས་དང༌། རྒྱ་ཆེ་ཤོས། སྤུས་དག་ཤོས་ཡིན་པ་གསལ་པོ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘དེང་གི་དུས་ཚོད་ལ་བོད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་རྩ་བརླག་དང༌། ཉམས་ཉེས་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་སླེབས་ཡོད། རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་བོད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་རྩ་བརླག་གཏོང་རྒྱུའི་བསམ་བློ་མེད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན་ཡང༌། ལག་ལེན་བསྟར་སྟངས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་བོད་ལུང་པའི་ནང་རྒྱ་མི་ཕོན་ཆེ་ཞིག་སླེབས་ན། རིམ་པས་མི་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རྒྱ་མི་མང་བ་དང༌། བོད་པ་ཉུང་བ་ཆགས་ནས་ཤུགས་མ་ཐུབ་ཀྱིས་མ་འདོད་བཞིན་དུ་རྒྱ་སྐད་རྒྱག་དགོས་པ་དང༌། མ་འདོད་བཞིན་དུ་ལྟོ་ཟ་སྟངས་དང༌། གོས་གྱོན་སྟངས། བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་སོགས་གང་ཅི་རྒྱ་མི་ཇི་བཞིན་མ་བྱས་ཐབས་མེད་ཆགས་ཡོང་གི་རེད། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ལ་ལྷ་སས་མཚོན་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ནང་བོད་པ་ལས་རྒྱ་མི་མང་བ་ཡོད་པ་དང༌། ཟ་ཁང་དང༌། ཚོང་ཁང༌། ལག་ཤེས་ཙག་ཙིག་བྱེད་མཁན་རྒྱ་མི་མང་བ་ཡོད་སྟབས་ཟ་ཁང་དང༌། ཚོང་ཁང་ཞིག་ལ་ཕྱིན་ནའང་རྒྱ་སྐད་རྒྱག་དགོས་ཀྱི་ཡོད།

ལས་གནས་ཤིག་ལ་ཞུགས་དུས་རྒྱ་སྐད་མ་ཤེས་པར་ཐབས་མེད་པ་དང༌། སློབ་གྲྭར་འགྲོ་སྐབས་བོད་ཡིག་ཐོག་དོ་སྣང་ཡོད་མཁན་དེ་ཚོའི་གྲས་མཐའ་མཇུག་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཡིག་ཚད་བཏང་དུས་ལས་ཀ་མ་ཐོབ་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད། ཤུགས་མ་ཐུབ་ཀྱིས་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་ཉམས་བརླག་དང༌། རིམ་པས་བོད་པའི་བསམ་བློ་དང༌། བོད་པའི་གཤིས་ཀ་ཡང་འགྱུར་ནས་རྒྱ་མིའི་གཤིས་ཀ་ལྟ་བུ་ཆགས་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་འདུག ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་འདི་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། བོད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་བརླག་པ་ཡིན་ན་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཆ་ནས་རྒྱ་མིར་ཡང་གྱོང་ཕོག་རྒྱུ་མ་གཏོགས་ཕན་ཐོགས་གང་ཡང་མེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘འཛམ་གླིང་གི་མི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པར་མིའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་དང༌། དཔལ་འབྱོར་གྱི་འགྲོ་སྟངས། མིའི་གོམས་གཤིས། བསམ་བློའི་གཏོང་སྟངས་བཅས་མང་པོ་ཞིག་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་འཛམ་བུ་གླིང་འདི་མུ་མཐུད་གསོན་གནས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། ད་ལྟའི་བྱེད་སྟངས་དང་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་འདི་དག་སྔར་ལས་ལེགས་ཙམ་ཞིག་ཡོང་བའི་རེ་འདོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདི་འདྲ་ཤོད་མཁན་གྱི་ནང་ནས་བོད་པའི་གོམས་གཤིས་དང༌། བོད་པའི་རིག་གཞུང་གི་འགྲོ་སྟངས་འདི་ཤིན་ཏུ་ཡག་པོ་འདུག འདིས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་འདུག་བརྗོད་མཁན་འདུག

དེང་སང་འཛམ་གླིང་ཐོག་ནས་དོ་སྣང་བྱེད་སྐབས་བོད་པའི་སྔར་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་དེ་ཚོ་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་གསལ་པོ་མཐོང་གི་ཡོད། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་མ་འོངས་པར་མིའི་མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་དང༌། མིའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ཐད་ཐབས་ལམ་གསར་པ་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར་བོད་པའི་རིག་གཞུང་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ལ་མི་ཚོས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། བོད་པའི་རིག་གཞུང་དང༌། གོམས་གཤིས་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ནི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གཅིག་པུའི་ཁེ་ཕན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ལའང་ཁེ་ཕན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོ་བོད་པར་འཛམ་གླིང་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་དང༌། གོ་སྐབས་ཡོད་པ་འདིས་རྒྱ་ནག་ལའང་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད། ང་རང་ཚོ་དེང་སང་དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་དཀའ་ངལ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་བསྐྱོད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང༌། རྩ་བ་བོད་མི་རིགས་ལ་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པ་དང༌། རིག་གཞུང་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་མིའི་གཤིས་ཀ་ཡང་དངོས་གནས་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་དང༌། སྙིང་རྗེའི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེན་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པར་བརྟེན་ང་ཚོའི་མ་འོངས་པར་མདུན་ལམ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད།

ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་ང་བོད་པ་ཡིན་བསམས་ཏེ་སེམས་ནང་སྤྲོ་བ་དང༌། སྤོབས་པ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས། ད་ལྟ་ངས་བཤད་པ་འདི་རྣམས་ཁྱེད་རང་ཚོ་སྤོབས་པ་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་འུད་ཤོབ་བཤད་པ་མིན། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཉམས་ཞིབ་གྱིས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘བོད་པ་ཤེས་ཡོན་ལྡན་ཞིང༌། ལས་ཀ་ཚགས་ཚུད་པོ་བྱེད་མཁན་ཇི་ཙམ་མང་བ་བྱུང་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་རྒྱ་མིའི་མདུན་ལམ་འགག་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་མིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བོད་མིར་སྐྱེ་སྒོ་བཀག་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཉིས་ནས་གནད་ཡོད་ཀྱི་ལས་འགན་རྒྱ་མིས་འཁྱེར་གྱི་ཡོད་པས། བོད་པ་ཉུང་ཤས་ལྷག་བསྡད་པ་དེ་དག་གིས་བསམ་བློ་ཡག་པོ་མ་བཏང་བར་རང་གིས་རང་ལ་དྲིན་ཆུང་གི་མི་ཚེ་ཆུད་ཟོས་བཏང་ན་གཏན་ནས་མི་འགྲིགས་པས་ཚང་མས་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས།

ངས་རྒྱུན་དུ་ལས་རིགས་འདྲ་མིན་ཁག་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚང་མར་ལས་ཀར་དོ་སྣང་བྱས་ཏེ་ཕྱིན་ཆད་སོ་སོས་འགན་ཆ་ཚང་འཁྱེར་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཤད་ཡོད། ང་ཚོས་རང་དབང་དགོས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། རང་དབང་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ནི་མི་ལ་རེ་མི་དགོས་པ་བྱ་རྒྱུ་འདི་ཡིན། སོ་སོར་རང་མགོ་མ་ཐོན་པར་མི་ལ་རེ་དགོས་བྱུང་ན་རང་དབང་ཡོང་ཐབས་མེད། ལས་རིགས་འདྲ་མིན་གང་གི་ནང་དུའང་འགན་ཆ་ཚང་སོ་སོས་འཁྱེར་ཐུབ་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་གཞོན་སྐྱེས་ཚོས་བག་མེད་ངང་མི་ཚེ་ཆུད་ཟོས་མ་བཏང་བར་སློབ་སྦྱོང་དང་ལས་ཀའི་ཉམས་མྱོང་གསོག་རྒྱུར་ཚང་མས་ཧུར་བརྩོན་བྱེད་དགོས། དེ་བཞིན་ཚང་མ་མཐུན་པོ་བྱེད་དགོས།

ང་རང་ཚོ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བོད་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་ལས། རང་བཙན་གསར་དུ་རྩོད་པ་ཞིག་མིན་ན་ཡང༌། དེང་སང་འཛམ་གླིང་ནང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་གི་ཡོད་ལ། མ་འོངས་པར་རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་ང་ཚོ་བོད་པར་ཤ་ཚ་དང་བརྩི་འཇོག་བྱས་ཏེ་ཕན་ཚུན་གུས་བརྩི་དང༌། ཕན་ཚུན་ཤ་ཚ་ཡོད་པའི་འབྲེལ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་ང་ཚོ་བོད་པའི་ངོས་ནས་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་ཁེ་ཕན་ལ་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཕན་གྱི་ཐོག་ནས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་བསམས་ཏེ་དབུ་མའི་ལམ་ནས་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་རིང་འབད་བརྩོན་བྱས་པར་རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་ངའི་གྲོས་འཆར་ལ་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ་ཉན་ཤེས་གོ་ཤེས་བྱས་མ་སོང༌།

འོན་ཀྱང༌། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ནས་བོད་དོན་གྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་སུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་འདི་ད་ལྟའི་ཕྱོགས་མང་པོའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་འཚམས་ཤོས་དང༌། ཁ་ཐོག་ལག་བཞག་བསྒྲུབ་ཐུབ་ཚོད་ཀྱི་གྲོས་འཆར་ཞིག་རེད་ཅེས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད། མ་འོངས་པར་ང་རང་ཚོ་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཤར་མཚམས་བོད་འདི་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང་མཐུན་པའི་དོན་དམ་རང་དབང་ལྡན་པའི་མང་གཙོ་ཅན་ཞིག་དང༌། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་བསྟི་གནས་ཤིག་བཟོ་དགོས་ཞེས་ངས་རྒྱུན་དུ་བཤད་ཀྱི་ཡོད།

འདི་ལ་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱིས་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ལ། ལྷག་པར་རྒྱ་གར་ནང་ནས་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་འདུག རིམ་པས་རྒྱ་ནག་ནང་གསལ་པོ་ཤེས་ན་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་བྱེད་མིན་གཏན་འབེབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་བཟོས་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཉིན་ཁ་ཤས་སྡོད་མཁན་ཡིན་ཚེ་ཡིག་ཆ་ངོ་མ་ཀློག་ནས་གསལ་པོ་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས།’’1jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ་རྗེས་ཕྱོགས་མཐའ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བ་བསྡོམས་མི་གྲངས་ ༢༠༠ སྐོར་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ།

ཡང་སྐབས་དེར་ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་གྱི་སིག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བླ་མ་སན་ཏ་ཀིར་པལ་སིང་ (Sant Kirpal Singh) འཁྲུངས་ནས་ལོ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་གྱི་མཇུག་བསྡོམས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་བོའི་སྐུ་མགྲོན་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་དོན་ཞབས་བཅགས་འཕྲལ་ཚོགས་འདུའི་གྲ་སྒྲིག་གཙོ་འགན་ནས་རྗེས་མའི་ཉིན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་མཛད་སྒོའི་ལས་རིམ་སོགས་སྙན་སེང་ཞུས།

མཇུག་བསྡོམས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་གཙོ་མགྲོན་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ཁམས་དང་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྐྱེ་བོ་རང་རང་སོ་སོའི་མོས་བློ་ལ་གཞིགས་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེའི་ལས་འགན་ཡང་འགྲོ་བ་མིས་གཙོས་པའི་སྐྱེ་འགྲོ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་བདེ་བ་བསྐྲུན་རྒྱུ་འདི་ཡིན་ཞིང༌། གཞི་རྩའི་ལས་འགན་དེ་སྒྲུབ་པར་ཆོས་ལུགས་ཁག་ཕན་ཚུན་དབར་དག་སྣང་སྦྱང་སྟེ་མཐུན་སྒྲིལ་མཉམ་རུབ་བྱ་རྒྱུ་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་སྐོར་སྩལ།

དགོང་དྲོ་ཏུ་ཤི་ཏ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱིས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་དེང་དུས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་ཚོགས་ཁང་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་དང༌། རྒྱ་གར་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བོད་མི་བཅས་ལ་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང༌། བྱམས་སྙིང་རྗེ་ལས་བརྩམས་པའི་ཆོས་འབྲེལ་བསྐྱངས།

ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་དང་པོ་སྐུ་ཞབས་ཅཱ་ཌི་ལག་མན་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་ནས་དེང་སྐབས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སོགས་གང་ཅིའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་རྗེས་རྒྱ་གར་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཁོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་འགན་འཛིན་དད་མཇལ་དུ་བཅར་བར་གསུང་མོལ་དང༌། དེ་ནས་གདན་ཞུས་བཞིན་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ཕན་བདེ་རོགས་ཚོགས་ཚོགས་འདུར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བཀའ་སློབ་དང་ཐུགས་སྨོན་ཕྱག་ནས་སྩལ།

ཡང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ནང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་གོམ་བགྲོད་བྱེད་མཁན་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་མི་མང་གི་གོམ་བགྲོད་ཚོགས་པའི་ཁོངས་མི་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ལེགས་སོ་བསྔགས་བརྗོད། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཁང་ནས་གོ་སྒྲིག་གནང་བའི་ཧིན་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུར་ཞབས་འཁོད་བཀའ་སློབ་བཅས་མཛད་དོན་ཁག་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་བཞུགས་སྒར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡ ཉིན་གསར་འབྱོར་བ་ཁག་གཅིག་མཇལ་བཅར་ལ་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཡོང་ས་སོ་སོའི་ལུང་པ་ནས་ཡོང༌། སྡོད་ས་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་བསྡད་ཡོད་ཀྱང༌། རང་དབང་བྲལ་ནས་རྒྱ་མིའི་བཙན་དབང་གི་འོག་ལ་བསྡད་ཡོད། རྒྱ་མིའི་རྣ་བར་མི་འགྲོ་བ་ཕྲན་བུ་ཞིག་བྱུང་ན་བོད་པའི་ཐོག་ལ་ལག་རྩེད་གང་ཡང་རྩེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོ་འདིར་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་ནས་བསྡད་ཡོད་ཀྱང༌། སྡོད་ས་རང་དབང་གི་ལུང་པ་ཡིན་པས། གཏམ་བརྗོད་དང༌། བསམ་བློར་རང་དབང་ཡོད། རང་དབང་ལུང་པར་སླེབས་པར་དགའ་བསུ་དང༌། འཚམས་འདྲི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘བར་དེར་ངས་བདུན་གསུམ་རིང་མཚམས་བསྡད་པར་ཡག་པོ་བྱུང༌། སྤྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་དང༌། ལྷག་པར་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་ལ་ཧ་ཅང་ཐབས་སྐྱོའི་འོག་ལ་བསྡད་ཡོད་སྟབས་ཐབས་ཤེས་དང༌། དཀོན་མཆོག་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་བདེན་བརྡར་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ད་རེས་བདུན་ཕྲག་གསུམ་རིང་ལ་ཐུན་ཟིན་ནས་བསྡད་པའི་རིང་ཁྱེད་རང་ཚོ་སྒུག་རྒྱུ་འཁེལ་ཡོད་ན་དགོངས་དག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་དང༌། ཁྱེད་རང་ཚོ་རྒྱ་མིའི་བཙན་དབང་འོག་དཀའ་ལས་ཆེན་པོ་རྒྱག་དགོས་པ། གྲུབ་འབྲས་དེ་སོ་སོའི་ལུང་པ་དང༌། སོ་སོ་སྒེར་གང་ལ་ཡང་ཕན་རྒྱུ་མེད་པ་ཧ་ཅང་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད། ཁྱེད་ཚོས་ལོ་མང་པོ་ཞིག་དཀའ་ངལ་སྔ་ཕྱི་མང་པོ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་བསྡད་པ་རེད། དངོས་གནས་བློ་ཕམ་ཡོད་ཅེས་དང༌། ཉིན་རེ་ཉིན་རེའི་འཚོ་ཐབས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཚང་མ་རྒྱ་སྐད་རྒྱག་དགོས་པ་དང༌། ཟ་སྟངས། སྡོད་སྟངས། བྱེད་སྟངས་རྒྱ་མིའི་གོམས་གཤིས་མང་པོ་བོད་མིར་འཇགས་ཏེ་བོད་ཡུལ་རྒྱ་ཡུལ་ལ་འགྱུར་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཆགས་བསྡད་ཡོད། བོད་ལྗོངས་འདི་ལུང་གིས་ཟིན་ཞིང༌། བོད་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་སྐྱོང་ཡུལ། རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དར་ཏེ་ཚད་མཐོར་སོན་པ་ཞིག་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ལྷག་པར་རྒྱ་ནག་རང་གི་ནང་ལ་མང་གཙོ་དང༌། རང་དབང་གི་འདོད་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༧ དང་ ༡༩༧༩ ནས་བཟུང་མཐའ་མ་ ༡༩༨༩ ལོར་པེ་ཅིན་གནམ་སྡེ་སྒོ་མོའི་མདུན་ལ་དྲག་གནོན་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་དེའི་ཐོག་ནས་གསལ་པོ་མཚོན་པ་རེད། ཅེས་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་རྣམས་ཞུམ་མེད་སྙིང་སྟོབས་དང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ལྷག་བསམ་བརྟན་པོ་བྱས་ནས་བསྡད་པའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ལ་བོད་མིའི་ཐོག་དོ་སྣང་ཤ་ཚ་བྱེད་མཁན་མང་པོ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དུ་ཚང་མས་སྔར་བཞིན་ལྷག་བསམ་སྙིང་བཅངས་ཀྱིས་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་ཞེས་དང༌། སྔར་བོད་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་སྐབས་ནས་རྒྱ་དང་བོད་དབར་འཁྲུག་པ་མང་པོ་བྱུང༌། རྒྱ་དང་བོད་ཅེས་དབྱེ་མཚམས་གསལ་པོ་ཕྱེས། མདོར་ན་རྡོ་རིང་གི་སྒང་ལ་རྒྱ་རྒྱ་ཡུལ་ན་སྐྱིད། བོད་བོད་ཡུལ་ན་སྐྱིད། ཟེར་དགོས་པ་དེ་དུས་ནས་བྱུང་བ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བོད་མི་རིགས་གཅིག་གི་ཐོབ་ཐང་གི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་དང༌། འཐབ་རྩོད་བྱེད་མཁན་དེ་ཡང་བོད་མི་རིགས་ཐུན་མོང་གིས་མུ་མཐུད་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་བྱེད་དགོས། འདིར་རྒྱ་གར་ལ་སྡོད་མཁན་ཚོ་ཚུར་ཡོང་དགོས་དོན་དཔེ་ཆ་ལྟ་རྒྱུའི་དོན་དག་ལ་ཡོང་བ་ཡིན་སྟབས་དཔེ་ཆ་ཡག་པོ་ལྟོས། དེ་བཞིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་འགྲོ་མཁན་ཚོ་ཡང་སྐབས་བབས་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། དཀྲོག་དཀྲོག་མ་བྱེད། སྙོམ་ཆུང་བྱེད་དགོས། ཚ་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།’’2jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༡ ཉིན་རབ་བྱུང་ ༡༧ པའི་ཤིང་ཁྱི་གནམ་ལོ་གསར་བཞད་ཀྱི་ཉིན་སྔ་ཆར་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་དང༌། རྟེན་འབྱུང་གསོལ་འབྲས་འདེགས་འབུལ་རྗེས་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་རྙིང་པར་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་ཆེན་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གདུང་དང༌། ལྷ་མོའི་སྲོག་མཁར་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་སྙན་ཤལ་སྒྲོན་འབུལ་མཛད།

གཟིམ་སྒོའི་འགག་ནས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་སྤོས་སྣེ་སྤྱན་རྒྱ་སོགས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་དང་བཅས་པར་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་སྒྲོན་འབུལ་གྱིས་ཚེས་གཏོར་རྟེན་འབུལ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ལ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ་ཞལ་འདོན་དབུ་ཚུགས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ཚོགས་མཆོད་བཀྱེ་བཤོམ་སོགས་སྲིད་གསུམ་བདག་མོའི་མངའ་གསོལ་ཤིས་བརྗོད་བཅས་གྲུབ་བསྟུན་གཙུག་ལག་ཁང་དབུ་རྩེའི་ལྷ་ཁང་དུ་སྐུ་ངང་ཙམ་བཞུགས་རྗེས་ཚོམས་ཆེན་དུ་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་དང༌། ཁོངས་གཏོགས་སྡེ་ཚན་ཁག སྐུ་མགྲོན་བཅས་གྲལ་འཁོད་མཚམས་སྤོས་སྣེ་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན་གྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོ་དབུ་སློབ་སོགས་ནས་ཁྲི་གསོལ་རྒྱལ་སྣ་རྟགས་རྫས་བཅས་ཚིག་མཚམས་སོ་སོར་མཐུན་འགྱུར་དང་འབྲེལ་རིམ་ཕུལ་མངའ་གསོལ་ཤིས་བརྗོད་གྲུབ་འཕྲལ། བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་ནས་མལ་རྟེན་འབུལ་ཞུས། འདི་ལོའི་ལྷ་རམས་དགེ་བཤེས་བློ་གླིང་ཐུབ་བསྟན་རྡོ་རྗེ་དང༌། བྱང་རྩེ་ཐུབ་བསྟན་དར་རྒྱས་གཉིས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཚུགས། མུ་མཐུད་བསྙེན་མཚམས་པ་ནས་སྐུའི་ཚེ་རྫས་འབུལ་མཇལ་ལ་དར་རང་སློག་ཐོག་ཕྱག་སྲུང་གཡོགས་དར་སྩལ།

ཁྲིམས་ཞིབ་པ་ཆེ་བ་དང་གཞུང་ཞབས་དྲུང་གཞོན་ཡན་དང༌། སྐུ་མགྲོན་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། གསོལ་འབྲས་ཕེབས། ཟློས་གར་བས་གར་རོལ་གྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས། བགྲོ་གླེང་པ་བརྗེ་ལེན་གྱིས་གང་མཚམས་སོང་རྗེས་ཚིག་བཀྲ་བཅད་དེ་ཕྱག་འཚལ། མཇལ་དར་རང་སློག་དང་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། བཀའ་བློན་གཙོས་མཐོ་རིམ་མི་སྣར་སྲུང་གཡོགས། ཀ་ཁྲི་སྒྲོགས་ཏེ་སྤོས་སྣེ་སྤྱན་རྒྱས་ཕོ་བྲང་དུ་གདན་དྲངས། དེ་རྗེས་ཕོ་བྲང་མཇལ་འཕྲད་ཁང་གི་དབུ་གཡབ་མདུན་གོང་འཕྲོས་གཞུང་ཞབས་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ་དང༌། གྲྭ་ཚང་ཁག་གི་ལས་སྣེ་འདུས་དམངས། གྲྭ་བཙུན་སྔགས་འཆང་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ལོ་མཇལ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་བསྡོམས་ཕྱི་ནང་མི་མང་ཆིག་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་སྲུང་བྱིན་སྩལ།

ཚེས་ ༡༣ སྔ་དྲོ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལོ་གསར་གཟབ་གསོལ་རྣམ་གྲྭའི་ཚོགས་མགོན་དུ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། ཞལ་འདོན་དབུ་ཚུགས། གསོལ་འབྲས་རིམ་པར་ཕེབས། གཤེགས་གཏོར་མངའ་གསོལ་ཤིས་བརྗོད་བཅས་གནད་སྨིན་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་ལོ་གཅིག་ནང་བསྟན་སྲིད་སྐུ་ཕྱྭ་བཅས་པའི་བདེ་དོན་སྐོར་ཟན་བརྟག་ཁག་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཟན་བསྒྲིལ་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་འདུས་མང་ནས་གསོལ་འདེབས་བཞིན་ཕོ་བྲང་དབུ་རྩེའི་ཚོམས་ཆེན་དུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་དེ་འཕགས་མ་སྒྲོལ་དཀར་གྱི་སྒྲུབ་ཆོག་བསྐྱངས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༦༡ གི་དགུང་སྐེག་སྔ་སྒང་ཕྱི་གསུམ་ལ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་གྲྭ་ཚང་འདུས་ཚོགས་ནས་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ་རྟེན་འབྲེལ་ལེགས་ཤིང༌།

དེ་ཡང་བརྟན་བཞུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་འདོན་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྔོན་འགྲོ་སྒྲོལ་མའི་བཟླས་བསྙེན་གནད་སྨིན་སྒྲུབ་ན་གང་ལེགས་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། འདི་ལོ་རིགས་འབྱུང་བརྒྱ་རྩའི་ཁོངས་ཇོ་ལུགས་འབྲོམ་སྟོན་ནས་བརྒྱུད་པའི་སྒྲོལ་དཀར་གྱི་རྗེས་གནང་སྩལ་རྒྱུ་ཞེས་ཕེབས་ཏེ་རྣམ་གྲྭ་འདུས་ཚོགས་དང༌། གནས་དགའ་བཅས་ཀྱི་སྐུ་རྟེན་གསུམ། སྔགས་འཆང་གཏུམ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་སྤྲུལ་སྐུ། སྤྲུལ་སྐུ་ཧུཾ་ཀ་ར། བྱ་བྲལ་བ་ཉེར་གཉིས། ངྷ་ས་ཁུལ་གྱི་དགོན་ཁག་ནས་གྲྭ་བཙུན་གསུམ་རེ་དང༌། སྔགས་འཆང་བཅས་ཚོགས་ཞུགས་གྲངས་ ༡༨༥ སྐོར་ལ་རྗེས་གནང་བཀའ་དྲིན་སྩལ་བར་རྣམ་གྲྭ་མཁན་སློབ་ནས་གསོལ་འདེབས་དང༌། གཏང་རག་མལ་རྟེན་གསུམ་བཏེག རྗེས་གནང་སྐབས་ཚངས་པའི་སྐུ་རྟེན་པར་ལྷ་ཆེན་ཚངས་པ་ཐོག་འབེབས་ཀྱིས་མཇལ་དར་དང་ལུང་ཕུལ་ཏེ་རྗེས་གནང་གྲུབ།

ཡང་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་བོད་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་མགོན་དཔུང་དམ་པར་ཞབས་པད་བརྟན་པའི་སླད་ཚེ་སྦྱིན་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོ་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་ཆོག་པའི་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིམ་ཆུང་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན། གྲྭ་ཚང་གི་མཚན་ཐོ་དང་པོ་སྐུ་ཞབས་བདེ་གཤེགས་དང༌། མཆོད་གཡོག་ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དབྱངས་གཉིས་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་འདེགས་ཞུས་རྗེས་རིམ་བཞིན་བླ་མ་ལྷར་བསྐྱེད་ནས་ཞལ་འདོན་གསུང༌། གསོལ་འབྲས་ཕེབས། མཆོད་འཕྲེང་བསྟོད་པ་དང༌། གསོལ་འདེབས་མལ་ཚོམ་འདེགས་ཐོག་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མལ་ལྗགས་བཤད་གནང་མཇུག་རིམ་བཞིན་སྐུ་རྟེན་དང་གཟུངས་རྫས་བརྒྱད་བར་རིམ་འབུལ་ཐོག གྲྭ་ཚང་སློབ་དཔོན་ནས་གཏང་རག་མལ་དང༌། ཤིས་བརྗོད། བདེན་སྨོན་བཅས་གསུངས་ཏེ་བརྟན་བཞུགས་དངོས་གཞི་གྲུབ།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པ་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་དྲུང་ནས་གསོ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས་རྗེས། སྔར་ལམ་བཞིན་གསུང་ཆོས་ར་བར་སྐྱེས་རབས་གསུང་ཆོས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞིང༌། ཐོག་མར་ཀུན་སློང་བཅོས་པའི་ལྗགས་བཤད་སྐབས། དེ་རིང་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་དམིགས་ཏེ་འཇམ་དཔལ་མཚན་བརྗོད་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་ཞིག་སྩལ་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཆ་རྐྱེན་ཡོད་མཁན་ཚོས་རྒྱུན་འདོན་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད།

གཞི་རྐང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་ལ་བར་ལམ་བོད་ཀྱི་བཀྲས་ལྷུན་གདན་སའི་བྱ་བྲལ་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་བརྒྱུད་དེ་འདི་གར་ཡི་གེ་ཞིག་འབྱོར་བྱུང༌། དེ་འཕྲལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་བརྒྱུད་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་གོ་བསྡུར་གནང་བར་བྱ་བྲལ་རིན་པོ་ཆེ་ཉིད་དང་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་གཞན་བཅས་འདི་ཕྱོགས་ཁྱུག་ཙམ་ཕེབས་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོད་ལུགས་ཀྱི་ཡིག་ལན་བཏང་བ་ཡིན་ཡང་ཚུར་ལན་གསལ་གང་ཡང་མ་བྱུང་ཞེས་དང༌། རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་གདན་ཞུ་འདི་སྲིད་དོན་རྐྱང་པ་ཁོ་ན་ལ་མཐོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ན་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་ཡང་སྒོས་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་བསྟན་པ་ལ་གནད་འགག་ཆགས་ཡོད།

ང་རང་ལོ་ན་དྲུག་ཅུ་ཟིན་པས་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུའི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་དེ་གནད་འགག་ཆགས་ཡོད། མ་གཞི་ངོས་རང་ད་དུང་ལོ་སུམ་ཅུ་བཞི་ཅུ་ཞིག་སྡོད་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་སྨོན་ལམ་རྒྱག་གི་ཡོད་ལ། ངའི་ཚེ་ཚད་བྱས་ན་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གསུམ་སྡོད་རྒྱུའི་རྨི་ལམ་གྱི་མཚན་མ་ཡོང་མྱོང་ཞེས་ཟབ་གསལ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་སྩལ།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཕྱེད་ཡོལ་ཆུ་ཚོད་ ༡ པོར་བོད་ནས་གསར་དུ་སླེབས་འབྱོར་དང༌། ཐོན་མཇལ་ཞུ་མཁན་བཅས་མི་གྲངས་ ༣༢༠ སྐོར་དང༌། རྒྱ་བལ་གྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ནས་སླེབས་འབྱོར་ ༡༠༠ བརྒྱ་སྐོར་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བ་ ༧༠ ཙམ་ལ་མཇལ་ཁ་དང་སྦྲགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྙིང༌། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་ཡུལ་ནས་ཡོང་བའི་མི་རེད། ང་ཚོ་འདིར་བཙན་བྱོལ་ལ་སླེབས་ནས་ཧ་ལམ་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ཙམ་ཕྱིན་པའི་བོད་པ་ཚོའི་ངོས་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་དགའ་བསུ་ཞུ་གི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ངས་དོན་གྱི་བདག་པོ་གཞིས་ལུས་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་ཡིན་ཞེས་རྟག་པར་བཤད་ཀྱི་ཡོད། ཁ་འཕངས་ལག་འཕྱིས་ཀྱི་སྐད་ཆ་མ་རེད། རྒྱ་མིས་བཅིངས་བཀྲོལ་ཟེར་བའི་མིང་དེའི་འོག་ནས་ལོ་ཞེ་གྲངས་ཕྱིན་པ་དེའི་རིང་བོད་ནང་བསམ་བློ་དང༌། རྣམ་འགྱུར་བསྟན་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོང་སྲིད་པ་རེད་ཅེས་དང༌། ད་ལྟའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྒན་གཞོན་ཁྱད་མེད། མདོར་ན། རྒྱ་མིའི་ལས་ཁུངས་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཐེ་བས་བོད་མི་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ་རྒྱ་མིའི་འོག་ལ་རྣ་ཁུང་འཚིགས་ནས་བསྡད་ཡོད་པ་དང༌། སོ་སོའི་རང་དབང་འཕྲོག་པ་དེར་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་ནད་མ་ཐེག་པར་བསྡད་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘འཛམ་གླིང་གང་སར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ལས་འགུལ་རིགས་ལ་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་མེད་ལ་རག་ལས་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་རང་གི་ནང་ལ་ཆ་མཚོན་ན། ཐོག་མར་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་གསར་བརྗེ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་གོ་མིང་ཏང་སྲིད་གཞུང་ལ་དམག་མི་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱི་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱིས་རོགས་རམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་ཞིང་པ་མང་ཚོགས་དང༌། བཟོ་པ་ཁག གྲོང་ཁྱེར་ནང་གི་གཞོན་སྐྱེས་སློབ་སྦྱོང་ཡོད་མཁན་གང་ལ་གང་འཚམས་བཅས་ནས་མའོ་ཙེ་ཏུང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ཡོད་པའི་སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་ནང་གྲལ་རིམ་གྱི་བཤུ་གཞོག་དང༌། གཉའ་གནོན་གཏོང་མཁན་ཡོད་པ་རེད།

རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་བཤད་མ་དགོས་པར་རྒྱ་མོ་རྐང་རིལ་བཟོ་བ་དང༌། སྐྱེས་པ་ཕོ་ཆེན་བཟོ་བ་སོགས་རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་ནང་ཧ་ལས་པའི་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་མིས་བོད་པར་ཆེས་མུན་ནག་དང་ཆེས་གདུག་རྩུབ་ཟེར་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་ཀྱི་ནང་མིའི་ལུས་སྲོག་ལ་ལག་རྩེད་བྱེད་པ་དེ་འདྲའི་ལོ་རྒྱུས་གཏན་ནས་མེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘རྡོ་དོན་རྒྱ་ནག་ལུང་པའི་ནང་དུ་དམར་པོའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་ཁ་ནས་བཤད་པ་ནང་བཞིན་ལག་ལེན་བསྟར་མ་ཐུབ་སྟབས། དེང་སང་རྒྱ་ནག་ནང་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་མི་དགོས་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་ལྷགས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘དེང་སང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་བཙན་བྱོལ་བ་མང་པོ་ཡོད་པའི་ནང་བོད་པ་བཙན་བྱོལ་བ་ཚགས་ཚུད་ཤོས་དང༌། སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་གྲ་འགྲིགས་ཤོས་ལ་རྩིས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། བོད་པར་སོ་སོའི་ལས་དོན་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ན་རྒྱ་མི་ལས་འབྱོན་པ་མེད་ན་ཡང༌། སྐྱོ་བ་ཡོང་གི་མ་རེད། དངོས་གནས་ཞི་བདེའི་ཚོར་སྣང་ཡོད་པ། བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་བོད་པས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཐུབ་པ་དེ་རྒྱ་མིས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག’’ ཅེས་དང༌།

‘‘བོད་ནང་ཡོད་པའི་གཞིས་ལུས་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་ནི་བོད་ཀྱི་དོན་གྱི་བདག་པོ་ཡིན། གཞིས་ལུས་བོད་པ་ཚོ་དང༌། བྱེས་ལ་ཡོད་པའི་བོད་པ་ཚང་མ་རྩམ་པ་ཟ་མཁན་གཅིག་གྱུར་རེད། ང་ཚོའི་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་སྔར་གྱི་མིའུ་གདུང་དྲུག་ཅེས་པའི་ཤ་ཁྲག་རུས་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་བོད་མི་གཅིག་གྱུར་ཡིན།

དོན་སྙིང་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཚང་མས་བོད་སྤྱི་དོན་གྱི་སེམས་ཁུར་བླངས་ཏེ་བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་དུ་འབད་བརྩོན་རྒྱུན་བསྲིངས་ནས་བྱེད་དགོས།’’3jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

རྒྱ་བོད་གཉིས་དབར་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཐོག་རྒྱ་གར་གྱིས་བར་འདུམ་ཞིག་ཡོང་རེར་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནཱ་ར་སི་མ་ར་ཝོ་ (Narasimha Rao) མཆོག་ལ་འབོད་སྐུལ་བཀའ་ཡིག་ཅིག་ཀྱང་སྩལ་བ་གཤམ་གསལ།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

ངོས་ནས་རྒྱ་ནག་མཉམ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་བཟང་སྤྱོད་དང་དངོས་དོན་གནས་ལུགས་དང་མཐུན་ཞིང༌། ཞི་བའི་སྒོ་ནས་ནང་འགྲིགས་ཤིག་ཡོང་ཐབས་ད་བར་ལོ་ངོ་བཅོ་ལྔའི་རིང་འབད་བརྩོན་བསྟུད་མར་བྱས་རུང་དོན་འབྲས་སོན་པ་གང་ཡང་བྱུང་མེད། དུས་ཡུན་དེའི་རིང་རང་ཉིད་ནས་དང་སེམས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་ལས་འགོ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་བརྩོན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རྒྱ་གཞུང་ནས་དོན་དང་ལྡན་པའི་འབྲེལ་མོལ་ཡོང་ཐབས་ལ་མགོ་བོ་རྨོངས་སུ་བཅུག་སྟེ་གཡོལ་ཐབས་འབའ་ཞིག་བྱས་ཡོད། ཕྱོགས་གཞན་ནས་བཤད་ན། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཉིན་རེར་ཚབས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་རང་ཉིད་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་ཉེན་ཡོད་པས་མ་ཚད། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་བཅས་པ་རྩ་མེད་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཞེས་པའི་ནང་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་གསར་པ་ཞིག་བསྐོ་གཞག་བྱས་པ་ནས་བཟུང་བོད་ནང་རྒྱའི་མི་རིགས་ཇེ་མང་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཁྲབ་སྟོན་ཞིག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་འཛིན་སྐྱོང་གི་འགན་འཁྱེར་མཁན་རྒྱའི་དཔོན་རིགས་ཀྱི་གྲངས་ཚད་ཉུང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་པའི་རྒྱུན་ལྡན་མང་ཚོགས་ཐོག་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་ད་ཆ་རེ་ཞིག་མཚམས་འཇོག་གིས་གོ་མེད་ཚོར་མེད་དུ་གྱུར་ཡོད།

དེ་ཚོ་ཚང་མའི་ནང་རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་ཀྱིས་ཁེངས་ནས་ཡོད་པས་བོད་པར་ས་དམིགས་དེ་ཙམ་སྤྲོད་ཀྱི་མེད། ད་ཆ་བོད་མིའི་ཐོག་རྒྱའི་ཐད་ཀའི་བཀོད་བྱུས་འོག་ནས་བོད་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབས་རྡོག་རོལ་བཏང་སྟེ་བོད་མི་རྣམས་རྒྱའི་མི་རིགས་སུ་བསྒྱུར་ཐབས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་གསར་པ་ (Chen Kuiyuan) ནི་དེ་སྔ་ནང་སོག་གི་འཛིན་སྐྱོང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཡིན་སྐབས་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབས་ལ་ཚད་འཛིན་གྱིས་མཐོང་ཆུང་ཁྱད་གསོད་བྱེད་མཁན་དཔོན་རིགས་མཁྲེགས་བཟུང་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། ཁོ་པ་བསྐོ་གཞག་བྱས་པ་ནས་བཟུང་བོད་ནང་རྒྱའི་དབང་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།

དེས་མ་ཚད། རྒྱའི་གསང་བའི་ཡིག་ཆའི་ནང་རྒྱ་མི་ཕོན་ཆེ་བོད་ནང་སྤོ་བཞུད་བྱ་རྒྱུ་དང༌། བོད་མི་རྣམས་ཡར་ལངས་མི་ཐུབ་པ་བཟོ་རྒྱུ། བོད་མིའི་ཆིག་སྒྲིལ་དང་ལས་འགུལ་ལ་གནོད་སྐྱོན་འགྲོ་ཐབས་བཟོ་དགོས་པའི་གནད་དོན་བཅས་འཁོད་ཡོད་པ་རེད། ཡིད་སྐྱོ་བའི་གནས་སྟངས་འདི་ཚོའི་ཁྲོད་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་གནས་པའི་བོད་མི་ཚོའི་སེམས་ནང་ངོས་ནས་རང་བཙན་གྱི་འཐབ་རྩོད་དོར་ཏེ་རྒྱ་མི་དང་མཉམ་དུ་ནང་འགྲིགས་བྱ་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་འདི་ལ་བློ་ཕམ་དང་སེམས་ཤུགས་ཆག་རྐྱེན་ཞིག་ཡོང་མི་སྲིད་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། བོད་མི་ཚོས་སོ་སོའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་ལ་རེ་བ་མི་འདུག་སྙམ་པའི་བསམ་བློ་འཁོར་སྲིད།

ད་ཆ་ངས་བཏོན་པའི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་དང༌། བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་དྲག་ཏུ་ཕྱིན་མི་འདུག་ཅེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ཆ་ཐབས་ཤེས་ཇི་དགེ་སྐུ་ཉིད་ནས་ལམ་སྟོན་ཞིག་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུ་ལས་ལྷག་མེད་ཅིང༌། ངོས་ཀྱི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲོད་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་ལན་གསལ་གང་ཡང་མེད་པར་བརྟེན། ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཉིན་རེར་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དེས་ན། ངོས་ནས་ཚོགས་པ་གསུམ་པ་ཞིག་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་གཞུང་དང་ང་ཚོའི་དབར་འདུམ་སྒྲིག་ཅིག་ཡོང་ཐབས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེའང་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ང་ཚོའི་གནས་སྟངས་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཆ་ཚང་ཡོད་པར་བརྟེན། དེ་ལྟར་ཞུ་འདོད་ཆེན་པོ་བྱུང༌། གལ་སྲིད་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ནས་གནང་ཐབས་མ་བདེ་བ་ཞིག་ཡོད་ཚེ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཞིག་ལ་ཞུ་འབོད་བྱ་རྩིས་ཡོད། གལ་སྲིད་དེས་ཀྱང་རེ་དོན་ཇི་བཞིན་མ་འགྲུབ་ཚེ། ངོས་ཀྱི་མི་མང་ལ་ཐད་ཀར་བསམ་ཚུལ་བསྡུ་ལེན་བྱ་རྒྱུ་ལས་ཐབས་གཞན་བྲལ།

སྐུ་གཤེགས་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཇི་ལྟར་གསུངས་དོན་བཞིན། ཕྲན་ནས་ཀྱང་དུས་རྒྱུན་དུ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ཡང་མཐར་བོད་མི་རང་ངོས་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྐུ་ཉིད་ལ་སློབ་སྟོན་ཞུས་པའི་དོན་སྙིང་ལག་ལེན་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང༌། དེས་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་རྒྱ་མི་དང་མཉམ་དུ་བོད་རང་དབང་གི་གནད་དོན་འབྲེལ་བ་བཞག་ཕྱོགས་ཐད་ལ་རྩ་འཛིན་ལམ་སྟོན་ཞིག་ཡོང་རེ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་དང་བོད་མིའི་ངོ་བོ་ཉིན་རེ་བཞིན་འཇིགས་ལ་ཉེ་བའི་གནས་སུ་ལྷུང་བཞིན་པ་འདིའི་ཐད་པེ་ཅིན་ཕྱོགས་ནས་བརྡ་ལན་གསལ་པོ་ཞིག་སྤྲད་ཡོང་སྙམ་པའི་རེ་བ་བྱས་ནས་བསྡད་ཐུབ་ཐབས་བྲལ། གནས་སྟངས་འདི་མུར་གནས་ཚེ། བོད་མིའི་སེམས་ཤུགས་ཆག་ཉེན་གྱི་གཞི་མ་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་དབང་འཛིན་པས་བོད་ཡོངས་རྫོགས་དབང་དུ་བསྡུ་ཐབས་བྱེད་པ་ཞིག་ལས་གཞན་གང་ཡང་མ་མངོན། བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་མྱུར་དུ་སྩལ་གནང་ཡོང་བ་ཞུ། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༩ ཉིན། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༠ སྔ་དྲོ་གཟབ་གསོལ་མཛད་སྒོའི་སླད་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་བོད་སྐྱོང་བསྟན་སྲུང་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་དང༌། དགའ་གདོང་ཤིང་བྱ་ཅན། ཚངས་པ་དུང་ཐོད་ཅན་བཅས་རིམ་བཞིན་རྟེན་གཞིར་སྤྱན་འདྲེན། གཙུག་ལག་ཁང་ཡང་སྟེང་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཆོས་རའི་དབུ་གཡབ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་ཐུགས་སྒྲུབ་ཡང་སྙིང་ཀུན་འདུས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཞག་མཛད་དེ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་བཀའ་དབང་དངོས་གཞི་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཐོག་བོད་འབངས་སྤྱི་དང༌། བསྟན་སྲིད་རང་དབང་གི་ཆེད་དུ་སྙིང་སྟོབས་ཞུམ་མེད་གདོང་ལེན་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་ཆེད་དུ་གཉེར་བའི་ཐུགས་སྨོན་སྤྱན་དམིགས་གནད་སྨིན་མཛད་རྗེས་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོའི་གཟུངས་སྔགས་བཛྲ་གུ་རུ་གྲངས་གསོག་མཛད།

ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གསུང་རར་སྐྱེས་རབས་གསུང་ཆོས་སྐབས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྙིང༌། ‘‘ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་མདོར་བསྡུས་ན་སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་མེད་པ་དང༌། ལྟ་བ་རྟེན་འབྱུང་གི་ལྟ་བ་འདི་ཡིན། དེ་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིན། སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བར་མི་འདོད་པ་དང༌། བདེ་བ་འདོད་པ་དེ་དག་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ་གཞན་ལ་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་ཐུབ་ན་རབ་དང༌། གལ་སྲིད་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་མ་ཐུབ་ཀྱང༌། གཞན་ལ་གནོད་འཚེ་བྱས་ན་མི་འགྲིགས། གཞན་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་རང་དང་མཚུངས་པ་རེད་བསམ་པའི་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ལ་དཔག་ནས་གཞན་ལ་འཚེ་བའི་ལས་ལས་ལྡོག་པ་འདི་འཚེ་བ་མི་བྱེད་པའི་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཡིན།

དེ་རིང་ཆོ་འཕྲུལ་དུས་ཆེན་དང་འབྲེལ་ནས་ང་རང་ཚོ་འདིར་འཛོམས་པ་རེད། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་གང་གསུང་གི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་ན་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཞེས་པ་འདི་ལྟ་སྤྱོད་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཤད་དགོས། ལྟ་བ་རྟེན་འབྱུང་གི་ལྟ་བ་དང༌། སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་མི་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིན། ལྟ་སྤྱོད་གཉིས་པོ་འདི་སུ་ཞིག་གིས་ཉམས་ལེན་བྱས་ན་དེ་ནི་ནང་པ་ཡིན་ལ། ལྟ་སྤྱོད་གཉིས་པོ་འདི་ཉམས་ལེན་མི་བྱེད་མཁན་ནི་ནང་པ་མིན་ཞེས་གསུང་གི་འདུག་བསམ་ནས་ཚང་མའི་སེམས་ལ་ངེས་པ་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་སེམས་རྒྱུད་བཟང་པོ་དང༌། ཡ་རབས་བྱ་རྒྱུ་སྤྱི་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་རང་གིས་ཕྱག་ལེན་དུ་བསྟར་ཏེ་ཉམས་མྱོང་གི་ཐོག་ནས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐོབ་སྟེ་གསུངས་པ་ཞིག་རེད་བསམ་པའི་ངོས་འཛིན་བྱས་ནས་ཉམས་ལེན་ཧུར་ཐག་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་ནས་འདིར་བཙན་བྱོལ་གྱི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་ཚུགས་ཡོད། སྲིད་གཞུང་འདིའི་འགོ་ཁྲིད་པའི་འོག་ནས་འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་ལྷག་ཙམ་རིང་ལས་ཀ་མང་པོ་བྱས་ཡོད། ཐོག་མར་ང་ཚོས་ཁ་ཕོར་ཙམ་ཡང་འཁྱེར་རྒྱུ་མེད་པའི་མི་མང་པོ་ཞིག་མི་ས་མ་རི་དང༌། སྦག་ས་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བའི་དུས་དེ་ནས་བཟུང་ད་ལྟ་བར་ལས་ཀ་མང་པོ་ཞིག་བྱས་ཡོད། གཙོ་ཆེ་ཤོས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་རོགས་རམ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་པ་འདྲ་མིན་གྱིས་རོགས་རམ་བྱས་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་གི་འགོ་འཁྲིད་ནས་ལས་ཀ་ཧུར་ཐག་བྱེད་མཁན་ཞིག་མ་བྱུང་ན་དངུལ་བྱུང་བ་ཙམ་གྱིས་ནུས་པ་ཐོན་ཐུབ་ཀྱི་མེད། འཛམ་གླིང་ཐོག་བྱུང་བའི་བཙན་བྱོལ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཆུ་བྱེ་མའི་ནང་ཐིམ་པ་ལྟར་མཛུབ་མོ་འཛུགས་ས་མེད་པ་ཆགས་ཡོད། ང་རང་ཚོར་མཚོན་ན་དེ་སྔ་བོད་པར་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་ཁག་གི་མི་བོད་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་གྲས་དེང་སང་ལོ་ན་རྒས་ཏེ་རྒན་ཡོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཚོས་ང་ཚོ་ཐུག་སྐབས་བོད་པར་བསྟོད་བསྔགས་ཆེན་པོ་གཏོང་གི་འདུག’’ ཅེས་དང༌།

‘‘རྒྱ་མིས་བཙན་བཟོས་བྱས་པའི་འོག་ནས་རང་དབང་ལེན་དགོས་དུས་འདི་གར་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། བོད་ལ་རྒྱ་མིས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བ་དེས་བོད་གཞུང་གི་ཚབ་ནམ་ཡང་བྱེད་མི་ཐུབ། བོད་གཞུང་ངོ་མ་ནི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་འདི་ཡིན། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་ཟེར་བས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་མེད་པ་བཟོས་པ་ཡིན་ཞེས་གྲོས་ཆོད་བཞག་སྟེ་བཀའ་རྒྱ་བཀྲམས་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ནི་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་བཙུགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཙུགས་པ་ཞིག་མིན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཙུགས་པ་ཞིག་མིན་དུས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་དེ་དག་མེད་པ་བཟོ་བའི་དབང་ཆ་རྩ་བ་ནས་མེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡང་སྲིད་སྐུ་བལྟམས་ཟིན་པ་ངེས་ཅན་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། ད་ལྟ་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཡོངས་གྲགས་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་མེད། བར་ལམ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་བྱ་བྲལ་རིན་པོ་ཆེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་བརྒྱུད་དེ་ང་ལ་ཚུར་ཡི་གེ་ཞིག་འབྱོར་བྱུང༌།

དེ་འཕྲལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་བརྒྱུད་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་གོ་བསྡུར་གནང་བར་བྱ་བྲལ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་བཅས་འདི་ཕྱོགས་ཁྱུག་ཙམ་ཕེབས་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་སྔ་ལོ་ཡིག་ལན་བཏང་བ་ཡིན། ཚུར་ཡིག་ལན་གང་ཡང་འབྱོར་མ་བྱུང༌། ད་གང་འདྲ་ཞིག་བྱེད་གྲབས་ཡོད་དམ། ངའི་རེ་བ་བྱས་པ་ཡིན་ན། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། རྒྱ་མིས་དེ་སྲིད་དོན་རང་ལ་མཐོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་ངོ་ནས་དེ་ལྟར་མིན། དེ་ནི་བསྟན་པ་སྤྱི་དང༌། ཡང་སྒོས་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་གནད་འགག་ཅིག་ཆགས་ཡོད།

དཔེར་ན། ངའི་ངོས་ནས་བཤད་ན། ད་ཆ་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ནང་སླེབས་འགྲོ་གི་ཡོད། མ་གཞི་ད་དུང་ལོ་སུམ་ཅུ་བཞི་བཅུ་སྡོད་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་སྨོན་ལམ་རྒྱག་གི་ཡོད། ངོས་རང་ད་དུང་ལོ་སུམ་ཅུ་བཞི་བཅུ་ཞིག་བསྡད་པ་ཡིན་ན་ལོ་དགུ་བཅུ་དང་བརྒྱ་ཡས་མས་ཀྱི་མཚམས་ལ་སླེབས་ཀྱི་ཡོད།

དེ་ནས་འཆི་རྒྱུ་ལས་སྡོད་ཐུབ་ཐབས་མེད། ཚེ་ཚད་བྱས་ན་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གསུམ་ཙམ་མེད་དམ་སྙམ་པ་སྔོན་མ་རྨི་ལམ་ནང་མཚན་མ་བྱུང་ཡང་རྨི་ལམ་ལ་ཆ་བཞག་དེ་ཙམ་མེད། ད་ལྟ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་ཡོང་མཁན་འདི་ང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་དགུ་བཅུའི་ནང་སླེབས་དུས་འདི་དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་བཞི་བཅུའི་ནང་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པས་གནད་འགག་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཀྱི་འདུག’’4jམཆན། ཅེས་སོགས་སྩལ།

དེ་བཞིན་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་ལམ་རིམ་འཇམ་དཔལ་ཞལ་ལུང་བཀའ་ཁྲིད་ཟབ་གསལ་གསུང་གི་བདུད་རྩིས་ཚིམས་པར་མཛད།

གཞན་ཡང༌། ཉིན་གཉིས་རིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་པའི་དབང་ཆེན་སྟ་གོན་དང༌། དངོས་གཞི་བཀའ་དབང་སྩལ་བ་དང༌། ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་གསོལ་འདེབས་བཞིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མིའི་ཐོག་དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཞི་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་བོད་མི་དཔའ་བོ་ཕོ་མོ་མང་པོ་བསད་རྨས་བྱུང་བར་མགོན་པོ་གང་ཉིད་དབུ་བཞུགས་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ནས་ཞལ་འདོན་གྲངས་གསོག་གནང་བ་དང་ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་སྐྱབས་ཐོ་སྙན་སེང་དང་སྦྲགས་ཐུགས་སྨོན་གནད་སྨིན་མཛད།

༢༽གསུམ་དུས་སྲུང་བརྩི་དང་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ། ཨི་སི་རལ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་ཚོགས་པ་ཁག་གཅིག་ལ་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ།

༡༩༩༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་པ་སྲུང་བརྩི་ཞུས་པའི་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་དང༌། མང་གཙོའི་ཀ་བ་གསུམ་གྱི་མཛད་གཙོས་མཚོན་སྐུ་མགྲོན་དང༌། གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་བཅས་ལྷན་འཛོམས་བྱུང་བ་དང༌། ཐོག་མར་བཀའ་དྲུང་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང་ནས་མཛད་རིམ་སྙན་སྒྲོན་དང་བསྟུན་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པས་རྒྱལ་གླུ་ཕུལ་བ་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་དར་མཁའ་དབྱིངས་སུ་བསྒྲེངས་འཛུགས་སྐབས་ཚོགས་ཡོངས་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་གུས་འདུད་ཞུས་རྗེས་སྐུ་གཤེགས་དཔའ་བོ་ཕོ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་གཙོས་རྒྱ་མིའི་བཙན་འཛུལ་དབང་སྒྱུར་འོག་དུས་མིན་རྐྱེན་འདས་སོང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུས་ཡུན་སྐར་མ་གཅིག་རིང་ངག་བཅད་ཀྱི་མྱ་ངན་ཞུས།

དེ་རྗེས་བཀའ་ཤག་དང༌། བོད་མི་མང་སྤྱི་ལྷན་གྱི་དུས་དྲན་གསུང་བཤད་ཟིན་འཕྲལ། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དུས་དྲན་ཆེད་ཡོངས་ཁྱབ་གསུང་འཕྲིན་5jམཆན། གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་ཤིང༌། དེ་རྗེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་བའི་སྙིང་པོར། ‘‘ལོ་བཅུ་བཞིའི་གོང་གི་འཛམ་གླིང་གི་གནས་སྟངས་དང༌། ད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་གི་གནས་སྟངས་གཉིས་མི་འདྲ་བ་ཆགས་ཤིང༌། རྒྱ་ནག་རང་གི་ནང་དུའང་གནས་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་གི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་གི་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟ་དུས་ངས་ད་བར་དུ་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་དེ་ལ་གྲུབ་འབྲས་མ་བྱུང་ཡང་འགྱོད་པ་གང་ཡང་མེད། ད་ལྟ་བར་གྱི་ངའི་ལངས་ཕྱོགས་འདིས་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་ཞིག་བྱུང་ཡོད། ཡིན་ནའང༌། རྩ་དོན་ཐད་ཕན་ཐོགས་མ་བྱུང་བ་ཡིན་དུས་ཡིན་གཅིག་མིན་གཉིས་ད་ལྟའི་ངའི་ལངས་ཕྱོགས་འདིར་གྲུབ་འབྲས་མ་སོན་བཞིན་དུ་ད་དུང་ཨུ་ཚུགས་བརྒྱབ་སྟེ་སྡོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད།

ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་ཐོག་རྒྱ་ནག་ལ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཐད་ཀར་བོད་དོན་སྐོར་གྲོས་མོལ་བྱས་ན་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་འབོད་སྐུལ་བྱེད་མཁན་ཨ་རི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་དང༌། དེ་བཞིན་ཚོགས་པ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་གིས་སེམས་ཁུར་ལེན་གྱི་ཡོད། དེ་དག་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་གནོད་ཤུགས་སྤྲད་པའི་འོག་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཀྱང་བསམ་བློ་གསར་པ་ཞིག་བཏང་སྟེ་དངོས་གནས་བོད་པའི་རྩ་དོན་ཐོག་བསམ་བློ་གཏོང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ངའི་ངོས་ནས་ད་ལྟ་སྒོ་ཕྱེ་སྟེ་བཞག་ཡོད། དེ་འདྲ་མ་བྱུང་ན་ད་ཕན་ངས་སྐབས་མང་པོར་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་བོད་མི་མང་ལ་བསམ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་བསྡུས་ནས། ཐ་མའི་ཐག་གཅོད་བོད་མི་མང་རང་གིས་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཤད་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌། ‘‘དེ་ནས་གནས་ཚུལ་གཅིག་ལ་ད་ལྟ་ཕན་ཆད་ངོས་ནས་གྲོས་འཆར་གང་ཞིག་བཏོན་ཡང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྟག་པར་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བོད་རྒྱ་ཁོངས་སུ་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས།

དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་བྱས་ན་གཞན་གནས་ཚུལ་གང་ཡིན་ཡང་གོ་བསྡུར་བྱས་ན་འགྲིག་གི་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ངའི་ངོས་ནས་བརྗོད་པ་ནི་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་མ་གླེང༌། དེ་གླེང་ན་ལས་སླ་པོ་མེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སོ་སོའི་འདོད་དབང་གི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང༌། ལོ་རྒྱུས་ལ་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་པ་འདི་ཁུངས་བཙན་པོ་མེད། དེར་བརྟེན། འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གཡུགས་ཞོག་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་ན་བོད་རྒྱ་རྒྱལ་ཁབ་ཐ་དད་ཅིག་ཡིན་པ་འཛམ་གླིང་ཀུན་གསལ་ཡིན།

དེ་སྔ་མགོ་མ་ཚོས་པའི་གནས་ཚུལ་གྱི་འོག་ནས་སྐད་ཆ་འདྲ་མིན་ཤོད་མཁན་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་ཤེས་མཁན་ཚང་མས་རྒྱ་བོད་ཐ་དད་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོའི་ནང་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ངོས་འཛིན་བྱེད་མཁན་ཡོད།

དེར་བརྟེན། འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གཡུགས་ཞོག མ་འོངས་པའི་ཐད་མི་རིགས་ཀྱི་ལུང་པ་གང་དུ་ཡིན་ཡང་ཐུན་མོང་གི་ཁེ་ཕན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་སྐབས་རེ་མི་རིགས་ཐ་དད་ཡིན་ཡང་སྐྱིད་སྡུག་གཅིག་པ་བཟོ་ཆོག་གི་ཡོད་ལ། ཁེ་ཕན་མེད་ན་སྐབས་རེ་མི་རིགས་གཅིག་གྱུར་ཞིག་ཡིན་ཡང་སྐྱིད་སྡུག་ཐ་དད་དུ་གྱེས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་བོད་པའི་ཐོག་བསམ་བློ་ཡག་པོ་ཞིག་བཏང་ན་མ་འོངས་པར་ང་ཚོ་དངོས་གནས་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་བྱས་ཆོག་གི་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བོད་འདི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན་པ་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཞེས་ཨུ་ཚུགས་རྒྱག་གི་འདུག་པ་འདི་ནི་འགྲུབ་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། ངོས་ནས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་རེད་ཅེས་བརྗོད་ན་དེས་ང་རང་བྱབ་ཆུང་ཆགས་རྒྱུ་མ་གཏོགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་མི་ཐུབ། ལོ་རྒྱུས་ནི་ལོ་རྒྱུས་རང་རེད། དེ་ནི་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བརྒྱུད་དེ་རང་བཞིན་གྱི་ཆགས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པས་ང་རང་ཚོ་མིའི་འདོད་དབང་གིས་དེ་ལ་འཁྱོག་བཤད་བྱས་ནས་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་ཞིག་མིན། དཔེར་ན། གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་ཁོ་རང་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བཤད་བྱས་ཏེ་གནས་ཚུལ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་ལ། ང་ཚོས་ཇི་ལྟར་བྱས་ཏེ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དམ།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘དེ་རིགས་གསལ་པོ་བཟོ་རྒྱུ་ཧམ་པ་མ་ཡིན་པར་དྲང་པོ་དྲང་གཞག་གི་ཐོག་ནས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤོད་དགོས། ངོས་རང་གི་བསམ་བློ་དང་རེ་བ་ལ་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་བརྩད་གཅོད་མི་དགོས་པར་མ་འོངས་པར་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀར་ཁེ་ཕན་ཡོད་པའི་བསམ་བློ་ཞིག་བཏང་ན་ཡག་ཤོས་རེད་བསམ་ཡང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་དེ་ལྟར་བྱེད་འདོད་མེད་ན་ང་རང་ཚོ་ཚུར་ཕྱོགས་ནས་དངོས་དངོས་རྗེན་རྗེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གང་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་ཐུབ་མཁན་དང༌། ཉམས་ཞིབ་བྱ་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་ཡོད་མཁན་ཚོས་ཉམས་ཞིབ་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་རྒྱག་དགོས།

འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་རྒྱག་གི་ཡོད་ལ། ང་ཚོ་བོད་པའི་ངོས་ནས་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་རྒྱག་གི་ཡོད། ཡང་རྒྱ་མི་རིགས་ནང་ཁུལ་ནས་ཁག་གཅིག་གིས་བོད་རང་བཙན་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་བཅས་དེ་ཚོའི་གྲས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུས་མཚོན་པའི་དངོས་དངོས་རྗེན་རྗེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་ཀྱང་དེ་ཙམ་དུ་གལ་ཆེར་བརྩིས་ཏེ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་དགོས། ཡང་གལ་ཏེ་རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གང་འདྲ་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་མ་འོངས་པར་གཉིས་ཀར་ཁེ་ཕན་ཡོད་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡིན་ཞེས་གུ་ཡངས་པོའི་བསམ་བློ་ཞིག་བཏང་བ་ཡིན་ན་དེ་ནི་ཡག་ཤོས་རེད། ང་ཚོས་ཀྱང་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བོད་ལ་རྒྱ་མིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ནས་བཟུང་དུས་ད་ལྟ་བར་ཡར་རྒྱས་གང་ཞིག་བཏང་ཡོད་པ་དེ་དག་ཡར་རྒྱས་བཏང་བར་ངོས་འཛིན་དགོས་པ་མ་གཏོགས། རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་ཇི་བཞིན་སོ་སོ་མ་དགའ་བ་ཞིག་གིས་ཡག་པོ་བྱས་ཀྱང་དེ་སྡུག་ཆགས་རེད་བརྗོད་པའམ་ཡང་ན་ཁུ་སིམ་དུ་སྡོད་པ། སོ་སོ་དགའ་བ་ཞིག་གིས་སྡུག་ཆགས་བྱས་ཀྱང་ཡག་པོ་རེད་བརྗོད་པ་དེ་འདྲ་བྱས་ན་མི་འགྲིགས། ཡག་པོ་ལ་ཡག་པོ་དང་སྡུག་པོ་ལ་སྡུག་པོ་བརྗོད་དགོས།

རྒྱ་མིས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་ད་ལྟ་བར་དུ་ཡར་རྒྱས་ག་རེ་བཏང་འདུག གཏོར་བཤིག་ག་རེ་བཏང་འདུག ཡང་བོད་རིགས་ལ་ཁ་ནས་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་ཡིན་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། དོན་དངོས་ཐོག་འདྲ་མཉམ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་གང་བྱུང་བ་དེ་དག་ཚང་མ་ང་ཚོས་ཞིབ་ཚགས་པོའི་ཐོག་ནས་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་ཏེ་གལ་སྲིད་རྩོད་པ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ན་ཞིབ་ཚགས་པོ་ཤོད་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་པ་ལས། ད་ག་སེ་མི་མང་པོ་བསད་སོང༌། བཅོམ་སོང༌། ཞེས་བརྗོད་པས་ལ་དག་གི་མ་རེད།

ལུང་པ་འདིའི་ནང་ལོ་འདི་ནས་འདི་བར་རང་ཤི་བརྒྱབ་པ་ག་ཚད་བྱུང་བ་དང༌། ལྟོགས་ཤི་ཐེབས་པ་ག་ཚད་བྱུང་བ། དམར་གསོད་བཏང་བ་ག་ཚོད་བྱུང་བ། སྡུག་གསོད་བཏང་བ་ག་ཚོད་བྱུང་བ། དེ་བཞིན་རྒྱུ་དངོས་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་པ་ག་ཚད་བྱུང་བ། རྟེན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གཏོར་བཤིག་བཏང་བ་ག་ཚད་བྱུང་བ། དེ་དག་ང་ཚོས་དྲང་པོ་དྲང་གཞག་གི་ཐོག་ནས་གཅིག་དང་གཉིས་བྱས་ཏེ་བརྗོད་ཐུབ་པ་དགོས། རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་དངོས་གནས་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྙོག་མ་གཏིང་སློང་བྱེད་འདོད་ཡོད་ན། ང་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་དེ་དག་ཚང་མ་རྡོག་སྒྲིལ་ནས་བཤད་ཐུབ་པའི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་དགོས། བོད་ནང་སྡོད་མཁན་ཚོ་ཡིན་ནའང་འདྲ། བཙན་བྱོལ་ལ་སྡོད་མཁན་ཚོ་ཡིན་ནའང་འདྲ་ཁ་ནས་རྒྱ་མིས་འགྲིགས་ཀྱི་མི་འདུག ཅེས་ཚིག་སྒྲུབ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པས་མི་འགྲིགས་ཤིང༌། དེ་དག་ཁུངས་བསྐྱལ་ཐུབ་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་པ་བྱེད་དགོས།’’6jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

དེ་ནས་ཚང་མ་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་གི་སྣང་བརྙན་ལ་ཞལ་ཕྱོགས་ཏེ་ཟློས་གར་བས་བདེན་གསོལ་སྨོན་ལམ་གྱི་གདུང་དབྱངས་གླིང་བུའི་ལམ་ནས་གྱེར་བ་དང་ཚང་མས་ཕྱག་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བའི་སེམས་ཅན་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་འཕགས་པའི་ཐུགས་རྗེས་རྗེས་སུ་བཟུང་བར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་བོད་གངས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ཕ་རོལ་ངན་ཡོད་ཀུན་ནས་མནར་བ་མ་ཟད། བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་སྙིང་སྟོབས་ཞུམ་མེད་ཀྱི་སེར་སྐྱ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཁྲིམས་མུན་སྡུག་བསྔལ་ཚད་མེད་མྱོང་བཞིན་པ་བཅས་ཀྱི་ཆེད་དུ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་གསོལ་སྨོན་ལམ་གསུངས།

དེ་རྗེས་ཟློས་གར་བས་གསུམ་བཅུའི་དྲན་གླུ་སོགས་གདུང་དབྱངས་ཕུལ་དེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ་བསྟུན་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་དུ་མས་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་དུས་དྲན་དང་མཚུངས་པའི་སྐད་འབོད་དང༌། ཕྱི་ནང་མི་སྣ་དུ་མས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང༌།

དུས་མཚུངས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ (Los Angeles Times) དུས་དེབ་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ (John Thor Dohlburg) གྱིས་བཅར་འདྲི་དང་ལེན་གནང་སྟེ་ཕན་ཚུན་གསུང་གླེང་འཕྲོས་མོལ་བསྐྱངས་རྗེས་དུས་དེབ་ཐོག་སྤེལ་བ་གཤམ་གསལ།

གསར་འགོད་པས། ཟླ་ ༣ པར་བོད་མིའི་སྒེར་ལངས་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ ༣༥ ཐོག་གི་གསུང་བཤད་ནང༌། སྐུ་ཉིད་ནས་རྒྱ་མི་མཉམ་བཀའ་མོལ་ཡོང་ཐབས་གནང་བར་རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་ཡ་ལན་མ་སྤྲད་པར་བརྟེན་ཐུགས་ཕམ་བྱུང་ཞེས་གསུངས་འདུག་པས། གནང་ཐབས་དེ་ཐུགས་ནོར་ཤོར་བ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ངས་དེ་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་མེད། དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་གཅིག་ནི། རྒྱ་གཞུང་དང་འབྲེལ་མོལ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་ཆེད་ཡིན། དེའི་ཐོག་ད་བར་ལམ་ལྷོངས་བྱུང་མེད། དམིགས་ཡུལ་གཞན་ཞིག་ནི། རྒྱ་མིའི་མི་འབོར་སྤོ་བཞུད་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་ཐབས་ཆེད་དུ་ཡིན། དེའི་ཐོག་ལའང་ལམ་ལྷོངས་བྱུང་མེད། ཡིན་ནའང༌། ངའི་ཐབས་ལམ་དེར་དེ་སྔ་ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་སླེབས་ཡོད་པ་དང༌། དེས་རྐྱེན་པས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་རྒྱུ་ལས་སླ་རུ་སོང་ཡོད། རྒྱ་མིའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་མིག་ལམ་དུ་ངའི་ཐབས་ལམ་དེ་ཧ་ཅང་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་དང་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་གི་ཡོད།

གསར་འགོད་པས། འོན་ཀྱང༌། ད་ཆ་སྐུ་ཉིད་ནས་གང་གནང་ཐུབ་བམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ངོས་ནས་རྒྱ་གཞུང་ལ་གནོན་ཤུགས་ཇི་ཙམ་སྤྲོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཐད་ལ་སྒུག་ནས་བསྡད་ཡོད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། ད་དུང་དེས་ཀྱང་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་གནས་པའི་བོད་མི་ཚོར་སྐད་ཆ་འདྲི་རྒྱུ་རེད། བོད་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྡོད་མཁན་བོད་མི་ཚོར་མང་མོས་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་སྐད་ཆ་འདྲི་ཆོག་གི་རེད། བོད་ནང་གཉེན་འཕྲད་དང་ལྟ་སྐོར་སོགས་སུ་འགྲོ་མི་བརྒྱུད་ནས་བསམ་ཚུལ་བསྡུ་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། སྐབས་འདིར་ངས་ཁོ་ཚོར་གདམ་ག་ཁ་ཤས་སྤྲོད་འདོད་ཡོད། དེ་སྔ་ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ངོས་ནས་བཏོན་པའི་ཐབས་ལམ་སྐོར་དང༌། དེའི་ཐོག་སྐྱོན་བརྗོད་ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད། ཁོ་ཚོས་རང་བཙན་ལྟ་བའི་ཐོག་ང་ཚོ་བརྟན་པོ་བྱས་ནས་སྡོད་དགོས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་ནག་གིས་དགའ་མོས་ཆེ་ཤོས་བྱེད་སའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ (China’s most favoured nation) སུ་ཡིན་གདམ་ཁ་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་ལ་ཨ་རིས་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༣ ནང་ཚུད་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། མཁྱེན་གསལ་བཞིན་སྔ་ལོ་སྲིད་འཛིན་ (Clinton) གྱིས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་ཞུ་ཕྱོགས་ཐད་ལ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་ཡོད་ཅིང༌། སྐུ་ཉིད་བྱས་ན། ཨ་རི་དེ་རྒྱ་ནག་གིས་དགའ་མོས་ཆེ་ཤོས་བྱེད་སའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་པ་ཞིག་ཏུ་དགོངས་ཀྱི་འདུག་གམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། སྔ་ལོ་སྲིད་འཛིན་གྱིས་ཐུགས་ཐག་བཅད་གནང་བ་དེ་ཆ་ཚང་འགྲིགས་བསྡད་ཡོད་རེད། ད་རེས་ང་ལ་དམིགས་བསལ་བསམ་ཚུལ་ཞུ་རྒྱུ་མེད། འོན་ཀྱང༌། རྒྱ་མིའི་ཁོངས་ནས་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་བ་ཚོའི་རེ་འདོད་གཞིར་བཟུང་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད་དྲན་གྱི་འདུག

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་མིའི་ཁྲོད་ནས་དམངས་གཙོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཚོས་བོད་དོན་ཐོག་ལའང་ཐག་གཅོད་ཅིག་བྱེད་དགོས་ངེས་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དངོས་འབྲེལ་བྱས་ན། བོད་དོན་དེ་རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ཡོངས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཇི་སྲིད་པེ་ཅིན་དུ་མི་གཅིག་དབང་འཛིན་གྱི་ལམ་ལུགས་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་འགྲོ་བཟོ་མེད་པར་མཐོང་གི་འདུག

གསར་འགོད་པས། དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་བ་ཚོའི་ཐོག་དྲག་གནོན་བྱས་ཏེ་ད་ཆ་ལོ་ལྔ་འགྲོ་གི་ཡོད། རྒྱ་ནག་ནས་གནས་ཚུལ་འབྱོར་བ་ལྟར་བྱས་ན། ཕྱུག་པོ་ཆགས་འདོད་ཀྱི་བསམ་བློའི་ཚབ་ཏུ་ད་ཆ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣོན་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་འགྲོ་བསྡད་ཀྱི་ཡོད་རེད། དེ་གཉིས་ལས་གང་ཞིག་ལ་ཐུགས་རེ་ཆེ་བ་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ངས་ནམ་རྒྱུན་རྒྱ་མིའི་ཁྲོད་དབྱེ་བ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་འབྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཚན་པ་དང་པོ་དེ་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་དང་དེའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོའི་སྐོར་ལ་ཡིན། ཁོ་ཚོའི་བློ་འཚབ་གཙོ་བོ་ནི་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་ཁོ་རང་ཚོའི་ལག་ཏུ་ཉར་རྒྱུ་དེ་རེད།

གཉིས་པ་དེ་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདིའི་ནང་ཤེས་ཡོན་པ་དང༌། བསམ་བློ་སྨྲ་བ། སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཚུད་ཀྱི་ཡོད། ཁོ་ཚོས་འདས་པའི་ལོ་མང་རིང་དམངས་གཙོ་དང་རང་དབང་གི་དོན་དུ་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་ཚུན་ཆད་བློས་བཏང་བྱས་ཡོད། ཚན་པ་འདིས་མཐར་རྒྱ་ནག་ཏུ་དམངས་གཙོའི་ཐོག་ལས་འགན་བསྒྲུབ་ཐུབ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལས་དེ་མིན་ཨ་རི་སོགས་ཕྱི་ལོགས་ནས་དེ་ལྟར་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་གསལ་པོ་རེད།

གསུམ་པ་དེ་རྒྱ་ནག་མང་ཚོགས་རྣམས་ཡིན། ཁོ་ཚོ་ནི་སོ་སོའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་དོན་དུ་དུས་ཚོད་བཏང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ལས་མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་ལ་དོ་སྣང་མེད་ཅིང་དགོས་པའང་ཡོད་པ་མ་རེད། ངའི་མཐོང་ཚུལ་ལྟར་བྱས་ན། མ་འོངས་པའི་རྒྱ་ནག་དེ་ཚན་པ་གཉིས་པའི་མིའི་སེམས་ཤུགས་དང༌། སྙིང་སྟོབས། འཇོན་ཐང་བཅས་ལ་རག་ལས་པ་ཞིག་རེད་བསམ་གྱི་འདུག

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་ནག་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཉེས་ཆད་འགེལ་བ་དེས་ལྡོག་ཟླའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུའི་གླེང་ཕྱོགས་དེར་དགོངས་ཚུལ་ཇི་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཕན་ཚུན་ཚོང་འབྲེལ་བྱས་པའི་བརྒྱུད་ལམ་ནས་དམངས་གཙོའི་ལས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་རུ་སྤེལ་ཐབས་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དཔལ་འབྱོར་ཐོག་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཕྱིན་པ་དེས་ཆབ་སྲིད་ཐོག་གུ་ཡངས་འགྲོ་རྒྱུར་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་ཐེབས་ཀྱི་རེད། དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང༌། དེར་ཉེན་ཁ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། རྒྱ་ནག་གི་ཚན་པ་གཉིས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ནང་དེང་སྐབས་རྒྱ་ནག་ཏུ་མི་གཅིག་དབང་འཛིན་པའི་ཐོག་འཛམ་གླིང་མི་མང་མགོ་བོ་འཁོར་ནས་བསྡད་དེ་ཁོ་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་སྣང་མེད་བཏང་གི་མེད་དམ་སྙམ་པའི་དངངས་འཚབ་ཅིག་ཡོང་གི་ཡོད། ཕྱི་ཕྱོགས་འཛམ་གླིང་མི་མང་གིས་ཨུ་རུ་སུའི་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་ཐོག་སེམས་ཧ་ཅང་གཡེང་ནས་བསྡད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་པའི་ཐོག་དོ་སྣང་དེ་ཙམ་མེད་པར་འགྲིག་པ་ཞིག་ཏུ་མངོན་གྱི་ཡོད། གལ་སྲིད། དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་ཚུལ་རྒྱ་ནག་དམངས་གཙོ་ལས་འགུལ་བའི་ཐོག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དེ་ནི་གནོད་གཞི་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ཞིག་རེད་བསམ་གྱི་འདུག དཔལ་འབྱོར་ཐོག་གནོན་ཤུགས་ཤིག་བྱུང་བའི་སྟབས་ཀྱིས་དེས་དམར་པོའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་ཁེར་རྐྱང་ཟུར་དུ་འཇོག་ཐུབ་པ་དང༌། མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་ཐོག་གྲུབ་འབྲས་མང་བ་ཐོན་ཐུབ་ཀྱི་རེད། མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན། མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་སྤེལ་ཐུབ་ཀྱི་རེད། དེས་རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་གུ་ཡངས་སྲིད་བྱུས་ཐོག་མ་འགྲོ་ཐབས་མེད་ཆགས་ཀྱི་རེད། འདི་ལ་ཐེ་ཚམ་མེད། གང་ལྟར་ཡང་སྙིང༌། ངས་རྒྱ་མི་དང་ཡོངས་སུ་ཁ་བྲལ་བྱེད་རྒྱུའི་ཨུ་ཚུགས་རྒྱག་གི་མེད།

གསར་འགོད་པས། གང་ཉིད་ལྟ་བ་དེ་ཙམ་མཁྲེགས་བཟུང་འཛིན་མཁན་ཞིག་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་མཁན་ཚོའི་ཐོག་ལ་དགོངས་ཚུལ་ཇི་ཡོད་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཁོ་ཚོས་རྒྱ་མི་ཚོ་ནི་དྲག་ལས་མ་གཏོགས་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། ཅེས་ཡང་ཡང་བརྗོད་ཀྱི་རེད། འདི་ནི་མི་རབས་ནས་བརྒྱུད་པའི་གནད་དོན་ཞིག་མ་རེད། མི་རབས་རྒན་པའི་བོད་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་མཐའ་མའི་ཐབས་ལམ་དེ་དྲག་ལས་ཁོ་ན་ལག་བསྟར་བྱས་ན་ལེགས་པ་ཞིག་ཏུ་བསམ་མཁན་ཡོད། སྐབས་རེ་གཅིག་བྱས་ན་ངའི་བསམ་པར་མི་རབས་གཞོན་པའི་ཁྲོད་དུ་ (Yasser Arafat) ཡང་ན་ (Afghanistan) དུ་ (Moujahedeen) གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་ཡིད་དབང་འཕྲོག་མཁན་ཡོད་རེད་དྲན་གི། ཁོ་ཚོས་ང་ལ་རྣམ་རྒྱུན་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཁོ་ཚོ་ལ་ལྟོས་དང༌། དྲག་ལས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་བརྒྱུད་ནས་འཛམ་གླིང་ཕྱི་ཕྱོགས་ནས་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་མང་བ་ཐོབ་ཀྱི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།

གསར་འགོད་པས། དེར་བཀའ་ལན་གང་གནང་ངམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཐོག་མར་མིའི་རང་བཞིན་ལྷན་སྐྱེས་དེ་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་དང༌། བྱམས་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བྱས་ཙང༌། དྲག་ལས་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དེས་དཀའ་ངལ་ཁག་ཅིག་སེལ་ཐུབ་རུང༌། དཀའ་ངལ་གཞན་ཞིག་གི་སོན་འདེབས་ཀྱི་ཡོད་རེད། ང་ཚོར་ཆ་བཞག་ན། མ་འོངས་པར་བོད་རྒྱ་གཉིས་མཉམ་དུ་གཤིབས་ནས་བསྡད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། འདས་པའི་དུས་སུ་ང་ཚོ་འདི་འདྲ་བྱས་ནས་བསྡད་པ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། མ་འོངས་པར་ཡང་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་དོན་དུ་ང་ཚོས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ཁོ་ནའི་ཐོག་འགྲོ་དགོས་ཆགས་ཀྱི་རེད། གལ་སྲིད་ང་ཚོ་འཚེ་བའི་ལམ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། མེ་མདའ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་མ་རེད། ཉུང་མཐར་ཡང་ང་ཚོར་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་སམ་ ༡༠༠༠༠༠ ཙམ་དགོས་མཁོ་ཆགས་ཀྱི་རེད། མེ་མདའ་དེ་ཚོ་ག་ནས་རག་གི་རེད། ང་ཚོར་མེ་མདའ་དེ་ཚོ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་རེད་པས།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་ཐོག་སྲིད་བྱུས་གུ་ཡངས་ཀྱིས་བོད་མིར་ཕན་ཐོགས་ཤིག་འདུག་གམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ལོ་ཤས་སྔོན་ཡོ་རོབ་ནས་བོད་དུ་དུས་ཡུན་ཏོག་ཙམ་བསྡད་མྱོང་ཡོད་ཅིང༌། དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་ཐོག་རྒྱུས་མངའ་ཕྲན་བུ་ཡོད་མཁན་ཞིག་གིས་ངོས་རང་ལ་བོད་ནང་དཔལ་འབྱོར་ཞིག་ཏན་ཏན་ཡོད་རེད། འོན་ཀྱང༌། དེའི་བདག་དབང་རྒྱ་མིར་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་བོད་མིར་མི་འདུག ཅེས་འདི་ལྟར་བརྗོད་མྱོང་ཡོད། ད་ཆ་རྒྱ་མིའི་མི་འབོར་ཇེ་མང་དུ་ཕྱིན་པའི་སྟབས་ཀྱིས་ས་གནས་མི་མང་ཚོར་ལས་རིགས་ཆུང་ཙག་ཙམ་ཡང་རག་གི་མེད། བོད་མི་རང་ཉིད་ལའང་ནོར་འཁྲུལ་ཏོག་ཙམ་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་མི་ནང་བཞིན་ལས་ཀ་དཀའ་ལས་ཁག་པོའི་རིགས་བོད་མིས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དཔེར་ན། ཚེམས་བཟོ་དང་ཤིང་བཟོ་ལྟ་བུ་རེད། བོད་ལུགས་བྲིས་ཐང་རྣམས་ཀྱང་ད་ཆ་རྒྱ་མི་འགའ་རེས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད།

བོད་མི་དཀྱུས་མ་ཞིག་གིས་དེའི་སྐོར་བོད་མིར་སྐད་ཆ་དྲིས་པ་ལས་རྒྱ་མིར་དྲིས་ན་ལས་སླ་བར་སེམས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རིན་གོང་ཆུང་ཞིང་དུས་ཚོད་རིང་པོ་མི་འགོར་བའི་ཐོག་ནས་ལས་དོན་འགྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། གནས་སྟངས་འདིས་རྐྱེན་པས་རྒྱ་མི་གཏན་འཇགས་སྡོད་མཁན་ཚོར་གོ་སྐབས་ཤིག་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ད་ཆ་དཔལ་འབྱོར་ཐོག་སྲིད་བྱུས་གུ་ཡངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་གི་འོག་བོད་མིས་རྒྱ་མི་དང་མཉམ་དུ་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་རེད།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་མི་འབོར་ཆེན་སྡེབ་གཅིག་ལ་འབྱོར་བཞིན་ཡོད་སྐོར་གསུངས་སོང༌། དེ་མུ་མཐུད་འགྲོ་མུས་ཡིན་ནམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་མིང་འཁྱེར་ཏེ་ད་ཆ་ལྷ་ས་རྙིང་པའི་ངོ་བོ་རྩ་མེད་བཟོ་བཞིན་ཡོད། ང་ཚོར་གནས་ཚུལ་འབྱོར་བཞིན་པ་ལྟར་བྱས་ན། ༡༩༥༩ ལོའི་ནང་ལྷ་ས་རྙིང་པའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་གསུམ་ཡོད་སྐད་དང༌། ད་ཆ་རྒྱ་ཁྱོན་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཏེ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་གཅིག་མ་གཏོགས་མེད། ལོ་ཤས་སྔོན་ང་ཚོའི་བརྩིས་གཞི་ལྟར་བྱས་ན། ལྷ་སར་བོད་མི་ ༥༠༠༠༠ ཙམ་དང༌། རྒྱ་མི་ ༡༠༠༠༠༠ ཙམ་བྱེད་ཀྱི་འདུག གྲོང་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་ (Mayor) ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱས་ན། ད་ཆ་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༤༠༠༠༠༠༠ ཡོད་པ་ནས་བོད་མིའི་གྲངས་འབོར་ཇི་ཙམ་མང་ཡང་ ༡༠༠༠༠༠ ཙམ་རེད།

གསར་འགོད་པས། གྲངས་ཚད་ལ་ཁྱད་པར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་འདུག་པས། བོད་མི་ཚོ་མི་རིགས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་གི་ངོ་བོར་འཚོ་གནས་ཐུབ་བམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དུས་ཚོད་ནི་འགྲོ་བསྡད་ཀྱི་ཡོད་རེད། དངོས་འབྲེལ་བྱས་ན་རྒྱ་མི་ཚོས་བསམ་བློ་དེ་གའི་ཐོག་ལ་བཏང་བསྡད་ཀྱི་ཡོད་རེད་དྲན། ཕྱི་ལྟར་དུ་ཁོ་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་སྐད་ཆ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་བཤད་འདོད་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། ང་ཚོས་འབྲེལ་གཏུགས་ག་དུས་བྱས་རུང་ཡ་ལན་སྤྲོད་ཀྱི་མེད། ད་ལྟའི་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་གསར་ཤོས་དེ་ནི་བོད་མིར་དྲག་གནོན་ཡོད་ཚད་བྱས་པ་དང་ཆབས་ཅིག རྒྱ་མི་སྤོ་བཞུད་ཇེ་མང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་རེད། འདིས་ལོ་ཤས་ནང་ཚུད་བོད་མི་ཚོ་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་ཆ་འཇོག་མེད་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཤིག་བྱས་ཏེ་སྡོད་རྒྱུ་རེད། ངའི་གྲོགས་པོ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་འདི་ནི་ཐབས་ལམ་མཐའ་མ་དེ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག

གསར་འགོད་པས། དེ་འདྲ་ཡིན་ན། ལས་ངན་འདི་བོད་ལ་བསྐོས་པ་ཡིན་ནམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་ཞིག་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་ངས་གོང་དུ་ཞུས་པ་ལྟར། རྒྱ་ནག་རང་དུ་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་ཐོག་ཤུགས་རྒྱག་མཁན་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། དོན་དངོས་ཐོག ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་ནག་གི་མི་གཅིག་དབང་འཛིན་ལམ་སྲོལ་དེར་འཕོ་འགྱུར་ཞིག་གི་སྒང་ལ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། བྱས་ཙང༌། ངོས་རང་ལ་རེ་བ་ཕྲན་བུ་ཡོད།

གསར་འགོད་པས། གང་ཉིད་ནི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་ཐད་མཁྱེན་ཆུབ་ཆེ་ཞིང༌། རྒྱའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་ནི་ལོ་ཚད་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཡིན། གང་ཉིད་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་དགུང་གྲངས་ ༥༩ ཕེབས་ཀྱི་ཡོད། མ་འོངས་པ་དེ་གང་འདྲ་ཞིག་ཏུ་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། རྒྱ་མིའི་སྐོར་ལ་སྔོན་དཔག་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། རྒྱ་མི་ངོ་མ་ཞིག་གིས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་ཐད་ག་རེ་ཡོང་མིན་བཤད་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གི་རྗེས་ལ་གནས་ཚུལ་ཇི་ཆགས་ཁོ་རང་ཚོར་དངངས་ཚབས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་རེད་བསམ། བོད་དོན་སྐོར་ངས་བཤད་ཚོད་ཐིག་གི་མི་འདུག ང་གསོན་པའི་རིང་དེར་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་ཅི་ཡོང་བྱེད་ཀྱི་རེད། ང་ཤི་བའི་རྗེས་ལ་མི་རབས་གསར་པ་ཚོས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་རེད།

གསར་འགོད་པས། པེ་ཅིན་ནམ། བོད་མིའི་དམར་ཤོག་གིས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་འཐུས་མིའི་ཁོངས་སུ་གང་ཉིད་ཀྱི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་ཡོད་ཚུལ་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེར་དགོངས་ཚུལ་ཇི་ཡོད་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། གལ་སྲིད་བཙན་བྱོལ་ནང་སྡོད་རྒྱུན་རིང་ང་ཤི་བ་དང༌། བོད་མི་ཚོས་ང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ན། སྐབས་དེར་ང་ཏན་ཏན་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་སྐྱེས་པ་ལས་རྒྱ་མིའི་ལག་པར་སྐྱེས་རྒྱུ་མ་རེད། ཡང་སྲིད་ཕེབས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སྐུ་སྐྱེ་སྔོན་མ་དེའི་ལས་འཕྲོ་མཇུག་སྐྱེལ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་རེད། གལ་སྲིད། བོད་དུ་ལོག་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་ང་ཤི་བ་ཡིན་ན། སྐབས་དེར་རང་དབང་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་དང་སྟབས་བསྟུན་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་གནས་དགོས་དང་དགོས་མིན་ཐད་མི་མང་རང་གིས་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་ཞེས་ངོས་ནས་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་དེ་སྔ་ནས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཟིན་པ་ཡིན། མང་ཚོགས་ནས་དགོས་པ་དེ་ཙམ་མེད་པར་མཐོང་ཚེ། སྒྲིག་འཛུགས་དེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཆགས་རྒྱུ་རེད། ཅེས་བཀའ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༤ སྔ་དྲོ་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་བ་དང༌། ཁང་གསར་ཉི་མ་རྒྱལ་པོ། ཆོས་སྒྲོན། ཤིང་བཟོ་རྟ་མགྲིན་བཅས་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོའི་སྒོ་ནས་ཚེ་དབང་ཟབ་མོ་སྩལ་བ་དང་བསྟུན། འཕགས་མ་སྒྲོལ་དཀར་གྱི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས་ཤིང༌། སྐབས་དེར་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྒོར། ‘‘དེ་རིང་ལོ་འདིའི་འཆར་ཅན་སྨོན་ལམ་གྱི་དུས་ཆེན་དང་འབྲེལ་ནས་དཔྱིད་ཆོས་ལེགས་པར་ཟིན་པ་རེད།

ད་ལམ་འགོ་འཛུགས་རྒྱུའི་དངོས་གཞིའི་གཞུང་འཇམ་དཔལ་ཞལ་ལུང་དེ་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་མཛད་པ་ཡིན། ཚེས་བཅུའི་ཉིན་མོ་ཐུན་དྲུག་ཀུན་བཏུས་དེ་ཡང་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་དག་སྣང་རེད། དེ་རིང་མཇུག་ཏུ་དགེ་བ་སྒྲོལ་དཀར་གྱི་ཚེ་དབང་ཕུལ་རྒྱུ་འདི་ཡང་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་དག་སྣང་གི་ཆོས་སྐོར་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘དེ་རིང་འདིར་གདུལ་བྱའི་གཙོ་བོའམ་དམིགས་བྱའི་གཙོ་བོ་དེ་ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་དུ་འབྱོར་བསྡད་པ་རྣམས་ཡིན། རང་གི་ངོས་ནས་ཀྱང་གཙོ་བོ་ཁྱེད་རང་ཚོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། ད་ཆ་ཁྱེད་རང་ཚོར་ཕར་རང་ཡུལ་ལ་ལོག་འགྲོ་མཁན་ཡིན་དུས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་བློ་བདེ་པོ་དང༌། སེམས་སྐྱིད་པོ་བྱེད་དགོས། བོད་ཀྱི་རང་དབང་དེ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་རང་རྒྱལ་གཞན་ཕམ་གྱི་བསམ་བློའི་ཐོག་ནས་བོད་རང་དབང་གི་སྐད་ཆ་བཤད་པ་མ་རེད། འགྲོ་བ་སྤྱི་ལ་ཕན་པ་ཞིག་དང༌། ང་རང་ཚོ་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་ཚང་མར་ཕན་པའི་ཆེད་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ང་རང་ཚོ་ནང་ཁུལ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་འཁོན་འཛིན་གྱི་བསམ་བློ་གཏོང་མི་རུང༌། དམ་ཚིག་མ་གཙང་བ་བྱས་ན་ཡག་པོ་ཡོད་མ་རེད། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་མཐུན་པོ་དང༌། ཚང་མས་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་སྒྲུབ་དགོས། ང་རང་ཚོ་བོད་གངས་ཅན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལྷ་མི་ཚང་མ་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། མི་དམ་ཚིག་གཙང་མ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ནང་བཞིན་ལྷ་ཡང་དམ་ཚིག་གཙང་མ་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག བར་ལམ་ངས་སྲུང་མ་བསྟེན་ཕྱོགས་སྐོར་བཤད་ཡོད། དེ་རྣམས་ངས་ཧོལ་རྒྱུགས་དང་རི་བོང་ཅལ་འདྲོགས་བྱས་པ་གཏན་ནས་མིན། ངས་བཤད་པ་འདི་སྐོར་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་ནས་བརྟག་དཔྱད་མང་པོ་བྱས་ནས་ངེས་པ་རྙེད་ཐུབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད།

གང་ལྟར། ང་རང་ཚོ་ལྷ་མི་ཚང་མ་དམ་ཚིག་མཐུན་པོ་ཞིག་དང༌། ད་ལྟ་སྐབས་སུ་བབས་པ་བོད་རང་དབང་གི་དོན་ལ་དམ་ཚིག་མཐུན་པོ་བྱེད་དགོས། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་སྟོན་ཡོད་པ་འདིའི་ཐོག་ལ་ང་ཚོ་འགྲོ་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་འདུག ང་རང་ལ་ཆ་བཞག་ན་སྐྱབས་མགོན་སྐུ་གོང་མ་ཚོ་དང་ལས་འབྲེལ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། དེའི་ནང་ཚན་ནས་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་དང་ཕལ་ཆེར་ལས་འབྲེལ་ཕྲན་བུ་ཤུགས་ཆེ་བ་མེད་དམ་བསམ་པ་དྲན་གྱི་ཡོད།

ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་གནས་སྟངས་དེ་ལ་ཁ་མིག་ཡར་བལྟ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལྷ་མི་སུ་ཡིན་རུང་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ལ་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། འདི་བསྟེན་པའི་སྲུང་མ་ཡིན་པ་རེད། བོད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དང་བོད་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་རེད། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་དང་མ་འབྲེལ་བ་ཞིག་དང༌། ལྔ་པ་ཆེན་པོ་དང་མ་འགྲོགས་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ལུང་པ་ཁུག་ཀྱོག་ཅིག་གི་ནང་ལ་བླ་མ་གཞན་གཅིག་གིས་གང་བཤད་ཀྱི་ཡོད་རུང་བརྩི་དགོས་དོན་མེད།

སྤྱིའི་དོན་དག་ལ་ཚང་མས་བསམ་བློ་བཏང༌། ཁུར་བླངས་ནས་བྱེད་དགོས་པ་མ་གཏོགས། ང་མི་གཅིག་གི་སྒང་ལ་ཁྱེད་རང་ཚོས་ལག་པ་འཕྱིས་པ་ལྟ་བུ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཡོད། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་གནང་གི་རེད་ཟེར་ནས་མི་འགྲིགས། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ཐོག་ནས་ནུས་པ་འདོན་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་དོན་སེམས་བཅངས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས། ཁྱེད་རང་ཚོ་དེ་རིང་སང་ཉིན་ལོག་འགྲོ་མཁན་ཡིན་དུས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཟེར་རྒྱུ་ཡིན། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་སེམས་སྐྱིད་པོ་དང༌། བག་ཕེབས་པོ་བྱས་ནས་ཕེབས་རོགས་གནང༌།’’jམཆན།7 ཞེས་སོགས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཨི་སི་རལ་ (Israel) སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་པ་ཞེས་པས་གདན་ཞུ་གསོལ་འདེབས་ཞུས་དོན་ལྟར། བཞུགས་སྒར་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་ཨི་སི་རལ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད། དེར་འཇར་རོ་ས་ལམ་ (Jerusalem) གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ངུ་འབོད་རྩིག་གྱང་མདུན་དུ་ཕེབས་ཏེ་འཇིའུ་དང་ཡེ་ཤུ། ཁ་ཆེ་བཅས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་བར་ལ་འཆམ་མཐུན་ཡོང་བའི་ཐུགས་སྨོན་མཛད་པ་དང༌། ངུ་འབོད་རྩིག་གྱང་གི་ཞིག་རལ་ཁྲོད་དུ་དཀར་གཙང་གི་ཁ་བཏགས་ཤིག་སྒྲོན་འབུལ་དང༌། ཡེ་ཤུ་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཏུ་ཡང་དེ་ལྟར་མཛད་ཅིང༌། ཁ་ཆེ་ལྷ་ཁང་འགའ་ཞིག་ལ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་པ་ལེ་སི་ཀྲིན་ (Palestine) མི་རིགས་དང་བོད་མི་རིགས་གཉིས་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ཐུན་མོང་བ་ཞིག་ཡོད་ཚུལ་དང༌། བོད་མི་ཚོར་འཇིའུ་མི་རིགས་ཀྱི་ས་ནས་བཟང་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ལེན་རྒྱུ་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་དུ་ཉག་ཕྲ་བའི་དུས་སྐབས་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཕྱོགས་དང༌། ང་ཚོས་ཁྱེད་ཚོར་མིག་ལྟ་བྱེད་སྐབས་སེམས་ཀྱི་འདུན་པ་ཇེ་བརྟན་དུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྙིང་སྟོབས་ཀྱང་འཕར་འོང་གི་འདུག་ཅེས་དབྱིན་སྐད་དུ་གསུངས།

དེ་བཞིན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང༌། ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་མཚན་གནས་འབུལ་བཞེས་མཛད་ཅིང༌། ཐེངས་འདིར་ཨེ་སི་རལ་གྱི་ཁོར་ཡུག་བློན་ཆེན་དང་འཇིའུ། ཡེ་ཤུ། ཁ་ཆེ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་མི་སྣ་ཚོར་མཇལ་འཕྲད་མཛད་པ་དང༌། ཨེ་སི་རལ་གྱི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་དོན་བྱ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་པས་འཛམ་གླིང་སྐྱེས་དངོས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གཅེས་སྐྱོང་བྱས་ཏེ་ལོ་ ༤༠ འཁོར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོར་གདན་འདྲེན་ཞུས་དོན་ལྟར། ད་རེས་ཨེ་སི་རལ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཐེངས་དང་པོའི་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་དོན་ལེགས་པར་བསྐྱངས་ཏེ་བཞུགས་སྒར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་པ་དང་ངྷ་ས་བཙུན་དགོན་དགེ་ལྡན་ཆོས་གླིང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་གསར་བཞེངས་ལེགས་གྲུབ་ཟིན་པའི་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོ་དང༌། རབ་གནས་བཅས་སུ་གདན་ཞུས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་ལྟར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་གཟིམ་སྒོའི་མདུན་ནས་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ནས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་འབུལ་ལམ་ཞུས་པ་དང༌། བཙུན་མ་ཞལ་གྲངས་ ༡༣༠ སྐོར་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདུགས་དང༌། རྒྱལ་མཚན་ལ་སོགས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་དང༌། དར་དཀར། བདུག་སྤོས་སོགས་ཐོགས་ཏེ་གུས་བསྟར་སེར་ཕྲེང་དང༌། སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་སྣེས་སྔུན་བསུས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྒོ་མཆོར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་ཚིགས་བཅད་གསུང་འདོན་དང༌། དར་ཚོན་འབྲེག་གནང་གིས་ཚོགས་ཁང་དབུ་འབྱེད་དང༌། སྣང་གསལ་ཞལ་ཕྱེ་དང༌། རབ་གནས་བཅས་སྩལ།

བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། དབུ་མཛད་ཀྱིས་གནས་བཅུ་གསུང་སྐུལ་གནང་བ་དང༌། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་འདེགས་འབུལ་གནང༌། ཞལ་འདོན་ཡན་ལག་བདུན་པ་གསུང་འདོན་རྗེས་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་བཀའ་དྲིན་གཏང་རག་གི་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུ་གནང་གྲུབ་པ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྙིང༌། བར་ལམ་ཡར་རྒྱས་གང་འཚམས་བྱུང་ཤག ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་རེད། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་ཡས་ཡིན། དེ་སྔ་བོད་ཀྱི་ནང་དུའང་བཙུན་དགོན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་རེད། དེང་འཛམ་གླིང་ནང་བུད་མེད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཞེས་བཤད་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་རེད་ལ། ཆོས་ལུགས་གཞན་དག་མང་པོ་ཞིག་ནང་བུད་མེད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོབ་ཐང་ཆུང་བ་ཡོད་པ་ཡིན་པ་རེད།

ང་རང་ཚོ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལ་དགེ་སློང་ཕ་དང༌། མ་ཞེས་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་གསང་སྔགས་བླ་མེད་ཀྱི་ནང་སླེབས་ཡོང་དུས་བུད་མེད་ལ་དམིགས་བསལ་གྱིས་གནད་ཆེན་པོ་གསུངས་ཡོད་པ་རེད། སྐྱེས་ཕོ་མོ་ཚང་མར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་སྒྲུབ་ཡག་གི་སྒྲུབ་ཚུལ་གནད་འགག་རབ་བྱུང་བས་ཇི་ལྟར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པ་ནང་བཞིན་བཙུན་མས་ཡིན་ནའང་ངེས་པར་དུ་བྱེད་ཡག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་རེད་མ་གཏོགས་ཁྱད་པར་ཡོང་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད།

ང་རང་ཚོས་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཡག་གི་ཆ་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན་བསླབ་པ་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་པར་བརྟེན། བཙུན་མ་ཚོའི་ཐོག་ནས་བསྟན་པ་བཤད་པ་དང༌། སྒྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འཇོན་མཁན་དེ་ངེས་པར་ཐོན་དགོས་ཀྱི་འདུག གཙོ་ཆེ་ཤོས་དཔེ་ཆ་བལྟ་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་ཤག བསླབ་པ་སློབ་གཉེར་དང༌། སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོག་ལ་མུ་མཐུད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱོགས་ལ་ཚང་མས་སེམས་ཤུགས་བཅངས་ཏེ་ཧུར་ཐག་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་སྩལ་རྗེས་ཚིགས་བཅད་བསྔོ་སྨོན་གསུངས་ཏེ་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

ཕྱི་ཉིན་རྭ་སྟོད་སྐྱོང་བླ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་ངོར་སྟག་ཕུའི་དག་སྣང་གྲས་སྒྲོལ་མ་ཙི་ཏ་མ་ཎིའི་དབང་གཞི་བྱིན་རླབས་སྒྲུབ་ཞག་དང་འབྲེལ་ཉིན་རྒྱབ་དབང་དངོས་གཞི་དང༌། དེ་ནས་སློབ་མ་ ༢༦ སྐོར་ལ་དེ་གའི་ཆོས་སྐོར་གྲས་བཀའ་རྒྱ་མ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བླ་མ་རྙིང་བཞུགས་ཀྱི་དབང་བཞི་བྱིན་རླབས་ཚོགས་འཁོར་བཅས་ལེགས་པར་སྩལ།

ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡ ཉིན་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ལྷན་ཚོགས་ནས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཞི་པའི་དབུ་འབྱེད་ཚོགས་མགོན་དུ་གསོལ་འདེབས་ཞུས་དོན་བཞིན། གངས་སྐྱིད་ཚོགས་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སྟེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྣང་གསལ་ཞལ་དབྱེ་དང་འབྲེལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་དང་བཅས་ཚོགས་ཆེན་དབུ་ཚུགས། བུད་མེད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་ངག་དབང་ལྷ་མོ་ལགས་ནས་མཛད་རིམ་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་པ་ལྟར་ཚོགས་གཙོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་ལགས་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དབུས་སྐུ་མགྲོན་འཐུས་མི་དང་བཅས་པར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་གུས་འཚམས་ཞུས་རྗེས་བུད་མེད་ལྷན་ཚོགས་འདི་ནི་དེ་སྔ་ ༡༩༥༩ ལོར་དཔའ་མོ་ཀུན་བཟང་ལགས་དང༌། དགའ་གླིང་ཤར་ཆོས་ལགས་སོགས་ཀྱིས་འགོ་ཁྲིད་དེ་བུད་མེད་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་རྒྱའི་དབང་འཛིན་ལས་ཁུངས་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ཡི་གེ་སྤྲད་པ་དང༌། དེ་མཚུངས་ཞི་རྒོལ་ལས་འགུལ་གནང་བའི་ཚོགས་པ་དེའི་རྒྱུན་མཐུད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་བུད་མེད་ཚོགས་པ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ལོར་བསྐྱར་གསོ་བྱས་ཏེ་ད་བར་རྒྱ་བལ་ཁུལ་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་བཅས་ལ་ས་གནས་བུད་མེད་ཚོགས་པ་ཁག ༣༧ དང༌། ཚོགས་མི་བདུན་སྟོང་སྐོར་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་སྟེ་བོད་སྤྱི་པའི་རྩ་དོན་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ། ཕ་མ་ཉམ་ཐག་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་སོགས་ལས་ཀ་སྣེ་མང་བྱས་པའི་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས།

བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་གཉིས་ནས་གསུང་བཤད་གནང་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྙིང༌། ‘‘ད་ལྟ་ལས་བསྡོམས་ནང་གསལ་བཞིན་ཉེ་བའི་ལོ་བཅུའི་རིང་ཁྱེད་ཚོས་ལས་འགན་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་བརྗོད་དུས་ཤིན་ཏུ་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག་སྙམ་པ་དྲན་བྱུང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་གོ་རྟོགས་གསར་པ་དང༌། སོ་སོའི་ལས་འགན་གསར་པ་ཞིག་ངོ་ཆ་འཕྲོད་པའི་ཐོག་ནས་སེམས་ཤུགས་འཕར་བ་དང༌། སེམས་ཤུགས་འཕར་བ་བཞིན་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་ཏེ་འཛམ་གླིང་ཐོག་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ཅེས་མིང་ཐོན་ཡོང་དུས་མིའི་སེམས་ནང་སྤྲོ་བ་དང༌། སྤོབས་པ་གདེང་ཚོད་བཅས་ཡོང་རྒྱུ་ཆོས་ཉིད་ཡིན། ཞེས་དང༌། འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་མི་མང་གི་མདུན་ལ་བོད་པའི་བུད་མེད་ཚོ་མི་གྲལ་ལ་ཚུད་པའི་གྲུབ་འབྲས་བྱས་རྗེས་བཞག་པ་འདིས་དངོས་གནས་མཚན་ལ་དགུང་འདེགས་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དུ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པར་བརྟེན་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བརྗོད་འདོད་བྱུང༌།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ང་ཚོས་འབད་བརྩོན་བྱེད་པའི་རང་དབང་འདི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གཅིག་པུའི་ཁེ་ཕན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཁེ་ཕན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་གསལ་པོ་ཡིན། ཞེས་དང༌། གོ་སྐབས་ཇེ་བཟང་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་ལ་ཚང་མས་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་བྱེད་དགོས། ང་རང་ཚོའི་ལས་འགུལ་འདི་དྲང་པོ་དྲང་གཞག་དང༌། བདེན་པ་བདེན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བར་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་པས་ང་ཚོས་ངོ་གནོང་དགོས་པ་དང༌། སྤམ་ཤོར་དགོས་དོན་རྩ་བ་ནས་མེད་པས་མུ་མཐུད་ཤུགས་རྒྱག་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘དེ་ནས་བཙུན་མའི་ཕྱོགས་དེ་བུད་མེད་ཚོགས་པ་དང་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཡོང་གི་ཡོད། རྩ་བ་རབ་བྱུང་གི་འགྲོ་སྟངས་སྡོད་སྟངས་དང༌། མདོར་ན། ཟ་སྟངས། འཐུང་སྟངས་ཚུན་ཆད་ལ་སྟོན་པ་བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱིས་ལམ་སྟོན་གནང་ཡོད། དེ་གཞིར་བཟུང་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་ལས་དམིགས་བསལ་ལ་ཐེལ་གྱི་ཐོག་ལ་པགས་ཐེལ་རྒྱག་དགོས་དོན་མེད་ཀྱང༌། ཚོགས་པ་གཅིག་གི་ངོས་ནས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་དགོས་ཀྱི་ཡོད་དུས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་བ་དང་ཆབས་ཅིག་བཙུན་མ་ཚོ་སྤུས་དག་པོ་ཡོང་ཐབས་ལ་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱས་ནས་དོ་སྣང་བྱེད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ཕྱི་དངོས་པོའི་བསྒྱུར་བཅོས་གང་ཞིག་ཕྱིན་རུང་མ་ཕྱིན་རུང་ང་རང་ཚོའི་རྩ་བའི་མིའི་ནང་གི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་དང༌། ལུས་པོའི་ཆགས་སྟངས་འདི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་གི་གནས་སྟངས་དེ་རང་ཡིན་དུས་ང་ཚོས་ཏན་ཏན་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་ཀྱི་མེད་དམ་སྙམ་ཞེས་དང༌། ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་ཇི་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་ལྷག་བསམ་མ་ལྡང་ན་སྐྱིད་པོ་མེད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡིན། ལྷག་བསམ་ཞེས་པ་འདི་ཕྱིའི་སྨན་བཟང་པོ་ཟས་ནས་ཡོང་མི་ཐུབ། མིའི་སེམས་ཀྱི་ནང་བྱམས་བརྩེ་ཞེས་པ་འདི་ཡོད་ན་ལྷག་བསམ་རང་བཞིན་དུ་ཡོང་གི་ཡོད། བྱམས་བརྩེ་ཡོང་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ནས་ཕ་མས་ལྟ་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ནས་བྱམས་བརྩེའི་ནུས་པའམ་བྱམས་བརྩེའི་ཕན་ཡོན་ཉམས་མྱོང་ཁོ་ནའི་ཐོག་ནས་གོ་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་ཨ་མ་རང་ཡིན། ཞེས་དང༌། ཉིན་ཤས་འདིར་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པའི་རིང་དོན་དག་ལ་གོ་བསྡུར་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དོན་ངོ་མའི་ཐོག་ང་ཚོས་གང་ནས་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་གི་འདུག འཐུས་ཤོར་འགྲོ་བ་དེ་ལ་ཚང་མས་ཡིད་གཟབ་བྱས་ཏེ་གོ་བསྡུར་བྱ་དགོས།’’8jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་ནས་ཚེས་ ༨ བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་བོ་གཅིག་པའི་བཅད་རྒྱར་བཞུགས་ཀྱང༌། མཛད་གསེང་ཕྱི་ནང་མི་སྣ་དུ་མར་མཇལ་ཁ་སྩལ་བ་མ་ཟད། བོད་དུ་ཐོན་མཇལ་དང་གསར་འབྱོར་བཅས་མི་གྲངས་ ༤༢ ལ་མཇལ་ཁ་དང་སྲུང་བྱིན་སྩལ་རྗེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྙིང༌། ཁྱེད་རང་ཚོ་རང་དབང་ལུང་པར་སླེབས་པ་རེད། ཚང་མར་དགའ་བསུ་ཡོད། ཕྲུ་གུ་ཚོ་སློབ་སྦྱོང་གི་ཆེད་དུ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་སྡོད་རྒྱུ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོར་དཀའ་ངལ་གཞན་དག་གང་ཡང་ཡོང་གི་མ་རེད། བོད་ནས་གསར་དུ་འབྱོར་བའི་ཕྲུ་གུ་ཁྱོན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། དེ་ནས་གྲྭ་སར་འགྲོ་མཁན་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་རྣམས་འདི་ནས་ཚུར་ཡོང་རྒྱུའི་དགོས་དོན་དང་དམིགས་ཡུལ་སློབ་སྦྱོང་གི་ཆེད་དུ་ཡོང་བ་ཡིན་སྟབས་དུས་ཚོད་ཆུད་ཟོས་མ་བཏང་བར་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་ཐག་གྱིས། ཁྱེད་རང་ཚོ་འདིར་སྡོད་མཁན་ཚོ་ཡིན་ཡང་རུང༌། ཕར་ལོག་འགྲོ་མཁན་ཚོ་ཡིན་ཡང་རུང༌། གང་ལྟར་ཚང་མས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་མ་བརྗེད་པ་བྱེད་དགོས།

ང་ཚོ་བྱེས་ལ་ཡོད་པའི་བོད་པ་འབུམ་གཅིག་དང་ཁྲི་གསུམ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་ཚོས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་ཚང་མས་གང་ཡོང་ཅི་ཡོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གཙོ་ཆེ་ཤོས་བོད་ནང་ལ་བསྡད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་རྒྱ་མིའི་གོ་མཚོན་གྱི་འོག་ཏུ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་སྙིང་སྟོབས་འགྱུར་བ་མེད་པར་རང་ཚུགས་ཟིན་ནས་བསྡད་པ་ངོ་མཚར་ཆེན་པོ་རེད། ད་ཆ་འཛམ་བུ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་ནང་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།

རིམ་པས་རྒྱ་ནག་ནང་ལ་རང་དབང་དང༌། མང་གཙོ་ཡོང་རྒྱུར་ཐག་ཇེ་ཉེ་ཇེ་ཉེར་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས། དེ་སྔ་ནང་བཞིན་གཅིག་སྡུད་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་དབང་ཆ་ཟིན་རྒྱུ་དེར་རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོས་ཀྱང་འདོད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱ་མིའི་མི་མང་ནང་ནས་དེང་སང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བསུན་པོ་བཟོ་མཁན་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་ནང་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱིས་མཚོན་པའི་མི་མང་ནང་ནས་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་སྲིད་དབང་དྲག་པོས་ཟིན་པ་འདི་ལ་མོས་པ་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་སྟབས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དུས་རྟག་ཏུ་བརྟན་ལྷིང་བརྟན་ལྷིང་ཟེར་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། རིམ་པས་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བ་རེད། ང་རང་ཚོ་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཚང་མ་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པར་ཚང་མས་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་ཞེས་སྩལ།

དེ་རྗེས་ཆིག་སྒྲིལ་ཚོགས་པ་དང༌། དབུས་གཙང་ཚོགས་པ་བཅར་འབྱོར་ ༢༠༠ སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་དང་བཀའ་སློབ་སྩལ་དགོངས་སུ། ‘‘དམིགས་བསལ་ཤོད་ཡག་དེ་ཙམ་མི་འདུག དེ་རིང་འདིར་ཁྱེད་རང་ཚོགས་པ་ཁག་གཉིས་ཀྱི་མི་སྣ་ཆེད་མངགས་ངྷ་རམ་ས་ལར་འདུ་འཛོམས་བྱས་ཏེ་ང་ཚོ་མཉམ་དུ་ཐུག་པ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་གི་སེམས་ཁུར་ཞིག་ཡོད། སེམས་ཀྱི་གཏིང་ལ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་གང་དྲག་བསམ་པ་ཞིག་དང༌། སེམས་ནད་ལྟ་བུ་དུས་རྒྱུན་དུ་བཅངས་བསྡད་མཁན་གྱི་མི་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་རེད། མཐུན་རྐྱེན་མ་འཛོམས་པ་དང༌། དཀའ་ངལ་ཡོད་ན་ཡང་འདིར་ཆེད་མངགས་འཛོམས་ཏེ་ཚང་མས་གང་དགའ་ཅི་ལེགས་ཀྱི་གོ་བསྡུར་བྱ་རྒྱུ་དང༌། བསམ་འཆར་བརྗེ་བསྡུར་བྱེད་རྩིས་ཡིན་པ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཟེར་གྱི་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘རྒྱ་མིའི་ལག་འོག་དངངས་སྐྲག་དང་ཛ་དྲག་འོག་སྡོད་མཁན་ཚོར་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོད་པ་ཚོས་རླུང་སྨན་གྱི་བྱེད་ལས་ཞིག་མཚོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘འདས་པའི་ལོ་ ༣༥ ལྷག་ཙམ་རིང་ང་ཚོས་བཙན་བྱོལ་བའི་སྡོད་སྟངས་ཀྱིས་ཞབས་འདེགས་ངེས་ཅན་ཞིག་སྒྲུབ་ཡོད་པ་བྱས་རྗེས་བཞག་ཡོད། ང་རང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་མཁན་བོད་མི་ཚོས་ད་ལྟ་བར་དུ་དངོས་གནས་རང་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་དེར་ངས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་འདོད་བྱུང༌།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘དེ་རིང་འདིར་ཚོགས་འདུར་དངོས་སུ་ཞུགས་པའི་སྐབས་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་བཤད་དེ་ཕར་ཚུར་སྦྱངས་བཤད་ཀྱིས་སྦས་མ་དགོས་པ་དང༌། ལྐོག་ཏུ་རྒྱབ་བཤད་མ་དགོས་པ་བཤད་དེ་དགེ་སྐྱོན་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ་ཕན་ནུས་ཐོན་ཐབས་བྱ་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘རྒྱ་ནག་དང་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་ལ་མ་འོངས་པར་རྙོག་གྲ་ཡོང་གི་རེད་དགོངས་ཏེ་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་དུས་རྡོ་རྟགས་བཙུགས་ཏེ་བརྟན་པོ་བཟོས་པ་གནང་འདུག དགོངས་པར་འཁོར་བ་བཞིན་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དེ་ག་རང་བྱུང་བ་རེད། དེས་བོད་རྒྱ་ཡུལ་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དང༌། མི་རིགས་བོད་རིགས་ཡིན་ནའང་སྐད་རྒྱ་སྐད་རྒྱག་མཁན་ཞིག་རྒྱ་མིས་འདོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ང་རང་ཚོས་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ནི་བྱ་བ་རླབས་ཆེན་པོ་ཞིག་སྒྲུབ་དགོས་ན་སྐབས་རེ་གློ་བུར་དུ་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་རེད། སྐབས་རེ་དམིགས་ཡུལ་བཟང་པོ་དེ་སྒྲུབ་དགོས་པ་ལ་གོམ་བགྲོད་ཀྱིས་ཐིགས་པ་བསགས་པའི་རྒྱ་མཚོ་བཞིན་ཡུན་བསྲིངས་ནས་སྒྲུབ་དགོས་པ་དེ་འདྲ་ཡང་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད། རང་དབང་སྒྲུབ་དགོས་པ་དང༌། རྒྱ་འོག་སྡོད་འདོད་མེད་པ་གཞིས་བྱེས་ཚང་མའི་བསམ་བློར་ཡོད་ན། བོད་རང་དབང་དང་འདྲེས་པའི་ལས་ཀར་སྣང་ཆུང་དང་ལྷོད་ཡངས་མ་བྱས་པར་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ཟེར་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཡོད་པ་དེས་གྲུབ་འབྲས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་སྒྲིག་འཛུགས་མེད་ན་གྲུབ་འབྲས་ཡོང་ཐུབ་ཐབས་མེད། ཅེས་དང༌། འདས་པའི་ལོ་བཅུ་བཞི་ཙམ་རིང་ངས་དབུ་མའི་ལམ་ཞིག་བཙལ་བ་ཡིན། ལམ་ཕྱོགས་དེར་དོ་སྣང་ཡོད་མཁན་མང་པོས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ད་ལྟ་བར་དུ་ང་ཚོས་དངོས་གནས་རང་རྒྱ་མི་མཉམ་དུ་བསམ་པ་རྣམ་དག་གི་ཐོག་ནས་གུ་བཤང་བྱེད་རྒྱུ་མེད་ན་མ་གཏོགས་ཡོད་ཚད་བྱས་ཏེ་ཐབས་ཤེས་བྱས་པ་དེས་བོད་ནང་ལོགས་ལ་གནས་ཚུལ་སྡུག་ཏུ་གང་འགྲོ་མ་གཏོགས་མེད་དུས་བོད་རང་བཙན་ཡིན་ཞེས་སྐད་འབོད་བྱས་ན་ཡང་རྒྱ་མིས་བོད་ནང་འདི་ལས་སྡུག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ་ཧ་ལམ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ང་ཚོ་བོད་མིས་སྡུག་སྦྱོང་ག་ཚོད་མྱངས་པ་དེ་རྣམས་ཡིག་ཆའི་ཐོག་ནས་ཆ་ཚང་བསྟན་ཐུབ་པ་ང་ཚོས་བཟོ་དགོས་ཀྱི་འདུག དེ་བཞིན་ང་ཚོའི་མི་ཐོག་འདིར་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་རྣམས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་གསལ་བ་ཞིག་བྲིས་མ་ཐུབ། མི་ཐོག་འདི་རྫོགས་ཚར་བའི་རྗེས་ལ་ང་རང་ཚོས་ལེགས་ཉེས་གང་བྱས་ནག་ཁུང་ཡག་པོ་མི་འདུག དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ང་ཚོའི་མང་ཚོགས་ཐོག་ནས་དོ་ཁུར་བྱས་ཏེ་ཤུགས་རྒྱག་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ངས་ད་གིན་ལབ་པ་བཞིན་ཆུང་ཙག་ཐོག་ནས་འཐུས་མ་ཤོར་བ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་ཡིན།’’9jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

ཐུགས་སྟོབས་སྐྱ་རེངས་དང་པོའི་འོད་སྣང་གིས།།

དུས་ཀྱི་མུན་པ་བདས་པའི་ཉིན་བྱེད་དབང༌།།

དྲངས་པས་བགྲང་ཡས་ཡིད་ཀྱི་མུན་དཔུང་ཆེ།།

ཅིག་ཅར་གསལ་མཛད་འདི་ཀོ་ཨེ་མ་མཚར།།

མགོན་གང་ཟབ་གསུང་གློག་ཞགས་འཁྱུག་པའི་ཚེ།།

ནུབ་ཕྱོགས་ས་འཛིན་ཕྲེང་བ་འོད་དུ་བསྒྲུབས།།

གསང་གསུམ་སྤྲིན་སྒྲ་ལྡིར་བའི་གྲགས་སྙན་གྱིས།།

ཆེ་དགུའི་མདོངས་མཐའ་དོན་ཡོད་དཔལ་གྱིས་སྦྲུམ།།

མཛའ་མཐུན་གསེར་གྱི་ཟམ་ལམ་རིང་མོ་ཡིས།།

སྦྲེལ་བའི་ལྷོ་གླིང་བུ་མོའི་བཞིན་རས་མདངས།།

སྐབས་འཕྲལ་ར་རིའི་དྲི་མས་བསླད་གྱུར་ཀྱང༌།།

ལེགས་བཤད་འོད་སྟོང་སྤྲོས་པའི་དཔལ་དུ་ཁུག།

མ་ལུས་འགྲོ་ལ་བྱམས་བརྩེའི་ཉི་འོད་བསྒྲོན།།

མ་དག་སྦྱོར་བའི་ལས་ངན་ཐབས་ཀྱིས་བཀག།

མ་ལྟར་ཀུན་ལ་གདམས་པའི་ལེགས་བཤད་ཀྱིས།།

མ་སྨད་བསོད་ནམས་ཞིང་གི་མགོན་པོར་བཞེངས།།

1 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༤༤ ནས་ ༡༥༩ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

2 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༡༦༠ ནས་ཤོག་གྲངས་ ༡༧༦ བར་གསལ། བོད་ གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

3 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༡༧༧ ནས་ ༡༨༨ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

4 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གསུམ་པ། ཤོག་གྲངས་ ༡༠༩ ནས་ ༡༤༩ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

5 གསུང་འཕྲིན་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

6 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན།’༡༩༩༢ ནས་ ༡༩༩༧ ཤོག་ངོས་ ༡༣༤ ནས་ ༡༤༤ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

7 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༥༠ ནས་ ༡༦༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

8 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ ཤོག་ངོས་ ༢༨༩ ནས་ ༣༠༡ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

9 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ ཤོག་གྲངས་ ༣༠༢ ནས་ ༣༢༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

ཨ་རི་དང་འཇར་མན་དུ་ཕེབས་བཞུད་ཀྱིས་མཛད་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས་པ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ཕེབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་ཕྱི་ཉིན་ཞོགས་པ་ཉི་ཧོང་གི་རྒྱལ་ས་ཀྲོག་ཁྱོའི་ (Tokyo) གནམ་ཐང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་རང་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། དེ་ནས་རེ་ཤིག་མགྲོན་ཁང་ཞིག་ཏུ་སྐུ་ངལ་མཛད་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་ཚབ་པ་འཚམས་ཞུར་བཅར། ཉི་ཧོང་གི་ཚགས་པར་དང་བརྙན་འཕྲིན་ཆེ་ཁག་བཅས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་མི་སྣ་བཅུ་སྐོར་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ།

༡༽དེང་སྐབས་བོད་རྒྱ་དབར་གྱི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་དམ་ཞེས་དོགས་དྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་བའི་ཐད་ངོས་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཁེ་ཕན་ལའང་བསམ་གཞིགས་གུ་ཡངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་སེལ་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་བྱས་པ་ཡིན་ཡང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་དེ་མཚུངས་ཀྱི་བསམ་བློ་གུ་ཡངས་ཤིག་མ་བཏང་བར་བརྟེན། དུས་ད་ལྟའང་བོད་རྒྱ་དབར་གྲོས་མོལ་འགོ་ཚུགས་ཐུབ་མེད།

དེར་བརྟེན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་བོད་རྒྱ་དབར་གྱི་དཀའ་རྙོག་འདི་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་སེལ་རྒྱུའི་ཐད་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་སྟེ་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་གནང་ན། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་འབད་བརྩོན་བྱས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ད་བར་བརྡ་ལན་ཡག་པོ་ཞིག་མ་བྱས་པར་བརྟེན་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་མེད། གལ་སྲིད། རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་བསྟན་ན། ངའི་ངོས་ནས་གྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུའི་སྒོ་ཕྱེ་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་གྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཞིག་རྙེད་ཆེད་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས། ཞེས་གསུངས།

༢༽ ཨ་རིས་རྒྱ་ནག་ལ་དམིགས་བསལ་ཚོང་དོན་ཁྲལ་ཆག་གི་ཐོབ་ཐང་བསྐྱར་དུ་སྤྲོད་དང་སྤྲོད་མིན་གྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེའི་ཐད་དགོངས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཨ་རིས་རྒྱ་ནག་ལ་དམིགས་བསལ་ཚོང་དོན་ཁྲལ་ཆག་གི་ཐོབ་ཐང་སྤྲོད་རྒྱུའི་ཐད་སྔ་ལོ་སྲིད་འཛིན་སྦིལ་ཁི་ལིན་ཌོན་གྱིས་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་བཏོན་པ་དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་ལངས་ཕྱོགས་ཤིག་ཡིན་པས། ད་དུང་མུ་མཐུད་རྒྱུན་འཁྱོངས་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་སྙམ་གྱི་འདུག གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་གོང་གསལ་ཆ་རྐྱེན་དེ་ཚོ་ལག་ལེན་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་ཞིག་བསྟར་མེད་པ་དེང་སང་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རེད།

གལ་གནད་ཆེ་བ་ཞིག་ལ་རྒྱ་ནག་དེ་འཛམ་གླིང་ཐོག་མི་འབོར་མང་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པས་དེ་དག་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་འགྱུར་བ་བྱ་རྒྱུ་འདི་རྒྱ་མི་རིགས་གཅིག་པུའི་ཁེ་ཕན་མ་ཡིན་པར་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་ཁེ་ཕན་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་དོན་ཞིག་ལ་བརྟེན། རྒྱ་ནག་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་འགྱུར་བ་བྱ་རྒྱུའི་འགན་དེ་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མར་འཁྲི་ཡོད། རྒྱ་ནག་ནང་མང་གཙོ་འཛུགས་ཐུབ་མཁན་དེ་སུ་ཡིན་ཞེ་ན། རང་དབང་མང་གཙོའི་དོན་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་རྒྱ་མི་དེ་ཚོ་ཡིན་པས་ཁོང་ཚོས་ཐ་མ་རྒྱ་ནག་ནང་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་འཛུགས་ཐུབ་རྒྱུ་རེད།

དེར་བརྟེན། ཨ་རིས་གཙོས་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཚོས་དེང་སང་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་གི་དོན་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་སློབ་གཉེར་བ་དེ་ཚོ་བློ་ཕམ་མི་ཡོང་བ་དང༌། སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པ་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཁོང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་རོགས་རམ་ཤུགས་ཆེ་བྱ་རྒྱུ་ནི་རང་དབང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་ཚོའི་འགན་རེད་སྙམ་གྱི་འདུག རྒྱ་ནག་ལ་དམིགས་བསལ་ཚོང་དོན་ཁྲལ་ཆག་གི་ཐོབ་ཐང་བསྐྱར་དུ་སྤྲོད་དགོས་མིན་ཡང་ཁོང་ཚོར་བསམ་འཆར་གང་ཡོད་སྐད་ཆ་དྲིས་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད་སྙམ་གྱི་འདུག ཅེས་གསུངས།

༣༽ ཉི་ཧོང་གི་ཕྱོགས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་རོགས་རམ་གང་ཞིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད་ཅེས་དོགས་དྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཉི་ཧོང་ནི་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་གི་རྒྱལ་ཁབ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། དེར་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་སོང་བའི་རིག་གཞུང་རྙིང་པ་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཐོག་མང་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པས་ཨེ་ཤ་ཡ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་པའི་དོན་ལ་ཕྱག་ལས་གནང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་བཀའ་ལན་སྩལ་བ་རྣམས་ཉི་ཧོང་གི་གསར་ཤོག་ཆེ་ཁག་དང་བརྙན་འཕྲིན་ཆེ་ཁག་ནང་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ།

དེ་རྗེས་ཉི་ཧོང་དོན་གཅོད་ཁང་དང༌། འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་དང༌། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ། གཞན་ཡང་མི་སྒེར་བཅས་བརྒྱ་སྐོར་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་ཁོང་རྣམ་པས་ད་བར་བོད་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་དང་འབྲེལ་བོད་དོན་གྱི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་དང་སྦྲགས་ད་དུང་མུ་མཐུད་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་མཛད་དེ་དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་ཀྲོག་ཁྱོ་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་ཨ་རིའི་གླིང་ཕྲན་ཧ་ཝའེ་ (Hawaii) ཡི་ལྟེ་བའི་རྒྱལ་ས་ཧོ་ནོ་ལུ་ལུར་ (Honolulu) ཞབས་སོར་འཁོད། མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་པས་དགའ་བསུའི་ཕེབས་སྟོན་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་འདི་གར་ཞབས་སོར་བཀོད་པར་ཁོང་དང་མངའ་སྡེའི་གཞུང་ནས་དགའ་བསུ་དང་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་བཞིན་ཡོད། དེ་བཞིན་མི་མང་རྣམས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་འདི་གར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་འདིར་དོ་སྣང་དང༌། ལྷག་པར་གང་གི་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་ཉན་རྗེས་བསམ་བློ་གུ་ཡངས་པོ་དང༌། ཕན་ཚུན་མཛའ་མཐུན་ཆེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་བཞིན་འདུག་ཅེས་ཞུས།

དེ་རྗེས་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་བཞིན་པར་ཕེབས་བཞུགས་ཐོག་ཚོགས་གཙོས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང༌། གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་ཐུན་མོང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དམིགས་བསལ་དགའ་བསུ་ཆེ་བསྟོད་ཞུ་བའི་གྲོས་འཆར་ཞིག་སྙན་སྒྲོན་གནང་བར་ཚོགས་མི་ཚོས་མོས་མཐུན་གནང་སྟེ་གྲོས་ཆོད་དུ་གཏན་འཁེལ། གྲོས་ཆོད་ནང་ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་འདིར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་ཧ་ཝའེ་གྲོས་ཚོགས་ནས་དགའ་བསུ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཞི་བདེ་དང་རང་དབང་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བསྐྱོན་པར་བསྔགས་བརྗོད་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་ལུགས་འཁོད། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེ་རིང་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ནས་ངོས་ལ་དགའ་བསུ་དང༌། བསྔགས་བརྗོད་ཆེན་པོ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

གླིང་ཕྲན་འདིའི་ནང་མི་རིགས་དང༌། ཆོས་ལུགས། རིག་གཞུང་བཅས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་ཀྱང་མི་མང་རྣམས་སྔ་མོ་ནས་ཧ་ཅང་འཆམ་པོ་ཡོད་འདུག ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཐོག་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རིགས་འདྲ་མིན་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་འགལ་རྐྱེན་དུ་མ་སོང་བར་ཧ་ཅང་འཆམ་པོ་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་དགའ་པོ་བྱུང༌། ད་དུང་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་རྒྱག་གི་ཡིན་ཞེས་སྩལ།

དེ་རྗེས་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ཚོ་དང་བཀའ་མོལ་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ཙམ་མཛད་པ་དང༌། སྐྱེད་ཚལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་ས་གནས་ཀྱི་གནའ་བོའི་ཡུལ་མི་ཚོས་རང་ལུགས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཕེབས་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་ཐོག་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་གུས་བཀུར་ཆེ་བསྟོད་ཆེན་པོ་ཞུས་ཤིང་ཡུལ་མི་ཚོ་ཁག་སོ་སོས་ཀྱང་མེ་ཏོག་དང་རྩི་ཤིང་སོགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱག་རྟགས་དང༌། གནའ་བོའི་གླུ་གཞས་ཕུལ།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ནང་ཡུལ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་གནས་ཤིང༌། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པར་ཞི་བདེ་ཡོང་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་སྐོར་གྱི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཉམས་མྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་སློབ་སྩལ། དགོང་དྲོ་བཀའ་བརྒྱུད་ཐེག་ཆེན་གླིང་ཆོས་ཚོགས་སུ་ཞབས་བཅགས་འགན་ཁུར་བ་དང་ཚོགས་མི་བཅས་ལ་བཀའ་སློབ་དང་མཇལ་ཁ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ (Neal Blaisdell Concert Hall) ཞེས་པའི་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོར་མི་གྲངས་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་སྔ་དྲོ་སེམས་བསྐྱེད་སྐོར་ལྗགས་བཤད་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ཆོ་ག་དང༌། གཟུངས་སྔགས་ཁག་གི་བཟླས་ལུང་སྩལ། དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༦ པའི་ཐོག་བེ་ཀི་ཤལ་ (Waikiki Shell) ཞེས་པའི་སྐྱེད་ཚལ་ཆེན་པོར་མི་གྲངས་ཆིག་ཁྲི་སྐོར་ལ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡོངས་ཐབས་ཡོད་མེད་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཞིང༌། སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བྱམས་བརྩེ་དང་སྙིང་རྗེ་ཞེས་པའི་ས་བོན་ཞིག་མི་རྣམས་སྐྱེ་དུས་ནས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་དག་གོང་འཕེལ་དང་ཡར་རྒྱས་ཡོང་མིན་སོ་སོའི་འབད་བརྩོན་ལ་རག་ལས་པ་དང༌། མི་ཞིག་གི་མི་ཚེ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡོང་མིན་ཡང་བྱམས་བརྩེ་ཡོད་མེད་ལ་ཐུག་ཡོད།

མདོར་ན་བྱམས་བརྩེ་ཡོད་ན། སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་པོར་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ལག་ལེན་བསྟར་ཐུབ་ཅིང༌། རིམ་པས་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་དང༌། གོ་ལག དམག་དཔུང་བཅས་ཉུང་འཕྲིའི་ཐོག་ནས་མཐར་མེད་པ་བཟོ་ཐུབ་ཅིང༌། དམག་དཔུང་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་ལ་མེད་པར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སམ་ཡང་ན། གླིང་ཆེན་སོ་སོའི་དམག་དཔུང་བཙུགས་ནས་བདེ་སྲུང་བྱ་ཐབས་དང༌། དེ་མིན་འཛམ་གླིང་ཐོག་མི་འབོར་འཕེལ་རྒྱས་ཆེ་དྲགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྙོག་གྲ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་ཐད་བསམ་བློ་མ་བཏང་མཐུ་མེད་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་རྩ་ཆེར་བརྩི་བར་མ་ཟད། ལྷག་པར་མིའི་ཚེ་སྲོག་ཤིན་ཏུ་རྩ་ཆེར་བརྩི་གི་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། འཛམ་གླིང་གི་མིའི་རིགས་ཚང་མའི་ཚེ་སྲོག་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་འཕྲད་ན། དེ་དང་མི་འབོར་འཕེལ་རྒྱས་བཀག་འགོག་བྱེད་རྒྱུ་གཉིས་གལ་ཆེ་ཆུང་བལྟས་ནས་བྱ་ཐབས་ལག་ལེན་བསྟར་ཆོག་གི་རེད། ཅེས་དང༌། འཛམ་གླིང་ཐོག་ཞི་བདེ་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་ནི་མི་ཚང་མའི་འགན་ཡིན་པར་མ་ཟད། ལྷག་པར་ཆོས་ལུགས་ཁག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འགན་འཁྲི་ཡོད་པས། དེ་དག་གིས་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་ལྷུག་པོ་དང་འབྲེལ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེར་འཁོད་པའི་ལས་དོན་ཁག་མཉམ་ལས་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞེས་སོགས་མི་མང་ཡིད་མགུའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏེ་དམིགས་བསལ་དགའ་བསུའི་ཐལ་མོ་ཡང་ཡང་བརྡབས།

ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ཡུལ་དེའི་གླིང་ཕྲན་ཆེ་ཤོས་སུ་གནས་ཆུང་སྒྲ་དབྱངས་གླིང་ཆོས་ཚོགས་སུ་ཞབས་སོར་བཀོད། དེ་གར་འཛོམས་པའི་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཁག་གི་འགན་ཁུར་མི་སྣ་སོགས་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང༌། མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་སེམས་བསྐྱེད་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་ཆོས་འབྲེལ་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་སི་ཀྲན་ཕོར་ཌ་ (Stanford) ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་དང་ལྷན་དུ་བླ་མའི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང་ལྷན་དུ་ཐུགས་སྨོན་མཛད་རྗེས་སི་ཀྲན་ཕོར་ཌ་མཐོ་སློབ་ཏུ་མཁས་དབང་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་ཆོས་དང་ཚན་རིག་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་ལྷུག་པར་བསྐྱངས།

དེ་ནས་སློབ་གྲྭ་དེར་ཡོད་པའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔར་མཇལ་འཕྲད་བཀའ་མོལ་དང༌། ཡང་གསར་འགོད་པ་བཅུ་གྲངས་སྐོར་ལ་མཇལ་འཕྲད། ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་མི་མང་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ལ་འཛམ་གླིང་གི་སྤྱི་ཚོགས་འདིའི་ནང་མི་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་བསམ་བཟང་པོས་འགན་ཁུར་ལེན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ། ཡུའུ་སིའི་སྦེ་ཀ་ལི་ (UC Berkeley) ཞེས་པའི་མཐོ་སློབ་ཏུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་བར་སློབ་གྲྭའི་སྤྱི་ཁྱབ་པ་སོགས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། གཟིགས་སྐོར་གྲུབ་རྗེས་དེ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་གལ་ཆེ་ཡིན་པའི་བཀའ་སློབ། དེ་རྗེས་མི་མང་ཆིག་ཁྲི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་སྐོར་བཀའ་སློབ་བཅས་རིམ་པར་སྩལ་ཐོག་ས་གནས་ཡུལ་མིའི་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་ཁག་དང་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༡ ཉིན་མེ་ཤི་གྷན་ (Michigan) དུ་ཞབས་སོར་བཀོད། མེ་ཤི་གྷན་མཐོ་སློབ་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་པས་ཕེབས་བསུ་བཅས་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་རང་སྲོག་ལ་ལྟོས་མེད་ཀྱིས་འཇིའུ་མི་རིགས་མང་པོའི་སྲོག་སྐྱོབ་གནང་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཝེ་ལིམ་སྦིག་ (Williamsbury) འདས་པོའི་རྗེས་དྲན་གྱི་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་འབུལ་བཞེས་དང༌། མི་སྒེར་སོ་སོའི་འབད་བརྩོན་གྱི་ནུས་པའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ། ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མིར་མཇལ་ཁ་དང༌། གསར་འགོད་པར་མཇལ་འཕྲད། གོང་གསལ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྐབས་ཞི་བའི་ལམ་ནས་གདོང་ལེན་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་དང༌། དེ་རྗེས་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་ཁོང་ཚོས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པའི་དོན་ཚན་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཡང་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཨེ་ཤ་ཡའི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ཉམས་ཞིབ་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོར་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ཁོང་ཚོས་ནང་པའི་ཐེག་ཆེན་དང་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཡིན་མིན་སྐོར་དོགས་གཅོད་ཞུས།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་དམིགས་བསལ་ནང་ཆོས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་ཆོ་ག་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་དུ་ཞི་བདེའི་ཉམས་མྱོང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་བདེ་གོང་འཕེལ་གཏོང་བ་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་གསུང་བཤད་སྩལ་ཞིང༌། སྐབས་དེར་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་པ་དང༌། ཁྲིམས་དཔོན་གཙོ་བོ་སོགས་ཕེབས་ཡོད་པ་མ་ཟད། མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་ནས་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༡།༢༣ བར་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་རླབས་ཆེན་དབུ་ཁྲིད་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་མངའ་སྡེ་མེ་ཤི་གྷན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་གི་ཡོད་པ་འདི་ནི་མངའ་སྡེ་འདིའི་མི་མང་ལ་རླབས་ཆེན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་མཇལ་རྒྱུའི་དམིགས་བསལ་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་དང༌། རླབས་ཆེན་དབུ་ཁྲིད་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་མཛད་པ་ལ་ང་ཚོས་གུས་བཀུར་ཆེན་པོ་ཞུ་ཆེད་དམིགས་བསལ་གྱི་གུས་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ནི་ཡིད་ཆེས་དང་སྙིང་སྟོབས། བྱམས་བརྩེ་བཅས་ཀྱི་མིག་དཔེ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ཕེབས་པ་ནས་བཟུང་ད་བར་ཉིན་མཚན་ལྟོས་མེད་ངང་བོད་དང་བོད་མི་མང་གི་རང་དབང་དོན་དུ་སྐུ་ལས་བསྐྱོན་པར་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་ཚང་མའི་ཁེ་ཕན་གྱི་དོན་ལ་སྐུ་ལས་བསྐྱོན་ཏེ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་གསལ་བཤད་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཚང་མ་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་ལྕག ཁོང་གི་འཛམ་གླིང་ཐོག་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལས་འགུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་བདེ་ཡོང་བ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་དེ་བཙན་འོག་ནས་བཅིངས་གྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་གནང་བ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཕུལ་བ་ནི་འོས་ངེས་ཡིན་པ་སོགས་འཁོད་པའི་གྲོས་ཆོད་དང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྡེ་མིག་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༤ ཉིན་སྦི་ར་ཡ་ (Berea) གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་དེ་གའི་མཐོ་སློབ་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་པའི་སློབ་གཉེར་བ་དགུ་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ཚགས་པར་དང་བརྙན་འཕྲིན་གྱི་གསར་འགོད་པ་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང༌། མཐོ་སློབ་ཀྱི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས། དེ་རྗེས་ཡུལ་མི་གནད་ཡོད་དང༌། མཐོ་སློབ་ཀྱི་མི་སྣ་བརྒྱ་སྐོར་བཅས་ནས་གུས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས་པར་ཞབས་བཅགས། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་མཛའ་འབྲེལ་སྐོར་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མཁས་དབང་ཆེན་པོའི་མཚན་སྙན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཕྱག་ཁྱེར་ཕུལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གསུང་བཤད་སྩལ་སྐབས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་སྟངས་ཐད་མིའི་ཡ་རབས་ཀུན་སྤྱོད་དང༌། ནང་སེམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུར་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་མཛད། དེ་རྗེས་དེ་སྔ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཐོ་མ་སི་མར་ཊོན་ (Thomas Merton) འདས་པོའི་དགོན་པར་ཞབས་བཅགས་ཀྱིས་ཡེ་ཤུའི་བླ་གྲྭ་རྣམས་དང་མཉམ་དུ་ཐུགས་སྨོན་དང༌། པུར་ཁང་ལ་མཇལ་དར་གནང༌། ལུའེ་སི་ཝུ་ལ་ (Louisville) ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་ཚོགས་པ་ཁག་གི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་སར་སྐུ་མགྲོན་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་འཛོམས་པའི་ཡོང་སྒོ་ཁག་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེད་ཕུལ། དེ་ཁུལ་གྱི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཁག་གི་ཕེབས་བསུའི་ཚོགས་འདུར་གསུང་བཤད་སྩལ།

ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ཁོ་ལམ་སྦི་ཡ་ (Columbia) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལྟར་ཚན་རིག་པ་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིའི་ཚན་རིག་དང༌། བོད་ཀྱི་ནང་གི་ཚན་རིག་དབར་མཐུན་པའི་ཆ་དང༌། མི་མཐུན་པའི་ཆ་གང་ཡོད་པའི་སྐོར་བགྲོ་གླེང་བསྐྱངས། མཐོ་སློབ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མཁས་དབང་ཆེན་པོའི་མཚན་སྙན་གྱི་གཟེངས་བསྟོད་ཕྱག་ཁྱེར་ཕུལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གསུང་བཤད་སྐབས་མིའི་མི་ཚེའི་སྙིང་པོ་ནི་བྱམས་བརྩེ་དང་སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་འདི་ཡིན་པའི་སྐོར་ནན་དུ་གསུངས།

དགོང་དྲོ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་རྣམས་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང༌། སྐབས་དེར་ནེའུ་ཡོག་ (New York) ནང་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་ལྔ་ཙམ་བཅར་ནས་ཆོས་ལུགས་ཁག་གིས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞུས་པར་མ་ཟད། ཨ་རིའི་ཆོས་ལུགས་ཁག་གིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་བཙུགས་ཟིན་པ་ལྟར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་གི་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཡི་གེ་ཞིག་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཐོག་ཕུལ་བ་དང༌། དེ་འབྲེལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལའང་བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཡི་གེ་བཏང་གནས་ཞུས་པ་དང་འབྲེལ་སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་ཡི་གེར་ཁོང་རྣམ་པས་མཚན་རྟགས་བཀོད་དེ་འགྲེམས་སྤེལ་གནང༌།

ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་ཚོགས་པ་དང༌། ཕྱི་སྲིད་ཚོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འཛམ་གླིང་བདེ་འཇགས་ཀྱི་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་ཕུལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གལ་ཆེའི་གསུང་བཤད་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་དགེ་རྩའི་ཚོགས་པ་ཁག་གི་འགོ་ཁྲིད་དང་འཐུས་མི་བཅས་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་བར་བོད་ནང་རིག་གཞུང་འཕྲོད་བསྟེན་སོགས་ཀྱི་བྱ་གཞག་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་དང༌། དེ་རྗེས་དུས་དེབ་སྐད་གྲགས་ཅན་ (Time and Life) ཞེས་པའི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་རྣམས་ལ་མཇལ་འཕྲད་བཀའ་སློབ་བཅས་མཛད།

ཚེས་ ༢༨ ཉིན་དགུང་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཊོན་ (Washington) དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཐོག་མར་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད། དེ་སྐབས་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གི་འཐུས་མི་སུམ་ཅུ་སྐོར་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། ཕྱོགས་གཉིས་དབར་བོད་དོན་དང༌། ཨ་རིས་རྒྱ་ནག་ལ་ཚོང་དོན་ཁྲལ་ཆག་གི་ཐོབ་ཐང་སྤྲོད་མིན་སྐོར་སོགས་ལ་བཀའ་བསྡུར་བསྐྱངས། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་རྣམ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དམིགས་བསལ་གུས་བསུ་ཞུ་བའི་རྣམ་པ་མཚོན་ཆེད་གྲོས་ཚོགས་ཁང་ནང་བཀྲམས་པའི་ཨ་རིའི་རྒྱལ་དར་ཕུལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་རེས་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་གིས་ ༡༩༩༤།༡༩༩༥ ལོའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ཁྲིམས་གཞི་མང་མོས་གཏན་འབེབས་གནང་བ་དེའི་ནང་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཁྲིམས་གཞི་དོན་ཚན་ལྔ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ལས་འགུལ་ལོ་རེ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་སོང་བ་དེ་དག་འཐུས་མི་རྣམ་པའི་འབད་བརྩོན་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ངོས་ནས་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་སྩལ།

དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༥ པའི་ཐོག་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གྱིས་ཕོ་བྲང་དཀར་པོར་གདན་ཞུས་ཐོག་མར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གཞོན་པ་སྐུ་ཞབས་ཨལ་གྷོར་ (Al Gore) དང་མཇལ་འཕྲད་དང༌། དེ་རྗེས་སྲིད་འཛིན་སྐུ་ཞབས་སྦིལ་ཁི་ལིན་ཊོན་ (Bill Clinton) མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་བཀའ་མོལ་ལྷུག་པོ་གནང་ཞིང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དེང་སྐབས་སྔར་དང་མི་འདྲ་བར་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བའི་ནང་དྲང་བདེན་ལ་རིན་ཐང་བརྩི་བའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་འཆར་ཡོད། གྲང་དམག་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དུས་སྐབས་ལ་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཚོའི་ཁ་གཏད་སྟོབས་ཆེན་ཨུ་རུ་སུ་རྒྱལ་ཁབ་གནས་པར་མ་ཟད། རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་ཡང་ཡོད་པའི་ཛ་དྲག་གི་དུས་སྐབས་དེ་འདྲ་ལ་བསྟུན་མཁས་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་ཡོང་གི་ཡོད་ཅིང༌། ད་ཆ་ཨུ་རུ་སུ་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་འཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་བ་དང༌། གྲང་དམག་འཐབ་རྩོད་མཇུག་བསྒྲིལ་ནས་འཛམ་གླིང་ཐོག་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལས་མེད་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བའི་ནང་དྲང་བདེན་ཞེས་པ་འདི་གལ་ཆེར་བརྩི་བའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེའི་ཐད་ཨ་རིར་སྟོབས་ཤུགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད། སྔོན་མ་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཐོག་མར་འཛུགས་མཁན་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་མང་གཙོ། རང་དབང་དང་དྲང་བདེན་བཅས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བའི་རླབས་ཆེན་དགོངས་པ་དེ་དག་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བའི་ནང་སླར་གསོ་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལུགས་དང༌།

དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་དེ་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་འབོར་གྱི་ཆ་ནས་དེང་སྐབས་གལ་ཆེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་རེད་ལ། ད་དུང་མ་འོངས་པར་གལ་ཆེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། དེར་བརྟེན། རྒྱ་ནག་དེ་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་འགྱུར་བ་བྱ་རྒྱུ་ནི་རྒྱ་མི་རིགས་གཅིག་པུའི་ཁེ་ཕན་མ་ཡིན་པར། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཞིག་ཆགས་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་དོན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་ནང་རྒྱ་ནག་རང་མོས་ཀྱིས་ཞུགས་འདོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། རྒྱ་ནག་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མང་གཙོ་རང་དབང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་ནང་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱ་རྒྱུའི་འགན་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མར་ཡོད།

དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་ནང་མང་གཙོ་རང་དབང་ཡོང་མིན་ནི་རྒྱ་མི་མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་བྱེད་མཁན་དེ་ཚོ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་ཚོ་བློ་ཕམ་མི་ཡོང་བ་དང་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཡིན་གསུངས་པ་དང༌།

དེ་རྗེས་བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་ད་ཕན་འབད་བརྩོན་ཇི་ལྟར་གནང་བའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་གསལ་གསུངས་དང༌། ད་ཆ་ང་ཚོ་བོད་མི་གཅིག་པུའི་ཐོག་ནས་བསམ་ཤེས་གུ་ཡངས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་གྱི་ཐོག་ནས་དཀའ་རྙོག་སེལ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོང་བཟོ་མི་འདུག་ན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་བོད་པའི་གནད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལའང་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་གྲོས་མོལ་བྱས་ནས་སེལ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་མོལ་ནན་ཙམ་གནང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་མཛད་པ་དང༌། གལ་ཏེ་རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་མོལ་གྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེ་སྟེ་བཞག་ཡོད་ཅེས་གསུངས།

སྲིད་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་མོལ་རྣམས་དོ་སྣང་ཆེན་པོས་གསན་པ་མ་ཟད། ད་དུང་མུ་མཐུད་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་བཀའ་མོལ་གནང་ནས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་གནང་འདུན་ཡོད་པའི་དགོངས་པར་མཉེས་ཚོར་ཆེན་པོས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཨ་རིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གམ། གང་གི་སྐུ་ཚབ་དང་ལྷན་དུ་གྲོས་མོལ་འགོ་འཛུགས་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་ལྕག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་ཕན་ཚུན་མཛའ་མཐུན་གྱི་རྣམ་པ་ཆེས་བཟང་པོའི་ངང་ཕན་ཚུན་ཤེས་རྟོགས་སྔར་བས་ཇེ་ཟབ་དང་གལ་ཆེའི་འཐབ་བྱུས་ཁག་ལ་དགོངས་པ་གཅིག་མཐུན་བྱུང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་ཨ་རིའི་རྒྱལ་སྲུང་གི་སློབ་སྟོན་པ་དང་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་ལྷུག་པོར་གནང་བ་བཅས་ཐེངས་འདིའི་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་གྱིས་མཚོན་པའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་གནང་སྒོ་ཁག་ཐོག་མའི་འཆར་གཞི་ལས་ལྷག་པར་བརྒལ་བ་ནི་དམ་པའི་རང་རྟགས་སུ་གསལ་ཞེས་གཟུར་གནས་རྣམས་ཡང་ཡང་བགྲོས་ཤིང་གླེང༌།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ པའི་ཐོག་འཇར་མན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཕེ་རན་ཕོར་ཊི་ (Frankfurt) གནམ་ཐང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་གདན་ཞུའི་ཚོགས་པ་ཧཕི་རིས་ཀེ་ཆེ་ནོ་མན་ (Friedrich Naumann) ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པའི་འགན་ཁུར་བ་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། ཉིན་གུང་འཇར་མན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་དང་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་དང༌། ཚོགས་མི་ཁག་གཅིག་ལ་མཇལ་འཕྲད། བརྙན་འཕྲིན་ཐོག་དྲི་བ་ཁག་ལ་བཀའ་ལན། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་དང༌། འཇར་མན་གྱི་ཉེས་ཡང་ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་པ་སོ་སོར་མཇལ་འཕྲད། དེ་རྗེས་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཁག་གི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་རྣམས་ལ་མཇལ་འཕྲད་བཅས་མཛད་དེ་གྲོང་ཁྱེར་སྦོན་ (Bonn) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་བཀོད།

ཨོ་སེ་ཀྲི་རི་ཡའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང༌། པོ་ལན་གྱི་གཞུང་ཚབ་པས་ངོ་སྤྲོད་གསུང་བཤད་གནང་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཟོད་བསྲན་དང་ཞི་བདེའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་དང༌། དེ་རྗེས་བརྙན་འཕྲིན་ཐོག་དྲི་བ་དྲིས་ལན་དང༌། སོག་པོའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་ལས་བྱེད་དང་ཁུལ་དེར་ཡོད་པའི་སོག་པོ་ཕྱི་ནང་གི་མི་མང་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ཧཕོ་ཀ་སི་ཞེས་པའི་ཚགས་པར་དང༌། དེ་བཞིན་བདུན་ཕྲག་རེའི་ཚགས་པར་གྱི་གསར་འགོད་པ་སོ་སོར་མཇལ་འཕྲད་བཀའ་ལན་དང༌། ཡང་གསར་འགོད་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཏུ་རླུང་འཕྲིན་ཁག་བཞིའི་གསར་འགོད་པར་བཀའ་ལན་བཅས་མཛད་སྒོ་གྲུབ་བསྟུན་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢ ཉིན་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད།

ཐུབ་བསྟན་ཟླ་ཤེལ་ཞུན་མའི་ལང་ཚོའི་ཁམས།།

མངོན་པར་རྒྱས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་མཆོག་གི་སྡེས།།

རྟེན་འབྱུང་ལྟོས་པའི་རིག་པ་ཕྲ་མོའི་གནད།།

ཕྱོགས་མེད་རྒྱལ་ཁམས་ཡིད་ཀྱི་མཁའ་ལ་བྲིས།།

གོ་ལག་མཚོན་གྱི་མེ་དཔུང་རབ་གཡོས་ཤིང༌།།

རེ་དོགས་སྒྱུ་མའི་སྨག་གིས་ཟ་བའི་དུས།།

མགོན་གང་བྱམས་བརྩེའི་རྒྱུ་སྐར་མེ་ཏོག་གིས།།

རྒྱལ་ཁམས་ཞི་བསིལ་དཔལ་དུ་སྦྱོར་བར་མཛད།།

མ་སྨད་བསོད་ནམས་དཔལ་གྱིས་ཡོངས་དྲངས་པའི།།

ཞལ་དཀྱིལ་སྟོན་མཚན་ཟླ་བའི་ལང་ཚོ་ཅན།།

ཡིད་འོང་ཐུན་མཚམས་གསར་པའི་བླ་གོས་བཅས།།

གནས་ལུགས་སྟོང་གི་ཟེར་མ་ཕྱོགས་སུ་སྤྲོས།།

ནུབ་ཕྱོགས་ཚན་རྩལ་རིག་པའི་ཡོ་ལང་གིས།།

འཛམ་གླིང་ས་ཆེན་ཡོངས་སུ་བསྐྱོམས་པའི་དུས།།

ཕན་བདེའི་ལེགས་བཤད་གསེར་གྱི་བུམ་བཟང་ལས།།

དངོས་དོན་ཞི་བདེའི་བདུད་རྩི་འཐོར་ལ་ལྟོས།།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

བོད་སློབ་འཛིན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་དང་རྒྱ་གར་གཞུང་དམངས་ནས་དགོངས་སེལ་སོགས།

༡༽བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུ་དང་འཚམས་འཕྲིན་ཁག་གཉིས། མཇལ་བཅར་བ་ཁག་གཅིག་ལ་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ།

༡༩༩༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༣ ནས་ཚེས་ ༥ བར་བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པའི་སློབ་གྲྭའི་འགན་འཛིན་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་བདུན་པ་དམིགས་བསལ་བཞུགས་སྒར་དུ་ཚོགས་འདུ་གནང་བར་འབྲེལ་ཡོད་ནས་སྙན་སེང་གིས་ཚོགས་ཕེབས་བཀའ་བཟང་ཐོབ་པ་བཞིན་གངས་སྐྱིད་ཕྱི་དྲིལ་ཚོགས་ཁང་དུ་ཚེས་ ༥ ཉིན་མཐའ་མར་ཕོ་བྲང་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་ཚོགས་རར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་ལྡི་ལི་དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་དང་བཀའ་བློན། ཤེས་རིག་དྲུང་ཆེ་བཅས་ནས་ཚོགས་འདུའི་དགོས་པ་དམིགས་ཡུལ་སོགས་སྙན་སེང་ཞུས་རྗེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་མ་ཟད། ཚོགས་བཅར་བ་ལྷན་དུ་སྐུ་དཔར་སྒྲོན་བཞེས་མཛད་པ་དང༌། ཚོགས་འདུའི་སར་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘དེ་རིང་འདིར་ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་དང༌། གཞིས་འགོ་ཁག རྒྱ་གར་དབུས་ཤེས་རིག་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་དང༌། ང་རང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ཤེས་རིག་སྡེ་ཚན་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོ་བཅས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་འདིར་རུབ་འཛོམས་བྱས་ཏེ་མིའི་མི་ཚེའི་འཚོ་བའི་ནང་ལ་གལ་ཆེ་ཤོས་དང༌། མི་རིགས་ཤིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་དོན་རྩ་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ཤེས་ཡོན་གྱི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་གོ་བསྡུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ང་རང་ཚོ་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བར་དགའ་པོ་བྱུང༌།

ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མར་འཚམས་འདྲི་ཡོད། དེ་རིང་གི་ཚོགས་འདུ་འདི་འདུ་འཛོམས་ཆེ་བ་ཞིག་དང༌། རྒྱ་བོད་འགན་ཡོད་མཁན་མང་པོ་ཞིག་མཉམ་འཛོམས་བྱས་པའི་དུས་ཚོད་དང་པོ་ཆགས་བསྡད་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོ་གོ་བསྡུར་ལྷུག་པོ་ཞིག་དང༌། མ་འོངས་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ལམ་སྟོན་ནམ། ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཕྱོགས་གསལ་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད་ལ། ཡོང་གི་རེད་བསམ་པ་དྲན་གྱི་འདུག མིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་རྗེས་ཡོང་སྔོན་དྲན་གྱི་བསམ་བློ་གཏོང་བའི་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།

མ་འོངས་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་བསམ་བློ་འཁོར་ནས་སོ་སོ་སྒེར་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། མི་ཚེ་གཅིག་ཡིན་ནའང་འདྲ། ལུང་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར། མ་འོངས་པར་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཐབས་བསམ་བློ་གཏོང་བ་འདི་ང་རང་ཚོའི་མིའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་པ་རེད། མི་ལ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་གནས་ཚུལ་བསམ་བློ་གཏོང་བ་དང༌། འཆར་གཞི་འགོད་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དེ་ད་དུང་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་རྒྱུའི་ཐོག་ལ་ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་པའི་སྐབས་སུ་མ་འོངས་པའི་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དང༌། བོད་མི་སྒེར་སོ་སོའི་གནས་སྟངས་གང་ཅི་ཤེས་ཡོན་ལ་རག་ལུས་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། བོད་པའི་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོར་བརྩིས་ནས་ཐོག་མར་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཙུགས་པ་རེད། ཤེས་ཡོན་དེ་ཡང་བོད་པའི་ཕྲུ་གུའི་ཤེས་ཡོན་ཡིན་དུས་བོད་མི་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ཞིག་ཡོང་བ་ལ་བོད་པའི་ཤེས་ཡོན་ངེས་པར་དུ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

འཛམ་གླིང་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་པའི་ཤེས་ཡོན་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་བོད་པའི་དྲི་མ་མ་ཡལ་བ་ཞིག་དང༌། བོད་པའི་རྣམ་པ་མ་ཡལ་བ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། བོད་པའི་རྣམ་པ་མ་ཡལ་བའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་བོད་ལུང་པར་ཕན་པ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། བོད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཟིན་མ་ཐུབ་ན་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་གཅིག་པུས་སོ་སོ་སྒེར་ལ་འཕྲལ་སེལ་དཀའ་ངལ་མེད་ཙམ་བྱུང་ན་ཡང་མི་ཚེ་རིང་པོ་ཞིག་གི་ནང་ལ་བོད་པ་ཞིག་ལ་བོད་པའི་ཤེས་ཡོན་ཡོད་པ་ཡིན་ན་སེམས་སྐྱིད་པ་དང༌། བག་ཕེབས་པ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། བོད་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ལ་བོད་པའི་ཤེས་ཡོན་མེད་ན། ཁོ་གང་འཚམས་ནས་ཕོ་རོག་དཀར་པོ་ཆགས་རྒྱུ་རེད།

སྤྱི་ཚོགས་གང་དུ་བསྡད་ཀྱང་ཤ་ཁྲག་ལས་གྲུབ་པའི་ལུས་པོ་ནི་བརྗེ་ཐབས་མེད། ག་ལེ་ག་ལེར་སོ་སོ་རང་ཉིད་གང་ནས་ཡིན་པ་དང༌། གང་ནས་ཡོང་བ། ངའི་ཕ་མ་ཚོ་གང་ནས་ཡིན་པ་སོགས་བསམ་བློ་འཁོར་ཡོང་དུས་རང་ཉིད་བོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང༌། རང་ལ་བོད་པའི་དྲི་མ་མེད་མཁན་ཞིག་ཆགས་བསྡད་དུས་སྐྱིད་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་སྨོས་མེད་ཁར། སྒེར་སོ་སོའི་དོན་ལ་ཡིན་ན་ཡང་བོད་པའི་ཤེས་ཡོན་ཞིག་ཡོད་ན་གང་ལྟར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་དང༌། དགེ་མཚན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དེའི་འོག་ནས་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཞེས་ཟུར་དུ་བཙུགས་པ་རེད།

གཙོ་ཆེ་ཤོས་སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་དམ་པ་ཞལ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ལ་ཁོང་གིས་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐུགས་ཁུར་བཞེས། ཁོ་རང་སྐུ་སྒེར་གྱི་ཆ་ནས་དོ་སྣང་དང༌། ཤ་ཚ་རྣམ་འགྱུར་ཤུགས་ཆེན་པོའི་ཐོག་ནས་ལྡི་ལིར་དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པ་བཙུགས། སློབ་གྲྭའི་འགྲོ་སོང་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འགན་བླངས། བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཚོ་ལ་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་རང་གི་ཤེས་ཡོན་འཇགས་ཐུབ་པ་ཡོང་བའི་འཆར་གཞི་ཆ་ཚང་བཟོས་ནས་དུས་ད་ལྟ་བར་དུ་ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་ལ་ལག་ལེན་བསྟར་ཡོད།

དེའི་ཐོག་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་མི་ཕོ་མོ་མང་པོས་བོད་པའི་སློབ་ཕྲུག་གི་དོན་དག་ལ་ཁུར་བླངས། མདོར་ན་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ས་ཆ་ཁུག་ཀྱོག་ལ་གཞིས་ཆགས་བྱས་ནས་བསྡད་པའི་ནང་ལ་ཡང་རྒྱ་གར་དགེ་རྒན་ཚོས་བོད་པ་དང་མཉམ་དུ་དཀའ་སྡུག་མྱངས་ཏེ་ལོ་ནས་ལོ་སྦྲེལ་བསྡད་པ་རེད། མ་གཞི་འཐུས་སྒོ་མ་ཚང་བ་དེ་འདྲ་ཡོད་ན་ཡང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་དངོས་གནས་ཧ་ཅང་གི་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་རེད། དེ་ལྟར་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་འགྲོ་སོང་བཏང༌། རྒྱ་གར་གྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་གིས་དངོས་སུ་བོད་པ་དང་མཉམ་དུ་བསྡད་ནས་བོད་པའི་ཕྲུ་གུའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཐོག་ལ་ཁུར་བླངས་ནས་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབས་པ་འདི་དངོས་གནས་བརྗེད་དུ་མེད་པའི་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་རེད།

ད་ལྟ་ང་ཚོའི་མི་ཐོག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་མིག་གིས་མཐོང་བའི་ཐོག་ནས་བཀའ་དྲིན་བརྗེད་མི་ཐུབ་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་ཡིན་ནའང་ལྔ་བཅུ་ང་དགུའི་གནས་ཚུལ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་བོད་མི་རིགས་ཆགས་འཇིག་གི་མཚམས་ལ་སླེབས་པའི་སྐབས་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་ནས་བོད་པའི་ཐོག་ལ་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་དགོངས་པ་བཞེས་ནས་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཟུར་དུ་བཙུགས། འགྲོ་སོང་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་འགན་བླངས་ཏེ་རྒྱ་གར་ནང་ལ་བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཁྲི་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཤིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་པ་རེད་ཅེས་ང་ཚོའི་མི་ཐོག་རྗེས་མ་ཚོས་ཡིན་ན་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད་བསམ་པ་དྲན་གྱི་འདུག

དེ་སྔ་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་དང༌། རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་ཤྲི་མ་ལི་ (Shri Malik) གཉིས་དང༌། ང་ཚོ་མཉམ་དུ་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ཤིག་གི་ས་ལ་དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པ་འཛུགས་རྒྱུའི་སྐོར་གོ་བསྡུར་བྱས་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་རེད། དེས་ན། སྲིད་བློན་ནེ་རུ་སོགས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས། ཤྲི་མ་ལིས་མཚོན་པའི་རྒྱ་གར་དབུས་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནང་གི་མི་སྣ་ཁག དེ་བཞིན་ང་རང་ཚོ་བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོ། གང་ལྟར། འདས་པའི་མི་བོད་ཕྲུག་གི་ཤེས་ཡོན་ཐོག་དཀའ་ལས་རྒྱག་མཁན་ཚང་མ་ལ་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདིར་ང་ཚོས་རྗེས་དྲན་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། ད་ལྟ་འདིར་དངོས་སུ་ལས་ཀ་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐུ་ཞབས་ངྷ་ངྷ་ (Datta) དང༌། དེ་བཞིན་གྱི་དགེ་རྒན་རྣམ་པ་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘བོད་པའི་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་གྱི་ལས་འགན་འཁྱེར་ནས་བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་པ་དེ་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་མི་རིགས་ཤིག་འཚོ་ཐུབ་པ་དང༌། མི་རིགས་ཤིག་ཡར་རྒྱས་ཡོང་བའི་ཐོག་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་ཆ་རྐྱེན་བསྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད་བསམ་པའི་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་དེ་རྒྱ་གར་དགེ་རྒན་གྲོགས་པོ་ཚོས་མཁྱེན་དགོས་ཀྱི་འདུག འདས་པའི་དུས་ཡུན་ནང༌། ཁྱེད་རང་ཚོའི་བྱས་རྗེས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་ཆབས་ཅིག མ་འོངས་པ་སྔར་བཞིན་དུ་འབད་བརྩོན་བསྐྱེད་རོགས་ཞེས་ཞུ་འདོད་བྱུང༌། ལྷག་དོན་སྐུ་ཞབས་ངྷ་ངྷ་ཁྱེད་རང་གིས་ཤེས་རིག་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེའི་ལས་འགན་བླངས་པ་ནས་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་གྱི་ཡར་རྒྱས་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཁྱེད་རང་ལ་འབྲེལ་ཡོད་བོད་མི་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་དང༌། སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ལས་བྱེད། དེ་མིན་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་ཚང་མས་ཁྱེད་རང་གིས་བསམ་པ་རྣམ་དག་གི་ཐོག་ནས་ཁུར་འགན་བཞེས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་བ་དང༌། ནུས་པ་ཐོན་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས་ངས་དེ་རིང་ཁྱེད་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་འདོད་བྱུང༌།’’ ཞེས་སོགས་སྩལ་བ་དང༌།

ཡང་‘‘ང་རང་ཚོ་སོ་སོའི་ལུང་པ་བྲལ་ཏེ་ཐབས་སྡུག་པོ་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་ངང་ལ་གྱར་བསྡད་ཡོད་པའི་སྐབས་སུ་བོད་པ་གཅིག་གིས་བོད་སྤྱིའི་དོན་དག་ལ་སེམས་ཁུར་མེད་པར་ཞེ་ལྷོད་བཏང་ན་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚ་པོ་དང་རྒྱུ་འབྲས་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ལས་ཀ་རེད། ང་རང་ཚོ་བོད་རིགས་དགེ་རྒན་ཚོས་རྩ་བ་ལྷག་བསམ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཞིག་དང་སེམས་གཏིང་ནས་སེམས་ཐག་ཆོད་པའི་ལས་འགན་འཁྱེར་དགོས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ད་ཆ་འདི་ལོ་བུ་གསོ་ཁང་གི་ཁོངས་ནས་ལག་ལེན་བཀལ་བ་དང༌། ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་འཛིན་གྲྭ་གང་ལ་གང་འཚམས་བར་དུ་བོད་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་སློབ་ཚན་ཆ་ཚང་བསླབ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་འདི་ང་ཚོ་སྤོབས་པ་སྐྱེ་འོས་པ་ཞིག་རེད། ཡག་པོ་བྱུང་འདུག’’ ཅེས་དང༌།

‘‘རང་ཉིད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཐོག་ནས་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ངེས་པར་དུ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་བྱས་དང་མ་བྱས་རང་དབང་རེད་ཅེས་ལབ་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ང་ཚོས་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་རྒྱུའི་འགན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཁྱིམ་ཚང་ནང་ལ་སླེབས་ཡོང་གི་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག’’ ཅེས་དང༌།

ཡང་‘‘དགེ་རྒན་ཚོས་འཛིན་གྲྭའི་ནང་ལ་ཕྲུ་གུར་ཡ་རབས་དང་བྱམས་བརྩེ་ཟེར་བ་དེ་ཁ་ནས་ངོ་སྤྲད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སོ་སོའི་གཤིས་ཀའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་སྟངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཕྲུ་གུའི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་འཇགས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། ངོ་སྤྲོད་ཐུབ་པ་གཅིག་བྱས། ཁྱིམ་ཚང་ནང་ལ་བསྡད་དུས་ཕ་མ་དང་གཉེན་འབྲེལ་ཚོས་ཀྱང་ཡ་རབས་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་རྒྱུན་དུ་བསམ་བློའི་ནང་འཇགས་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོ་མ་འོངས་པའི་མི་རབས་འདི་དངོས་གནས་བོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘དེང་སང་བོད་ནས་གསར་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་མཁན་སྤྱི་ཡོངས་རྣམས་དངོས་གནས་རང་ཕྱག་འཚལ་འོས་པ་རེད། དགྲ་བོའི་རྩེ་གྲིའི་ཁ་འོག་ལ་གདོང་ལེན་བྱས་ནས་བསྡད་མཁན་དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཀྱི་ཧ་ལས་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང༌། རེ་ཟུང་རེ་ཟུང་གི་བྱ་སྤྱོད་བར་ལམ་ང་ཚོ་ཚང་མས་མཐོང་གསལ་དེ་རེད། སྤྲོ་ཐུང་ཐུང་ཕྲན་བུ་ཞིག་མ་འགྲིགས་ན་ལམ་སང་གྲིའི་མགོ་ལ་ལག་པ་འཆང་མཁན་དེ་འདྲ་བྱུང༌།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘མདོ་དོན་ངས་ལབ་པ་དེ་བསྒྲུབ་ཐུབ་པ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཁྱེད་རང་ཚོའི་ལག་པར་ཡོད། དེ་སྔ་ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་དྲུག་ཅུ་ཐམ་པ་དེ་ཚོའི་སྐབས་ལ་ལས་བྱེད་སྤྱི་བྱིངས་ཕར་ཚུར་མང་པོ་འགྲོ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དང༌། དེ་ཙམ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། དེའི་སྐབས་ལ་ང་ཕྲན་བུའི་མཐོང་རྒྱ་ཐོས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡོད་པའི་ཁུལ་གྱིས་གནས་ལུགས་མང་པོ་ཞིག་ལབ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་ངའི་ལས་འགན་རེད་བསམ་པ་དྲན་གྱི་ཡོད། དེང་སང་གི་དུས་ཚོད་ལ་ཁྱེད་རང་ཚོས་མ་ཤེས་པའི་ཉེས་པ་ཕལ་ཆེར་མཐོང་གི་མི་འདུག ཚང་མས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ལས་རིགས་མང་པོའི་ནང་ལ་ང་ལས་ཁྱེད་རང་ཚོས་མང་པོ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ད་ཆ་ལག་ལེན་བྱས་དང་མ་བྱས་སྙུགས་བསྲིང་ནས་མཐའ་ལ་བཀར་མ་བཀར་དེ་ཁྱེད་རང་ཚོའི་ལག་པར་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ཕ་རོལ་པོའི་ངོས་ནས་ང་རང་ཚོ་ལ་གནག་སེམས་དང༌། གནོད་སེམས། ཕྲག་དོག འདོད་རྔམས་དེ་འདྲས་ཀུན་ནས་བླངས་ཏེ་ང་ཚོ་སྒང་ལ་ཚུར་བཙན་དབང་མནར་གཅོད་གཏོང་གི་ཡོད་ན་ཡང༌། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་རྣམ་དཔྱོད་དང༌། བྱམས་བརྩེ། ལྷག་བསམ། ཕན་སེམས། བཟོད་བསྲན་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱ་མི་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་དགོས།’’10jམཆན། ཞེས་སོགས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཏེ་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གྲུབ་པ་དང༌།

ལྷོ་ཨ་ཧཕི་རི་ཀའི་སྲིད་འཛིན་ནེལ་སན་མན་ཌེ་ལ་ (Nelson Mandela) མཆོག་ལ་འཚམས་འཕྲིན་ཞིག་སྩལ་བ་གཤམ་གསལ།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

ཉེ་ཆར་ལྷོ་ཨ་ཧཕི་རི་ཀའི་ནང་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་འོས་འདེམས་བྱུང་བར་ངོས་ནས་ཧ་ཅང་གིས་དགའ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ང་དང་བོད་མི་མང་གིས་སྐུ་ཉིད་དང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་མང་རྣམས་ལྷོ་ཨ་ཧཕི་རི་ཀའི་ནང་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ནས་མི་མང་ཚང་མ་འདྲ་མཉམ་གྱིས་ལམ་ལུགས་སུ་བསྐྱོད་པའི་དུས་རབས་གསར་པ་ཞིག་གི་སྒང་ལ་སླེབས་པའི་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་ལ་མཉམ་དུ་དགའ་སྟོན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ལྷོ་ཨ་ཧཕི་རི་ཀའི་ནང་འདི་ལྟ་བུའི་མང་གཙོ་དང་རང་དབང༌། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་འདིས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་བཙན་གནོན་དང་དྲག་གནོན་འོག་གནས་པའི་མི་ཚང་མར་སྐུལ་མ་ཐེབས་ཐུབ་པའི་རྟེན་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ངེས་ཡིན།

ངོས་ནས་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷོ་ཨ་ཧཕི་རི་ཀ་འདི་བཞིན་འཆམ་མཐུན་དང་དྲང་བདེན། དར་རྒྱས་བཅས་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཏུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ཐུགས་འགན་མཛད་བཞེས་ལམ་ལྷོང་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་དང་འཚམས་འདྲིའི་ཤིས་བརྗོད་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ ལ། ཞེས་སྩལ།

དེ་བཞིན་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་འཇོན་པོབ་ (John Pope) སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པར་ཡང་འཚམས་འཕྲིན་ཞིག་སྩལ་དོན།

ྋ སྐུ་མཆོག་ལ།

ཉེ་ཆར་སྐུ་མཆོག་ལ་དོན་རྐྱེན་བྱུང་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་དང༌། ངོས་རང་ཧ་ཅང་གིས་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ངོས་ནས་སྐུ་མཆོག་གང་མྱུར་དྲག་བསྐྱེད་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཀྱི་ཡོད།

མཆོག་ཉིད་དང་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་ནས་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་ཤིག་ཕྱིན་སོང༌། སྐུ་མཆོག་ཐུགས་སྟབས་བདེ་ཚེ་ངོས་ལ་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༦ པའི་ནང་མཇལ་ཁ་ཞུ་རྒྱུའི་འདུན་པ་ཅི་ཆེ་ཡོད། སྨོན་ལམ་དང་ཤིས་བརྗོད་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ ལ། ཞེས་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་དང་ཐོན་མཇལ་ཞུ་མཁན་བཅས་མི་གྲངས་ ༡༥༠ སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་སྲུང་བྱིན་སྩལ་ཐོག་ཕེབས་སྒོའི་དོན་གཙོར། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་ལམ་བར་ཁག་པོ་མ་བྱུང་ངམ། རྒྱ་གར་ནང་ཚ་བ་ལང་གི་ཡོད་པས་འཕྲོད་བསྟེན་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། ཁྱེད་རང་ཚོ་རང་དབང་ལུང་པར་སླེབས་པ་ལ་དགའ་བསུ་ཡོད། གཞིས་ལུས་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་ལ་ལུས་སྲོག་གི་ཉེན་ཁ་རྒྱུན་དུ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ལ་ཚང་མས་ང་རང་ཚོ་བོད་སྤྱི་པའི་བདེན་དོན་དང༌། ལ་རྒྱ་དོར་མེད་རང་ཚུགས་བརྟན་པོ་བཟུང་ནས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྐད་ཆ་མིན་པར་མི་རབས་ནས་མི་རབས་ཆགས་བསྡད་ཡོད།

ལྔ་བཅུ་ང་དགུའི་རྗེས་ལ་སྐྱེས་པའི་ཕྲུ་གུ་དེ་ཚོའི་གྲས་མི་དར་མ་ཆགས་ཏེ་མི་ཐོག་བརྗེས་འགྲོ་གི་ཡོད་ཀྱང་ཚང་མས་སེམས་ཤུགས་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང༌། ཞུམ་པ་མེད་པར་རང་ཚུགས་བརྟན་པོ་བཟུང་ནས་བསྡད་པ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་བྱས་རྗེས་ཡོད་པའི་གཞིས་ལུས་མི་མང་དཔའ་བོ་དཔའ་མོའི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན་སྟབས་ངས་ཁྱེད་རང་ཚོར་དགའ་བསུ་དང༌། འཚམས་འདྲི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན།

གཙོ་ཆེ་བོད་ནང་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པར་ཚང་མས་སོ་སོའི་བདེན་པ་མཐའ་གསལ་ཡོང་བའི་དོན་དུ་རིག་པ་བསྒྲིམ་སྟེ་བསྡད་པའི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་བོད་པའི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་དང༌། དོ་སྣང་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་དོན་ཐོག་ལ་ཤ་ཚ་སེམས་ཁུར་བྱེད་མཁན་ཡང་ཇེ་མང་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད། བོད་ནང་ལ་ཡོད་པའི་གཞིས་ལུས་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་དང༌། སྙིང་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་པ་ཚོས་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པ་འདི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་ཞིག་དང༌། ཡང་དག་པ་ཡིན་པ་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ང་རང་ཚོའི་དོན་གྱི་བདག་པོ་བོད་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲིགས་ཀྱི་འདུག་བསམ་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་བསྡད་མཁན་ཚོའི་ངོས་ནས་འབད་བརྩོན་དང༌། འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་གཞི་རྩ་མེད་པ་རེད།

དཔེར་ན། ང་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ཀྱང་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་གཏམ་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ཟེར་གྱི་ཡོད། བོད་ནང་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་པ་དེ་ངས་གསལ་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ད་ལྟ་ཕན་ཆད་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག

ད་ཆ་ང་རང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་རྩ་བའི་བདེན་དོན་གསལ་ལ་ཉེ་བའི་དུས་སྐབས་ལ་སླེབས་ཡོད། གཙོ་ཆེ་ཤོས་འཛམ་བུ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ལ་དམར་པོའི་གཅིག་སྡུད་རིང་ལུགས་དེ་འཐོར་ཞིག་འགྲོ་བའི་དུས་ཚོད་ཤར་ཡོད། དེ་གོང་རྒྱ་མིས་སུ་ལན་ཞེས་བརྩི་བཀུར་མིག་དཔེ་བྱེད་པའི་ལུང་པ་དེའི་དམར་པོའི་ལམ་ལུགས་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཟིན་པ་རེད། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡུ་རོབ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡོངས་རྫོགས་རང་དབང་མང་གཙོའི་ལུང་པ་ཆགས་ཚར་བ་རེད། ལུང་པ་འགའ་ཤས་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དཀའ་ངལ་ཡོད་ན་ཡང༌། དམར་པོའི་བཙན་དབང་གི་ལམ་ལུགས་མཇུག་བསྡོམས་ཚར་བ་རེད། བྱང་ཀོ་རི་ཡ་དང༌། བི་ཏི་ནམ། ཁུའུ་བྷ་ཙམ་མ་གཏོགས། འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་མེད་པ་ཆགས་ཚར་བ་རེད། ཕྱོགས་གཞན་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཀུན་སྤྱོད་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་མང་གཙོ། རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་བཅས་ཀྱི་སྐོར་དེང་སང་དཔྱིད་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་བཞད་པ་བཞིན་འཛམ་གླིང་ས་ཁུལ་གང་སར་གླེང་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ཕྱི་རྒྱལ་ལུང་པའི་ནང་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་རིགས་ལ་མཚོན་ན། རྒྱ་ནག་ནས་བྲོས་ཡོང་བའི་སློབ་ཕྲུག་དང༌། ཤེས་ཡོན་ཅན་རིགས་གཅིག་གིས་བོད་རང་བཙན་བྱེད་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ཅེས་རང་བཙན་ལ་དངོས་སུ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། རིགས་གཅིག་གིས་བོད་ཀྱི་ཐོག་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་དེ་རྩ་བ་ནས་ནོར་འཁྲུལ་རེད། རྒྱ་བོད་གཉིས་འདྲ་མཉམ་གཉིས་ཕན་གྱི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་འཚོལ་དགོས་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ང་ཚོས་རྒྱ་མི་རིགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་མེད། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་མེད། ང་ཚོས་རང་དབང་ལ་དོན་གཉེར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་བཞིན་རྒྱ་ནག་མི་མང་ལ་ཡང་རང་དབང་དང་བདེ་སྐྱིད་དགོས་པ་རེད། དངོས་གནས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་དེ་རང་དབང་ལྡན་པ། མང་གཙོ་ཡིན་པ། བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པ་དེ་འདྲ་བྱུང་ན་བསམ་པའི་ང་རང་ཚོས་སྨོན་ལམ་རྒྱག་དགོས་པ་དང༌། ལག་ལེན་ཐོག་ནས་ཀྱང་ང་རང་ཚོས་ཕན་པ་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོད་ན་སྒྲུབ་དགོས་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘གལ་ཆེ་ཤོས་ང་རང་ཚོ་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློ་ལ་རག་ལས་ཡོད། རྒྱ་མིས་བསད་བརྡུང་མནར་གཅོད་ག་རེ་བཏང་རུང་བོད་པའི་སེམས་ཤུགས་འགྱུར་གྱི་མེད་པ་དང༌། ང་ཚོས་མི་ཐོག་བརྗེས་འགྲོ་གི་ཡོད་ཀྱང༌། ང་རང་ཚོས་བོད་པའི་ཐོབ་ཐང་བདེན་དོན་རྩོད་རྒྱུར་འགྱུར་བ་འགྲོ་གི་མེད་པ་འདི་དངོས་གནས་དྲང་གནས་སྤོབས་པ་སྐྱེ་བ་ཞིག་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ང་ཚོས་འཕྲལ་སེལ་ལྟོ་གོས་དང༌། ལོ་རེ་ཟུང་བདེ་སྡུག་གི་གནད་དོན་མིན་པར་ཆོས་ལྡན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་ཆགས་འཇིག་གི་གནད་དོན་ལ་ཐུག་གི་ཡོད་པས་ཚང་མས་གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་ན་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་མཐོང་གི་འདུག’’ ཅེས་དང༌།

‘‘དེ་ནས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ལ་མ་འོངས་པར་བོད་རང་དབང་གི་ཉི་མ་ཤར་བའི་མཚམས་ལ་བོད་རང་དབང་མང་གཙོ་ཡང་དག་པ་ཞིག་གི་ལམ་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་གཞུང་འབྲེལ་ཡིག་ལམ་ཐོག་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་པ་རེད།

རྒྱ་མིས་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ལས་འགུལ་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པ་རོ་ལངས་རྒྱག་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་རེད་ཅེས་ཧམ་བཤད་དེ་བོད་མི་མགོ་སྐོར་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་རྒྱ་གར་ལུང་པའི་ནང་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་པ་ནས་བཟུང་མང་གཙོའི་ལམ་ལ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང༌། ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེར་མང་གཙོའི་ལག་ལེན་ཇེ་འཕེལ་ཇེ་ཟབ་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་ལས་ཀ་རབས་དང་རིམ་པ་བྱས་ཡོད། དེང་སང་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་མང་གཙོའི་ངོ་བོ་ཆ་ཚང་ཡོད་པ་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད། གནས་ཚུལ་འདི་ཚོ་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མའི་བསམ་བློའི་ནང་གསལ་པོ་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས།’’11jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

ཚེས་ ༧ ནས་ཚེས་ ༡༢ བར་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་གྱི་གསུང་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་འདོན་ཆོག་ཁོངས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་མི་འཁྲུགས་པ་ལྷ་བཅུ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཅད་རྒྱར་བཞུགས་ཏེ་ཚེས་ ༡༢ སྔ་དྲོ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་མི་འཁྲུགས་པའི་བཅད་རྒྱའི་ཁ་སྐོང་སྦྱིན་སྲེག་མཛད།

༢༽རྒྱ་གར་གཞུང་དམངས་ནས་དགོངས་སེལ་ཐུགས་གསོ་ཞུས་པ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཨ་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་འཕྲིན་རྒྱ་ཆེར་སྐྱོང་བཞིན་པའི་སྐབས་དེར་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་གྱི་དགོང་མོར་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་རྒྱ་གར་བའི་ན་གཞོན་ཞིག་དང༌། རྟེན་བཞེངས་སློབ་ཕྲུག་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་དབར་འཁྲུག་རྩོད་ཤོར་ཏེ་དེ་སྐབས་རྒྱ་གར་བའི་ན་གཞོན་དེ་རྐྱེན་ལམ་དུ་སོང་འདུག་པ་དང༌། བོད་མིའི་སློབ་ཕྲུག་དེར་ཡང་རྨས་སྐྱོན་ཚབས་ཆེ་ཕོག་ནས་སྨན་ཁང་དུ་ལུས་དགོས་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཐོན།

དེས་རྐྱེན་པས་རྒྱ་གར་ཡུལ་མི་ན་གཞོན་བསམ་མེད་ཁག་གཅིག་གིས་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་བྱས་པར་མ་ཟད། ཉིན་གུང་ཡས་མས་སུ་བཞུགས་སྒར་གངས་ཅན་སྐྱིད་གཤོངས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དྷ་ས་སྟེང་ཤོད་ཀྱི་བོད་མི་སྡོད་གནས་ཁང་པའི་སྒོ་དང་སྒེའུ་ཁུང་གི་ཤེལ་སྒོ་བཅགས་པ་སོགས་དངོས་པོའི་གྱོང་གུན་གང་འཚམས་བཟོས། འོན་ཀྱང་སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཛ་དྲག་གི་དུས་དེ་འདྲའི་སྐབས་སུ་བོད་མི་ཚོའི་ངོས་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་དགོངས་པར་བརྩི་བཀུར་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་དམངས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་སྙིང་ལ་བཅངས་ནས་ཡ་ལན་རྩ་བ་ནས་མ་སློག་པར་བརྟེན་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀའི་མི་སྲོག་ལ་སྐྱོན་ཆ་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་དང༌། རང་གཞུང་ནས་སྐབས་འབྲེལ་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ཏེ་ས་གནས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་འབྲེལ་བ་དང༌། མི་མང་ལ་ཞི་འཇགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་གནང་རྒྱུ་སོགས་འཐུས་ཤོར་མེད་པ་གནང་བར་བརྟེན། ས་གནས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཀྱང་ཉེན་རྟོག་མངགས་གཏོང་དང༌། ཁྲིམས་སྡོམ་གནང་རྒྱུ་སོགས་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་བཞེས་ཏེ་ཞི་འཇགས་སུ་འཁོད་ཐུབ་པ་བྱུང༌།

འོན་ཀྱང་བཀྲ་ཤིས་སྣ་ནག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་པ་ལྟར་གོ་སྐབས་དེ་བཟུང་ནས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལས་བརྒལ་བའི་དཀྲོག་གཏམ་འུད་ཆེ་ཤོད་མཁན་ཡང་རེ་གཉིས་ཡོད་སྟབས། རང་གཞུང་བཀའ་ཤག་ནས་སྔོན་ཚུད་མི་མང་ལ་གོང་གསལ་གནས་ཚུལ་གསལ་བཤད་དང་འབྲེལ་གནས་ཡུལ་སོ་སོར་སྔར་རྒྱུན་ཞི་འཇགས་སུ་གནས་དགོས་པའི་བཀོད་ཁྱབ་འཐུས་ནན་དགོས་ལུགས་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱང་གནང༌།

དེར་བརྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་མ་ཐག་འཚམས་འཕྲིན་ཞིག་བསྐྱངས་པའི་ནང༌། ངོས་རང་འདི་གར་འབྱོར་མ་ཐག་ད་རེས་ཉེ་ཆར་དྷ་ས་ཁུལ་གྱི་ན་གཞོན་ཞིག་དང་བོད་མི་ན་གཞོན་ཞིག་དབར་འཁྲུག་འཛིང་ཤོར་ནས་ཡུལ་མི་ན་གཞོན་དེ་རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་གནས་ལ་མྱ་ངན་དང་ཤུལ་ལུས་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། ཧ་ཅང་ཐབས་སྡུག་གི་གནས་ཚུལ་འདི་ངོས་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྐབས་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་བྱུང༌། དེ་བཞིན་སྒྲིག་ཁྲིམས་མི་སྲུང་མཁན་གྱི་ཡུལ་མི་ཁག་གཅིག་གིས་བོད་མིའི་རྒྱུ་དངོས་གཏོར་བཤིག་བཏང་འདུག་པ་དེ་ལ་ཡང་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། འོན་ཀྱང༌། བོད་མི་ཚོའི་ངོས་ནས་བཟོད་བསྲན་ཆེན་པོ་བྱས་འདུག་པ་འདི་ནི་དགའ་སྤོབས་སྐྱེ་འོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། དེས་རྙོག་ཟིང་གང་མྱུར་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་རྒྱུར་ནུས་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐོན་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ།

ཉེ་ཆར་གྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་རིམ་སྐོར་དང༌། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་མི་སྒེར་སོ་སོར་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་པ་རྣམས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌། ཉིན་ཤས་རྗེས་ངོས་ནས་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོའི་སྐོར་འབྲེལ་ཡོད་འགན་ཁུར་བ་ཚོ་དང་གོ་བསྡུར་བྱས་ཏེ། ང་ཚོ་བོད་པ་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དང༌། ང་ཚོས་ལག་ལེན་བསྟར་ཐུབ་པའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་གང་མགྱོགས་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་ཡིན། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ང་ཚོའི་གནས་སྟངས་གསལ་པོ་མཁྱེན་པའི་ཐོག་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་སྐབས་གནས་བཅོལ་ཡུལ་གནང་ཡོད། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་མི་མང་ནས་ང་ཚོར་བྱམས་བརྩེ་དང་བསམ་ཤེས་གནང་བའི་བཀའ་དྲིན་ལ་རྗེས་དྲན་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

འདས་པའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་ཙམ་རིང་རྒྱ་གར་བ་དང་བོད་པ་མཛའ་བརྩེའི་ངང་གནས་པའི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་འདི་ལ་ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལྟ་བུའི་དོན་རྐྱེན་རེ་ཟུང་གིས་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་དུ་འཇུག་རྒྱུ་མིན་པར་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད། ངོས་ནས་ཤུལ་ལུས་ནང་མི་རྣམས་དང་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་འདིའི་སྐབས་བརྡབ་གསིག་ཕོག་པའི་མི་ཚང་མར་སེམས་གསོ་དང་སྨོན་ལམ་ཡོད་ཅེས་སྩལ་ཞིང༌། སྐབས་དེར་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་ཤན་རྡ་ཀུ་མར་ (Shanta Kumar) དང༌། ས་གནས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཀི་ཤིང་ཀ་སྤུར། (Krshan Kapur) དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་མཁས་དབང་སོའི་རྡིའི་ (Sood) སོགས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ནས་ད་རེས་བཞུགས་སྒར་དུ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ལ་དགོངས་སེལ་དང་ཐུགས་གསོའི་འཚམས་འདྲི་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཁོང་རྣམ་པར་དོན་རྐྱེན་དེའི་སྐོར་གྱི་གཟིགས་ཚུལ་བཀའ་གནང་ཞིང༌། གནས་ཚུལ་ལ་བལྟས་ན་ངོས་རང་དྷ་རམ་ས་ལར་བསྡད་པར་བརྟེན་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གྲོགས་པོ་མང་པོ་ཞིག་དང༌། བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ང་ཐུག་པར་ཡོང་བ་དེ་ཚོ་ལུང་པ་ཆུང་ཆུང་འདིའི་ནང་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པའི་གཟིགས་ཚུལ་བྱུང༌། གནས་ཚུལ་དེ་སེལ་ཐབས་ལ་བཞུགས་སྒར་འདི་ནས་གནས་སྤོ་གནང་རྒྱུར་དགོངས་པ་བཞེས་བཞིན་ཡོད་ཅེས་སྩལ། མཁས་དབང་སོའོ་རྡིའི་དང༌། ཤན་རྡ་ཀུ་མར་གཉིས་ནས་བཞུགས་སྒར་གནས་སྤོ་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་པ་མ་བཞེས་རོགས་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ནན་ཏན་ཞུས།

ས་གནས་ཀྱི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་རྒྱ་གར་བ་མི་ཁ་ཤས་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཁ་སང་བཀའ་གནང་བ་བཞིན་བཞུགས་སྒར་སྤོ་ཡུལ་ཡང་གྲོང་ཁྱེར་བྷང་ལོར་རམ། ཡང་ན་ལྡི་ལིའི་ཉེ་འགྲམ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་སྤོ་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་འགའ་ཞིག་ཀྱང་གནས་སྤོ་བྱས་ཏེ་དྷ་རམ་ས་ལར་མི་འབོར་ཉུང་དུ་གཏོང་ཐབས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་སྩལ། དུས་མཚུངས་གོང་གསལ་གནས་ཚུལ་རྣམས་རྒྱ་གར་གསར་ཤོག་ཐོག་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཡོད།

དེ་རྗེས་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་དང༌། བདེ་དོན་བློན་ཆེན། མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་འགའ་ཞིག ས་གནས་རྫོང་དཔོན་དང༌། སྐོར་སྲུང་འགན་འཛིན་བཅས་བཅར་ནས་ཐུགས་གསོ་འཚམས་འདྲི་ཞུས་ཤིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཁོང་རྣམས་ལའང་གོང་གསལ་བཞུགས་སྒར་གནས་སྤོ་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་ཡོད་སྐོར་བཀའ་གནང་བ་དང་འབྲེལ་དེ་ནི་ད་རེས་ཐོན་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཐུགས་བློ་མ་ཁེངས་པ་དང་དགོངས་པ་འགལ་ནས་གནང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ད་རེས་ལྟ་བུའི་རྙོག་གྲ་མི་ཡོང་བ་དང་གཅིག མངའ་སྡེ་དང་ས་གནས་མི་མང་གི་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་ཡོང་ཐབས་དང་གཉིས་བཅས་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་པ་ཡིན་ཞེས་སྩལ། སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བཞུགས་སྒར་འདི་ནས་གནས་སྦོ་རྩ་བ་ནས་མ་གནང་རོགས། ད་རེས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་སྐོར་ལ་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཁག་གསུམ་བཙུགས་ཡོད།

ྋགོང་ས་མཆོག་དྷ་སར་བཞུགས་པ་ནི་ང་ཚོའི་མངའ་སྡེའི་སྤོབས་པ་དང་གཟི་བརྗིད་ཡིན་ལ། ང་ཚོའི་ལམ་སྟོན་གྱི་སྒྲོན་མེ་ཡང་ཡིན། ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་མི་མང་རྣམས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དད་གུས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་མང་པོ་ཞིག་ནི་གང་གི་རྗེས་འཇུག་པ་རེད། ད་རེས་དྷ་རམ་ས་ལར་མི་ཉུང་ཤས་ནས་གཏོར་བཅོམ་བྱས་པ་དེར་མི་མང་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་མང་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཞུགས་སྒར་གནས་སྤོ་གནང་རྒྱུ་ཕར་བཞག་ད་དུང་ཡང་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱི་ལས་གཞི་གང་ཞིག་གནང་འདོད་ཡོད་ཀྱང་གནང་ན་མངའ་སྡེའི་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་མཐུན་འགྱུར་གང་ཡོང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་དུང་གནས་ཚུལ་ཁག་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ཐུགས་དོགས་སེལ་མེད་ལུགས་བཀའ་གནང་དོན། དང་པོ། ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ཐོག་མར་ཡོང་སྐབས་མངའ་སྡེའི་མི་མང་གི་ནང་ནས་བོད་མི་རྣམས་དྷ་རམ་ས་ལར་སྡོད་རྒྱུར་འདོད་མོས་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་བསྟན་ཡོད། དེར་བརྟེན་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཡུལ་མི་མང་ཆེ་བས་བོད་མི་རྣམས་འདི་ནས་གནས་སྤོ་མ་བྱས་པར་མུ་མཐུད་སྡོད་རྒྱུར་མོས་མཐུན་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ང་ཚོར་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་ཞིག་སྟོན་དགོས་པ་དང༌།

གཉིས་པ། མི་སྒེར་དབར་འཁྲུག་པ་རྒྱག་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་རིགས་སྤྱི་ཚོགས་གང་དུའང་ཡོང་སྲིད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་པ་ལས་སྲིད་དོན་པས་ཐེ་བྱུས་བྱས་ན་ཡག་པོ་མེད། མ་འོངས་པར་ཡང་འཁྲུག་པ་རྒྱག་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་རིགས་ཡོང་མི་སྲིད་པ་མིན་ན་གལ་སྲིད་གནས་ཚུལ་དེ་རིགས་བྱུང་ཚེ་སྲིད་དོན་པས་ཐེ་བྱུས་བྱས་ཏེ་ཁེ་བཟང་ལེན་པའི་གནས་ཚུལ་མི་འབྱུང་བའི་ཁས་ལེན་ང་ཚོ་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་ཞིག་དགོས།

དོན་ཚན་དང་པོའི་ཐད་ས་གནས་ཡུལ་མིའི་ཚོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་གི་མི་སྣས་ངོས་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱ་རྒྱུའི་རེ་བ་འདོན་བཞིན་འདུག་པས་ཕལ་ཆེར་དེའི་ཐད་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་ཡོང་རྒྱུ་རེད་འདུག འོན་ཀྱང་དོན་ཚན་གཉིས་པའི་ཐད་ད་དུང་ཡང་ཐུགས་དོགས་ཡོད་ཅེས་སྩལ།

དེ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སྡེ་ཚན་གྱི་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མཚན་དམས་ཞུས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་པར་བློ་ཕམ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང༌། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་མཆོག་ནས་ཀྱང་དེའི་ཐད་ཐུགས་འཚབ་ཆེན་པོ་གནང་གི་འདུག ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཚན་མཐོང་སྲུང་སྐྱོབ་ཞུ་རྒྱུ་ནི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ལས་འགན་ཡིན། སླད་ཕྱིན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་ཕྱོགས་དང༌། ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྐོར་སོགས་ལ་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་ཕྱག་རོགས་ཞུ་འོས་ཅི་མཆིས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡོང་རྐྱེན་དང་དེའི་ཐད་ཀྱི་དགོངས་ཚུལ་བཅས་གསལ་བཤད་མཛད།

ས་གནས་ཡུལ་མིའི་ཚོགས་པ་ཁག་དང་མི་མང་གི་འཐུས་མི་བཅས་ཐུགས་གསོ་དགོངས་སེལ་ཞུ་བར་བཅར། ཁོང་ཚོ་ཚོ་ཁག་གཉིས་བྱས་ནས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང༌། ཚོ་ཁག་དང་པོའི་ཁོངས་སུ་འཕགས་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་དང༌། གྷ་རྡི་ཡུལ་མི་ཚོགས་པ། གོར་ཥ་མི་རིགས་ཚོགས་པ། ཚོང་པའི་ཚོགས་པ། སིག་མི་རིགས་ཚོགས་པ། ཁ་ལོ་པའི་སྐྱིད་སྡུག འགྲིམས་འགྲུལ་ཚོགས་པ་བཅས་ཀྱི་འཐུས་མི་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་དང༌། ཚོ་ཁག་གཉིས་པར་འདམ་སེང་ཚོགས་པ་དང༌། རོ་ཌིའི་ཚོགས་པ། ཡུལ་མི་རྒན་རབས་ཀྱི་ཚོགས་པ། མི་སེར་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པ་བཅས་ཀྱི་འཐུས་མི་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་བཅས་ཡོད་པ་དང༌། ཁོང་ཚོས་རང་རང་གི་ཚོགས་པ་སོ་སོའི་ངོས་ནས་ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དགོངས་སེལ་ཐུགས་གསོ་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་སྒར་འདི་ནས་གནས་སྤོ་མི་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་སྙན་ཞུ་ཁག་ཕུལ་ཏེ་ང་ཚོ་མི་མང་གི་ངོས་ནས་བོད་པར་མཐོང་ཚུལ་གང་ཡང་མེད།

ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ཡང་མི་སྒེར་གཉིས་དབར་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ཡིན། ཡུལ་མི་རེ་ཟུང་གི་ངོས་ནས་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་ཕྲན་བུ་བྱུང་བ་འདི་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཟོད་པ་བཞེས་རོགས་ཞེས་ནན་ཏན་དུ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ཕེབས་རྗེས་དྷ་རམ་ས་ལར་ཕེབས་སྟངས་དང་སྔ་ཕྱིའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཁོང་ཚོར་གསལ་བཤད་གནང་བར་མ་ཟད། ལྷག་པར་བཞུགས་སྒར་དྷ་སར་ཆགས་པ་འདི་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གིས་གཏན་འབེབས་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་བཞུགས་སྒར་འདི་ནས་སྤོ་རྩིས་སྔ་རྗེས་ཐེངས་གཉིས་ཙམ་གནང་ཡང་ས་གནས་མི་མང་གི་རེ་བ་གཞིར་བཟུང་ཕྱིར་འཐེན་གནང་ལུགས་དང༌། ད་ཆ་གོང་དུ་གསལ་བའི་དོན་ཚན་ཁག་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་དགོས་ལུགས་སྩལ།

སྐབས་དེར་ཚོགས་པ་སྤྱིའི་སྐུ་ཚབ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བཞུགས་སྒར་འདི་ནས་བོད་ལ་ཕེབས་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤར་ན་དགའ་བསུ་ཡོད། དེ་མིན་བཞུགས་སྒར་སྤོ་རྒྱུའི་དགོངས་པ་བཞེས་ཏེ་ཐག་གཅོད་གནང་ན་འདི་ནས་ཕེབས་ཉིན་ཁོང་དང༌། འཐུས་མི་གཞན་རྣམས་ནས་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་ཕེབས་བཀག་ཞུ་གི་ཡིན་ཞེས་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མཐའ་དོན་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་བཀའ་བསྡུར་གནང་ཆོག་ཁྱེད་རང་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་མ་རེད་ཅེས་བཀའ་སྩལ།

དུས་མཚུངས་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ན་ར་སི་མ་ར་ཝོ་ (Narasimha Rao) མཆོག་ལ་བཀའ་ཡིག་གཅིག་སྩལ་བ་གཤམ་གསལ།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

ཉེ་ཆར་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་དྷ་རམ་ས་ལར་ས་གནས་རྒྱ་གར་བ་གྷ་དྷི་ (Gaddy) གཞོན་སྐྱེས་ཤིག་དང༌། བོད་ཕྲུག་གཞོན་སྐྱེས་ཤིག་དབར་ནང་འཁྲུག་གིས་རྐྱེན་པས་རྒྱ་གར་གཞོན་སྐྱེས་དེ་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཡིད་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་པར་གང་ཉིད་ནས་མཁྱེན་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་གཤའ་བཞིན། ས་གནས་ཉེན་རྟོག་པའི་ངོས་ནས་ད་བར་གཞུང་འབྲེལ་ལན་གསལ་གང་ཡང་འབྱོར་རིགས་མ་བྱུང་ཞིང༌། དོན་རྐྱེན་དེ་བྱུང་མ་ཐག་ཁོང་ཁྲོ་རབ་ཏུ་འབར་བའི་ས་གནས་མི་ཚོགས་ཤིག་གིས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བསྟི་གནས་ཁག་དང༌། སློབ་གྲྭ། མེག་གྷན་བོད་མིའི་ཚོང་ཁང་སོགས་ལ་གཏོར་བཅོམ་ཚབས་ཆེ་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་ས་གནས་རྒྱ་གར་འགན་འཛིན་ལྷན་ཁང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཡོད་ཅིང༌།

ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ ཉིན་ (BJP) ཚོགས་པའི་སློབ་དཔོན་ (M.L. Sondhi) མཆོག་དང༌། ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་ཤན་ཏཱ་ཀུ་མར་མཆོག་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཁྱབ་ཁོངས་ (BJP) ཚོགས་པའི་ས་འཐུས་ (Krishan Kapoor) ལགས། (BJP) ཚོགས་པའི་ས་གནས་འགན་འཛིན་ལྷན་ཁང་གི་འཐུས་མི་ (Abhiman Kumar Chopra) མཆོག གཞན་ཡང་གནད་ཡོད་མི་སྣ་བཅས་འཚམས་འདྲིའི་ཆེད་ངོས་རང་ཐུག་འཕྲད་ཆེད་ཕེབས་གཤིས། རང་ཉིད་འདིར་མེད་པའི་རིང་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་ཞིབ་རྒྱས་འགྲེལ་བརྗོད་དང་བཅས་སླད་དེ་རིགས་མི་ཡོང་བའི་ཞལ་བཞེས་ཐོབ་པ་བཞིན་ད་ལྟའི་ཆར་གནས་སྟངས་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་ཡོད་ཅིང༌། ཁོང་རྣམ་པ་རང་ཉིད་ངོ་འཕྲད་ཆེད་དུ་ཕེབས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་འདོད་བྱུང༌།

དྷ་ས་ཁུལ་དུ་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་རྣམས་སྤྱི་ཚོགས་ཟུར་གསལ་ཞིག་བྱས་ནས་བསྡད་ཡོད་པ་དེ་ནི་མངོན་གསལ་དོད་པོའི་ཐོག་ནས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་སྲིད་ཅིང༌། དྷ་སར་བོད་མིའི་གྲངས་འབོར་ཉུང་དུ་གཏོང་ཐབས་དང༌། རང་ཉིད་ཀྱི་སྡོད་སྒར་ཡང་རྒྱ་གར་ས་གནས་གཞན་དུ་སྤོ་འཆར་ཡོད་སྐོར་ཁོང་རྣམ་པར་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང༌།

༡༩༦༠ ལོར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་བཀའ་འབྲེལ་ཐོག་ནས་འདིར་སླེབས་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་ཞུས་པ་ཡིན། ལོ་རབས་དྲུག་བཅུའི་དཀྱིལ་ཙམ་ལ་སིམ་ལའམ་ལྡེ་ར་ལྡོང༌། ཡང་ན། ན་ནི་ཏཱལ་བཅས་ས་གནས་ལེགས་པ་ཞིག་ཏུ་གནས་སྤོ་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཞིག་འཁོར་བ་རེད། སྐབས་དེར་རང་ཉིད་ལ་ས་གནས་མི་མང་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཞིག་གིས་དྷ་ས་ནས་གནས་སྤོ་མི་བྱེད་པའི་འབོད་སྐུལ་ཤུགས་དྲག་བྱས་སོང༌།

༡༩༨༠ ལོའི་གཡས་གཡོན་དུ་འདིར་ཕྱོགས་སུ་ས་ཡོམ་གྱི་གོད་ཆགས་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་བྱུང་རྐྱེན་རྒྱ་གར་ས་གནས་གང་སར་གནས་པའི་བོད་མི་ཚོས་ངོས་རང་འདི་ནས་གནས་སྤོ་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཡོད།

ཉེ་ཆར་སྟབས་མ་ལེགས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལ་ས་གནས་མི་མང་ཁྲོད་ནས་འགའ་རེས་ང་ཚོ་འདིར་གནས་པར་བསུན་སྣང་གི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡོང་གི་མེད་དམ་སྙམ་པ་དྲན་སོང༌། ས་གནས་རྒྱ་གར་བ་མང་ཆེ་བས་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་མི་བྱེད་ནའང༌། བོད་རྒྱ་གཉིས་དབར་གྱི་མཐུན་འབྲེལ་ལ་དོ་ཕོག་ཅིག་འཕྲད་པའི་ངེས་པ་མེད་པར་བརྟེན། གོང་གི་བསམ་ཚུལ་ཁག་ཞུས་པ་ཡིན།

ད་ལྟའི་ཆར་འཕྲལ་དུ་སྤོ་ཐུབ་མིན་གྱུར་ནའང་མ་འོངས་རིམ་པས་བྱེད་འཆར་ཡོད་པ་བཞིན་ལྡི་ལིའམ། བྷེང་ལོར་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གནས་སྤོ་ཐུབ་ན་བསམ་པ་དྲན། རྗེས་སུ་རིམ་པས་སྙན་སེང་ཞུ་འཐུས་ཆོག་པ་ཞུ། སྨོན་ལམ་མཚམས་སྦྱོར་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ༡༩༩༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༠ ཉིན། ཞེས་སྩལ།

དེ་རྗེས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཙུན་དང་ལས་བྱེད་ཁྱིམ་པ་ཕོ་མོ་བཅས་མི་གྲངས་སུམ་སྟོང་བརྒལ་བར་ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་འབོག་ཆོག་སྩོལ་སྐབས་བཀའི་ཕེབས་སྒོར། བར་ལམ་ངྷ་རམ་ས་ལར་རྒྱ་གར་ཡུལ་མི་དང་བོད་མིའི་དབར་ཕྲན་བུའི་འགལ་རྐྱེན་བྱུང་སྐབས་ངའི་སེམས་པའི་ནང་ས་རྒྱ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནང་མི་འདུས་ཆེ་བ་དང༌། ལས་གཞི་སྤེལ་དྲགས་པར་སོང་ཡུལ་མིའི་མཐོང་ལམ་ལ་མི་མཛེས་པ་ཡོང་གི་མེད་དམ་སྙམ་པ་བྱུང༌།

དེའི་རྗེས་མངའ་སྡེའི་གཞུང་དང་དབུས་གཞུང་ས་གནས་ཡུལ་མི་བརྒྱ་ཆ་གོ་དགུ་ཙམ་བཅས་ནས་བཞུགས་སྒར་གནས་སྤོ་མཛད་བཞེས་མི་མཛད་པར་ངྷ་རམ་ས་ལ་རང་དུ་སྔར་རྒྱུན་ལྷོད་བཞུགས་ཡོང་བ་ཞལ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཟད། ཡུལ་མི་བརྒྱ་ཆ་གོ་དགུ་ལ་བོད་མིའི་ཐོག་མཐོང་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་མེད་ངེས་དང༌། ད་ཕན་མི་ལོ་ ༣༤ ཙམ་གནས་ཚང་གནས་མགྲོན་མཛའ་ཤེས་ངང་གནས་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ཇི་སྲིད་བོད་རང་བཙན་མ་ཐོབ་བར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་བཞུགས་སྒར་ངྷ་རམ་ས་ལ་རང་དུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་བ་གནང་རོགས་ཞེས་རེ་སྐུལ་ནན་པོ་བྱུང་བ་ལྟར། གནས་སྤོ་མ་དགོས་པ་བྱས་ན་བསམ་པ་བྱུང༌།

འོན་ཀྱང༌། ལས་ཁུངས་འགའ་ཤས་རྒྱུན་འབྲེལ་བདེ་ཁྱད་དུ་སྔོན་མ་ནས་གནས་སྤོ་གནང་འཆར་ཡོད་པ་བཞིན། རིམ་པས་ཐབས་ཤེས་ཐུབ་ཚེ་གནས་སྤོ་བྱས་ན་བསམ་པ་ལས་ད་ལམ་གྱི་གནས་ཚུལ་འདིས་རྐྱེན་བྱས་པ་ཞིག་མ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་ཞིབ་ཕྲ་བཀའ་བློན་ལྷན་འཛོམས་ཐོག་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་གཉིས་དང་བཅས་བཀའ་བསྡུར་གནང་བཞེད་ཡོད།

ཡུལ་ཆུ་འཐུང་སྟེ་ཡུལ་ཁྲིམས་ཁུར་དགོས་པ་ལྟར། རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ཁྲིམས་ལ་སྲུང་བརྩི་དང་ལེན་དང༌། ཡུལ་མིར་བསྟུན་མཁས་མཐུན་ལམ་དམ་ཟབ་བྱེད་དགོས། རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་མི་མང་གིས་ང་ཚོར་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད་པ་ང་ཚོས་དུས་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མེད།

བར་ལམ་བྱུང་བའི་གནས་རྐྱེན་འདིས་བོད་མི་ཚོར་རང་ཉིད་མིའི་ལུང་པར་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཡོད་པ་དང༌། རང་གི་ལུང་པ་བསྐྱར་ལེན་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་སོགས་ངོ་སྤྲོད་ཅིག་ཀྱང་བྱུང་བ་རེད།

ད་རེས་ཟིང་ཆ་བྱུང་སྐབས་བོད་མི་ཚོས་དངོས་འབྲེལ་བཟོད་འཁུར་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དེར་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཞེས་སྩལ།

གོང་གསལ་ཡིད་ཕམ་གྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བའི་ལོ་གཅིག་གི་རྗེས་གནས་ཚུལ་དེ་ཆེད་མངགས་སྲིད་དོན་མི་སྣ་རེ་ཟུང་གིས་ངན་ཇུས་བཤམས་པའི་མཐའ་འབྲས་ལས་དོན་དངོས་བོད་མི་ཞིག་གིས་ཡུལ་མི་བསད་པའི་དཔང་རྟགས་དངོས་ར་འཕྲོད་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་གཞི་འཛིན་རྒྱབ་རྟེན་གང་ཡང་མེད་པར་གྱུར་པའི་གནས་ལུགས་སྐབས་དེའི་ཤེས་བྱ་གསར་དེབ་ཐོག་ཐོན་པར། ‘‘ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་རང་ཉིད་ལ་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཀང་ར་རྫོང་གི་ཁྲིམས་ཁང་ལ་ཁྲིམས་གཏུགས་བྱས་པ་ལྟར་ཁྲིམས་ཁང་ནས་ཁོ་པར་ནག་ཉེས་གང་ཡང་མེད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས།

ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་དང་རྒྱ་གར་བ་ན་གཞོན་ཞིག་གི་བར་ལག་འཛིང་བྱེད་སྐབས་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་རྒྱ་གར་བར་གྲི་བརྒྱབ་ནས་བསད་ལུགས་ཀྱི་ནག་ཉེས་བཙུགས་ཡོད་ནའང༌། ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མི་བསད་པའི་ནག་ཉེས་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ཡང་བྱས་མེད་པའི་ཀང་ར་རྫོང་གི་ཁྲིམས་ཁང་ལ་ཁྲིམས་གཏུགས་བྱས། ཁྲིམས་ཁང་ནས་དེ་སྐོར་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་བརྟག་ཞིབ་དང་སྦྲགས་མཐའ་མའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པའི་དཔྱད་ཁྲ་ཤོག་ལྷེ་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པ་ཞིག་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཤིང༌། དེའི་ནང་ཁྲིམས་དཔོན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་ཞེས་པའི་བོད་མི་ན་གཞོན་ཞིག་གིས་ཁ་སྔོན་རྒ་རྡི་བ་ན་གཞོན་ཨུ་པན་རྡར་འཇི་ཏ་ཞེས་པར་གྲི་བརྒྱབ་ནས་བསད་པའི་ཁྲིམས་གཏུགས་གྱོད་གཞི་དེར་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་མཐའ་དོན་དུ། ཉེ་སྔོན་གྱོད་འཛུགས་བྱས་པའི་ཨུ་པན་རྡར་འཇི་ཏ་ཞེས་པའི་རྒྱ་གར་ན་གཞོན་དེ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བསད་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་དཔང་པོ་ར་སྤྲོད་ཐུབ་པ་གང་ཡང་མི་འདུག་སྟབས། ད་ལྟ་བཙོན་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་དེ་རིང་ནས་གློད་གྲོལ་གཏོང་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་ཡིན་ཞེས་ཐག་གཅོད་བྱུང༌།

ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཨུ་པན་རྡར་འཇི་ཏ་ཞེས་པའི་རྒྱ་གར་ན་གཞོན་དེར་གྲི་བརྒྱབ་སྟེ་བསད་པའི་ནག་འཛུགས་ཀྱི་དཔང་པོ་བྱེད་མཁན་མི་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པ་ཚོས་ཡེ་ཤེ་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གྲི་བརྒྱབ་པར་བརྟེན་ཨུ་པན་རྡར་འཇི་ཏ་འཆི་སྐྱོན་བྱུང་ལུགས་ནག་འཛུགས་བྱས་པ་དེ་དྲང་བདེན་གྱི་ཁུངས་སྐྱེལ་ར་སྤྲོད་འཕེར་བ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་མེད་པར་མ་ཟད། ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལུས་པོར་ཡང་རྨས་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཕོག་ནས་ཁོ་པ་སྨན་ཁང་དུ་སྡོད་དགོས་བྱུང་ཡོད་ཅིང༌། ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལུས་པོར་རྨས་སྐྱོན་ཚབས་ཆེ་བཟོས་པའི་རྐྱེན་སོགས་གསལ་པོ་ར་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་མེད་ཅེས་དང༌། ཡང་ཀང་ར་རྫོང་གི་ཁྲིམས་ཁང་གི་དཔྱད་ཁྲ་དེའི་ནང༌། ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་ལ་གྱོད་གཞི་བཙུགས་པ་དེའི་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་མཁན་མི་ལྔས་དཔང་པོའི་གཏམ་བཤད་བྱས་པའི་ནང༌། ནག་འཛུགས་བྱེད་ཡུལ་སྐྱེ་བོ་དེའི་ལུས་པོར་རྨས་སྐྱོན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བྱས་ཏེ་བཟོས་ཡོད་མིན་ཐད་དཔང་རྟགས་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་སྐབས་ཁུངས་ལུང་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཤ་སྟག་བརྗོད་འདུག་པར་མ་ཟད། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རྣམས་དྲང་བདེན་གྱི་ལམ་ནས་བརྗོད་རྒྱུར་གཡོལ་ཐབས་བྱེད་པ་དང༌། དཔང་པོ་བཅུ་གཉིས་པ་དང་བཅུ་གསུམ་པས་གཏམ་བཤད་བྱས་པ་དང༌། ཡང་དཔང་པོ་དང་པོ་ནས་ལྔ་པ་བར་གྱིས་བཤད་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་གྱི་གཏམ་བཤད་རྣམས་སྒོ་ཀུན་ནས་མི་མཐུན་པའི་དབང་གིས་གྱོད་གཞི་དེའི་གནད་དོན་ངོ་མ་རྣམས་སྦས་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཅེས་གསུངས་འདུག

ཡང་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་ལ་གྱོད་གཞི་འཛུགས་མཁན་རྒྱ་གར་བ་ཚོས་ཨུ་པན་རྡར་འཇི་ཏ་ལ་གྲི་རྒྱག་མཁན་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་དང་མཉམ་དུ་བོད་མི་ན་གཞོན་གཞན་ཞིག་ཡོད་ཚུལ་བཤད་ཡོད་ཀྱང༌། ཁྲིམས་གཏུགས་བྱེད་སྐབས་བོད་མི་ན་གཞོན་གཞན་པ་དེ་སུ་ཡིན་ར་སྤྲོད་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་བརྟེན་ཁྲིམས་དཔོན་ནས་ནག་འཛུགས་བྱེད་མཁན་རྒྱ་གར་བ་ཚོས་གྱོད་གཞི་དེའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཆེད་མངགས་སྦས་སྐུངས་བྱེད་ཐབས་བྱས་ཏེ་ནག་འཛུགས་བྱེད་ཡུལ་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་པའི་དོན་རྐྱེན་ཇི་ཡིན་གསལ་པོ་བརྗོད་རྒྱུ་མི་འདུག་སྟབས། གྱོད་གཞི་འཛུགས་མཁན་ཚོས་གནད་དོན་དེ་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་མི་ཐུབ་པར་ངོས་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་རེད་ཅེས་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་དེ། ནག་འཛུགས་བྱེད་ཡུལ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་ལ་མི་བསད་པའི་ནག་ཉེས་མི་འདུག་ཅེས་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས།

ལྷག་པར་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གྲིས་བརྒྱབ་པ་རེདཟེར་བའི་གྲི་དེ་དག་ཁྲིམས་ཐོག་གི་བརྟག་ཞིབ་ཆེད་བསྟན་མེད་པ་དང༌། གྱོད་གཏུགས་བྱེད་མཁན་ཚོས་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལུས་པོར་རྨ་མང་པོ་བཟོས་པ་དེ་ནི་ཁོ་པས་ཨུ་པན་རྡར་ཇི་ཏ་ལ་གྲི་བརྒྱབ་རྗེས་བྲོས་འགྲོ་སྐབས་གད་སྙིགས་གཤོ་སའི་དོང་ཞིག་ནང་གཟགས་པ་དེ་གར་ཤེལ་དམ་ཆག་རོ་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཁོ་པའི་ལུས་པོར་ཟུག་སྟེ་རྨ་བཟོས་ལུགས་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གཉིས་ལག་འཛིང་བྱེད་ཡུལ་རེད་ཟེར་བའི་ས་ཆ་དེ་གུ་ཡངས་པོ་ཡོད་པ་དང༌། དེའི་གཡས་གཡོན་དུ་ས་དོང་མཐོང་རྒྱུ་མི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པར་བརྟེན། གྱོད་གཞི་འཛུགས་མཁན་རྒྱ་གར་བ་དེ་དག་གིས་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག་པས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་དོན་རྐྱེན་འདི་ནི་རྒྱ་གར་བ་དེ་དག་གིས་ཆེད་མངགས་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་ཐབས་སུ་ཐེ་བྱུས་བྱས་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་ནག་འཛུགས་བྱས།

སྔ་ལོ་ཕྱི་ཟླ་བཞི་པར་ཡུལ་མི་བསམ་མེད་འགའ་ཞིག་དང་སྲིད་དོན་པ་རེ་ཟུང་བཅས་ནས་བོད་མི་ན་གཞོན་ཡེ་ཤེས་ཆོས་འཕེལ་ལ་མི་གསོད་ཀྱི་ནག་ཉེས་འཛུགས་པའི་གོ་སྐབས་ལ་བརྟེན་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དམངས་ལ་གློ་བུར་དགྲ་དགའ་གཉེན་སྐྱོའི་དུས་ཟིང་བཟོས་པ་དེ་དག་ཁྲིམས་ཀྱི་མདུན་སར་ཞིབ་བཤེར་གྱིས་ད་རེས་བདེན་པ་བདེན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བའི་དཀར་འདོན་དག་སེལ་བྱུང་བ་འདི་ནི་བོད་མིའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཐད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། ང་ཚོས་ས་གནས་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་ཁྲིམས་དོན་མི་སྣ། ང་ཚོར་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ས་གནས་ཡུལ་མི་བཅས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་སླད་ཕྱིན་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་གནས་ཚུལ་དེ་རིགས་མ་བྱུང་སྔོན་འགོག་གི་ཐབས་ཚུལ་ལ་ཡིད་གཟབ་ཆེན་པོས་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།’’ ཞེས་གསལ།

ཐུགས་བརྩེའི་ཉི་འོད་གསར་པའི་གུར་ཁང་ནས།།

ཕན་བདེའི་འོད་རླབས་བཀྱེ་བའི་མཛད་བཟང་གིས།།

རིགས་ཀྱི་མདུན་ལམ་པད་མའི་འདབ་ཡངས་པོ།།

ཀུན་དགེའི་བསིལ་མངར་འཁྱིལ་བའི་མཛོད་དུ་བསྒྲུབས།།

ལྷག་བསམ་འོ་མའི་རང་མདངས་དཀར་པོ་ཡིས།།

འགལ་རྐྱེན་མཚན་མ་ལྷག་མེད་མཛད་བྱས་ཤིང༌།།

རྩ་བ་བརྟན་ལ་ཡལ་ག་རབ་བརྟས་པའི།།

བཙན་བྱོལ་གནས་བབ་གཞན་ལས་ཁྱད་དུ་བསྐྱངས།།

རྣམ་དཔྱོད་རིག་པའི་གློག་ཞགས་རྣོན་པོ་དེས།།

ཚན་རྩལ་མཁས་པའི་བུ་ལ་ངོ་མཚར་བསྐྲུན།།

གོ་ལའི་གཞི་ཁྱིམ་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་བའི་དབྱངས།།

མ་ལུས་གླིང་བདུན་མཁའ་ན་དལ་གྱིས་གཡོ།།

གནའ་སྲོལ་རིག་པའི་བུ་མོའི་མགུལ་རྒྱན་དུ།།

དེང་རབས་ཤེས་བྱ་གསར་པའི་དོ་ཤལ་ཕྲེང༌།།

འདོགས་ལ་མཛེས་སྡུག་རྫོགས་པའི་ཆོལ་གསུམ་བུའི།།

མདུན་ལམ་གསར་པའི་སྒོ་འཕར་འབྱེད་ལ་ལྟོས།།

10 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༡༢༨ ནས་ ༡༥༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

11 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༢༢༠ ནས་ ༢༣༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་བཞི་པ།

ཨུ་རུ་སུར་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་འཕྲིན།

དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་དེ་སྔའི་ཨུ་རུ་སུའི་ཁྱབ་ཁོངས་མངའ་སྡེ་མང་པོའི་ནང་འཁྲུག་རྩོད་ཀྱིས་མི་བསད་ཁྲག་སྦྱོར་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་བཞིན་པ་དེ་དག་འགོག་ཐབས་སུ་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི་ཚོ་ཁག་གཅིག་དང༌། ཚན་རིག་སློབ་གཉེར་ཁང་དང༌། འགྲོ་བ་མི་འཚོ་སྐྱོང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་པ་བཅས་ནས་ཞི་བདེའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་གནང་བར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུ་སླད་སྔ་ལོ་ཟླ་ ༡༡ པའི་ནང་དེ་དག་གི་མི་སྣ་བཞུགས་སྒར་དུ་ཆེད་བཅར་སྙན་སེང་ཞུས་པར་ཞལ་བཞེས་ཐོབ་པ་ལྟར་ད་ལམ་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་ཞབས་དང་བཅས་མོ་སི་ཁོར་ (Moscow) ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་གནམ་ཐང་དུ་རང་གཞུང་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་དང༌། རུ་སོག་བོད་གཞུང་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད། གདན་ཞུ་བ་ཚོགས་པའི་འགོ་བྱེད། རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་སྐུ་ཚབ། དེ་བཞིན་མོ་སི་ཁོར་བཅའ་སྡོད་ནང་པའི་མངའ་སྡེ་གསུམ་གྱི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང༌། འདི་ཁུལ་ནང་པའི་མི་མང་རྣམས་ཀྱིས་ལག་ཏུ་སྤོས་དང་མཇལ་དར། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་བཅས་ཐོགས་ཏེ་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱིས་གུས་བསུ་ཞུས་ཐོག་རུ་སུའི་ཕོ་མོ་གཉིས་ནས་རང་ལུགས་གཟབ་མཆོར་སྤྲས་ཏེ་གྲོ་སོ་ཕྱེ་མར་འདེགས་འབུལ་ཞུས་པར་ཐུགས་དགྱེས་མཉེས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་མཛད།

དེ་གར་བརྙན་འཕྲིན་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་པ་ཁྱོན་ཆེ་བཅར་ཡོད་པ་ལྟར་ཁྱུག་ཙམ་རིང་ཁོང་ཚོའི་དྲི་བར་བཀའ་ལན་སྩལ། དེ་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་གྱིས་བརྒྱན་པའི་ཕེབས་འཁོར་ནང་བཞུགས་ཏེ་སྐུ་སྲུང་ཧྲག་བསྡུས་བཅས་དེ་སྔའི་ཨུ་རུ་སུའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ཟུར་པའི་གཞུང་འབྲེལ་བཞུགས་གནས་སུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། དགོང་དྲོ་གདན་ཞུ་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གི་འགོ་བྱེད་རྣམས་མཇལ་ཁར་བཅར།

རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ནས་རུ་སུའི་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་གྲོས་ཚོགས་འོག་མས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གདན་ཞུ་གནང་འཆར་ཡོད་པ་དེར་ངོ་རྒོལ་ཡོད་པའི་རྒོལ་གཏམ་ཡི་གེ་ཞིག་ཕུལ་ཡོད་ཀྱང་དེར་བརྩི་འཇོག་མེད་པར་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཆོས་རིག་སྡེ་ཚན་གྱི་ལས་བྱེད་དང་འཐུས་མི་བཅས་ནས་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༩ ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ཐོག་རུ་སུའི་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཁང་གསར་པར་གདན་ཞུ་གནང་བ་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ།

སྐབས་དེར་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚོས་ཨུ་རུ་སུ་དང་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་ལ་སེམས་ཁུར་ཆེན་པོས་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་འགའ་ཤས་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དམིགས་བསལ་དགྱེས་ཉམས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོའི་རེ་བ་དོན་དང་ལྡན་པའི་བཀའ་ལན་འདོད་ཁེངས་སྩལ། ྋགོང་ས་མཆོག་རུ་སུ་ཁུལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྔ་རྗེས་བསྐྱངས་ཡོད་ཀྱང་གྲོས་ཚོགས་ཁང་དུ་གཞུང་འབྲེལ་གདན་ཞུ་དང་གསུང་བཤད་སྩལ་བ་ད་རེས་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན།

མོ་སི་ཁོ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་ལྷན་ཁང་ནས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་གསར་འགོད་པ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཞུགས་པའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་བོད་ནང་གི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དང༌། བོད་རྒྱ་འབྲེལ་ལམ་གྱི་དཀའ་རྙོག བོད་དང་རུ་སུའི་འབྲེལ་ལམ་བཅས་གང་ཅིའི་སྐོར་གསུང་བཤད་དང་དྲི་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ།

དེ་རྗེས་རིག་གཞུང་གི་ལམ་ནས་ཞི་བདེ་བསྐྲུན་པ་ཞེས་པའི་ཚོགས་པས་གདན་ཞུ་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལྟར་རྩོམ་པ་པོ་དང༌། ཚན་རིག་པ་སོགས་མི་མང་ཆིག་སྟོང་བརྒལ་བར་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང༌། ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༢༠ སྔ་དྲོ་གདན་ཞུའི་ཚོགས་པས་ཞོགས་ཇའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཛད་སྒོ་ཞེས་པ་ཞིག་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་པར་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་དང༌། ཨ་རིས་གཙོས་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང༌། དེ་སྔ་རུ་སུའི་ཁྱབ་ཁོངས་མངའ་སྡེ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ། དེ་བཞིན་མཁས་དབང་ཁག་བཅས་ཕེབས་ཡོད་པའི་ཐོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་གཙོ་བོ་ཆོས་ལུགས་ཁག་ཕན་ཚུན་བར་ཁ་ཙམ་མིན་པར་དོན་དམ་པའི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་བཟོ་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། དེང་འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཆབ་སྲིད་དང༌། དཔལ་འབྱོར། ཆོས་ལུགས་སོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་དགོས་མེད་འཁྲུག་རྩོད་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་བཞིན་པ་འདི་དག་འགོག་ཐབས་ཀྱི་མིག་དཔེ་བཟང་པོ་ཞིག་སྟོན་ཐུབ་པའི་ཕན་ཁྱད་ཡོང་ངེས་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྩལ།

དེ་བཞིན་ཉིན་རྒྱབ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་མཁས་དབང་ཁག་གི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད། དེར་འདུས་དད་ཅན་སོག་རིགས་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ཡིག་དྲུག་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༡ ཉིན་སྔ་དྲོ་ཁལ་མུག་ (Kalmykia) གི་སྲིད་འཛིན་དང་ལས་སྣེ་ཁག ཐུ་ཝའི་ (Tuva) གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་དང་ལས་སྣེ་ཁག ནང་པའི་མངའ་སྡེ་ཁག་གི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་རྣམ་པ། སན་ཊ་སྤི་ཊར་སྦག་ (St.Petersburg) དང༌། ཁལ་མུག་གཉིས་ཀྱི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་གཉིས། སྦོ་རས་ཐུ་དགོན་པའི་མཁན་པོ་བླ་མ་བགྲེས་གཞོན་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཏེ་ཁུལ་དེའི་མཛད་འཕྲིན་ཁག་ལེགས་གྲུབ་ངང་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཞབས་བཀོད།

བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་རྗེས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསེར་ཞལ་མཇལ་རྒྱུ་དང་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩིར་རོལ་བའི་གོ་སྐབས་ལ་རེ་ཞིང་སྒུག་པ་ཕྱི་རྒྱལ་བ་མི་གྲངས་ ༤༣༠ དང་རང་རིགས་ཕྱོགས་མཐའ་ནས་སླེབས་འབྱོར་མི་གྲངས་ ༣༤༡ ལ་མཇལ་མང་སྩལ་རྗེས་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་བར་མཇལ་ཁ་སྲུང་བྱིན་སྩལ་ཐོག་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘ཚ་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་ངམ། ཚ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་སྐབས་ཁྱེད་རང་ཚོས་ལུས་དང་གོས་ཡང་ཡང་བཀྲུས་ཏེ་གཙང་མ་བྱེད་དགོས། ལྟོ་ཆས་རྙིང་པ་མ་ཟ། ཆུ་གྲང་མོ་གང་བྱུང་མ་འཐུང༌། གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས། བོད་ནང་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་བོད་ཀྱི་དོན་གྱི་བདག་པོ་ཡིན་པས། ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་ནས་རྒྱ་གར་རང་དབང་ལུང་པར་འཁྱུག་ཙམ་སླེབས་པ་ལ་ངས་དགའ་བསུ་ཞུ་གི་ཡོད།

ད་ལྟ་ཕན་ཆད་གཙོ་ཆེ་བོད་ནང་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གིས་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པར་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་རེད། དཔེར་ན། ད་རང་ཞོགས་པ་གསར་འགྱུར་ནང་ལྷ་སར་ངོ་རྒོལ་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས་པའི་སྐད་ཆ་ཞིག་འདུག རྒྱ་མིས་ཚོང་ཁྲལ་ཆེན་པོ་སྤར་བ་ལ་བོད་མི་ཚོང་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་ཞིག་གི་ངོ་རྒོལ་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས་པ་དང༌། རྒྱ་མིས་བོད་པ་ལྔ་དྲུག་ཞིག་འཛིན་བཟུང་ཉེས་བརྡུང་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་བཤད་ཀྱི་འདུག དེས་མཚོན་པའི་གང་ལྟར་བོད་མི་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་རྒྱ་མིའི་བཙན་དབང་ལ་མ་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་རྒྱུན་དུ་བསྟན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ལྷ་ས་ཙམ་དུ་མ་ཟད་བོད་མཐའ་དབུས་ས་ཁུལ་གང་སར་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་གཅིག་གྱུར་དུ་ཡོད་པ་རེད།

བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་བློ་རྩ་བརྟན་པོར་བསྡད་པའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་ཇེ་གསལ་ཇེ་གསལ་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། བོད་པར་ཤ་ཚ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་བྱེད་མཁན་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་དམར་པོའི་གཅིག་སྡུད་དབང་སྒྱུར་བྱེད་སྲོལ་དེ་མེད་པར་འགྲོ་གི་ཡོད། རྒྱ་ནག་དང༌། ཀོ་རི་ཡ་བྱང་མ། བི་ཏི་ནམ། ཁྱུའུ་བྷ་མ་གཏོགས། འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་གུང་ཁྲན་ལམ་ལུགས་གཅིག་སྡུད་དབང་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་ཚང་མ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཚར་བ་རེད། རྒྱ་ནག་རང་གི་ནང་ལ་ཆ་མཚོན་ན་ཡང་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་ནང་ནས་མང་གཙོ་དང༌། རང་དབང་དོན་གཉེར་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་པ་རེད། དུས་ཚོད་སྔ་ཕྱི་ཞིག་མ་གཏོགས་ང་རང་ཚོའི་བདེན་དོན་མཐའ་གསལ་ཡོང་རྒྱུར་ཚང་མས་སྔར་བཞིན་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པར་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།

དེ་ནས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ལ། མ་འོངས་པར་ང་རང་ཚོའི་བོད་འདི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་བསྟི་གནས་ཤིག་བཟོ་རྒྱུ་དང༌། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་མ་འོངས་པའི་བོད་གཞུང་གིས་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་མང་གཙོ་རང་དབང་ལྡན་པ་ཞིག་བཟོ་རྒྱུ་ཡིག་ཆའི་ཐོག་ནས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཟིན་པ་རེད། མ་འོངས་པར་བོད་འདི་མང་གཙོ་རང་དབང་ལྡན་པ། མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ཡག་པོ་ཡོང་བར་བོད་མི་མང་ཚོགས་ལ་ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་དགོས་པ་རེད།

མི་ལ་ཡོན་ཏན་མེད་ན་མང་གཙོ་དང༌། རང་དབང་ཞེས་པ་ཚིག་ཙམ་ཞིག་རེད། མི་ལ་ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་ཡོད་ན་རང་དབང་དང་མང་གཙོའི་ལམ་ནས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ལ་ཁེ་ཕན་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ཡུལ་ལུང་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད། རང་དབང་མེད་ན་ཡོན་ཏན་ཡོད་ཀྱང་བྱེད་ཐབས་གང་ཡང་མེད། ཡང་རང་དབང་ཡོད་ཀྱང་ཡོན་ཏན་མེད་ན་གང་ཡང་བྱེད་མི་ཐུབ། ད་ལྟ་རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་གཅིག་སྡུད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་འོག་ལ་མི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང༌། གཞུང་གི་བཀའ་སྒུག་རྒྱུ་མ་གཏོགས་གང་ཡང་བྱེད་ཐབས་མེད་སྟབས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད།

མ་འོངས་པར་བོད་རང་དབང་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ང་རང་ཚོ་བོད་ལ་མི་རབས་དང་མི་རབས་བརྒྱུད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་མི་ལ་སྨོན་མ་དགོས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་དག་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་བྱེད་དགོས་ལ། དེའི་ཐོག་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཆ་ཚང་བ་ཡོང་ཐབས་ལ་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་འབད་རྩོལ་བྱེད་དགོས། ལྷག་པར་གཞོན་སྐྱེས་ཚོས་སློབ་གྲྭ་ལ་ངེས་པར་དུ་འགྲོ་དགོས། སློབ་གྲྭའི་ནང་རྒྱ་ཡིག་མ་གཏོགས་བསླབས་ཀྱི་མེད་ན་ཡང༌། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག

སློབ་གྲྭའི་ལོ་ཚོད་ཡོལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང༌། ཤེས་ཡོན་ལ་དང་བསྟོད་བྱེད་དགོས། ང་ཚོའི་ན་གཞོན་ཚོ་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བ་དང༌། མི་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ན་ཡང༌། སློབ་སྦྱོང་གི་ཐོག་ལ་དེ་ཙམ་དོ་སྣང་མ་བྱས་པར་ཉིན་མ་གང་འཁྱོལ་དང༌། ཆང་འཐུང་ཤོ་སྦག མཚན་ཚོགས་ཞབས་བྲོ་སོགས་ལ་གཡེངས་ཏེ་བསྡད་ན་ཧ་ཅང་རྩ་ཆེའི་ན་གཞོན་གྱི་དུས་ཚོད་ཆུད་ཟོས་ཕྱིན་ཏེ་སོ་སོ་སྒེར་དང༌། མི་རིགས་སྤྱི་ཚང་མར་གྱོང་གུན་ཆེན་པོ་ཕོག་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་པ་གཞོན་སྐྱེས་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས།

དེ་བཞིན་རྒྱ་མིའི་ལས་ཁུངས་ཁག་ལ་ཡོད་མཁན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་ཚོ་ནས་ཀྱང་སོ་སོའི་ལས་རིགས་དེའི་ཉམས་མྱོང་བསགས་ནས་ཕྱིན་ཆད་རྒྱ་མི་ལ་རེ་མི་དགོས་པར་སོ་སོ་རང་གིས་འགན་ཆ་ཚང་འཁྱེར་ཐུབ་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས། ད་ལྟ་རྒྱ་མིས་ང་ཚོར་བཙན་དབང་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ང་ཚོས་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ནམ་ཞིག་དུས་ཚོད་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་ལ་སོ་སོའི་ལུང་པ་སོ་སོས་སྐྱོང་མ་ཐུབ་པར་རྒྱ་མི་མི་གླ་སྒྲིག་དགོས་བྱུང་ན་ངོ་ཚ་པོ་རེད། ང་ཚོར་སྔར་ནས་ཡོད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེང་དུས་ཀྱི་ལས་རིགས་སྣ་ཚོགས་བོད་པ་རང་གིས་འགན་ཆ་ཚང་འཁྱེར་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ང་ཚོས་རང་དབང་དགོས་ཡོད་ཅེས་སྐད་བརྒྱབ་པའི་དགོས་དོན་ཚང་བ་རེད།

རྒྱ་མིས་བོད་པས་འབྱོན་གྱི་མ་རེད། བོད་པར་ལག་རྩལ་ཡོད་མ་རེད་ཟེར་གྱི་ཡོད། བོད་པར་དེང་དུས་ཀྱི་ལག་རྩལ་དང༌། ཤེས་ཡོན་སྦྱོང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོས་མ་སྤྲད་པ་རེད། བོད་པའི་འབྱོན་ཐང་དང༌། སྔ་དུས་ཀྱི་ལག་རྩལ་ལ་ཆ་མཚོན་ན། རྩེ་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་ཡས་མས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ཚང་མ་བོད་པའི་ལག་རྩལ་གྱིས་བཞེངས་པ་རེད།

ཡི་གེར་ཆ་བཞག་ན། རྒྱ་མིའི་ཡི་གེ་ལས་བོད་པའི་ཡི་གེ་ལེགས་པ་རེད། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་ཐོག་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན། དེང་སང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་བོད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་ཚོགས་པ་ཆེ་ཆུང་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། གང་ས་གང་ནས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་མིའི་ཟ་ཁང་མང་པོ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། རྒྱ་མིའི་རིག་གཞུང་གི་གླེང་སྒྲོས་གང་ཡང་མི་འདུག

དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཐོག་ལ་བོད་པས་དེ་སྔ་དོ་སྣང་ཡག་པོ་མ་བྱས་པ་དང༌། གོ་སྐབས་ཡག་པོ་ཞིག་མ་བྱུང་བ་རེད། རྒྱ་མི་སླེབས་པའི་མཇུག་ལ་རྒྱ་མིས་ཁ་ནས་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་དང༌། སྤུན་ཟླ་བཅིངས་བཀྲོལ་སོགས་སྐད་ཆ་འདྲ་མིན་བཤད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། དོན་ངོ་མའི་ཐོག་ལ་བོད་ཡུལ་འདི་རྒྱ་མིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཁེ་ཕན་སྤྱོད་ས་དང༌། བོད་མི་རྣམས་རྒྱ་མིའི་ངལ་རྩོལ་རྒྱུགས་མཁན་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་བོད་པར་ཐོབ་ཐང་དང༌། གོ་སྐབས་འདྲ་འདྲ་ཞིག་སྤྲོད་ཀྱི་མེད། དཔེར་ན། དེང་སང་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་ལ་བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཚུད་སྟངས་དང༌། ཡིག་ཚད་ཀྱི་ཨང་གྲངས་སྤྲོད་སྟངས། སློབ་གྲྭ་ཐོན་ནས་ལས་ཀའི་ཐོབ་ཐང་གང་ཅི་རྒྱ་མི་ཚོར་སྔོན་ལ་རག་གི་ཡོད་པ་རེད།

ད་ཆ་ང་རང་ཚོ་སོ་སོས་རིག་པ་བསྒྲིམས་ནས་ཕྱིན་ཆད་ལས་དོན་ཚང་མ་བོད་པས་བྱེད་ཐུབ་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་མ་གཏོགས། ལས་ཀའི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་མ་བྱས་པར་རང་དབང་དགོས་བཤད་ན་སྣང་བ་སྐྱིད་པོའི་སྐད་ཆ་རེད། ཕྱིན་ཆད་རང་དབང་དང༌། མང་གཙོར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་ཚང་མར་ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་ཡོད་དགོས། ཡོན་ཏན་ལ་ཡང་ང་རང་ཚོར་གནའ་རབས་ནས་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང༌། དེང་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཉིས་ཀ་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཤེས་སོང་ངམ།

དེ་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་འཆམ་པོ་གྱིས། རྒྱ་གར་ལ་བསྡད་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། རྒྱག་རེས་མ་རྒྱག དཀྲོག་དཀྲོག་མ་བྱེད། སྙོམ་ཆུང་ཡ་རབས་བྱས་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་མཁན་ཚོར་དཀའ་ངལ་གང་ཡང་འཕྲད་ཀྱི་མ་རེད། ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།’’12jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

གཞན་ཡང་དཔལ་འབྱོར་བཀའ་བློན་དང་ཚོང་ལས་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་དང་ལས་བྱེད་མི་གྲངས་ ༥༤ མཇལ་བཅར་སྐབས་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་ཕེབས་གསལ། ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། བར་ལམ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྡེ་ཚན་ཁག་ནས་ང་རང་ཚོའི་མ་རྩར་གཞིགས་པའི་ཐབས་ཤེས་ཡག་ཐག་ཆོད་ཟེར་དགོས། སྔོན་མ་དྲུག་ཅུ་རེ་གྲངས་དང༌། དེ་ཚོའི་སྐབས་ལ་ལྕགས་མདོང་བཟོ་གྲྭ་དང༌། ཤོག་བུའི་བཟོ་གྲྭ་བཙུགས་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་འདུ་འགོད་ཀྱི་ལས་ཀ་བྱས་པ་རྣམས་གྲ་མ་འགྲིགས་དོན་ཏེ་འཐུས་སྒོ་ཚང་བ་བྱུང་མེད།

དེང་སང་ལས་ཀ་ཙག་ཙིག་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་ཁེ་འབབ་གང་ལ་གང་འཚམས་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གཙོ་བོ་ཁྱེད་རང་ཚོ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོས་ས་གནས་ས་ཐོག་ལ་ཚང་མས་སེམས་ཁུར་བླངས། ངལ་བ་ཁྱད་བསད་ཀྱི་ཐོག་ནས་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་པའི་ཐོག་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ཁྱེད་རང་ཚོ་དང་ས་གནས་སོ་སོར་དངོས་སུ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཚང་མའི་ལག་པ་འགྲིམས་པའི་འོག་ནས་ཁེ་འབབ་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་གྱི་ཡིན།

ལས་ཀ་གང་འདྲ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཀྱང་དངུལ་མེད་ན་བྱེད་ཐབས་མེད། ད་ལྟ་ངས་རྩད་གཅོད་བྱས་པ་བཞིན། ང་རང་ཚོས་འཆར་ཅན་ལ་ཆོག་ཤེས་བྱས་ཏེ་མི་སྡོད་པར་མུ་མཐུད་དེ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཐུབ་པའི་བསམ་བློ་བཏང༌། མི་ཚོའི་ས་ནས་སློབ་སྟོན་འདྲ་བླངས། དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་ཐབས་ཤེས་མུ་མཐུད་སྒོ་གང་ས་ནས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས། སྡུག་ཏུ་མ་སོང་བ་བྱེད་དགོས། དཔལ་འབྱོར་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ང་རང་ཚོའི་ལས་རིགས་མང་པོའི་ནང་ལ་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་བསྟོད་བསྔགས་བྱས། མཇུག་ཏུ་ཨ་ཁ་བསྟོད་བསྔགས་སྔ་དྲག་སོང་ཟེར་བ་ཡོང་གི་འདུག དེ་གྲས་སུ་མ་སོང་བར་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།

ང་རང་ཚོ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་དཔལ་འབྱོར་དང༌། ཤེས་རིག འཕྲོད་བསྟེན། ཆབ་སྲིད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ལས་རིགས་རྣམ་པ་འདྲ་མི་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འབབ་ས་ང་ཚོ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་བབས་ཡོང་གི་ཡོད། ང་ཚོ་བོད་པ་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་དངོས་གནས་རྒྱ་མིའི་འོག་ལ་སྡོད་སྙིང་མ་འདོད་པ་ཞིག་ང་ཚོ་ཚང་མའི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལ་ཕྱི་ནས་འབོད་སྐུལ་དང༌། སློབ་གསོ་གཏོང་དགོས་པ་མེད། མི་སུ་ཡིན་རུང་དཔོན་པོ་རྒྱ་མིས་བྱས་ནས་སྡོད་འདོད་མེད།

ཡང་སྒོས་ལྷག་པར་ཅན་དུ་དཔོན་པོ་རྒྱ་མིས་བྱས་ནས་ང་ཚོ་ཚང་མར་བདེ་སྐྱིད་ཡག་པོ་ཞིག་འགྲུབ་ཀྱི་ཡོད་ན་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱི་རིན་གོང་ཞིག་རྒྱབ་ཆོག་གི་རེད་དེ། དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ང་ཚོའི་ལུང་པའི་ནང་ལ་ཆ་རྒྱུས་རྩ་བ་ནས་མེད་མཁན་གྱི་མི་གསར་པ་ཞིག་ཡོང་སྟེ་ཐ་ན་བོད་པའི་ཟ་སྟངས། འཐུང་སྟངས། འགྲོ་སྟངས་ཡན་ཆད་ཁོང་ཚོའི་མཛུབ་སྟོན་འོག་ལ་འགྲོ་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས།

དེ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་རན་གྱི་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་པའི་ཕྱོགས་ནས་རྣམ་འགྱུར་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཐོན་ན་དེ་ཁྲིམས་འགལ་དང༌། ནག་ཉེས་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དཔེ་མ་སྲིད་པའི་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད།

ང་རང་ཚོ་བོད་པ་སུ་དང་སུ་ཡིན་རུང༌། བསམ་བློའི་ནང་ལ་རྒྱ་མིའི་འོག་ལ་བསྡད་ན་འགྲིགས་ཀྱི་འདུག་བསམ་མཁན་སུ་ཡང་ཡོང་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད། རྒྱ་མིས་ང་ཚོའི་སྒང་ལ་འབུ་ཆེས་ཆུང་ཟོས་ཀྱིས་ཐུབ་ཚོད་བཤད་བྱུང་བསམ་པ་ང་ཚོ་ཚང་མའི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོ་འགྱེལ་ས་ནས་ལངས་པ་ལ་སྐད་འབོད་བྱེད་པ་དང༌། ཁ་བདེ་པོའི་སྟོང་བཤད་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིགས་པར་ལས་རིགས་རྣམ་གྲངས་མང་པོའི་ཐོག་ནས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་ནུས་པ་འདོན་དགོས། ཁྱེད་རང་ཚོ་དཔལ་འབྱོར་འདུ་འགོད་ཀྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཡིན་སྟབས། བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ཆེ་ས་དེའི་ཐོག་ལ་ང་ཚོ་ཚང་མའི་ནུས་པ་སྤུངས་ས་དེའི་སྒང་ལ་སྤུངས་དགོས། ད་ལྟ་བར་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་ལྟར། ད་དུང་ཡང་ཧུར་ཐག་དང༌། གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས། ཞེས་སོགས་སྩལ།

གསང་གསུམ་འཕྲིན་ལས་སྤྲིན་འབྱུང་མཚོ་མོ་ལས།།

ངེས་དོན་ལེགས་བཤད་ཆོས་ཉིད་བདེན་པའི་ནོར།།

ཡུལ་དུས་ངེས་མེད་འཁྲུགས་པའི་གནས་དེ་རུ།།

ཉེ་བར་བསྟབས་པས་ངལ་གསོའི་འབབ་སྟེགས་བསྐྲུན།།

ངེས་མེད་བས་མཐར་འགྲིམས་པའི་ཆོལ་གསུམ་བུར།།

མ་འོངས་གངས་ལྗོངས་གསར་པའི་ཉེར་བསྡོགས་སུ།།

ཕངས་མེད་ཕ་ནོར་བུ་ལ་གདམས་པ་བཞིན།།

ལམ་སྟོན་འོ་མའི་རྒྱ་མཚོ་འབྱམས་སུ་ཀླས།།

ཞབས་སེན་གསེར་གྱི་མེ་ཏོག་འདབ་བརྒྱ་བ།།

ཕྱོགས་མེད་རྒྱལ་ཁམས་ཚལ་དུ་མངོན་བཞད་ཅིང༌།།

བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་བསུང་ཞིམ་གྱིས།།

སྐྱེ་རྒུའི་ཡིད་ཁམས་སིམ་པའི་གནས་ལ་བཀོད།།

དེང་རབས་དཔལ་ཡོན་རྩེན་པའི་ལྡིང་ཁང་དུ།།

སྣ་ཚོགས་མཁས་དགུ་རྒྱུ་སྐར་བཞད་པའི་དབུས།།

འགངས་པའི་ལེགས་བཤད་ཟླ་བའི་ཟེར་མ་འབུམ།།

སྤྲོས་པས་ཞི་བའི་སྟོན་པ་གཅིག་པུར་བཞེངས།།

12 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༢༣༣ ནས་ ༢༣༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་ལྔ་པ།

ཡོ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གཅིག་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་རང་དབང་བཞིའི་ཆེ་བསྟོད་འབུལ་བཞེས།

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༣ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་ཚེས་ ༤ ཉིན་ཧོ་ལན་ཌིའི་ (Holland) མི་ཌ་སྦག་ (Middleburg) ས་གནས་སུ་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་བཅས་ཞབས་སོར་བཀོད། དེ་གར་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་གོང་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གནང་མཁན་སྐུ་གཤེགས་རོ་སོ་ཝལ་ཌིའི་ (Roosevelt) རྗེས་དྲན་ལོ་གཉིས་རེའི་མཚམས་རང་དབང་བཞི་ (གཏམ་བརྗོད་རང་དབང༌། ཆོས་དད་རང་དབང༌། འཇིགས་སྣང་འཁུར་མི་དགོས་པའི་རང་དབང༌། བཀྲེས་སྐོམ་མྱོང་མི་དགོས་པའི་རང་དབང༌།) ཁག་སོ་སོ་དང༌། དེ་དག་སྤྱི་བསྡོམས་བཅས་ཀྱི་གྲགས་ཆེའི་གཟེངས་རྟགས་བྱ་དགའ་འབུལ་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། འདི་ལོའི་སྤྱི་བསྡོམས་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས་བྱ་དགའ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་ཕུལ་ཞིང༌།

མཛད་སྒོའི་གཙོ་མགྲོན་དུ་ཧོ་ལན་གྱི་རྒྱལ་མོ་མཆོག་དང༌། དེ་བཞིན་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་དང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཁག གཞན་ཡང་ལས་རིགས་མི་འདྲ་བའི་མཁས་པ་མང་པོ་བཅས་ཕེབས་ཡོད་པ་ལྟར། མཛད་སྒོའི་ཐོག་གོང་གསལ་སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཤེགས་ཀྱི་སྲས་ཁིར་སི་ཀྲོ་ཕར་རོ་སོ་ཝལ་ཌི་ (Christopher Roosevelt) ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གཟེངས་རྟགས་བྱ་དགའ་དང་ཕྱག་ཁྱེར་བཅས་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས། རང་དབང་བཞིའི་གཟེངས་རྟགས་བྱ་དགའ་ནི་འཇར་མན་གྱི་གསར་འགྱུར་རྩོམ་པ་པོ་སྐད་གྲགས་ཅན་ཞིག་དང༌། འཇིའུ་མི་རིགས་ཀྱི་ཀོང་རེ་སི་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱབས་བཅོལ་ལྟ་རྟོག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ། སྦོ་སི་ནི་ཡའི་ (Bosnia) ནང་རླུང་འཕྲིན་གཉེར་མཁན་གྲགས་ཅན་ཞིག་བཅས་སོ་སོར་ཕུལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གཟེངས་རྟགས་ཕུལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ད་ཕན་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང༌། རང་དབང༌། མང་གཙོ། མཐུན་སྒྲིལ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཏེ་སྐུ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པར་ཕྱག་ལས་མང་པོ་མཛད་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར། བོད་དང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་སྐུ་ན་ཆུང་སྲིད་སྐབས་ནས་བཟུང་སྐུ་ངལ་ཅན་གྱི་ཕྱག་ལས་མང་པོ་མཛད་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་གར་བཙན་བྱོལ་དུའང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཕྱག་ལས་མཛད་པ། བར་སྐབས་ཤིག་ནས་རྒྱ་ནག་དང་ཐད་ཀར་བོད་དོན་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཐག་གཅོད་ཡོང་ཐབས་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་དགོངས་རྒྱ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་འབྲེལ་བ་མཛད་ཕྱོགས་རྣམས་ཁས་ལེན་དང་འབྲེལ་བསྔགས་བརྗོད་གུས་བཀུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་བ་བཅས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་པར་བརྗོད།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གསུང་བཤད་སྩལ་སྙིང༌། དེ་སྔ་སྲིད་འཛིན་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་ངོས་ལ་ཕྱག་བྲིས་དང་གནང་སྐྱེས་ཆུ་ཚོད་འཁོར་ལོ་གཅིག་བཅས་གནང་སོན་བྱུང༌། ངོས་རང་ལོ་ན་ཕྲ་བས་ཕྱག་བྲིས་ཀྱི་ནང་དོན་ཤེས་མ་བྱུང་ཡང་ཆུ་ཚོད་དེར་ཤིན་ཏུ་དགའ་པོ་བྱུང༌། བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཀྱང་མཉམ་དུ་བསྣམས་ཡོད། དེ་རིང་སྔོན་མ་ནས་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་མི་སྣ་མཚན་སྙན་ལྡན་པ་ཞིག་གི་མཚན་ཐོག་གི་གཟེངས་རྟགས་བྱ་དགའ་དེ་ངོས་ནས་ད་བར་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་པའི་ལེགས་སྐྱེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནང་བར་ངོས་རང་དགའ་སྤྲོ་དང་བློ་སྤོབས་འཕེལ་བ་བྱུང༌། ལྷག་པར། བོད་ཀྱི་དྲང་བདེན་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་གནང་བར་བརྟེན་ངས་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་གི་ཡིན།

ད་བར་ངོས་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ་བསམ་ཤེས་ཆེན་པོས་འབད་བརྩོན་བྱས་ཀྱང་གྲུབ་འབྲས་རྔོ་ཐོགས་པ་ཞིག་མ་བྱུང་ཞིང༌། འོན་ཀྱང༌། ད་ལྟ་བྱེད་ཕྱོགས་དེར་འགྱུར་བ་བཏང་མེད། གལ་ཆེ་ཤོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་རག་ལས་ཡོད། རང་དབང་བཞི་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་དང་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བའི་རྨང་གཞི་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད་པས་དེ་དག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

དེ་རིང་ནི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༤ སྟེ་རྒྱ་ནག་ནང་མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་བྱས་པའི་དུས་དྲན་ཉིན་མོ་ཡིན་པས་རྒྱ་ནག་སྐོར་དམིགས་བསལ་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུར། སྐབས་དེར་མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་འཕྲལ་སྒང་གི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པ་མ་གཏོགས་གཞི་རྩའི་ལས་འགུལ་ཕམ་ཉེས་ཕྱིན་མེད་པར་མ་ཟད། ལས་འགུལ་དེ་རྒྱ་ནག་ནང་དང་ཕྱི་ཕྱོགས་བཅས་པར་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད།

རྒྱ་ནག་ནི་མི་འབོར་མང་བའི་རྒྱ་ཁབ་གནད་ཆེ་ཞིག་ཡིན་པ་ལྟར། དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཁེ་ཕན་ཡོང་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ཡག་ཤོས་ནི་མང་གཙོའི་ལམ་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་འདི་ཡིན་པས་མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་པ་ཚོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་མཛད།

ཚེས་ ༥ ཉིན་ཧོ་ལན་གྱི་རྒྱལ་སར་ཞབས་སོར་བཀོད་ཅིང༌། དེ་གར་ཁོར་ཤི་ཡ་ (Croatia) དང༌། སྦོ་སི་ནི་ཡ། ཡོ་སྒོ་ས་ལ་ཝི་ཡ་ (Yugoslavia) བཅས་དམག་འཁྲུག་ཁུལ་ལ་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་ཐབས་བྱེད་མཁན་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་མི་སྣ་བཅར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གོང་གསལ་ས་གནས་དེ་དག་གི་མི་མང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ལས་དབུགས་དབྱུང་སླད་ཞལ་མཇལ་གསུང་ཐོས་ཀྱི་སྐལ་བཟང་གོ་སྐབས་ཡོང་བའི་གདན་ཞུ་ཕུལ། དེ་ཁུལ་བོད་མིར་མཇལ་ཁ་དང༌། བརྙན་འཕྲིན་གསར་འགོད་པར་བཀའ་ལན་སྩལ།

གཞུང་ཚབ་པ་ཁག་དང༌། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི། ཚོགས་པ་ཆེ་ཁག བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ། དེ་མིན་ལས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཁས་པ་སོགས་མགྲོན་ཤོག་ཕུལ་བའི་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་སྐོར་ལ་གལ་ཆེའི་གསུང་བཤད་སྩལ། དེ་རྗེས་ཧོ་ལན་གྱི་སྲིད་བློན་ལས་ཚབ་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་ངོ་སྤྲོད་གནང་བར་ཁོང་ནས་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་ཚུལ་སོགས་ཞུས།

ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་སུ་བློན་ཆེན་གྱིས་གཙོས་པའི་དཔོན་རིགས་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་བོད་དོན་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་གོང་མཚུངས་དང་འབྲེལ་དམིགས་བསལ་གསུངས་དོན། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་ཉིན་རེ་བཞིན་ཛ་དྲག་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པར་བརྟེན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་དང༌། ཡོ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་བཅས་པའི་ནང་བོད་དོན་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་མཁས་པའི་མི་སྣའི་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བཙུགས་ཏེ་ཁོང་ཚོས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་ངོས་འཛིན་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ནས་དཀའ་ངལ་སེལ་ཕྱོགས་གཏན་འཁེལ་གྱིས་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ནས་བོད་འདི་བཙན་བཟུང་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པའི་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་ཇི་བཞིན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གྲོས་ཚོགས་སོ་སོའི་ནང་གྲོས་ཆོད་བཞག་ཐུབ་ན་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་གནས་སོགས་སྩལ། (གོང་གསལ་གྱི་བཀའ་མོལ་ད་རེས་ཕེབས་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་དབུ་ཁྲིད་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་ཚང་མར་ཞུ་གནང་མཛད།) ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་དེ་དོན་གཟིགས་ཚུལ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་གནས་དང༌། ཧོ་ལན་ནི་མང་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ནས་བོད་དོན་ལ་དོ་སྣང་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་ཞུ་གི་ཡོད་པར་བརྟེན། བོད་དོན་འདི་ང་ཚོའི་གཞུང་གི་གནད་དོན་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་ཚུལ་དང༌། བཙན་བྱོལ་ལས་དོན་གྱི་འཆར་གཞི་ཁག་ལ་དཔལ་འབྱོར་མཐུན་འགྱུར་གནང་རྒྱུ་ཡིན་གནས་གསུངས་རྗེས་ལྷན་གཉིས་སྐུ་རྐྱང་དུ་མཇལ་མོལ་མཛད།

དེ་ནས་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་ཁང་དུ་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཕྱི་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་གི་འཐུས་མི་ཚོ་དང༌། ཚོགས་པ་ཁག་གི་འཐུས་མི་བཅས་དང་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་གོང་མཚུངས་དང༌། འཐུས་མི་གསར་པ་ཚོས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་རྒྱུ་དང་འཆར་གཞི་ཇི་ཡོད་སྙན་སེང་ཞུས། དེ་ནས་ཡུའུ་ཨན་པི་ཨོ་ (UNPO) ཚོགས་པའི་གུས་བསུར་ཕེབས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་དང༌། ཆབ་སྲིད། དཔལ་འབྱོར། ཆོས་ལུགས། ཚན་རིག་བཅས་ལ་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ཡོད་པའི་མི་བདུན་དང་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་ལྷུག་པར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༧ ཉིན་འབེལ་འཇམ་ (Belgium) གྱི་རྒྱལ་སར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་དོན་སྐོར་ཞིབ་གནས་ངོ་སྤྲོད་གནང༌། བློན་ཆེན་ནས་ཀྱང་ཁོང་ཉིད་དེ་གོང་ཡོ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྐབས་གཞུང་ཚབ་པ་བོད་ནང་ལྟ་སྐོར་དུ་བཏང་བ་དང༌། རྒྱ་ནག་ལ་བོད་དོན་སྐོར་བཀའ་མོལ་མང་པོ་གནང་བ། རྒྱ་ནག་ནང་སྔ་ཕྱིར་མ་ལྟོས་པར་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་གྲུབ་ངེས་ཡིན་པ་སོགས་ཞུས།

དེ་རྗེས་སྲིད་བློན་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་པར་ཁོང་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་དང་མཛད་ཕྱོགས་མཐའ་དག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་ཞུས། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཁོངས་མི་དང་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མང་པོ་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་ཁང་དུ་མཇལ་འཕྲད་བཀའ་སློབ་དང༌། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་མཇལ་འཕྲད་གནང༌། ཁོང་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་ཞུས། དགོང་དྲོ་མི་མང་ལ་བཀའ་སློབ་སྩལ། མཚན་སྙན་ལྡན་པའི་མི་བརྒྱའི་ཚོགས་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཡི་གེ་ཕུལ།

ཚེས་ ༨ ཞོགས་པ་བོད་རིགས་ཚོགས་པ་སོགས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ཧཕ་རན་སིའི་སྐད་ཡིག་སྤྱོད་པའི་མངའ་སྡེར་ཞབས་བཅགས་སྐབས་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་སོགས་ནས་གཞུང་འབྲེལ་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། ཕྱེད་ཡོལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་ཕྱོགས་འགལ་སྲིད་དོན་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་བཅས་ཁག་སོ་སོར་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ཁོང་ནས་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་ཚང་མའི་དབུ་ཁྲིད་ཁག་གི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་བསྡུ་སྐོང་ཞུས་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་ཡོད་པ་དེ་དོན་ཞུས་ན་འགྲིག་མིན་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར་ཡོངས་སུ་རྒྱབ་སྐྱོར་མཛད།

དེ་རྗེས་ཧེ་ཀེན་ཚོགས་པས་ཀྲིན་ཀྲིན་ (Foundation Herge’s Exhibition of TINTIN) བོད་ལ་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པའི་བོད་ཀྱི་སྔོན་དང་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་གསལ་པོར་མཚོན་པའི་དཔར་རིགས་དང་དཔེ་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་པའི་འགྲེམས་སྟོན་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང་སྲིད་འཛིན་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བཀའ་མོལ་ཞི་ལྷོད་གནང་བར་སྲིད་འཛིན་ནས་བོད་ནང་བོད་མི་ཚོའི་འཚོ་བ་དང༌། ཤེས་རིག འཕྲོད་བསྟེན་བཅས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མིར་དཔལ་འབྱོར་གྱི་མཐུན་འགྱུར་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞུས། གཞན་ཡང༌། ཕྱི་འབྲེལ་བློན་ཆེན་དང༌། ཚོང་དོན་བློན་ཆེན་ཁག་སོ་སོར་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས། བཀའ་བརྒྱུད་ཆོས་ཚོགས་སུ་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ནང་པ་ཉིས་སྟོང་སྐོར་ལ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་མི་མང་ཚོགས་ལ་བོད་ཀྱི་མདུན་ལམ་སྐོར་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་དང༌། དེ་ཡང་ ‘‘ཐོག་མར་འདི་ལོའི་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་གྱི་བཀའ་སློབ་གཞིར་བཟུང་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་མཛད་ཕྱོགས་སྐོར་མི་མང་ལ་འབྲེལ་བསྡུར་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་ཡོད་ལུགས་བཀའ་སློབ་དང་འབྲེལ། བར་སྐབས་ཐོན་པའི་གནས་ཚུལ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གསལ་བཤད་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། གནས་ཚུལ་ཆུང་ཙག་གཅིག་ལ། བར་ལམ་ངྷ་རམ་ས་ལའི་བཞུགས་སྒར་ལ་རྒྱ་གར་ཡུལ་མི་དང༌། བོད་མིའི་དབར་རྙོག་གྲ་ཕྲན་བུ་ཞིག་བྱུང༌། ཡུལ་མི་དང་མ་མཐུན་པ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་མ་རེད། ངྷ་རམ་ས་ལ་གྲོང་སྡེ་ཆུང་ཆུང་གི་ནང་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཡོད།

དེ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཆགས་དུས། དེ་སེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་ནི་བོད་པ་ཉུང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་འདི་མ་གཏོགས་གཞན་མེད། བོད་ཁྱིམ་གྱིས་མཚོན་པའི་སློབ་གྲྭ་ཚོ་ས་ཁུལ་གཞན་ལ་སྤོ་དགོས་བྱུང་ན་དཀའ་ངལ་ཡོད། དེ་སྔ་ལོ་རབས་བདུན་ཅུ་པའི་ནང་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁ་ཤས་ལྡི་ལིར་སྤོ་རྒྱུའི་སྐད་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་ལྟར་ནང་སྲིད་ལྷན་ཁང་དང༌། ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང༌། དྲིལ་བསྒྲགས་ལྷན་ཁང་འདི་རིགས་ལྡི་ལིར་སྤོ་རྒྱུའི་སྐད་ཆ་ཡང་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད། ད་ཆ་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་ལྡི་ལིར་སྤོ་ཐབས་དང༌། རིམ་པས་ང་རང་སྡོད་ས་ཡང་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཕྲན་བུ་ཆེ་ས་ཞིག་གི་ཉེ་སྐོར་དུ་སྤོས་ན། གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་གི་ནང་བོད་པ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་བསྡད་ཀྱང་མངོན་གསལ་གང་ཡང་ཡོང་གི་མ་རེད་སྙམ་པའི་བསམ་ཚུལ་བྱུང༌། ངྷ་སར་སླེབས་ནས་མི་ཁ་ཤས་ཐུག་སྟེ་གནས་ཚུལ་དེ་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་ཡིན།

ཡུལ་པ་ཚོ་དང་ང་ཚོ་འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་ལྷག་ཙམ་རིང་མཉམ་དུ་གཤིབས་ནས་སྡོད་སྐབས་ཚང་མ་ཡག་ཐག་ཆོད་ཡོད། ད་ཆ་བོད་པའི་དཔེ་ལ། དགའ་དབྱེ་འཛུམ་བྲལ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་ཚང་མའི་བསམ་བློའི་ནང་ཐབས་སྡུག་གི་གནས་ཚུལ་ཆེན་པོ་མ་བྱུང་གོང་རིམ་པས་བཟང་གྱེས་བྱས་ན་ཡག་པོ་མིན་ནམ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན།

དེ་འདྲའི་བསམ་ཚུལ་ཡུལ་པ་ཚོས་རིམ་པས་ཤེས་དུས་ཡུལ་མིའི་སྡེ་ཚོགས་འདྲ་མིན་ཚང་མའི་འཐུས་མི་ངའི་སར་ཡོང་ནས་དངོས་གནས་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་བོད་པར་དགའ་པོའི་ཐོག་ནས་བོད་པ་ངྷ་རམ་ས་ལར་བསྡད་ན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག འདི་ནས་སྤོ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་རྩ་བ་ནས་མ་གཏོང་རོགས། འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་བཞིའི་རིང་བོད་པ་ངྷ་རམ་ས་ལར་སླེབས་ནས་ལུང་པ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུས་མཚོན་པའི་གང་ཅིར་ཤིན་ཏུ་ཡག་པོ་བྱུང༌། ཕྱིན་ཆད་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ངྷ་རམ་ས་ལ་ནས་ལྷ་སར་ཐད་ཀར་ཕེབས་རྒྱུ་མ་གཏོགས། རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་གྱི་ས་ཆ་གཞན་ལ་སྤོ་རྒྱུའི་དགོངས་པ་མ་བཞེས་རོགས་ཞེས་ནན་པོ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་ཀྱི་འདུག

ཁ་ཤས་མིག་ཆུ་ཆིར་ཆིར་ངང་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་ཐོག་ནས་འདི་འདྲའི་བསམ་བློ་གཏན་ནས་མ་གཏོང་རོགས། ད་རེས་ངྷ་རམ་ས་ལར་གནས་ཚུལ་བྱུང་བ་འདི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་མི་ཉུང་ཤས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རེད་མ་གཏོགས་མི་མང་མང་ཆེ་བའི་བསམ་བློར་དེ་འདྲ་རྩ་བ་ནས་མེད། རྙོག་གྲ་བཟོ་མཁན་ནི་བརྒྱ་ཆ་གཅིག་གཉིས་ཀྱང་ལོན་གྱི་མ་རེད་ཅེས་གསལ་པོ་བརྗོད་ཀྱི་འདུག་ལ། དེ་ལྟར་ཡིན་བཟོ་འདུག ས་གནས་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་གཞུང་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མི་སྣ་བཏང་སྟེ་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་འགན་ཁུར་ཆེན་པོ་ལེན་གྱི་འདུག གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཡུལ་པ་ཚོས་བསམ་པ་རྣམ་དག་གི་ཐོག་ནས་ངྷ་རམ་ས་ལར་ད་ལྟ་བར་དུ་མཉམ་དུ་གཤིབས་ཏེ་ཡག་ཐག་ཆོད་ཡོད།

མ་འོངས་པར་ཡང་བོད་རང་དབང་མ་ཐོབ་པར་ངྷ་རམ་ས་ལར་སྡོད་རོགས་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག་པར་བརྟེན། ངས་ཁོང་ཚོར་གནད་འགག་མེད། ད་ལྟ་ཐག་བཅད་མེད། བསམ་བློ་འདི་འདྲ་འཁོར་བྱུང་ཞེས་བཤད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་གསལ་བཤད་བྱས་དོན། ང་ཚོ་ཐོག་མར་ངྷ་རམ་ས་ལར་ཡོང་བ་འདི་ང་ཚོས་ངྷ་རམ་ས་ལའི་ས་ཆ་འདི་བདམས་ཏེ་ཡོང་བ་མིན། ང་ཚོ་མ་སུ་རིར་ལོ་གཅིག་སྡོད་སྐབས་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་མ་སུ་རི་འདི་འཕྲལ་སེལ་བཞུགས་ས་ཡིན། རྒྱུན་རིང་གི་བཞུགས་སྒར་ཆགས་ཡུལ་ས་ཆ་གཞན་ཞིག་ཡོད། ངྷ་རམ་ས་ལའི་ས་ཆ་འདི་ས་ཁད་ཡངས་པོ་དང༌། གངས་རི་སོགས་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་སྟངས་ཡག་པོ་ཡོད་ཅེས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས་ང་ཚོས་ས་ཆ་འདི་བདམས་པ་གང་ཡང་མིན།

གཉིས་ནས་ཐོག་མར་ངྷ་རམ་ས་ལར་སླེབས་སྐབས་འགྲིམ་འགྲུལ་དང༌། ཁ་པར་སོགས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་པོ་མེད་པས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྟབས་ཕྱི་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔ་རེ་དྲུག་ནང་བཞུགས་སྒར་ངྷ་རམ་ས་ལ་ནས་སྤོས་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་ན་ནི་ཏལ་ཁུལ་དང༌། མ་སུ་རི། ར་ཇི་སྤུར་སོགས་ང་ཚོས་ས་ཁུལ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ས་ཆ་བལྟས་པ་ཡིན། དེ་སྐབས་ངྷ་སའི་ཡུལ་མིའི་འཐུས་མི་ངའི་སར་ཡོང་སྟེ་འདི་ནས་སྤོ་རྒྱུའི་དགོངས་པ་མ་བཞེས་རོགས་ཞེས་ནན་པོ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་བྱུང༌།

ཡང་དེ་མཇུག་ཕྱི་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གྲངས་ནང་ས་འགུལ་ཤུགས་ཆེན་ཞིག་བརྒྱབ་པ་དེས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་བཞུགས་སྒར་སྤོ་དགོས་འདུག་ཅེས་བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་ནས་བསམ་ཚུལ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། མཐའ་མ་འདི་ག་རང་དུ་སྡོད་རྒྱུའི་གཞིས་ཆགས་གཏན་འཁེལ་བ་རེད། སྔ་ཕྱིའི་ཡོང་རྐྱེན་འདི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་ཁོང་ཚོར་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་པ་ཡིན།

དང་པོ་ང་ཚོས་ས་ཆ་འདི་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པ་གང་ཡང་མིན་པའི་ཁར། མཐུན་རྐྱེན་མ་འཛོམས་པའི་དབང་གིས་ང་ཚོ་འདི་ནས་སྤོ་རྒྱུའི་བསམ་ཚུལ་སྔ་རྗེས་བྱུང་ཞིང༌། ད་ཆ་ལོ་མང་པོ་ཞིག་སོང་ནས་མི་རྒྱུས་ཡོད་དང༌། ས་རྒྱུས་ཡོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཡང༌། བར་ལམ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བར་བརྟེན་ད་ཆ་རྒྱང་རིང་ཙམ་བསྡད་རྒྱུའི་བསམ་ཚུལ་བྱུང་ཡང༌། ད་ཆ་ཁྱེད་རང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་ནས་གྲོགས་པོ་རྙིང་པའི་ཞེན་མ་བོར་བའི་ཐོག་ནས་བསམ་ཚུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་དུས་དཀའ་ངལ་ཡོང་གི་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་རྒྱུ་བྱུང༌།

རྐྱེན་ངན་བྱུང་བ་འདི་རྐྱེན་ངན་གྲོགས་ལ་འཆར་བ་ལྟ་བུ་ཡུལ་པ་ཚོས་ཀྱང་བོད་པར་རིན་ཐང་ཆེ་རུ་ཕྱིན། ཡུལ་པ་ཚོའི་སྣང་ངོར་བོད་པའི་རིན་ཐང་ལ་དཔྱད་སྒོམ་ཞིག་བྱུང་ནས་དོ་སྣང་གསར་པ་ཞིག་སླེབས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་པ་ཚོའི་ངོས་ལ་ཡང་སོ་སོ་ལུང་པ་བྲལ་བའི་མི་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། ཡུལ་པ་ཚོ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཉམས་མྱོང་གསར་པ་ཞིག་ཐོབ་པ་བཅས་ཡག་པོ་བྱུང་སོང༌། ཐོག་མར་བློ་གཡེང་ཕྲན་བུ་བྱུང་ཡང་མཇུག་ཏུ་བཟོ་ལྟ་ཡག་པོ་ཞིག་ཆགས་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་རྣམས་བརྗོད་ན་སྙམ་པ་བྱུང༌།

དེ་ནས་དོན་ཚན་གཅིག་ལ། ཞིབ་ཆ་མཇུག་ཏུ་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་ཀྱིས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་གི་རེད། དེ་ནི་དོན་དག་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་རྙོག་གྲྭ་ཚ་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དེ་གང་ཡིན་ཟེར་ན་ད་རེས་ང་ཚུར་ཡོང་ཁར་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་འགོ་ཁྲིད་མི་གསུམ་ངའི་སར་ཡོང་ནས་ཉེ་ཆར་ལྡི་ལིར་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཚོགས་པ་དེའི་གྲོས་ཆོད་ཡིན་ཞེས་ང་ལ་བསྟན་ཁུལ་གྱིས་སྤྲད་བྱུང༌།

དེའི་མཇུག་ཏུ་གཟིམ་ཆུང་ནང་མི་གཞན་སུ་ཡོད་མེད་ཕར་ལྟ་ཚུར་ལྟ་གང་འཚམས་ཤིག་བྱས་ཏེ་གཞི་ནས་མི་གཅིག་གི་ཨམ་ཕྲག་ནས་ང་ལ་ཡིག་སྐོགས་ཤིག་སྤྲད་ནས། འདི་གོ་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་དང་ཡིག་ཆ་བཞག་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བཤད་བྱུང༌། ངས་ཡི་གེ་དེ་རོབ་ཙམ་ཀློག་པ་ཡིན། དེའི་ནང་དོན་ཚན་གསུམ་འདུག འདི་གསང་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཟེར་གྱི་འདུག

ངས་འདི་གསང་བ་བྱས་ཏེ་ང་ལ་ལབ་ན་ཕན་ཐོགས་མེད། འདི་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་པས་བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་གཙོ་གཉིས་ལ་བཤད་ན་མ་གཏོགས་ཡོང་གི་མ་རེད། ལར་ནས་འདི་འདྲའི་གསང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ན་དང་པོ་ཡི་གེ་མ་བཞག་གོང་ལ་ང་ཚོར་སྐད་ཆ་བཤད་ན་ཡག་པོ་ཡོད། ད་ལྟ་ཁྱེད་རང་ཚོས་སྐད་ཆ་བྱས། ཡིག་ཆ་ཚུན་ཆད་བཞག་ཚར་བ་རེད། འདི་བཞག་ཚར་རྗེས་གཞི་ནས་ངའི་སར་བཤད་པར་ཡོང་བ་འདི་དངོས་གནས་བྱས་ན་ག་ཕྱི་ལོག་པ་རེད། འདི་མ་བཞག་གོང་ང་ཚོར་སྐད་ཆ་དང་གོ་བསྡུར་མ་བྱས་པར་ལས་ཀ་ཚང་མ་ཚར་ཏེ་གཞི་ནས་བརྗོད་པ་འདི་སྔ་རྟིང་ལོག་པ་རེད། དེ་ངའི་སྣང་བར་འགྲོ་པོ་ཞིག་མ་བྱུང༌།

ངས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་ལ་ད་ལྟ་བར་དུ་དངོས་གནས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱས་ཡོད། བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་སྒོ་གང་ས་ནས་མཐུན་འགྱུར་བྱས་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང༌། ངས་ཁྱེད་རང་ཚོར་འདི་བྱེད་འདི་མ་བྱེད་ཅེས་བསླབ་བྱ་བརྒྱབ་ན་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཉན་གྱི་མ་རེད། དེ་སྔ་ཕན་ཆད་ངས་མང་པོ་ཞིག་བཤད་པ་ཉན་འཇོག་མ་བྱུང་བར་བློ་ཕམ་ཡོད། ད་ཆ་ཡིན་ན་ཡང་ངས་འདིར་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་སྟེ་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཉན་གྱི་རེད་བསམ་པ་མི་འདུག ཉནརོགས་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། ད་རྒྱུགས་ཤིག་བརྗོད་པ་ཡིན།

དེའི་སང་ཉིན་ཚོགས་གཙོ་དང༌། བཀའ་ཤག་ངའི་སར་ཡོང་ནས་ང་ཚོ་མཉམ་དུ་གོ་བསྡུར་བྱུང༌། སྔོན་ལ་ངས་བསམ་འཆར་མ་བཤད་གོང་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་གཉིས་དང༌། བཀའ་བློན་ཚོ་བཅས་ལ་བསམ་འཆར་གང་ཡོད་ཅེས་སྐད་ཆ་དྲིས་པ་ཡིན། ཁོང་ཚོ་ཚང་མས་འདི་དོན་དག་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཞིག་དང༌། སྐྱོན་གནད་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཡིན་པར་བསམ་ཚུལ་གཅིག་གྱུར་རེད་འདུག

ངས་ཀྱང་ད་ཆ་ཇི་ལེགས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་འདུག མདོ་སྟོད་ཆུ་སྒང་ལ་ཆ་བཞག་ན་དངོས་གནས་རང་བྱས་པ་ཅན་གྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ལར་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཆ་བཞག་ན་བོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱེད་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མང་པོ་ཞིག་མདོ་སྟོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་བྱུང་ཡོད།

ད་ལྟའི་སྐབས་ལ་ཡང༌། དཔེར་ན། རྒྱ་གར་ནང་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས་པ་དེ་དག་གི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་མང་ཆེ་བ་མདོ་སྟོད་སྨད་ནས་ཡོང་བ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་ཐོག་ཧ་ཅང་བྱས་རྗེས་ཡོད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ཆབ་སྲིད་ཐོག་ལའང་དེ་སྔ་བར་སྐབས་ཤིག་ནས་འབྲི་ཆུས་ས་མཚམས་བཅད་ནས་འབྲི་ཆུ་ཤར་རྒྱུད་དང༌། འབྲི་ཆུ་ནུབ་རྒྱུད་བྱས་ནས་རྒྱ་སྡེ་དང་བོད་སྡེ་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག་ལྷགས་ཡོད།

དེས་རྐྱེན་པས་འབྲི་ཆུ་ནུབ་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཁམས་པའི་ནང་ནས་དེ་སྔ་མི་རབས་ནས་མི་རབས་ཕ་ཚེ་བུ་རབས་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་འོག་ལ་གནས་པའི་མི་མང་ཚོས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ལ་ལྟ་སྟངས་དེ་དང༌། ཡང་འབྲི་ཆུ་ཤར་རྒྱུད་བར་ལམ་རྒྱ་སྡེའི་ཁོངས་ལ་བསྡད་པའི་མི་ཚོས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ལ་ལྟ་སྟངས་གཉིས་ཕྲན་བུ་ཁྱད་པར་ཡོང་སྲིད་པ་དེ་ནི་དངོས་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་ཆགས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས་ལྷག་བསམ་མ་དག་པ་དང༌། བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ནོར་བ་མ་རེད། དེ་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་རེད་ཅེས་དེ་སྔ་ཕན་ཆད་འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ལྷག་ཙམ་རིང་ངས་བསམ་ཚུལ་འདི་རང་བཅངས་ཏེ་བསྡད་ཡོད་ལ། གོ་སྐབས་མང་པོ་ཞིག་ལ་ངས་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་ཡོད་པ་དང༌། ཕལ་ཆེས་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་ནས་ཀྱང་ཐེངས་ཁ་ཤས་བཤད་ཡོད།

མདོར་ན། མདོ་སྟོད་ཀྱི་མི་མང་དང༌། མདོ་སྟོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་འདི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང༌། དེའི་མིང་གི་ཐོག་ནས་ཆགས་པའི་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་ལ་ཆ་བཞག་ན་ཡང་དད་པ་ཡོད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དེ་ལྟར་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་འདིའི་འགོ་ཁྲིད་མཁན་དོ་དོ་ཏན་ཏན་ཡག་པོ་ཞིག་མ་བྱུང་བའི་སྐབས་ལ་མིང་ཆེན་པོ་ཞིག་འཁྱེར། ལས་ཀ་ལག་ལེན་ཐོག་ལ་སྐབས་རེ་རན་པོ་མེད་པ་འདི་འདྲ་ཆགས་ན་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་འདུག དེར་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས། ཕྱིན་ཆད་དེ་འདྲ་མི་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན།

དེ་ནས་བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོ་ཁོང་ཚོ་གོ་བསྡུར་བྱས། དེ་བཞིན་ང་ལ་སྙན་ཞུ་སྤྲོད་མཁན་གྱི་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་མི་སྣ་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་བཀའ་ཤག་དང༌། སྤྱི་འཐུས་མཉམ་དུ་ཁོང་ཚོས་ཡར་འགྲེལ་བཤད་དང༌། མར་གསལ་བཤད་བྱེད་ཆེད་ཐེངས་ཁ་ཤས་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ཡོད། མཐའ་མ་བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོའི་ཐོག་ནས་གནད་དོན་འདི་མི་མང་རང་ལ་སྐད་ཆ་འདྲི་དགོས་ཀྱི་འདུག ཁོང་ཚོས་དེ་ལྟར་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་འདི་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་དབང་ཚད་ཡོད་པ་ཞིག་རེད་དམ། མེད་པ་ཞིག་རེད། ཁོང་ཚོའི་ཐག་གཅོད་དེར་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་ཅེས་མདོ་སྟོད་མི་མང་རང་ལ་སྐད་ཆ་དྲིས་ན་ཡག་པོ་མེད་དམ་ཞེས་བསམ་འཆར་བཏོན་པར་དེ་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་སྐད་ཆ་བྱུང༌།

ངས་ད་ལྟ་ཁྱེད་རང་ཚོར་གོང་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་ང་ཚོས་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་ལ་སླེབས་ཉིན་ནས་བཟུང་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཞེས་པ་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོར་བརྩིས་ཏེ་བསྡད་ཡོད། ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ལྷག་ཙམ་རིང་ག་དུས་ཡིན་ཡང་དབུས་གཙང་དང་མདོ་སྟོད་སྨད། མདོར་ན། བོད་རིགས་རྩམ་ཟན་མ་ཎི་བགྲང་མཁན་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་བོད་ཟེར་བའི་མིང་ཚིག་གཅིག་པུ་འདིའི་འོག་ལ་ང་ཚོ་ཚང་མ་སྒྲིལ་གྱི་ཡོད། བོད་ནང་ནས་ཀྱང་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ་དེང་སང་བོད་ཆོལ་གསུམ་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་མིང་ཞིག་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས་ནས་བོད་ནང་ཁུལ་གྱི་ཡིག་ཆ་མང་པོའི་ནང་གངས་ལྗོངས་དང་གངས་ལྗོངས་ཞེས་བྲིས་ཀྱི་འདུག

བོད་ཅེས་པའི་ཚིག་འདི་བོད་དང་བོད་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་དབྱེ་བ་ཞིག་སྔར་ཡིག་ཆའི་ནང་ཡོད་པར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་ཆེད་དུ་གངས་ལྗོངས་དང༌། གངས་ཅན་པ་ཞེས་པ་འདི་བོད་ནང་ནས་ཀྱང་གནད་འགག་ཆེན་པོ་བརྩི་གི་ཡོད།

ང་རང་ཚོ་འདིར་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོད་པ་ཚོ་ཡིན་ནའང་འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ཙམ་རིང་ག་དུས་ཡིན་ཡང་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཞེས་པ་འདི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོར་བརྩིས་ཡོད། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་ནང་དུའང༌། ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ། ཞེས་བྲིས་པ་འདི་བསམ་བློ་འདིའི་ཐོག་ནས་བྲིས་པ་རེད། དུས་ད་ལྟ་བར་དུ་ང་རང་ཚོའི་རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བ་འདི་ཡིན་ཞེས་དུས་རྟག་ཏུ་རྩ་དོན་འདི་དམ་པོར་བཟུང་སྟེ་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང༌། འགོ་ཁྲིད་མཁན་རེ་ཟུང་གིས་མི་མང་ཁ་ལ་འཁྱེར་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་ཐལ་ཤོར་བ་མིན་ནམ།

གལ་ཏེ་ལས་ཀ་འདིར་མི་མང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། གནས་ཚུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོང་གི་ཡོད། ངའི་བསམ་བློའི་ནང་གཙོ་ཆེ་ཤོས་བོད་ནང་ཡོད་པའི་ཁམས་པ་མི་མང་དེ་དག་དངོས་གནས་སྲོག་འབེན་ལ་བཙུགས་ནས་བསྡད་ཡོད། རྡུགས་པ་རེ་ཟུང་ནི་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གའི་ནང་ཡོང་སྲིད་པ་ཡིན། སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་མ་གྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱི་ཐོག་ནས་སོ་སོའི་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་འཛིན་ཏེ་ཤེས་ཡོན་ཆེ་ཆུང་སོགས་ལ་མ་ལྟོས་པར་རྩ་བ་སོ་སོ་བོད་མི་རིགས་ཡིན་བསམ་པའི་ཐོག་ནས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་ངང་འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔའི་རིང་དང༌། ཡང་ན་དེ་ལས་ཀྱང་ཐག་རིང་ཏུ་བཏང་ན་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གསུམ་ལྷག་ཙམ་རིང་བོད་མི་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་སོ་སོའི་རང་ཚུགས་བརྟན་པོ་བཟུང་ནས་བསྡད་ཡོད།

ད་ཆ་ང་རང་ཚོ་དངོས་གནས་བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བའི་སྐབས་ལ། མི་རེ་ཟུང་གིས་བསམ་བློ་ཏན་ཏན་མ་བཏང་བར་ཞབས་འདྲེན་ཞུས་པ་ཡིན་ན་ཧ་ཅང་ཕངས་པོ་ཡིན་པས་འདི་མི་མང་ཚོས་གསལ་པོ་ཤེས་པ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

ད་རེས་བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོའི་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ་ཚང་མར་བསམ་ཚུལ་འདྲི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཆད་དེ་ལྟར་མི་ཡོང་བའི་ཐོག་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས། དེའི་ཐད་གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་ན་འདི་ལ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་འདུག’’13jམཆན། ཅེས་འཕྲལ་ཡུན་དགེ་བའི་ལམ་སྟོན་མཛད།

ཕྱི་དྲིལ་བཀའ་བློན་ནས་གནས་ཚུལ་ཡོངས་བསྒྲགས་གནང་རྗེས་དེ་ཁུལ་མདོ་སྟོད་མི་མང་ནས་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་གསུམ་ཁས་ལེན་མེད་པའི་མིང་རྟགས་བཀོད་པར་མ་ཟད། དེ་གའི་ཆུ་སྒང་ས་གནས་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དགོངས་སེལ་ཡང་ཞུས།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ཨི་ཊ་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པས་གཞུང་འབྲེལ་ཕེབས་བསུ་ཞུས། སྦོ་ལོ་ན་ (Bologna) མཐོ་སློབ་ཏུ་བཀའ་སློབ་དང༌། མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ནས་གུས་བསུ་ཞུས། དེ་ནས་རེན་མི་ནི་མངའ་སྡེར་ (Rimini) ཞབས་བཅགས།

ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྱི་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་རྙིང་ཤོས་སན་མ་རི་ནོ་ (San Marino) ཞེས་པས་གཞུང་འབྲེལ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཞབས་སྟེགས་བེད་སྤྱད་དེ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་གནས་སོགས་ཞུས། དེ་ནས་རེན་མི་ནིར་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་སོགས་གལ་ཆེའི་མི་སྣས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དམིགས་བསལ་མཚན་གནས་ཕུལ་བའི་མཛད་སྒོ་དང༌། དེ་སྔ་རྒྱལ་མཆོག་བདུན་པའི་སྐབས་བོད་དུ་བཅར་མྱོང་བའི་ཡེ་ཤུའི་བཙུན་པ་ཞིག་གི་འཁྲུངས་ཁང་ལ་གཟིགས་སྐོར་མཛད།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་མངའ་སྡེའི་གཞུང་འབྲེལ་ཕེབས་སྟོན་མཛད་སྒོ་དང༌། ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ལ་གནས་གཟིགས། མི་མང་ལ་བཀའ་སློབ་བཅས་གྲུབ་རྗེས་རྒྱལ་ས་རོམ་ (Rome) དུ་ཨི་ཏྲ་ལིའི་སྲིད་འཛིན་དང་མཇལ་མོལ་མཛད་པར། སྲིད་འཛིན་ནས་དབུ་མའི་ལམ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུས་པའི་ཐོག རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་དོན་གླེང་སློང་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་གནང་རྒྱུ། རང་དབང་ནི་རྩ་ཆེ་རེད། རང་དབང་མེད་པའི་མིའི་དོན་དུ་སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུའི་རང་དབང་མེད་ན། ང་ཚོར་རང་དབང་མེད་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད། ང་ཚོས་མི་གཞན་གྱི་རང་དབང་དང་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་འདི་འགྲིག་གི་མི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པའི་ཐོབ་ཐང་མི་གཞན་ལ་མེད་ཅེས་ཞུས། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ཁོང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་འཆར་རྣམས་ཕྱི་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་ལ་གོ་བསྡུར་གྱིས་ཐག་གཅོད་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞུས།

ཚེས་ ༡༧ ཞོགས་པ་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་པ་སོགས་མཇལ་འཕྲད་དང༌། རོམ་ཁུལ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ལ་བཀའ་སློབ་བཅས་དང༌། རྒྱལ་སའི་སྤྱི་ཁྱབ་པས་གཞུང་འབྲེལ་གུས་བསུའི་མཛད་སྒོར་གདན་འདྲེན་ཞུས། ཁོང་ཉིད་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཡིན་པ་ལྟར་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྡུ་སྐོང་གནང་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་ཞུས།

གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་ལྕམ་སྐུ་མཇལ་འཕྲད་གནང༌། ཡང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོ་དང་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ཁོང་ནས་མ་འོངས་པར་བོད་དོན་སྐོར་གྲོས་ཆོད་འཇོག་རྒྱུ་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་གླེང་སློང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞུས།

དེ་རྗེས་སྲིད་བློན་དང་མཛའ་མཐུན་གྱི་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་ཤིང༌། སྲིད་བློན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དེ་སྔ་ནས་མཇལ་འདོད་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་རེས་འགོག་རྐྱེན་ཆེད་བཟོ་བྱུང་ཡང་མཐར་མཇལ་ཐུབ་པར་དགའ་པོ་བྱུང་ཚུལ་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གསུང་གླེང་གོང་མཚུངས་བསྐྱངས། བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་གནང་མཁན་རེ་ཌི་སྒེ་ (Radical Party) ཚོགས་པས་གདན་ཞུས་ལྟར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་ཞིབ་ནན་བསྐྱངས་ཏེ་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་མཛད་པ་དང༌། གླིང་བླ་བྲང་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན་ཚེ་སྦྱིན་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོའི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཆོག་པའི་བཀའ་བཞེས་བཞིན། ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་གསར་པའི་ནང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་དབུ་བཞུགས་རྣམ་གྲྭ་མཁན་ཟུར་ལྡན་མ་བློ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཇལ་དར་རྐྱང་འབུལ་སོགས་ཆོ་གའི་གཞུང་ལྟར་བརྟན་བཞུགས་ཟབ་འབུལ་ཞུས་བསྟུན་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་གནང་སྐྱེས་ལི་མའི་ཚེ་ལྷ་རྣམ་གསུམ་ན་བཟའ་རང་འགྲིགས་སོགས་གསོལ་རས་སྩལ།

རྣམ་འདྲེན་སྟོང་གི་དགོངས་པའི་བཅུད་ཕྱུང་བ།།

དགེ་ལེགས་ཞི་བ་དམ་པའི་མཛོད་གཅིག་པུ།།

འཛིན་ལ་ཟླ་བྲལ་སྟོན་པ་གཉིས་པ་ཞེས།།

སྐལ་ལྡན་ཕྱོགས་ཀྱི་མགྲོན་རྣམས་མཆུ་འདབ་གཡོ།།

བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་མཁའ་ལམ་དུ།།

ལུགས་གཉིས་རྒྱལ་མཚན་བསྒྲེང་ལ་སྟོབས་དར་བས།།

ནག་ཕྱོགས་མུན་པའི་འོབས་སུ་ཚུད་པ་དག།

རེ་བ་གསར་པའི་དཔལ་ཡོན་སྤྱོད་ལ་བྲེལ།།

མི་བརྟན་སྒྲིབ་གཡོགས་འཐུག་པོའི་དམུས་ལོང་དག།

ཐུགས་དགོངས་གསེར་གྱི་བུམ་བཟང་དཀྲུག་སྙམ་ཡང༌།།

བྱམས་བརྩེའི་ཕྱག་གིས་གཡང་ལས་སྐྱོབ་མཛད་པས།།

རྒྱལ་རྣམས་ཡིད་ཀྱང་ངོ་མཚར་གནས་སུ་བཀོད།།

ཚང་ཚིང་གཡུ་ལོའི་ལྗོན་པ་རབ་དཀྲིགས་པའི།།

བྱང་ཕྱོགས་དྷ་སའི་རི་ཆུའི་ཕྲེང་ཚོགས་ཀྱིས།།

གུས་དད་བརྩེ་དགའི་འདབ་ལོ་ཡོངས་གྲོལ་ཏེ།།

རང་བྱུང་མཛེས་པའི་དཔལ་ཡོན་མངོན་པར་བྱས།།

13 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༦༣ ནས་ ༡༧༡ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་དྲུག་པ།

འགྲེམས་སྟོན་དབུ་འབྱེད་དང་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་ཅན་ཁག་གཅིག་གི་བྱེད་བབ་སོགས།

༡༽གསོ་རིག་འགྲེམས་སྟོན་དབུ་འབྱེད་དང་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ། མཇལ་བཅར་བ་ཁག་གཅིག་ལ་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ།

༡༩༩༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་སྨན་རྩིས་ཁང་དུ་ཇི་ལྟར་གསོལ་འདེབས་བཞིན་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་སྨན་རྩིས་ཚན་ཁག་ནས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་གསོ་རིག་སྨན་དཔྱད་འགྲེམས་སྟོན་དབུ་འབྱེད་དང་གཟིགས་ཞིབ་རྗེས་ཚོགས་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་མཛད་རིམ་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་བཀའ་དྲིན་སྩལ་སྙིང༌། ‘‘དེ་རིང་ཁྱུག་ཙམ་འདིར་སླེབས་ཐུབ་པར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ལས་བསྡོམས་ནང་བཀོད་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོར་ལྟ་སྐབས་བར་སྐབས་ཤིག་རིང་འཐུས་སྒོ་མ་ཚང་བར་དཀའ་ངལ་བྱུང་ན་ཡང༌། ལོ་མང་སྔོན་ནས་རྐང་ཚུགས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ཞབས་འདྲེན་ཞུ་གིན་ཞུ་གིན་ཁུངས་འཁྱོལ་ཙམ་གྱི་གནས་ཚུལ་འོག་ནས་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་འདིར་ཤིན་ཏུ་དགའ་པོ་བྱུང༌།

བར་སྐབས་ཤིག་སྨན་རྩིས་ཁང་ཟེར་དུས་ཧ་ལམ་མི་ཚུལ་མིན་འཛོམས་ས་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཆགས་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་བློ་གཡེང་བྱེད་དགོས་པ་བྱུང༌། ད་ཆ་སྔ་སོར་ཆུད་པ་འདི་ཡག་པོ་རེད། དེ་མིན་ང་ལ་དམིགས་བསལ་ཞུ་རྒྱུ་མི་འདུག ཚང་མས་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རེད། གང་འདྲ་བྱ་དགོས་མིན་ཕལ་ཆེར་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འཐུས་ཤོར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

ཡིན་ནའང༌། སྤྱི་སེམས་མེད་པ་ཟེར་ནའང་འདྲ། སྤྲང་རྟགས་བསྟན་པ་ཟེར་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་འདི་ལྟའི་གནས་ཚུལ་འོག་ནས་ཚགས་ཚུད་པོ་ཞིག་མི་ཡོང་བ་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོད། དེ་སེལ་ཐབས་ལ་མ་ཤེས་པའི་དབང་གིས་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་གསལ་བཤད་བྱས་ན་ཕན་རྒྱུ་ཡོད། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱི་དོན་ལ་སེམས་ཁུར་མ་བླངས་ན་དེར་གཞེན་སྐུལ་བྱས་ཀྱང་ཕན་པ་དཀའ། སྒྲིག་འཛུགས་ཆེ་ཕྲ་གང་ཡིན་ཡང༌། ཚགས་ཚུད་པོ་ཞིག་ཡོང་དང་མི་ཡོང་ཟེར་བ་འདི་མི་རེ་ངོ་རེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་མི་རེ་ངོ་རེའི་ཆ་ནས་རང་བློ་རང་ལ་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ཡིན་སྟབས། སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོས་ནས་བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་འཐུས་ཤོར་མེད་པ་ཞིག་བྱས་ཡོད་མིད་བསམ་བློ་གཏོང་དུས་འགྱོད་པ་མེད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ག་ལེར་ཚགས་ཚུད་པོ་ཡོང་གི་རེད།

དེ་མིན་འཕྲལ་སེལ་སོ་སོ་རང་ཉིད་དག་འབུད་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་དེ་གས་འགྲིག་པ་ལྟ་བུ་བྱས་ནས་སྤྱི་སར་འཐུས་ཤོར་ཡོང་ཡོང་པ་རེད། སོ་སོ་དག་འབུད་ཐུབ་ཙམ་ཐོག་ནས་ཆོག་ཤེས་བྱས་ཏེ་བསྡད་པས་འགྲིག་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད། སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་འཐུས་ཤོར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་ཡིན་སྟབས། མི་རེ་ངོ་རེའི་ཆ་ནས་སེམས་ཁུར་བླངས། ལས་རྒྱུ་འབྲས་བསམ་སྟེ་རྒྱབ་མདུན་ངོ་ལྐོག་མེད་པར་བསམ་པ་རྣམ་དག་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། མ་འོངས་པར་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱོགས་ཐད་ལའང་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མས་དོ་ཁུར་བྱ་དགོས་པ་ལས་འཐུས་ཤོར་བྱུང་བ་མཐོང་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་བསྡད་པས་གཏན་ནས་མི་འགྲིགས། འདི་སྒེར་པ་ཞིག་གི་གནས་ཚུལ་མིན་པར། བོད་བསྟན་སྲིད་སྤྱི་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།

བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ཟེར་བ་འདི་ནི་རླབས་ཆེན་ཞིག་དང༌། མ་འོངས་པར་མདུན་ལམ་བཟང་པོ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། གྲ་འགྲིག་མ་འགྲིག་དབང་གིས་བྱས་དང་མ་བྱས་མི་འདུག་སྙམ་སྟེ་གཡུགས་བཞག་ན་རྩ་བ་ནས་འགྲིགས་ཐབས་མེད། དཀའ་ངལ་ཡོང་བཞིན་པ་དེ་སེལ་ཐབས་སྒོ་གང་ས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ་རིག་པ་བསྒྲིམ་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ནང་ཡིན་ནའང་འདྲ། ལས་བྱེད་ཚོའི་ནང་ཡིན་ནའང་འདྲ། ཁྱེད་ཚོར་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་ལེགས་བཅོས་གཏོང་རྒྱུའི་བསམ་འཆར་ག་རེ་ཡོང་མིན་ཁྱེད་ཚོ་ནང་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་འབྲེལ་ཡོད་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་ལབ་ནས་ཐག་ཆོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་ན་འབྲེལ་ཡོད་ཚོར་ལབ། འབྲེལ་ཡོད་ཚོས་ཐག་གཅོད་མི་ཐུབ་ན་གོང་རིམ་ལས་ཁུངས་དང༌། དེ་བཞིན་སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་ལའང་བཤད་ན་འགྲིག་གི་རེད།

ཁྱེད་རང་ཚོ་སུའི་ཐོག་ནས་སྤྱི་ཕན་གྱི་བསམ་འཆར་བྱུང་བ་ཡིན་ན་དགའ་བསུ་ཡོད། ད་ལྟ་འཐུས་ཤོར་བའི་གནས་སྐབས་འདིའི་ནང་ཚང་མས་ཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་ཀྱིས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་རེད་མ་གཏོགས་འཐུས་ཤོར་སོང་བ་མཐོང་བཞིན་དུ་ད་དུང་ལྟད་མོ་བལྟས་ཏེ་བསྡད་ན་འགྲིག་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད།

མདོ་དོན། ང་ཚོའི་གསོ་རིག་ལས་དོན་འདི་རླབས་ཆེན་ཞིག་དང༌། མ་འོངས་པར་མདུན་ལམ་བཟང་པོ་ཡོད་པ། འདི་བརྒྱུད་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཕན་གྱི་ཡོད་པ། ལྷག་དོན་བོད་བསྟན་སྲིད་སྤྱི་ལའང་ཕན་གྱི་ཡོད་པ་བཅས་ཡིན་པས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ཁོངས་གཏོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མས་འཐུས་ཤོར་གང་ནས་ཡོང་མིན་དང༌། གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་མིན་ཐད་སེམས་ཁུར་མཉམ་ལེན་གྱིས་ཐོག་མར་འཆར་འགོད་བྱས། དེ་ནས་གཏན་འབེབས་ཀྱིས་ལག་ལེན་ཐོག་འགེལ་གྱྀན་འགེལ་གྱིན་བྱས་ན་རིམ་བཞིན་གྱི་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཐུབ།

སྤྱིར་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་བྱས་ན། ས་དང་ལམ་གྱི་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་རང་རྒྱུད་ལ་འཁྲུངས་ཟིན་པའི་གང་ཟག་ཅིག་གིས་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ལ་བརྟེན་ནས་བཤད་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། འདིར་ང་རང་ཚོ་ལས་དང་པོ་བ་ཞིག་གིས་དེ་དག་ལ་ཐོག་མར་ཐོས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད། དེ་ནས་བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད། དེ་རྗེས་སྒོམ་བྱུང་གི་ཉམས་མྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་ཞིག་མ་གཏོགས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཚོས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དེ་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་ང་རང་ཚོ་མི་ཐོག་གསར་པ་ཚོར་རིག་པ་གསར་པ་ཞིག་རྙེད་ཐབས་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་མེད།

དེ་མིན་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གནས་དང༌། སྤྱིར་བཏང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་གི་རིག་གནས་མང་པོ་ཞིག་གི་འགྲོ་སྟངས་གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེང་སང་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་པའི་གནས་ཚུལ་འོག་མི་ཐོག་གོང་མ་ཚོས་མ་ཤེས་པ་ཞིག་མི་ཐོག་གསར་པ་ཚོས་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ཏེ་རིག་པ་གསར་པ་རྙེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ལྟར་རིག་པ་གསར་པ་རྙེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལ་གཞི་བཞག་སྟེ་སྔ་མ་ཚོས་ག་རེ་བཤད་འདུག མ་ཤེས་པ་ག་རེ་འདུག་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཡི་ཡོད། སྐབས་རེ་འགོ་སྟོད་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ལམ་ནས་ཕན་ཐོགས་འདུག་ཅེས་ལབ་པ་ཞིག་ལོ་ཤས་རྗེས་ཕན་ཐོགས་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་འདྲ་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། སྤྱི་ཡོངས་ཆ་ནས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཡི་ཡོད། ང་རང་ཚོའི་གསོ་བ་རིག་པའི་ནང་ལའང་གང་ལ་གང་འཚམས་ཤིག་ཕལ་ཆེར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཚོའི་མངོན་ཤེས་དང༌། ནང་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་བསྟན་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། རིགས་ཁ་ཤས་ཤིག་ཉམས་མྱོང་དང༌། སྐབས་དེའི་གནས་དུས་དང་བསྟུན་ནས་བསྟན་པ་དེ་འདྲ་ཡང་ཕལ་ཆེར་ཡོད་མདོག་ཁ་པོ་རེད། འདི་ཚོའི་རིགས་ལ་ང་ཚོས་དེང་སང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་གི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གནས་འདྲ་མིན་ཡོད་པ་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་བྱས་ཚེ་རིག་པ་གསར་པ་རྙེད་རྒྱུ་ཏན་ཏན་ཡོད་སྲིད་ཀྱི་རེད།

སྔོན་གྱི་སྨན་གཞུང་ནང་མ་གསལ་བ་ཞིག་དེང་སང་དངོས་ཡོད་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་རིག་པ་གསར་པ་རྙེད་རྒྱུ་ཏན་ཏན་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་རེད་བསམས་ཀྱི་འདུག དེ་ལྟ་ན་ང་རང་ཚོའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སྟངས་དང་ཕྲན་བུ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་གསོ་བ་རིག་པ་དང༌། བཟོ་རིག་པའི་ནང་ཡོད་མདོག་ཁ་པོ་རེད་དྲན་གྱི་འདུག ང་ཚོར་སྔར་གྱི་སྨན་གཞུང་གི་ར་བ་ལས་བརྒལ་ཏེ་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྤོབས་པ་མེད་པའམ། བྱེད་འདོད་མེད་པ། ཡང་ན་འགན་མ་བཟོད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་དེ་རིགས་བྱེད་ཨེ་དགོས་སྙམ།

གསོ་བ་རིག་པའི་ཐོག་འཛམ་བུ་གླིང་གི་མི་གཞན་དག་ཚོས་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་ཕྱིན་པ་ནང་བཞིན་ང་ཚོས་ཀྱང་ཉམས་མྱོང་གསོག་གིན་ཚོད་ལྟ་བྱེད་ཀྱིན་ཕྱིན་ན་སྔར་མེད་པའི་སྨན་གསར་པ་དང༌། སྔར་མེད་པའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་ཐབས་གསར་པ་འདྲ་མིན་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་རེད། དེ་ཡང་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་མེད་དམ་སྙམ་པ་དྲན་བྱུང༌། གཞི་རྐང་དེང་སང་འཛམ་བུ་གླིང་སྒང་ལ་ང་རང་ཚོའི་བོད་སྨན་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ལྟ་བུ་སྔོ་སྨན་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་བཟོས་པའི་རྫས་སྦྱོར་འདྲ་མིན་ལ་བརྟེན་ནས་བཟོས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྨན་ལ་དེང་སང་དགའ་པོ་བྱེད་མཁན་མང་དུ་མང་དུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད།

དཔེར་ན། ཨ་ཧཕི་རི་ཀའི་ལུང་པ་ཁུག་ཀྱོག་ཏུ་གནས་པའི་གྲོང་གསེབ་པ་ཚོའི་ཁ་རྒྱུན་དུ་འཇགས་པའི་སྨན་བཅོས་བྱེད་སྟངས་ལའང་དེང་སང་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་འདུག

ངས་མཐོང་ཆུང་བྱས་པ་མིན་ཡང༌། ང་རང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་དང་དེ་ཚོ་བསྡུར་ན་དེ་ཚོའི་གྲས་ཚད་དམའ་པོ་རེད། ཚད་དམའ་པོ་ཡིན་ནའང་དེང་སང་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཚོར་ཡང་དོ་སྣང་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་འདིར་ང་ཚོ་བོད་པའི་གསོ་བ་རིག་པ་ནི་འགྲེལ་བཤད་གཏིང་རིང་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་ཡོད་པའི་སྨན་གཞུང་ཞིག་ཡིན་དུས་དེ་བས་ཀྱང་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུ་ནི་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཚོད་དཔག་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། རྒྱ་མིའི་སྨན་གཞུང་ལ་ཆ་བཞག་ན། མ་གཞི་བོད་པའི་སྨན་གཞུང་དང་འདྲ་བར་གཏིང་ཟབ་པོ་དང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་རེད། འདི་ལ་ཡང་དེང་སང་དོ་སྣང་ཡོང་གི་ཡོད། རྒྱ་མིའི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གནས་སླེབས་ས་འདིར་ང་ཚོ་བོད་པའི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གནས་ཏན་ཏན་སླེབས་ཐུབ་ཀྱི་རེད་སྙམ་པ་དྲན་གྱི་འདུག རྗེས་སུ་རྩ་བ་ནས་ལུས་ཀྱི་མ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག

གང་ལྟར། ང་ཚོར་གནད་དོན་འདི་ཐོག་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་ཞིག་དང༌། འབད་བརྩོན་བྱས་ན་བྱེད་ས་ཡོད་ལ། བྱེད་རིན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། རིག་པ་སྒྲིམ་སྟེ་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་ན་ཕྱིར་འབྱུང་བཙན་བྱོལ་དུ་གནས་པའི་དུས་རབས་ནང་མི་འདི་ཚོས་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་པའི་ལག་རྗེས་དེ་འདྲ་བྱུང་བ་རེད་ཅེས་བོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་འཁོད་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཏན་ཏན་ཡོད། ལུང་པ་ཁུག་ཀྱོག་ཏུ་གྲོང་གསེབ་པའི་ངག་རྒྱུན་དུ་འཇགས་པའི་སྨན་བཅོས་བྱ་ཐབས་ལའང་དོ་སྣང་སྤྲད་པའི་དུས་འདི་ལྟ་བུར་ང་ཚོ་བོད་སྨན་ག་རེ་བྱས་ནས་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པ་རེད། གང་དུ་ལུས་བསྡད་པ་རེད་དམ། གང་དུ་མགོ་འཁོར་ནས་བསྡད་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པ་སྐབས་རེ་དྲན་ཡོང་གི་འདུག ང་ཚོར་རེ་བ་ཏན་ཏན་འདུག

ཚང་མས་ཧུར་བསྐྱེད་བྱེད་རོགས། འདིར་གཞོན་སྐྱེས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་སྨན་རྩིས་ཁང་ནས་ཁྱེད་རང་ཕན་ཐོགས་ཀྱི་མི་འདུག་ཅེས་ཕྱིར་སློག་བྱས་པ་ཡིན་ན་གནས་ཚུལ་ཁག་ཁག་རེད་མ་གཏོགས། དེ་མིན་སོ་སོ་བཏབ་ས་དེར་སྨིན་ཐུབ་པའི་བསམ་བློ་ངེས་པར་གཏོང་དགོས། ལས་བྱེད་ཚོའི་ནང་ཡིན་ནའང་འདྲ། མང་པོ་ཞིག་གིས་ཧ་ལམ་གཞུང་གི་ལྟོ་ཟས་ནས་བསྡད་པའི་རིང་ལ་ཉམས་མྱོང་གསོག་བྱེད་ཙམ་མ་གཏོགས། བྱ་ནང་བཞིན་གཤོག་སྒྲོ་སྐྱེས་ནས་འཕུར་ཐུབ་པའི་མཚམས་སུ་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ཏུ་འཕུར་འགྲོ་བ་དེ་རིགས་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་པོ་རེད།

འདི་སློབ་གྲྭ་ཞེས་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ས་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། མི་རིགས་ཤིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རིག་གཞུང་ཞིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སོ་སོས་སྦྱངས་པའི་ཤེས་ཡོན་དེས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དུ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། སོ་སོའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ལག་རྗེས་བཟང་པོ་ཞིག་བོད་སྤྱི་པའི་ཐོག་འཇོག་ཐུབ་པ་ཞིག་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས། ཤེས་སོང་ངམ། ཞབས་འདྲེན་ཞུས་ནས་ཕར་ལག་པ་འཕྱིས། ཚུར་ལག་པ་འཕྱིས་ཏེ་བསྡད་ན་འགྲིག་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་གཤིས་ཀ་ཞིག་ལ་སོ་སོ་དག་འབུད་ཐུབ་ན་དེ་གས་འགྲིག་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་བྱེད་པ་འདི་འགྲིག་གི་མི་འདུག གཅིག་བྱས་ན་ཁྱེད་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་སྐབས་ཐོག་སོ་སོ་དག་འབུད་བྱས་ན་འགྲིག་གི་ཡོད་ཀྱི་རེད་ཀྱང༌། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་ངོས་ནས་མི་གཅིག་དག་འབུད་བྱས་པས་འཐུས་ཐབས་མེད། བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་འཐུས་ཤོར་བྱུང་བའི་འགག་རྩའི་གནས་སྐབས་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་ཐུག་པའི་སྐབས་ང་དཀར་པོ་བཟོ་ཐུབ་ཙམ་གྱིས་འགྲིག་གི་མེད།

དེ་བཞིན་དུ་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་སོ་སོ་ལས་ཀ་གང་དུ་ཡིན་རུང་རང་ངོས་ནས་གང་ཐུབ་པ་དེ་ཧུར་ཐག་འབད་ཐག་བྱེད་དགོས་པ་མ་གཏོགས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་དྲི་མ་མ་འགོས་ཙམ་དང༌། མིང་ཆད་ངན་པ་མ་ལྷག་ཙམ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། སྤྱི་པར་འཐུས་ཤོར་སོང་ཡང་ད་དུང་ཁྲེལ་དགོད་བགད་ནས་བསྡད་ན་ལྟས་ངན་རེད། འདི་འདྲ་བྱེད་རྒྱུ་མེད། ཤེས་སོང་ངམ། ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།’’14jམཆན། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རང་ལུགས་དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུའི་དགུང་སྐེག་སྔ་བསུར་ཕེབས་པར་བརྟེན། དེ་སྔ་བོད་དུ་དགུང་སྐེག་སྔ་ཕྱིའི་སྐབས་སུ་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་རྣམས་ནས་དགུང་སྐེག་ལ་བརྟེན་པའི་སྐུ་གེགས་ཀྱི་མཚན་མ་མཐའ་དག་རང་སར་ཞི་བའི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ལས་སྨོན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གནད་ཟབ་མོ་ཞིག་ཡོད་ངེས་ལ་བརྟེན། ད་ལམ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་བགྲེས་ཡོལ་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པས་དགུང་སྐེག་གྀ་མཚན་མ་ཅི་མཆིས་རང་སར་ཞི་ནས་བསྟན་འགྲོའི་མགོན་དཔུང་དམ་པར་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་བཞིན་བཀའ་བཞེས་སྤྱི་བོའི་རྒྱན་དུ་ཐོབ་སྟེ་ཚོགས་ཆུང་ཟུར་འཛུགས་ཀྱིས་ཞབས་རིམ་ཞུ་སྒོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་མཁན་སློབ་འདུས་མང་ནས་ཚེ་སྦྱིན་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོའི་སྒྲུབ་ཆོག་གི་སྒོ་ནས་བོད་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༡ སྔ་དྲོ་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན། ཆོག་གྲྭའི་དབུ་བཞུགས་རྣམ་གྲྭ་མཁན་ཟུར་ལྡན་མ་བློ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཇལ་དར་རྐྱང་ཕུལ་ཐོག་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་གྱི་གསུང་ཆོག་དབུ་ཚུགས་ཏེ་ཆོ་གའི་གཞུང་ལྟར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སོགས་འབུལ་དངོས་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར་ཞིང༌།

ནང་གི་ཞབས་རིམ་ཁུར་འཁྲིའི་ཞུ་སྒོར་རྒྱལ་བའི་དགོངས་གཞི་ཇི་བཞིན་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་དམ་བཅའི་ཞུ་ཚིག་འབུལ་ལམ་ཞུས་པ་སོགས་གང་ལ་སྙིང་ནས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་རེ་ལྟོས་འཆའ་བའི་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་རྩ་དང༌། འཛམ་གླིང་ས་ཆེན་པོའི་འཕྲལ་ཡུན་བདེ་རྩ་ལ་དགོངས་ཏེ་སྐུ་ཚེ་ཚེ་མཐའ་ཡས་པའི་ངོ་བོར་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་ཕུར་ཚུགས་སུ་བཏབ་པ་བཞིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་དམིགས་བསལ་དགྱེས་མཉེས་སྒོ་ནས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་དོན།

ད་རེས་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ་ཐུན་མོང་ཐོག་ནས་བརྟན་བཞུགས་ཕུལ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་མིའི་བཙན་དབང་འོག་ད་ལྟ་སྡུག་བསྔལ་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པའི་མི་མང་ཁོངས་ནས་གསར་དུ་འབྱོར་བ་གང་འཚམས་ཐུན་མོང་གི་བརྟན་བཞུགས་བཅས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ཐོག་ལྷག་བསམ་དག་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་བརྟན་བཞུགས་ཕུལ་བར་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ཅེས་པ་འདི་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུང་པའི་དོན་དང༌། སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་རང་དབང༌། སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་བཅས་ཀྱི་དོན་ཡིན་དུས་བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱིས་བོད་སྤྱི་དོན་ཐོག་སེམས་ཁུར་བླངས་ཏེ་དཀའ་ལས་རྒྱག་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལྟར་ཚང་མས་ད་ཕན་ཧུར་ཐག་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་རེད། ད་དུང་ཡང་ཚང་མར་མུ་མཐུད་ཧུར་ཐག་བྱེད་རོགས་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ང་རང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཁོངས་ནས་རྒས་ཡོལ་དུ་ཕྱིན་པ་མང་པོ་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོ་རྒན་པ་ཚོས་ང་རང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་ཏེ་ཐོག་མར་ཧ་ལམ་རྒྱུས་ཡོད་པ་ས་དང་གནམ་མ་གཏོགས་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་འོག་སོ་སོའི་ངོས་ནས་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་པའི་ལག་རྗེས་ལ་གྲུབ་འབྲས་མི་དམན་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། དེ་བཞིན་ད་ལྟ་ལས་ཁུངས་ནང་ཡོད་པའི་སྤྱི་དོན་ཐོག་དཀའ་ལས་རྒྱག་བཞིན་པའི་ལས་བྱེད་ཚོར་ཆ་མཚོན་ནའང་ཚང་མས་སྒོ་གསུམ་ནུས་པ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་སྤྱི་དོན་ཐོག་ཧུར་བསྐྱེད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དུས་ཚོད་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་སྡོད་པར་འགྲོ་བ་ཇི་བཞིན་མི་ཐོག་ཀྱང་བརྗེ་འགྲོ་གི་ཡོད།

ཡིན་ན་ཡང་མི་ཐོག་གོང་མ་གོང་མ་ཚོས་འགོ་བཙུགས་པའི་ལས་ཀ་དེའི་མཇུག་མི་ཐོག་རྗེས་མ་ཚོས་མཐུད་ནས་ཡོང་དུས་སྤྱི་པའི་ལས་ཀ་མུ་མཐུད་གནས་པ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཡང་མུ་མཐུད་གནས་པ་འདི་བྱུང་ཡོད། དེ་ནི་མི་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་བྱས་རྗེས་བཞག་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ང་རང་ཚོ་འདིར་དངོས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་དང༌། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་པའི་ད་ལྟ་དྲན་པའི་ཡུལ་ཙམ་དུ་གྱུར་པའི་ལས་བྱེད་འདས་པོ་ཚོ་བཅས་ཚང་མ་ཐུན་མོང་གིས་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་དང༌། དགེ་བའི་ལས་བསགས་པའི་འབྲས་བུ་ད་ལྟ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་དེས་མ་འོངས་པར་རིམ་པས་གྲུབ་འབྲས་རླབས་ཆེན་ཞིག་ཐོབ་ངེས་ཡིན་དུས། ཚང་མས་ད་དུང་ཧུར་ཐག་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

ང་རང་མི་གཅིག་ལག་གཅིག་ཡིན་ནའང་སོ་སོའི་ལས་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཆགས་པ་ལྟར། ད་ཕན་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་ཡིན། ད་དུང་ཡང་ཐོད་པ་ས་ལ་མ་ཟག་གི་བར་དུ་ཧུར་ཐག་ལོས་བྱེད། ཚང་མ་བློ་བདེ་པོ་གྱིས། གལ་ཆེ་ཤོས་ང་ཚོའི་སྤྱི་དོན་རང་རེ་ཐུན་མོང་གིས་བསྒྲུབ་དགོས་པ་མ་གཏོགས་མི་རེ་ཟུང་གིས་ནུས་པ་ཐོན་ཐུབ་པ་ཞིག་མེད་དུས། ཚང་མས་ད་ཕན་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་ནང་བཞིན་ད་དུང་ཡང་ཧུར་བསྐྱེད་བྱེད་དགོས། ཧུར་བསྐྱེད་ཅེས་པ་འདི་ཉི་མ་གཅིག་གཉིས་རིང་ལ་ཧུར་བསྐྱེད་བྱས་ཏེ་དེ་ནས་ལྷོད་ལྷོད་དུ་བསྡད་ན་མི་འགྲིགས་པར། ཉི་མ་གནམ་ལ་གང་འཆར་བསམ་བློའི་ནང་ནས་ཁུར་བླངས་ཏེ་ལས་ཀ་སྙུགས་བསྲིང་ནས་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

དེ་བཞིན་ལས་བྱེད་མི་རེ་ངོ་རེའི་ཤེས་ཡོན་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཤེས་ཡོན་མེད་མཁན་མང་པོ་ཞིག་བསགས་ཀྱང་དེང་སང་ལས་ཀའི་བྱེད་སྟངས་ཚད་མཐོན་པོར་སླེབས་སྐབས་ཤེས་ཡོན་གྱི་ནུས་པ་མ་འདང་ན་ལྷག་བསམ་གཅིག་པུས་མི་འགྲིགས་པའི་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཡོད།

དེར་བརྟེན་ལས་བྱེད་ནང་ཞུགས་མཁན་ཚོ་ཐོག་མ་ནས་སྤུས་དག་པོ་དང་གནས་ཚད་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལྷག་བསམ་གྱིས་རྒྱབ་ཕྱོགས་པ་ཞིག་དགོས་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཤེས་ཡོན་དང་ལྷག་བསམ་གཉིས་ལྡན་གྱི་ལས་བྱེད་སྤུས་ཀ་དག་པོ་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། སྤུས་ཀ་དག་པོ་ཡོད་ཀྱང་མི་སོ་སོའི་ངོས་ནས་ལས་ཀར་དམ་ལྷོད་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཤོར་བ་ཡིན་ན། སོ་སོ་མི་གཅིག་གི་ལྟོ་གོས་ཀྱང་ཁུངས་འཁྱོལ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཡིན། བོད་སྤྱི་དོན་གྱི་རང་དབང་བསྒྲུབ་རྒྱུར་ཆ་བཞག་ན་ཡང་སྙུགས་བསྲིང་ནས་བདེན་པའི་མཐའ་བསྐྱལ་ཏེ་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་རྒྱལ་ཁ་ལེན་པར་ཚང་མས་ལས་ཀའི་ཐོག་རྒྱབ་མདུན་ངོ་ལྐོག་མེད་པ་ཞིག་སྙུགས་བསྲིངས་ནས་བྱེད་དགོས་པ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

ཁྱེད་རང་ཚོས་ང་ལ་ཡར་བརྟན་བཞུགས་ཕུལ་བ་རེད། ངས་ཀྱང་ཁྱེད་རང་ཚོར་མར་ཡང་ཧུར་ཐག་བྱེད་རོགས་ཞེས་བརྟན་བཞུགས་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན། གང་ལྟར་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་སོ་སོ་གསོན་པའི་རིང་ལ་ཧུར་ཐག་བྱས་ཚེ་ཤི་བའི་ཉིན་མོ་བསམ་བློ་གཏོང་དུས་འགྱོད་པ་ཡོང་གི་མ་རེད། ངས་ངོ་ལྐོག་རྒྱབ་མདུན་མེད་པ་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་ཡིན།

ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་བསླུ་བ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་བདེ་ནས་བདེ་བའི་ལམ་ལ་སླེབས་རྒྱུ་རེད་བསམ་པ་སོ་སོ་གདོང་དང་སྤོབས་པ་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་མི་ཚེ་བསྐྱལ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད། གསོན་པའི་རིང་ངོ་ལྐོག་རྒྱབ་མདུན་གྱི་ལམ་ལ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། ཤི་ཁར་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་སྲང་ལ་འཇལ་དུས་མི་གཞན་གྱིས་ཤེས་མེད་ན་ཡང༌། ངས་ལས་འབྲས་དང་མི་མཐུན་པའི་བྱ་བ་འདི་དང་འདི་བྱས་པ་ཡིན་སྙམ་ནས་རང་བློ་རང་ལ་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ཡིན་དུས། སོ་སོ་འགྱོད་པ་སྐྱེས་ཀྱང་ཕྱིས་དྲགས་པ་ཡིན།

ལྷག་པར། དེང་སང་གི་རང་རེའི་གནས་སྟངས་ལ་དཔེར་མཚོན་ནས་བཤད་ན། རི་ལ་འཛེགས་མཁན་ལ་རྩེར་སླེབས་ལ་ཉེ་བ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད། འདི་འདྲའི་དུས་སུ་ངལ་བས་དུབ་ཀྱང་རིག་པ་བསྒྲིམས་ནས་གོ་ཤེས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་རང་བཞིན་གཤིས་ལུགས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། བོད་སྤྱི་དོན་ལ་མཚོན་ན་ཡང༌། གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་ཉི་མ་འཆར་ཉེའི་སྐབས་སུ་སླེབས་ཡོད་པས་ཚང་མས་ལྷག་པར་རིག་པ་བསྒྲིམ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞེས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྗེས་མཆོག་གསུམ་ཤིས་བརྗོད་དང༌། བདེན་གསོལ་སྨོན་ལམ་གསུངས། ཀ་ཁྲི་སྒྲོགས་ཏེ་བརྟན་བཞུགས་མཛད་སྒོ་སྐལ་བཟང་ངང་གྲོལ།

ཉིན་རྒྱབ་ཆུ་ཚོད་ ༡ ཐོག་ཕྱོགས་མཐའ་དང༌། ལ་དྭགས། ཕྱི་རྒྱལ་བ་བཅས་མི་གྲངས་ ༧༠༠ ཙམ་ལ་མཇལ་མང་སྩལ་རྗེས་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་བ་དང་ཐོན་མཇལ་ཞུ་མི་མི་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་ནང་བར་སྐབས་རྒྱ་མིའི་བཙན་དབང་འོག་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཞུམ་པ་མེད་པར་བསྡད་མཁན་མི་མང་གི་ཁྲོད་ནས་ཡོང་བ་རེད། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་རང་དབང་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་བ་བྱས་ནས་བསྡད་པའི་གནས་སྟངས་འོག་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོར་འཚམས་འདྲི་དང་དགའ་བསུ་ཡོད།

དེང་སང་ང་རང་ཚོ་བོད་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀར་བོད་མི་ཚོས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་མྱོང་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན། བོད་ལུང་པའི་ནང་རང་དབང་བྲལ་བས་མ་ཚད། རྒྱ་མིའི་གདུག་རྩུབ་དང་གཏོར་བཤིག མདོར་ན། བོད་པའི་ལུས་སྲོག་ལ་རྒྱ་མིས་ལག་རྩེད་བྱེད་པའི་དཀའ་ངལ་ནང་ལ་བསྡད་ཡོད། ང་ཚོ་འདིར་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོ་ཡང་རང་ཡུལ་བྲལ། ས་ཆུ་མ་འཕྲོད་པ་སོགས་རང་བཞིན་གྱི་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད། དོན་སྙིང་ང་རང་ཚོའི་མི་ཐོག་འདི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་མི་ཐོག་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད།

ཡིན་ནའང༌། ང་ཚོས་གདོང་ལེན་བྱེད་པ་འདི་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་དོན་དག་མ་གཏོགས། རང་བཞིན་འབྱུང་བའི་གནོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་མ་རེད། རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱིས་བོད་དབང་སྒྱུར་མ་ཐག་བདག་བཟུང་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་འདིའི་འོག་ནས་ང་ཚོས་དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདི་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་དང༌། ང་ཚོར་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན།

དེང་སང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་བོད་པའི་ཐོག་རྒྱ་མིས་མ་འོས། མ་འཚམས་པ། མ་དྲང་བ། འགྲོ་བ་མིའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་འཕྲོག་པའི་བཙན་དབང་བྱེད་སྟངས་ངོ་ཆ་གསལ་པོ་འཕྲོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་འདྲའི་རྐྱེན་གྱིས་ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་ཐོག་ལ་ཤ་ཚ་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཇེ་མང་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད། ད་ལྟ་ཕན་ཆད་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་གི་དོན་ལ་དཀའ་ལས་བརྒྱབ། ལྷག་བསམ་བཅངས་པའི་འབྲས་བུ་བཟང་པོ་ཞིག་ལོ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ནང་ལ་སྨིན་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ཚང་མས་སྔར་བཞིན་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་ནས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།

ཞུམ་པ་མེད་པའི་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་འདིར་གཞོན་སྐྱེས་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་ཐོག་ལ་ཤུགས་རྒྱག་དགོས། ཉི་མ་གང་འཁྱོལ་དུ་སྡོད་པ་དང༌། ཆང་ཚོད་མེད་བཏུང༌། ཤོ་སྦག་བརྒྱབ། ཐ་མག་འཐེན། དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་མི་ཚེ་སྟོང་ཟད་ཆུད་ཟོས་བཏང་ན་གཏན་ནས་མི་འགྲིགས་པས། འདི་ཚོའི་གྲས་ལ་ངེས་པར་དུ་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས། བྱ་སྤྱོད་དེ་ཚོ་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་པ་དང༌། སྐྱོན་ཡིན་པ་ཤེས་པ་བྱས་ནས་གཞོན་པ་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས།

རྒྱ་མིའི་ལས་ཁུངས་ཡས་མས་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་བོད་པ་ཚོས་ཀྱང་སོ་སོའི་ལས་རིགས་གང་དང་གང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་དེ་དང་དེའི་ཉམས་མྱོང་བསགས། གནད་འགག་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ་མ་འོངས་པར་ལས་འགན་ཆ་ཚང་བོད་མིས་འཁྱེར་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས།

དེ་ནས་ང་རང་ཚོའི་ཡུལ་ལུང་ཕན་ཚུན་དང༌། དེ་བཞིན་ཆོས་རྒྱུད་ཕན་ཚུན་དབར་རྩོད་གླེང་དང༌། འཐེན་འཁྱེར་རིགས་ནམ་ཡང་བྱེད་མི་རུང༌། ཚང་མས་མཐུན་པོ་བྱེད་དགོས། ང་རང་ཚོའི་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་སྔར་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་སྐབས་ནས་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་ཡིན། ཚང་མས་བོད་ཡིག་གཅིག་གྱུར་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད། ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་སྐབས་ནས་གཏན་འབེབས་ཡོད་པའི་ཁྲིམས་སྲོལ་འདི་དག་བོད་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་གྱུར་ཡིན། དེ་ལྟ་བུའི་གཞི་རྩའི་གནས་ཚང་མ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པ་འདི་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་བྱཻད་དགོས།

མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་ལ་རྩྭ་ཟ་ཆུ་ཁའི་དོན་དག་ལ་ནང་ཁུལ་འཁྲུག་པ་བརྒྱབ། འགའ་ཤས་ལ་མི་གསོད་རེས་ཀྱང་བྱུང་བ་ནི། ཧ་ཅང་གི་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད། དེང་སང་བོད་ཡུལ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་མིའི་ལག་པར་ཚུད་པའི་དཀའ་ངལ་འདི་འདྲའི་འོག་ལ་ང་རང་ཚོ་ནང་ཁུལ་དོན་རྩ་ཆུང་ཙག་ལ་བསྙད་དེ་མི་གསོད་རེས་གཏོང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚ་པོ་རེད། དཔེ་མི་སྲིད་པའི་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད། དེ་འདྲ་ནམ་ཡང་བྱེད་མི་རུང༌། དེ་བཞིན་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་ལ་བོད་མིས་བྱ་རི་དྭགས་གསོད་པ་འདི་རིགས་ཧ་ཅང་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད། དེ་འདྲ་བྱེད་རྒྱུ་མི་འདུག འཛམ་གླིང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ནས་བོད་ལུང་པའི་ནང་རྒྱ་མིས་ཁོར་ཡུག་གནས་སྟངས་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་མ་བྱས་པར་སྔར་ཡོད་བྱ་རི་དྭགས་མང་པོ་ཞིག་ཉུང་དུ་ཕྱིན། རི་དྭགས་ཁ་ཤས་ཧ་ལམ་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པ་བཟོས་འདུག་ཅེས་རྒྱ་མིར་སྐྱོན་འཛུགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ང་ཚོས་རྒྱ་མིར་སྐྱོན་འཛུགས་བྱེད་པའི་ལས་ཀ་དེ་བོད་པ་རང་གིས་བྱས་པ་ཡིན་ན་ངོ་ཚ་པོ་དང༌། ཞབས་འདྲེན་རེད། ཁྱི་ར་རྒྱག་མཁན་དེ་ཚོའི་གྲས་ལ་སློབ་གསོ་གཏོང་དགོས། རྒྱ་མིའི་ཞི་དྲག་ལས་ཁུངས་ཡས་མས་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་བོད་རིགས་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་ལྟོ་ཕོགས་རྒྱ་མིའི་ལག་ནས་ཟ་གི་ཡོད་ཀྱང༌། སོ་སོའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལྟ་བ་སྙིང་ལ་བཅངས་པའི་ལྷག་བསམ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད།

མ་འོངས་པར་བོད་རང་དབང་སོན་པའི་མཚམས་ལ་རྒྱ་མིའི་ལས་ཁུངས་ནང་ལ་ཉམས་མྱོང་བསགས་པའི་བོད་རིགས་ཚོས་མུ་མཐུད་ནས་ལས་འགན་འཁྱེར་དགོས། ཚང་མས་སྔར་བཞིན་མི་རིགས་ལྟ་བ་དང༌། ལ་རྒྱ་ཞེན་ཁོག་མ་བོར་བའི་ཐོག་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ལ་འཕོ་འགྱུར་གང་འདྲ་གང་འདྲ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་དུས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཡིན་པ་དེ་ཚོར་དོ་སྣང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས།

བོད་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ནས་ཀྱང་སོ་སོའི་ལྟོ་གོས་གཅིག་པུར་མགོ་འཁོར་ནས་མ་བསྡད་པར་འཛམ་བུ་གླིང་སྤྱི་བྱེ་བྲག་གི་གནས་ཚུལ་ལ་དོ་སྣང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། ང་རང་ཚོ་བོད་པས་གནས་ཚུལ་མཐོང་རྒྱ་ཐོས་རྒྱ་དེ་ཙམ་མེད་པར་བསྡད་ན་རྒྱ་མིས་གོ་སྐབས་ཟིན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ང་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་རང་དབང་རྩོད་ལེན་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་ཡང་རྣམ་དཔྱོད་དགོས་པ་རེད། རང་དབང་རྩོད་ལེན་བྱེད་སྟངས་ཤེས་དགོས། རྒྱ་མིས་སྡུག་པོ་བཏང་བ་དེ་ཤེས། དེ་མེད་པ་བཟོ་སྟངས་མ་ཤེས་པར་བསྡད་ན་མི་འགྲིགས། ང་ཚོས་རྒྱ་མིའི་སྲིད་བྱུས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་མི་རིགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་མེད། རྒྱ་ནག་ང་ཚོའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རེད། སྔ་དུས་འབྲེལ་བ་བཟང་ངན་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡོད།

འབྲེལ་བ་བཟང་ངན་ལ་མ་ལྟོས་པར་མ་འོངས་པར་ཡང་རྒྱ་དང་བོད་ཁྱིམ་མཚེས་བྱས་ནས་སྡོད་དགོས་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་ང་ཚོ་བོད་དོན་འདིར་འཛམ་བུ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པ་བཞིན། རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ནང་ནས་རིམ་པས་རིམ་པས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཇེ་མང་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བའི་རེ་བ་ཡོད། རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ནང་ལ་ང་ཚོ་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་ཐུབ་པ་བཟོ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་ནང་མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་བྱེད་མཁན་རྒྱ་མིའི་སློབ་ཕྲུག་ཁག་དང༌། དགེ་རྒན། ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོར་ང་ཚོས་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

དེ་འདྲའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་མིའི་ནང་ནས་བོད་པའི་བདེན་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད། དཔེར་ན། ཉེ་ཆར་ཟླ་ ༣ ནང་རྒྱ་ནག་ཧྲང་ཧེ་ནས་རྒྱ་མི་ལྔ་བཅུ་ང་གྲངས་ཤིག་གིས་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐེ་བས་དོན་ཚན་བཅུ་དགུ་འཁོད་པའི་སྙན་ཞུ་ཞིག་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ཕུལ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟར་རྒྱ་ནག་རང་གི་ནང་ནས་ཀྱང་མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་བྱེད་མཁན་ཚོས་བོད་པའི་བདེན་དོན་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

གནས་ཚུལ་དེ་ཚོ་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས། ཁྱེད་རང་ཚོ་གྲྭ་སར་འགྲོ་མཁན་དང༌། སྦིར་གསོག་སྒར་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་ཚང་མས་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། སྙོམ་ཆུང་དང༌། ཡ་རབས་བྱེད་དགོས། བོད་ནས་ཡོང་མཁན་སྤྱི་བྱིངས་ལྷག་བསམ་དང༌། སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོ། བསྔགས་བརྗོད་འོས་པ་ཡིན་ན་ཡང༌། རེ་ཟུང་རེ་ཟུང་གིས་རྒྱག་རེས་བརྒྱབ་ནས་ཞབས་འདྲེན་ཞུས་བྱུང༌། དེ་འདྲ་ནམ་ཡང་བྱེད་མི་རུང༌།15jམཆན། ཞེས་སྩལ།

༢༽ཨ་ཐར་ནོར་བུ་ཅན་ཁག་གཅིག་གི་བྱེད་བབ་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ།

དེ་ཡང་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢ ཉིན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་དང་བཀའ་ཤག་ཐུན་མོང་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་གནས་འཁོད་མདོ་སྟོད་མི་དམངས་རྣམས་ལ་ཡོངས་ཁྱབ་གལ་ཆེའི་གནས་རྒྱ་ཞིག་ཆེད་བསྲིངས་གནང་དོན་ལྟར། མདོ་སྟོད་ཆུ་སྒང་དབུས་རྒྱུན་ལས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ལི་ཐང་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་དང༌། ཚོགས་གཞོན་བྱ་རྒོད་དོན་ཡོད། བྲའུ་དཔོན་རིན་ཆེན་ཚེ་རིང་བཅས་ཆུ་སྒང་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ཉེར་དགུ་པའི་གྲོས་ཆོད་ཡིག་ཆ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འབུལ་ལམ་ཞུ་བར་བཅར་ཞིང༌། མཇལ་ཁའི་ཐོག་ཚོགས་ཆེན་གྱི་གྲོས་ཆོད་ཡིག་ཆ་ཕུལ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་དེ་མིན་ཡིག་ཆ་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཕུལ་བ་དེའི་ནང༌།

ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་བྷང་ལོར་ (Bangalore) དུ་ཐའེ་ཝན་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་གཙོ་ཅང་ཅུན་དབྱིངས་སོགས་མི་བཞི་དང༌། ཆུ་སྒང་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ལི་ཐང་ཨ་ཐར་ཅན་ནས་གོ་མིང་ཏང་སྲིད་གཞུང་དང༌། ཆུ་སྒང་ཚོགས་པའི་དབར་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་གསུམ་ཅན་ཞིག་བཞག་པའི་གནས་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་ཅིང༌། དོན་དེར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཐུགས་ཕམ་ཆེན་པོ་མཛད་པ་དང༌། ཉིན་དེ་རང་སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་ནས་ཡིག་ཆུང་དང་སྦྲགས་གོང་གསལ་ཡིག་ཆ་དེ་དག་བཀའ་ཤག་དང༌། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་གཉིས་བཅས་ལ་གནང་བ་དང༌། ཕྱི་ཉིན་བཀའ་ཤག་དང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་གཉིས་བཅས་ཕོ་བྲང་དུ་ཆེད་འབོད་བསྐྱངས་ཏེ་ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་སྐོར་བསམ་ཞིབ་གྲོས་བསྡུར་གྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་ནན་ཕེབས།

བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་གཉིས་བཅས་ནས་བཀའ་བསྡུར་གནང་བཞིན་པའི་སྐབས་ལ་གོང་གསལ་ཆུ་སྒང་གི་ཚོགས་གཙོ་རྒན་གཞོན་གསུམ་པོ་བཀའ་ཤག་ལ་བཅར་ཆོག་པ་ཞུས་ཤིང༌། བཀའ་ཤག་ནས་དེ་དོན་འགྲིགས་འཐུས་གསུངས་ཏེ་ཁོང་ཚོ་གསུམ་ལ་དོན་དག་ཇི་བཞིན་བཀའ་འདྲི་གནང་སྐབས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོ་ཐུན་མོང་ནས་ལན་གསལ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་ཀྱི་བཀའ་ཕེབས་བྱུང་བས་དེ་དོན་བཀའ་གསལ་ཞུ་བར་བཅར་བ་ལས་གཞན་སྙན་སེང་ཞུ་རྒྱུ་མེད་ཅེས་བཤད།

བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོ་ཐུན་མོང་ལྷན་རྒྱས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཆུ་སྒང་ཚོགས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་ཐའེ་ཝན་གོ་མིན་ཏང་གི་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཟེར་བའི་འགོ་གཙོ་དང་མཉམ་དུ་གྲོས་མཐུན་ཡིག་ཆ་བཞག་པ་འདི་ནི་བོད་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དང་རྩ་འགལ་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་རེད།

ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཐོག་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་གང་ཞིག་དང་མོས་མཐུན་གྲོས་ཆོད་འཇོག་རྒྱུའི་དབང་ཆ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། བོད་གཞུང༌། བོད་མི་བཅས་ལ་ཡོད་པ་ལས། ཚོགས་པ་སྐྱིད་སྡུག་གང་འདྲ་ཞིག་ལའང་དེ་ལྟའི་གྲོས་མཐུན་འཇོག་པའི་ཐོབ་ཐང་དང་དབང་ཆ་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་འདི་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་གནས་སྟངས་ཀྱི་རང་གཤིས་ཤིག་རེད།

ལར་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གལ་ཆེའི་གནད་དོན། རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་མང་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས། ཞེས་བཀའ་སློབ་རིམ་པ་ཕེབས་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྒྱབ་འགལ་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་རེད། ད་བར་བོད་གཞུང་གི་ཕྱོགས་ནས་ཆུ་སྒང་ཚོགས་པ་འདི་བཞིན་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་བྱས་རྗེས་ཡོད་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་གལ་ཆེའི་གྲས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་དང་གནང་མུས་སུ་ཡོད།

ཐའེ་ཝན་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཟེར་བ་དེ་ནི་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་སུ་འཇུག་རྒྱུའི་ངན་བྱུས་རྨང་གཞིར་བྱས་ཏེ་བཙུགས་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཡིན་པར་བརྟེན་བོད་གཞུང་དམངས་གཉིས་ནས་ད་བར་ངོས་ལེན་རྩ་བ་ནས་གནང་མེད་པར་མ་ཟད། འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔའི་རིང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སྒྲིག་འཛུགས་དེས་དོན་མེད་རྙོག་ཟིང་མུ་མཐུད་བཟོས་ཏེ་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་གནོད་སྐྱོན་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པར་བརྟེན། ༡༩༩༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༨ ཉིན་ཆེས་མཐོའི་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུས་བཞག་པའི་རྒྱས་བཅད་གཞིར་བཟུང་ཐའེ་ཝན་གཞུང་གི་ཆེས་མཐོའི་མི་སྣ་དང་མཉམ་དུ་ཐད་ཀར་འབྲེལ་གཏུགས་ཀྱིས་ཐའེ་ཝན་གཞུང་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དབར་འབྲེལ་ལམ་ཚད་ལྡན་ཡོང་ཐབས་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ནང་དོན་མེད་རྙོག་འཛིངས་རྣམས་སེལ་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་གནང་ཆེད་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཞིབ་གྲོས་གཏན་འབེབས་མཛད་པའི་གྲོས་ཆོད་རིམ་པའི་ནང༌། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཡོད་པའི་དོན་མེད་རྙོག་འཛིངས་རྣམས་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཐུགས་འདོད་ཁེངས་ངེས་ཀྱི་སེལ་ཐབས་ཤིག་མ་བྱུང་བར་འབྲེལ་ལམ་བཟོ་ཐལ་མི་འབྱུང་བ་དགོས་རྒྱུ་གསལ་བའི་དགོངས་དོན་བཞིན།

བར་སྐབས་སྐུ་ཚབ་སྔ་རྗེས་ཐའེ་ཝན་ལ་ཕེབས་སྐབས་བོད་ཐའེ་སྲིད་གཞུང་གཉིས་དབར་འབྲེལ་ལམ་བཟང་པོ་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་ནས་འབྲེལ་ལམ་བྱེད་མ་དགོས་པར་ཐད་ཀར་སྲིད་འཛིན་ནམ། སྲིད་བློན་གྱི་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་ནས་འབྲེལ་ལམ་ཡོང་ཐབས་དང༌། དེ་འབྲེལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དོན་མེད་རྙོག་གླེང་མི་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཚུལ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གིས་ལམ་ཕྱོགས་གསལ་པོ་ཞིག་བཟོས་ཡོད་ཀྱང༌། ཐེ་ཝན་གཞུང་གི་ངོས་ནས་འདོད་བློ་ཁེངས་པའི་ལན་གསལ་བྱེད་ལམ་བདེ་བ་ཞིག་མ་བྱུང་སྟབས།

སྔོན་མའི་ཐག་གཅོད་གཞིར་བཟུང་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དམངས་གཉིས་ཐད་ནས་ཐའེ་ཝན་གཞུང་དང་འབྲེལ་ལམ་གཏན་འཇགས་གནང་རྒྱུ་མིན་པའི་སྲིད་བྱུས་གསལ་པོ་ཡོད་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། ཆུ་སྒང་ཚོགས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་གོ་མིན་ཏང་གི་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་འགོ་གཙོ་དང་མཉམ་དུ་མོས་མཐུན་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་འདི་ནི། བོད་མིའི་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་ཡོངས་སུ་རྒྱབ་འགལ་བྱས་ཏེ་རང་འཚམས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཞིག་དང༌། ལྷག་པར་གྲོས་ཆོད་ཀྱི་དོན་ཚན་གསུམ་པོ་ནི་ཁྲིམས་མཐུན་རྩ་བ་ནས་མིན་ཞིང༌། དེས་བོད་སྤྱི་པའི་རྩ་དོན་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེ་བཟོས་ཡོད་པ་རེད།

༡༽གྲོས་ཆོད་ཀྱི་དོན་ཚན་དང་པོའི་ནང༌། རང་དབང་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་འོག་རྒྱ་ནག་གཅིག་སྒྲིལ་སྐབས་བོད་ཀྱི་རང་ལུགས་རང་སྐྱོང་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ངོས་ལེན་བྱ་རྒྱུ། ཞེས་གསལ་བ་འདི་ནི་གོ་མིན་ཏང་གཞུང་གི་རྩ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ ༢༢༠ ནང་རང་ལུགས་རང་སྐྱོང་རང་སྲུང་ཞེས་གསལ་བ་དེ་དང་གཅིག་པ་ཡིན་པས། དེ་ནི་བོད་གཞུང་དམངས་ནས་ད་བར་ངོས་ལེན་རྩ་བ་ནས་གནང་མེད། ལྷག་པར་མདོ་སྟོད་མི་མང་ཡོངས་ནས་ད་བར་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་བསམ་པས་རང་གི་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་དང་བཅས་པ་བློས་བཏང་ནས་བསྒྲུབ་བྱའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་བོད་རང་བཙན་སླར་གསོ་བྱ་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་དེ་དག་དང་ཡང་རྒྱབ་འགལ་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌།

༢༽གྲོས་ཆོད་ཀྱི་དོན་ཚན་གཉིས་པའི་ནང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལ་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུ་ཞེས་གསལ་བ་འདི་ཡང༌། གོང་དུ་བོད་རྒྱ་ཁོངས་སུ་ཁས་ལེན་བྱས་ཟིན་ཅིང༌། དེའི་འོག་གི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ནི། ད་བར་རྒྱ་དམར་ནག་གཉིས་ཀས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་ལ་འཁྱོག་བཤད་ཆེན་པོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཚན་གནས་སྐུ་དབང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པའི་འཆལ་གཏམ་ངོས་ལེན་བྱས་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་རེད།

༣༽གྲོས་ཆོད་ཀྱི་དོན་ཚན་གསུམ་པའི་ནང༌། རྒྱ་བོད་མི་རིགས་གཉིས་ཞི་བདེ་དང་མཐུན་འབྲེལ་རབ་གནས་ཡོང་ཆེད་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དང༌། དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཆེད་འབད་པ་མཉམ་བརྩོན་བྱ་རྒྱུ་ཞེས་གསལ་འདུག ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར།

ད་བར་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔའི་རིང་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ཤེས་རིག དཔལ་འབྱོར་སོགས་བོད་མི་རང་ངོས་ནས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང༌། ཉམས་པ་སོར་ཆུད་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་བཏང་དང་གཏོང་མུས་སུ་ཡོད་པ་འདི་དག་མ་འོངས་པར་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་དམར་ནག་གཉིས་ཀྱི་སྟངས་འཛིན་འོག་འཇུག་རྒྱུའི་བསྟན་སྲིད་ལ་ཕུགས་ཉེན་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བཟོས་པ་བཅས་གོང་གསལ་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་གསུམ་པོའི་སྐོར་གནས་ཚུལ་གཙང་མ་ཞིག་མ་བཟོས་ན་འགྲིག་ཐབས་མེད་པའི་གསལ་བཤད་ཞིབ་ཕྲ་གནང་བར།

ལི་ཐང་ཨ་ཐར་ཅན་ནས་སླར་ཡང་ཞུ་དོན། བོད་གཞུང་ནས་འབྲི་ཆུ་ཤར་ནུབ་དབྱེ་བའི་སྲིད་བྱུས་བཟུང་སྟེ་ང་ཚོ་ཟུར་དབྱེ་གནང་རྐྱེན་ང་ཚོ་སོ་སོའི་རྐང་པའི་ཐོག་སོ་སོ་ལངས་དགོས་པ་ཡིན་སྟབས་དེ་ལྟར་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་དང༌། ང་ཚོ་དང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་མགོ་ལུས་ཡ་བྲལ་དུ་འགྲོ་ཐབས་མེད། ྋགོང་ས་མཆོག་ང་ཚོའི་འདི་ཕྱིའི་སྐྱབས་གནས་ཡིན། བོད་གཞུང་དང༌། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་སྟངས་འགྲིག་གི་མི་འདུག་ཅེས་བསམ་ཚུལ་གསལ་བཤད་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་ཞུས་ཤིང༌། བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོ་ལྷན་རྒྱས་ནས་བཟོད་བསྲན་ངང་རིང་གི་སྒོ་ནས་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་དུ་གནས་རྒྱུ་འདི་བོད་གཞུང་གི་རྩ་བའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་སྲོག་རྩ་ཡིན།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཀའ་དེ་དོན་གནང་གི་ཡོད། དེ་མིན་གཞི་རྩ་གང་ཡང་མེད་པའི་སྐད་ཆ་དེ་ཚོ་ཁུངས་སྐྱེལ་གྱི་ཡིག་ཆ་བསྟན་རྒྱུ་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་དགོས་ཞེས་སོགས་དོན་ཚན་རེ་རེར་དངོས་ཡོད་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་གསལ་བཤད་ཞིབ་ཕྲ་གནང་ཡང༌། ལི་ཐང་ཨ་ཐར་ཅན་ནས་ནོར་འཁྲུལ་ངོས་ལེན་མ་ཞུས་སྟབས།

བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོ་ཐུན་མོང་ལྷན་རྒྱས་ཐོག་ནས་རྒྱལ་གཅེས་མདོ་སྟོད་མི་མང་ཡོངས་ལ་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བཤད་དང་སྦྲགས་མཐའ་དོན་དོན་ཚན་གཉིས་འཁོད་པའི་དྲི་ཤོག་ཐོག་མི་མང་སོ་སོས་ལན་འདེབས་ཞུ་དགོས་རྒྱུ་གཏན་ལ་འཁེལ་བ་སྟེ། དང་པོ། ལི་ཐང་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་དང༌། བྲའུ་དཔོན་རིན་ཆེན་ཚེ་རིང་གཉིས་ལ་མདོ་སྟོད་མི་མང་གིས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་མིང་ཐོག་མ་འོངས་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་གལ་ཆེའི་ཐོག་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་མཉམ་དུ་གྲོས་མཐུན་བཞག་ཆོག་པའི་དབང་ཚད་སྤྲད་ཡོད་དམ་མེད།

གཉིས་པ། ༡༩༩༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་གོང་མིན་ཏང་སྲིད་གཞུང་དང་མཉམ་དུ་གྲོས་མཐུན་བཞག་པ་དེར་ངོས་ལེན་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་བཀའ་ཤག་གི་གསལ་བཤད་ཡིག་ཆ་ཤོག་ལྷེ་ལྔ་ཅན་དང༌། ཨ་ཐར་ཅན་ནས་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་མཉམ་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་གྱི་ངོ་བཤུས་ཤོག་ལྷེ། གསལ་བཤད་གནང་བའི་སྒྲ་འཛིན་འཁོར་ཐག་བཅས་བོད་མི་འདུས་སྡོད་ས་གནས་ཁག་ཏུ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་དྲུང་ཆེ་རྣམ་པ་བཅས་མི་ངོ་ཆེད་གཏོང་གིས་ཡོངས་ཁྱབ་འགྲེམས་སྤེལ་དང་གསལ་བཤད་གནང༌།

དེ་ལྟར་བཀའ་སྤྱི་ལྷན་རྒྱས་ནས་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་མ་ཐག་བོད་མི་འདུས་སྡོད་ས་ཁུལ་ཡོངས་ནས་དོ་སྣང་ཆེན་པོས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་པོར་མཚོན་པའི་རྒོལ་ཡིག་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་སྤེལ་ཞིང༌། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཨ་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་དོན་ཁག་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་ལྡི་ལིར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཁག་གཅིག་བཞུགས་གནས་མགྲོན་ཁང་དུ་མཇལ་ཁ་བཅར་བར་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘རྩ་བ་ང་ཚོའི་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ལ་ཉེ་བ་ཞིག་དང༌། བོད་གཞིས་བྱེས་ཡོངས་ཀྱིས་རྩ་བའི་བོད་དོན་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་ཡོད་པ་འདིའི་སྒང་ལ་ཚང་མས་ཤུགས་བསྒྲིམ་སྟེ་ནུས་པ་འདོན་རྒྱུ་མེད་ན་མ་གཏོགས་ཡོད་ཚད་འདོན་རྒྱུའི་སྐབས་འདིར། ད་ལྟ་བར་སྐབས་གནས་ཚུལ་གསར་པ་ཞིག་ཐོནན་པ་དེས་ང་ཚོ་ནང་ཁུལ་ལ་དཀའ་ངལ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། ཆོས་ཟབ་སར་བདུད་ཟབ་བརྗོད་པ་ལྟར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་གྲབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག

ངས་སྔོན་མ་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་འབྲི་སྐབས། རིང་ནས་སྙིང་དུ་བརྣག་པའི་འདོད་པའི་དོན།། ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།། ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་དགའ་སྟོན་ལ།། སྤྱོད་པའི་སྐལ་བཟང་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་སྩོལ།། ཞེས་དུས་དེ་ནས་བྲིས་ཡོད་པ་ལྟར་རྡོ་དོན་ཡང་སྙིང་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་པའི་ཉིན་མོ་དེ་ནས་བཟུང་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཐོག་ནས་ང་རང་ཚོ་སྐྱིད་སྡུག་ལེགས་ཉེས་གང་ཞིག་བྱུང་ཡང་ཆོལ་ཁ་གསུམ་པོ་འདི་སྐྱིད་མཉམ་སྡུག་མཉམ་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་འདི་ང་ཚོས་རྩ་དོན་ལ་བཟུང་ཡོད།

ང་ཚོ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་གལ་ཆེན་པོའི་ཆོལ་ཁ་འདི་མི་ཉུང་ཤས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ཆོལ་ཁའི་བར་མི་མཐུན་པ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་ཡོང་དུས། འདི་གནས་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་པོ་ཞིག་དང༌། གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་གཅིག་པུ་མ་རེད། འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་ལྷག་ཙམ་རིང་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་རེ་ཟུང་རེ་ཟུང་གི་བྱེད་སྟངས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་གང་ལྟར་སྤྱི་པའི་ལས་ཀའི་ཐོག་ཁུར་མཉམ་ལེན་གྱི་ནུས་པ་འདོན་རྒྱུ་མེད་པ་དང༌། དོན་རྩ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གི་འོག་ནས་མདའ་དཀྲུག་ཕུ་དཀྲུག་བྱེད་རྒྱུའི་ཐོག་ཆེད་དུ་མངགས་པ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག

དངོས་གནས་བོད་ནང་ཆ་བཞག་ན། ད་ལྟ་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་མང་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ཀྱིས་རྒྱ་མིར་གདོང་ལེན་བྱས་ཏེ་ལྷག་བསམ་རི་བཙུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།

འདིར་མི་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས་མདོ་སྟོད་ཡོངས་ཀྱི་མིང་འཁྱེར་ནས་ཕར་ཕྱོགས་དཀའ་ལས་རྒྱ་མཁན་དེ་དག་གི་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་གྱི་བྱས་རྗེས་རྣམས་ནག་གསུབ་གཏོང་བ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོང་བ་འདི་ཡག་པོ་རྩ་བ་ནས་མི་འདུག ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ཛ་དྲག་གི་གོ་སྐབས་ཤིག་སླེབས་ཡོང་གི་ཡོད་དུས། ཕྱིན་ཆད་གནས་ཚུལ་གང་བྱུང་མང་བྱུང་མི་ཡོང་བའི་བརྟན་པོ་ཞིག་ཡོང་ཆེད། ད་རེས་གཙང་མ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོང་བ་འདུག་ཅེས་བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་གཉིས་བཅས་མཉམ་དུ་ཡོད་སར་བརྗོད་རྒྱུ་བྱུང༌།

དེའི་མཇུག་ཏུ་མདོ་སྟོད་མི་མང་ཚོར་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་པ་རྣམས་བསྡུ་རྒྱུའི་ཡིག་ཆ་བཀྲམས་པ་རེད། ད་ལྟ་ས་ཁུལ་མང་ཆེ་བ་ཚང་མ་གནས་ཚུལ་འདིའི་ཐོག་བསམ་ཚུལ་གཅིག་གྱུར་ཞིག་ཡོང་དགོས་ཀྱི་ཡང་རེད་ལ། ཡག་ཐག་ཆོད་ཡོད་པའི་བཟོ་འདུག ཡང་ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་ལ་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་མ་རྟོགས་པ་དེ་འདྲ་ཡང་ཡོང་སྲིད། ཡང་སྤམ་འདོད་དང་འབྲེལ་བ་དེ་འདྲ་ཡང་ཡོང་སྲིད། ད་ལྟ་དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད། རྡོ་དོན་ག་རེ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞེ་ན། ང་ཚོ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གཅིག་སྒྲིལ་ཞེས་པ་འདི་ང་ཚོའི་སྲོག་རྩ་ཆགས་ཡོད།

རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་ཡིན་ན་ཡང་དེ་སྔ་ང་ཚོ་དང་ཏིང་ཞའོ་ཕིང་ཐོག་མར་ཐུག་སྐབས་ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གིས་རང་བཙན་གྱི་སྐད་ཆ་མ་ཤོད། དེ་མིན་ག་རེའི་སྐོར་ལ་ཡང་གོ་བསྡུར་བྱས་ཆོག་གི་རེད་ཅེས་ ༡༩༧༩ ལོར་བཤད་ཡོད། དེ་ནས་དུས་ད་ལྟ་བར་ངས་བོད་རྒྱ་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་བསྟན་ཕྱོགས་དང༌། གྲོས་འཆར་བཏོན་པ་རྣམས་ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གི་བརྗོད་པ་འདི་གཞི་ལ་བཞག་ནས་དེའི་རྒྱ་ལས་མ་འདས་པའི་ཐོག་ནས་ངས་ད་ལྟའི་བསམ་ཚུལ་འདི་བཤད་ཀྱི་ཡོད།

ངས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཆིག་སྒྲིལ་ཞེས་པ་འདི་སི་ཏྲ་སི་སྦག་གི་གསུང་བཤད་དེ་ཚོ་ཚང་མའི་ནང་རྟག་པར་བཤད་པར་བརྟེན་བར་ལམ་ནས་རྒྱ་མིས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཆིག་སྒྲིལ་ཞེས་པ་འདི་རྩ་བ་ནས་ཡོང་གི་མ་རེད་ཅེས་དེའི་ཐད་ཧ་ཅང་ནན་པོ་བཤད་ཀྱི་འདུག རྒྱ་མིས་ཀྱང་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་དང༌། གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཞིག་མཐོང་གི་ཡོད་ལ། ང་ཚོའི་རྩ་དོན་ཡང་འདི་ཆགས་ཡོད།

ངས་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གཅིག་སྒྲིལ་ཞེས་བརྗོད་པ་འདི་སྲིད་དོན་གྱི་རང་དབང་གཅིག་པུའི་སྐད་ཆ་མ་ཡིན་པར། ང་རང་ཚོ་བོད་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་འདི་འདྲ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གི་རང་སྐྱོང་ངམ། གང་ལྟར་ཕྱི་སྲིད་དང་རྒྱལ་སྲུང་མ་གཏོགས་པའི་ལས་དོན་ཚང་མ་བོད་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགན་གཙང་མ་འཁྱེར་ཏེ་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུ་ང་ཚོའི་ཆོལ་གསུམ་ཆིག་སྒྲིལ་ཐོག་ནས་ལས་འགན་གཙོ་བོ་ཆགས་ཡོད།

འདི་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་གི་འདུག བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ང་ཚོ་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་ལ་ཕན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་ཁུལ་གྱི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཡོངས་རྫོགས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དང་གཅིག་གྱུར་ཆགས་ཡོད།

ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་བའི་དམིགས་ཡུལ་བསྒྲུབ་ཐབས་ལ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གཅིག་གྱུར་བྱུང་ན་བོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་འཛིན་རྒྱུར་དེ་ཙམ་གྱིས་ནུས་པ་ཆེ་བ་ཐོན་ཐུབ་ཀྱི་རེད། གལ་ཏེ་ཆོལ་ཁ་དེ་ཚོ་དུམ་བུར་ཕྱིན་ཏེ་ཁམས་ཕྱོགས་ཀྱི་དུམ་བུ་གཅིག་ཡུན་ནན་གྱི་ཁོངས་སུ་བསྡད། དུམ་བུ་གཅིག་ཟི་ཁྲོན་གྱི་ཁོངས་སུ་བསྡད། མདོ་སྨད་ཀྱང་མཚོ་སྔོན་ཞེས་ས་ཁུལ་གཅིག་དང༌། ཀན་སུའུ་བཅས་གང་ལྟར་རྒྱ་མིའི་ཞིང་ཆེན་འགའ་ཞིག་གི་ཁོངས་གཏོགས་བྱས་ཏེ་བསྡད་དུས། གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་མཐོང་བ་ནི། རིམ་པས་རིམ་པས་རྒྱ་མིའི་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁོངས་ལ་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་ཉུང་ཤས་ཡོད་པ་རྣམས་མིང་མེད་ཤུལ་མེད་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་གསལ་པོ་རེད།

ད་ཆ་ཕྱིན་ཆད་དཀའ་ངལ་དེ་འདྲ་མི་ཡོང་བའི་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་དོན་དག་ལ་དཀའ་ངལ་རྒྱག་མཁན་ད་ལྟ་བོད་གཞུང་གིས་འགོ་འཁྲིད་པའི་འོག་ལ། ཆོལ་ཁ་སོ་སོའི་ཚོགས་པ་སྐྱིད་སྡུག་ཡོད་པ་ཚང་མས་ང་རང་ཚོ་ནང་ཁུལ་མ་འགྲིགས་མ་འཐུས་པའི་དགེ་སྐྱོན་བསམ་འཆར་ག་རེ་འདོན་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་ང་ཚོ་ད་ལྟ་མང་གཙོའི་ལམ་ལ་འགྲོ་གི་ཡོད་པས་ངེས་པར་དུ་བསམ་འཆར་འདོན་དགོས། ཡིན་ནའང་བསམ་འཆར་བཏོན་པའི་ཐོག་ལ་ཁུར་མཉམ་ལེན་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཞིག་དགོས་པ་མ་གཏོགས། ཚོགས་པ་སྐྱིད་སྡུག་ཡོད་པ་འདི་དག་བོད་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པའི་བཟོ་ལྟ་བུ་ལས་ཁུར་མཉམ་ལེན་གྱི་ནུས་པ་དེ་ཡང་མ་ཐོན། མ་འགྲིགས་པ་མ་འཐུས་པ་བཤད་མཁན་ཞིག་དང༌། ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མདའ་དཀྲུག་ཕུ་དཀྲུག་བྱེད་མཁན་ལྟ་བུ་ཆགས་པ་ཡིན་ན། ཚོགས་པ་བཙུགས་པའི་དགོས་དོན་མ་ཚང་བ་རེད།

གང་ལྟར་ད་ལྟ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཡོད་པ་འདི་མདོ་སྟོད་མི་མང་ཡོངས་རྫོགས་མང་མོས་དྲང་བདེན་གྱི་འོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ་བཙུགས་པའི་ཚོགས་པའམ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། ད་རེས་གནས་ཚུལ་གྱི་རྐྱེན་ཞིག་ལངས་ནས་ཡོད་ཐོག་འདིར་མདོ་སྟོད་ཁོངས་ཀྱི་མི་མང་ཚང་མས་སོ་སོར་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་པ་རྣམས་འདོན་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། དེའི་ཐོག་ནས་མང་མོས་ཀྱི་མང་གཙོ་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་གི་འོག་ནས་འོས་འདེམས་བྱས་ཏེ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མིང་འཁྱེར་མཁན་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་དེ་དག་མང་གཙོ་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་གི་འོས་འདེམས་ཀྱི་ཐོག་དྲག་འདེམས་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། ད་རེས་དཀའ་ངལ་གྱི་གནས་ཚུལ་འཕྲད་པ་འདིའི་འོག་ནས་ཕྱིན་ཆད་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་འདི་འདྲ་མི་ཡོང་བའི་གནས་ཚུལ་བཟང་པོ་ཞིག་ལ་འགྱུར་ཐུབ་པའི་རྐྱེན་ངན་གྲོགས་ལ་འཆར་བའི་གནས་ཚུལ་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་ན། གཟབ་གཟབ་བྱས་ནས་བསམ་བློ་ཡག་པོ་ཞིག་གཏོང་དགོས། ང་ཚོ་ངར་ངར་རྦད་རྦད་བྱས་ནས་འཁྲུགས་པ་རྒྱག་པ་ལྟ་བུ་བྱས་ན་དེ་ནི་ཞབས་འདྲེན་གྱི་བྱ་བ་རེད། ང་ཚོ་སྤྱི་ཡོངས་ནས་བོད་རང་དབང་བསྒྲུབ་རྒྱུ་འདི་ཡང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་བསྟེན་ནས་འགྲོ་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན། ནང་ཁུལ་གནས་ཚུལ་ཕྲན་བུ་མ་འགྲིགས་པ་བྱུང་སྐབས་ལམ་སེང་མགོ་ལ་རྡོ་གཞུ་རེས་བྱེད་པ་སོགས་བྱས་ན་དཔེ་མི་སྲིད་པའི་ཞབས་འདྲེན་ཡིན། རྒྱ་མིའི་མདུན་ལ་ངོ་ཚ་བ་འདུག

ད་རེས་རྐྱེན་ལངས་ཐོག་འདིར་ནད་ལ་འཕྲལ་སེལ་སྨན་བཅོས་རྨ་ཁ་གསོ་ཐུབ་ཙམ་བྱས་པ་ལྟ་བུས་མི་འགྲིགས་པར། ཕྱིན་ཆད་ན་ཚ་འདི་མི་ལངས་པའི་ད་རེས་ལས་ཀ་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་དང༌། འགུལ་བསྐྱོད་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་བྱེད་དགོས་པ་ཆགས་ཡོད། ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྐྱེན་ལངས་ཐོག་འདི་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་ཆེ་ཙམ་བཏང་སྟེ་སྨན་བཅོས་བཤག་བཅོས་ལྟ་བུ་ཆེ་ཙམ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་ཕལ་ཆེར་ཆགས་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ་ཕྱིན་ཚད་གཙང་མ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། འདི་གནད་འགག་ཆེན་པོ་མིན་ནམ་སྙམ་པ་དྲན་གྱི་འདུག

ད་རེས་རྐྱེན་ཞིག་འཕྲད་ཐོག་འདིར་ཕྱིན་ཆད་གང་བྱུང་མི་ཡོང་བའི་གཙང་མ་ཞིག་ཡོང་བར་བོད་གཞུང་གི་ངོས་ནས་ཡིན་ན་ཡང་ད་རེས་ཀྱི་ལས་ཀ་འདི་མཐའ་བཀར་ནས་མཇུག་སྐྱེལ་གྱི་ཡིན་ལ། ཁྱེད་རང་ཚོ་མི་མང་གི་ངོས་ནས་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་བཏང་ནས་གང་ལྟར་གཙང་མ་ཞིག་དང༌། ཕྱིན་ཆད་དེ་འདྲ་གང་བྱུང་མ་བྱུང་མི་ཡོང་བའི་ཚང་མས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས། ཤེས་སོང་ངམ། འདི་ཁྱེད་རང་ཚོའི་སེམས་ལ་ངེས་པ་བྱེད་དགོས།’’16jམཆན། ཞེས་སོགས་བཀའ་སློབ་གསལ་གསལ་སྩལ།

དེ་རྗེས་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༡ ཉིན་བཞུགས་སྒར་གངས་སྐྱིད་ཚོགས་ཁང་དུ་མདོ་སྟོད་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་མི་མང་གི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་འགོ་འཛུགས་གནང་ཞིང༌། སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་ཆེ་བ་མཆོག་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་དང་རྒྱུན་ལས་རྣམ་པ། བཀའ་བློན་ལས་ཟུར། རང་དབང་སྡེ་ཚན་ཁག་གི་འགན་འཛིན། ལྷན་ཁང་ཁག་གི་དྲུང་ཆེ་སོགས་དང༌། གསར་འགོད་པ། གྲྭ་ཚང་དང་ཚོགས་པ་ཁག་གི་འགན་འཛིན་བཅས་ཕེབས།

ད་རེས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འདི་བལ་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་མདོ་སྟོད་ལུང་ཚན་ཁག་གི་རྒྱལ་གཅེས་མི་མང་གིས་འགན་ཁུར་བླངས་ནས་སྐོང་ཚོགས་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། ཚོགས་འདུར་ཞུགས་མཁན་མདོ་སྟོད་ལུང་ཚན་ཁག་སུམ་ཅུ་སོ་བཞིའི་འཐུས་མི་དང༌། ཡོངས་གྲགས་ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་ཆུ་སྒང་ས་གནས་ཁག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་འཐུས་མི་དེ་བཞིན་བཙན་བྱོལ་གནས་ཡུལ་ཁག་གི་འཐུས་མི་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༣༢༥ ལྷན་འཛོམས་བྱུང༌།

ཚོགས་སྐོང་འགན་འཛིན་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལགས་ནས་ཐོག་མར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དབུས་པའི་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་རྗེས་ད་རེས་དམིགས་བསལ་ཚོགས་སྐོང་བྱེད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་17jམཆན། དང༌། ཚང་མའི་དགོངས་པར་མངའ་གསལ་བཞིན། ༡༩༤༩ ལོར་བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་མི་དམར་པོས་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནས་རིམ་བཞིན་བཙན་འཛུལ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་བོད་མི་མང་ཚོགས་ནས་རང་རང་འཁོས་དཔག་ལ་གཞིགས་པའི་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། མི་རིགས་ཀྱི་བདེ་དོན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་དགྲ་བོར་གདོང་ལེན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་མུར། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་ལས་ངན་ཚབས་པོ་ཆེ་འགོག་ཆེད་རྒྱ་དམར་མཉམ་དུ་ཞི་འགྲིག་ཡོང་ཐབས་དགོངས་བཞེས་ཇི་ལྟར་མཛད་ཀྱང་རྒྱའི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ནས་བསམ་ཤེས་ཡེ་ནས་མེད་པར་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་གྲོལ་ཟེར་བའི་མིང་ཐོག་ནས་དྲག་གནོན་བཟའ་སེམས་ཁོ་ན་བྱས་སྟབས།

༡༩༥༧ ལོར་དཔའ་བོའི་ཁྱུ་མཆོག་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་གིས་དབུས་བོད་མི་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་རྣམས་ནས་མ་གྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་བོད་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་སྒར་གསར་འཛུགས་དང་འབྲེལ་དགྲ་བོར་གདོང་ལེན་གྱིས་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་ཁྲི་ཕྲག་དུ་མས་རང་གི་གཅེས་པའི་སྲོག་ཚུན་བློས་གཏོང་གནང་ཡོད་པས། ཁོང་རྣམ་པའི་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདིའི་ཐོག་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་གྱི་གུས་འདུད་ཞུ་གི་ཡོད།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དབུས་བོད་མི་ཁྲི་ཚོ་བཅུ་ལ་ཉེ་བ་རང་དབང་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་འབྱོར་རྗེས་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་མནའ་ཚིག་ཆེན་མོ་བཞག་པ་ལྟར་བོད་རང་དབང་བསྐྱར་གསོའི་ལས་འགུལ་མུ་མཐུད་བྱ་རྒྱུ་སོགས་ཐོག་མར་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་འཛུགས་སྐབས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དམ་བཅའ་ཇི་ཡོད་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་ཕྱིན་མེད་ལ། འགྲོ་ཐབས་ཀྱང་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། ད་བར་སྒྲིག་འཛུགས་འདིའི་ཚོགས་ཆེན་རིམ་པའི་ནང་གྲོས་ཆོད་བསྐྱར་འཇོག་ཡང་འཇོག་གིས་གཞི་རྩའི་ཆུ་སྒང་གི་དམིགས་ཡུལ་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མེད་པར་སྐབས་བསྟུན་ཞི་དྲག་གི་ལས་འགུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་སྤེལ་ཡོད།

སྤྱིར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཛ་དྲག་དང༌། དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་དུས་བབས་འདི་ལྟ་བུ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆགས་ནས་ལོ་ངོ་ཉིས་སྟོང་བརྒལ་བའི་ནང་བྱུང་མྱོང་མེད། འོན་ཀྱང་ཆོལ་གསུམ་བོད་རིགས་རྣམས་གོང་བུ་གཅིག་སྒྲིལ་ཐོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཡང་དག་པའི་དབུ་ཁྲིད་ལམ་སྟོན་འོག་ཆོལ་ཁ་དང༌། ཆོས་ལུགས་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་གྱུར་ཐོག་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་བགྱིས་འབྲས་སུ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་འཛམ་གླིང་ནང་འཇའ་ལྟར་མ་ཡལ་བར་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བདེན་རྒྱབ་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར།

ཆེས་བློ་ཕམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལ། ལོ་མང་རིང་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆོལ་ཁ་དང༌། ཆོས་ལུགས། བླ་སློབ་བཅས་ཀྱི་བར་སྔ་རྗེས་འགལ་ཟླ་དང༌། དཀྲུག་ཤིང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བཤད། ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་ལངས་ཕྱོགས་དང་བཅས་པར་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་ཐབས་བྱེད་པོ་དགྲ་བོ་གོ་མིང་ཏང་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཟེར་བ་དང་མཉམ་དུ་དབུས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་ཚོགས་གཙོའི་མིང་ཅན་ལི་ཐང་ཨ་ཐར་དང༌། ཚོགས་གཞོན་བྲའུ་དཔོན་རིན་ཆེན་ཚེ་རིང་ཟུང་ནས་བྱས་རྗེས་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་ཆུ་སྒང་གི་མིང་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་གསུམ་ཟེར་བ་རང་འཚམས་ཀྱིས་བཞག་སྟེ་ཚབས་ཆེའི་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་ཡོད་པ་དེའི་སྐོར་བཀའ་སྤྱི་ལྷན་ཚོགས་ནས་འཕྲལ་ཕུགས་དགག་དགོས་རྒྱུ་མཚན་དུ་མར་གཟིགས་ཏེ་གནས་ཚུལ་དེའི་སྐོར་མདོ་སྟོད་མི་མང་བརྒྱ་ཆ་ ༩༩ ནས་ཁོང་ཚོའི་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ངོ་རྒོལ་ཡོད་པའི་ས་རྟགས་བཀོད་དེ་ཕུལ་ཡོད་པར་བརྟེན། མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་འདུན་ངོ་མ་ཇི་ཡིན་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ར་འཕྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་ཡོད།

གོང་གསལ་གྲོས་མཐུན་དེ་དག་ཆུ་སྒང་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དང་སྒྲིག་གཞི། གྲོས་ཆོད་རིམ་པའི་དགོངས་དོན་དང་དངོས་སུ་འགལ་བར་མ་ཟད་རྒྱུན་ལས་ནང་ཁུལ་ལ་གོ་བསྡུར་ཡང་མ་བྱས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གྲོས་མཐུན་བཞག་སྟེ་ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་སོང་རྗེས་གཞི་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་དགོངས་སྐོར་ཞུ་ཁུལ་གྱིས་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་དེ་རིང་འདིར་བསྐྱར་ཟློས་སྙན་སེང་ཞུ་མ་དགོས་པ་ཞུ་རྒྱུ།

ཐོག་མར་ང་ཚོའི་རེ་བར་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་དང༌། རིན་ཆེན་ཚེ་རིང་ཅན་ནས་ནོར་འཁྲུལ་ཚབས་ཆེ་བྱས་པར་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བོད་གཞུང་འབངས་ཀྱི་རྩ་དོན་མཛད་བྱུས་ལངས་ཕྱོགས་ལ་དགོངས་བཞེས་དང༌། གཉིས་ནས་འབྲེལ་ཡོད་མདོ་སྟོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ནས་ཁོང་ཚོའི་བསམ་སྤྱོད་ལ་འདོད་བབས་མོས་མཐུན་རྒྱབ་སྐྱོར་མེད་པའི་རྣམ་པ་གསལ་ཐོན་བཅས་ལ་གཞིགས་ཏེ་ད་ལྟའི་ཆུ་སྒང་དབུས་རྒྱུན་ལས་པའི་མིང་འཁུར་རྣམས་ཀྱི་ལས་རྒྱུན་རིང་བོད་གཞུང་ནས་ངོས་ལེན་གནང་ཐབས་བྲལ་བས་ད་ལྟའི་རྒྱུན་ལས་པ་ཁོང་ཚོ་དང་གཞུང་འབྲེལ་གང་ཡང་གནང་རྒྱུ་མིན་པའི་བཀའ་ཐག་གཙང་བཅད་གནང་བ་དེར་མོས་མཐུན་བརྩི་བཀུར་ཞུས་ཏེ་ཡ་རབས་མང་གཙོའི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་ཆུ་སྒང་རྒྱུན་ལས་ནས་དགོངས་པ་རང་ཞུས་ཐོག་རྒྱུན་ལས་གསར་པ་འདེམས་བསྐོའི་འགན་འཁུར་མཉམ་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱས་ཀྱང༌། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་འབྲོང་བསད་པས་མ་ཚད་རྔ་མའི་དར་ལྕོག་གི་དཔེ་ལྟར་བྱ་ངན་ངོ་སོར་འཁྱེར་ཏེ་ལས་འགུལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་དང་སྤེལ་མུས་ལ་སོང༌། ང་ཚོ་བལ་ཡུལ་ནང་གནས་འཁོད་མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ནས་དེ་མུར་འཇོག་བློས་མ་བཟོད་པར་མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ཀྱི་རེ་འདུན་ཇི་ཡོད་ལྟར་རྒྱུན་ལས་གསར་འདེམས་བྱ་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་འདུ་བསྡུ་སྐོང་བྱ་རྒྱུའི་འགན་འཁུར་དང་ལེན་ཞུས་པ་ཡིན།

ཚོགས་ཆེན་འདིའི་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་གནས་ལུགས་རྣམས་སྔོན་ཚུད་ནས་མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ལ་གསལ་པོ་ཞུས་ཡོད། དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་འདི་བསྡུ་སྐོང་དང༌། ཚོགས་བཅར་ཚང་མའི་དགོངས་ཚུལ་དམིགས་ཡུལ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱས་རྗེས་ཅན་གྱི་རྩ་ཆེའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད་ཀྱི་མཚན་དོན་བསྐྱར་གསོ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལྷ་དགོངས་དྭངས་ཆེད་དགོངས་སེལ་ཞུ་བ་དང་སྦྲགས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་གཉན་འཕྲང་འདི་ལྟ་བུའི་སྐབས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དབུ་ཁྲིད་པའི་བོད་གཞུང་གི་དབུ་འོག་དཔུང་འདེགས་ཞུ་རྒྱུ། མི་སྒེར་རེ་ཟུང་གི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད་ལ་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་མཐོང་ཚུལ་ལྟ་ཚུལ་ངན་པ་ཅི་མཆིས་གཙང་སེལ་བཟོ་ཐབས། མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ནས་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་ལས་འགུལ་ནང་གདུང་ཤུགས་མཉམ་བསྐྱེད་སྔར་ལྷག་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཁ་བྲལ་དུམ་བུར་འགྲོ་རྒྱུ་ང་ཚོ་མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ཟུར་ཙམ་ལའང་མེད་ངེས་མ་ཟད། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་པའི་དམིགས་ཡུལ་རྩ་དོན་ཡང་ཆོལ་གསུམ་ཁ་བྲལ་དུམ་བུར་སོང་ན་དེ་བས་ག་ལ་འགྲིག དེ་བཞིན་མདོ་སྟོད་ནང་ཁུལ་དབྱེ་འབྱེད་ཁ་བྲལ་ཤོག་ཁག་སོ་སོར་བཟོ་སེམས་ནི་ང་ཚོའི་དམིགས་འདོད་དང་ཡོངས་སུ་འགལ་བ་ཞིག་རེད།

དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་དཀའ་རྙོག་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་ནང་དོན་སྦྱངས་བཤད་གོ་བསྡུར་གྱི་ཐོག་ནས་སེལ་ཐབས་བྱས་ན་ལེགས་པའི་རེ་བས་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་ཅན་ཡང་ཚོགས་ཆེན་འདིར་མགྲོན་འབོད་བྱས་རུང་དེར་བསམ་ཤེས་གང་ཡང་མ་བྱས་ཁར་ཚོགས་ཆེན་འདི་སྐོར་ཁུངས་ལུང་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་མེད་པའི་འཁྱོག་བཤད་དང༌། དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་འགོག་རྐྱེན་བཟོ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་བྱས་པར་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་ཡོད།

རྒྱལ་གཅེས་ལྷག་བསམ་གྱིས་ཕོངས་པའི་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་དང༌། བྲའུ་དཔོན་རིན་ཆེན་ཚེ་རིང༌། བྱ་རྒོད་དོན་ཡོད། མདོ་གཉན་གསེར་དགའ། དྲི་མེད་སྟེང་མཁར་ཐུབ་བསྟན། གཡུང་དྲུང་རྣམ་རྒྱལ། བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཟེར་བའི་དྲུང་ཆེ་བཅོ་ལྔ་ཚེ་རིང་གི་སྤུན་ཉེ་རེ་ཁེ་ཀརྨ། འཆི་མེད་ཚེ་རིང༌། བསོད་ནམས་ཕུན་ཚོགས་གསུམ་དང༌། ཉིང་ཁྲི་དབང་རྒྱལ། པདྨ་བདེ་ལེགས། ཀུན་བཟང་བླ་མ་བཅས་ཀྱང་མདོ་སྟོད་མི་མང་དང༌། བྱས་རྗེས་རླབས་ཆེ་ཡོད་པའི་ཆུ་སྒང་སྒྲིག་འཛུགས་བཅས་པ་ཁ་འཁྱེར་གྱིས་དོན་དུ་སྒེར་ལ་དངུལ་དངོས་ཡོང་ཆེད་དགྲ་བོ་དམར་ནག་གཉིས་ཀྱི་འདོད་དོན་སྒྲུབ་མཁན་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ང་ཚོས་ངོས་འཛིན་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་ཡིན། གལ་ཏེ་མི་འདི་རིགས་ཀྱི་ལྷག་བསམ་བྱ་སྤྱོད་ལ་སྐྱོན་མེད་ན། ལྷག་བསམ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པའི་མི་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དམ།

དེ་སྔོན་ལྕགས་ཚ་གྲི་གུ་ཐང་སོགས་སུ་སྐུ་ལས་བསྐྱོན་མཁན་མང་པོ་ཞིག་ད་རེས་ཚོགས་བཅར་གནང་འདུག་པར་ངས་གོ་སྐབས་འདི་ཐོག་ནས་ཁོང་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཁོང་རྣམས་ད་ཆ་དགུང་ན་མཐོ་བས་རང་བཞིན་སྐུ་གཟུགས་རྒས་པ་མ་གཏོགས་ད་ལྟ་ཡིན་ནའང་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བཞིན་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དང༌། བོད་རང་དབང་སླར་གསོའི་ལས་དོན་ཐོག་རང་སྲོག་ཚུན་བློས་གཏོང་བྱ་རྒྱུར་ཡིད་གཉིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་མཁན་ཤ་སྟག་ཡིན་ན། ཁོང་རྣམ་པའི་ལྷག་བསམ་དང༌། སེམས་ཤུགས། བློ་སྟོབས་བཅས་ད་རེས་ཚོགས་བཅར་བ་རྣམ་པས་གཙོས་ཚང་མས་རྗེས་དྲན་ཞུ་དགོས།

ངས་དེ་རིང་ཚོགས་ཆེན་འདི་བསྡུ་སྐོང་ཞུ་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་གསལ་པོར་ཞུ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ལས་འགུལ་འདི་མི་རེ་གཉིས་ཀྱི་བཀོད་བྱུས་སྐུལ་སློང་དང༌། ཁ་ཤུགས་དཔུང་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་གཞན་དབང་དུ་སོང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། བལ་ཡུལ་ཁུལ་གནས་སྡོད་མདོ་སྟོད་མི་མང་རྣམས་ནས་མ་གྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་ཐོག་ཁུར་འགན་དང་ལེན་ཞུས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌།

དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱིས་གཙོས་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་གནས་པའི་མདོ་སྟོད་མི་མང་རྣམས་ལ་འབྲེལ་ལམ་ཞུས་དོན་ལྟར་ད་ལམ་ཚོགས་ཆེན་འདིར་མདོ་སྟོད་ལུང་ཚན་ཁག ༣༥ ནས་མི་འཐུས་གྲངས་ ༢༩༣ ཚོགས་གནང་ཡོད། དེ་བཞིན་ཡོངས་གྲགས་ངོས་འཛིན་ཡོད་པའི་ཆུ་སྒང་ས་གནས་ཁག ༢༢ ནས་ཚོགས་བཅར་མི་འཐུས་ ༢༧ ཚོགས་ཞུགས་བྱུང་ཡོད། དེ་བཞིན་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གནས་ཡུལ་ས་ཁུལ་ཁག་ནས་མི་འཐུས་བཅས་ཁྱོན་ད་ལམ་གྱི་ཚོགས་ཆེན་འདི་ཐོག་ཚོགས་བཅར་བ་མི་འཐུས་གྲངས་ ༣༢༥ ཕེབས་འབྱོར་ཡོད།

དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་འདིའི་དགོས་དོན་དམིགས་ཡུལ་གོང་ཞུས་ལྟར་དེ་རིང་ནས་བཟུང་ཉིན་ཤས་རིང་དགོངས་འཆར་བཀའ་བསྡུར་གནང་རྒྱུར་བརྟེན། འདས་ཟིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོག་རྒྱས་བཤད་ཡང་བཤད་ཀྱིས་དུས་ཚོད་མང་པོ་གཏོང་མི་དགོས་པ་གཙོ་འདོན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཡང༌། བོད་སྤྱིའི་རྩ་དོན་ལ་གནོད་གཞིའི་བྱ་སྤྱོད་ཇི་བྱུང་རྣམས་བརྗེད་ཐབས་སྣང་མེད་དུ་འཇོག་ཐབས་ག་ལ་ཡོད། འདས་པའི་ཉམས་མྱོང་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་མ་འོངས་པར་བྱེད་ཕྱོགས་ཐབས་ལམ་གང་ལེགས་གོ་བསྡུར་གནང་དགོས།

མདོར་བསྡུས་ན་མ་འོངས་པར་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་དང༌། འདས་པའི་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་ཕོ་མོ་རྣམས་ནས་རང་གི་ལུས་སྲོག་ཚུན་བློས་བཏང་གི་མཛད་སྤྱོད་རླབས་པོ་ཆེ་དེ་དག་གི་རྐང་རྗེས་ལག་བསུབ་ཏུ་མ་སོང་བར་ཤུལ་འཛིན་ཐུབ་ཐབས་དང༌། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཡང་དག་པའི་དབུ་ཁྲིད་ལམ་སྟོན་འོག་ཤར་བསྐྱོད་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ང་ཚོའི་ཚོགས་ཆེན་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཡིན།

གོང་གསལ་དམིགས་ཡུལ་དེ་དག་གཞིར་བཟུང་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ནས་མང་མོས་འདོད་བབས་ཡོད་པའི་ཆུ་སྒང་དབུས་རྒྱུན་ལས་གསར་པའི་འོས་བསྡུ་གནང་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཐོག་ཚོགས་བཅར་བ་ཡོངས་ནས་དགོངས་པ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་སྤྱི་དོན་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་གནང་བའི་རེ་འདུན་ཞུ་གི་ཡོད། ཅེས་གསུངས།

བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ནས་གསུང་བཤད18jམཆན། གནང་རྗེས་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་གསུང་བཤད་19jམཆན། གནང༌། དེ་མཚམས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་སྩལ་དོན། ‘‘དེ་རིང་འདིར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་ཡིན་ནའང་འདྲ། ཚེ་རབས་མང་པོའི་ཆ་ནས་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་ལས་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་མི་སྣ་གང་འཚམས་ཤིག་འདུ་འཛོམས་བྱུང་ཡོད། དེ་རིང་འདུ་འཛོམས་འདི་ང་ཚོ་བཀྲ་ཤིས་པ་དང་གཏམ་བཟང་པོ་ཞིག་བཤད་རྒྱུའི་དོན་ལ་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པར། བར་ལམ་ང་ཚོར་དོན་དག་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་ཞིག་འཕྲད་པ་འདི་སེལ་ཐབས་ལ་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

ང་ཚོ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ཐད་རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་ལུང་པ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ་དཀའ་ངལ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ། དོན་མེད་སེལ་རྐྱེན་གྱི་རྙོག་གྲ་ཞིག་ཡོང་དུས། ལས་དོན་ངོ་མའི་ཐོག་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་བའི་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོང་གི་ཡོད།

གང་ལྟར་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་སེམས་པ་འཁྲུག་པ་དང༌། དངོས་གནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་ལ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་སོ་སོའི་ལུས་སྲོག་འབེན་ལ་བཙུགས་ནས་དེ་སྔ་བྱས་རྗེས་བཞག་པ་དང༌། ད་ལྟ་ཡང་བྱས་རྗེས་འཇོག་བཞིན་པ་ཚོའི་བསམ་བློ་མ་བདེ་ཆགས་པའི་མདའ་དཀྲུག་ཕུ་དཀྲུག་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་བ་འདི་ད་རེས་ཀྱི་རྐྱེན་དེ་འདྲ་ནས་བྱུང་བ་རེད། འདི་སེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུའི་ལས་འགན་ང་རང་ཚོ་ཚང་མར་ཡོད་ལ། གཙོ་བོ་དོན་གྱི་བདག་པོ་ཁམས་པ་མི་མང་ཆགས་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོ་དེ་རིང་འདིར་ཡོང་བ་རེད།

དངོས་གནས་བྱས་ན་སུད་ཀྲར་ཚོང་བའི་དུས་ཚོད་ལ་སླེབས་ཡོད། ཡིན་ནའང༌། སོ་སོའི་དངུལ་ཁུག་ལ་གྱོང་བཏང་སྟེ་མི་མང་པོ་ཞིག་དེ་རིང་འདིར་ཡོང་ནས་ཁུར་བླངས་པ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། དེས་རྟགས་མཚན་གང་ཞིག་བསྟན་གྱི་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཚང་མར་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་གི་ལྷག་བསམ་མི་དམན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད།

དེ་བཞིན་སྔོན་མ་ངོ་ཤེས་པའི་རྒས་པོ་མང་པོ་ཞིག་སླེབས་འདུག་པ་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཁྱེད་རང་རྒན་པ་ཚོར་སོ་སོའི་ཉམས་མྱོང་དང་རྒྱུས་མངའི་ཆ་ནས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཟབ་ཁྱད་ཀྱི་ནུས་པ་ཞིག་འདོན་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང༌། གཞོན་སྐྱེས་ཚོས་ཀྱང་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ལྷག་བསམ་གསར་པ་ཞིག་བསྐྱེད་དེ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་འདི་ལའང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ནུས་པ་ཞིག་ཡོད། ང་རང་ཚོ་རྒན་གཞོན་བར་གསུམ་སྐྱ་སེར་དང་ཕོ་མོའི་དབྱེ་བ་མེད་པར་ཚང་མས་ད་བར་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་སེམས་ཁུར་བླངས་ཡོད། ལྷག་པར་དོན་མེད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འདི་འདྲ་འཕྲད་སྐབས་རྣམ་ཀུན་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་དུས་ཚོད་གནད་འགག་ལ་སླེབས་དུས་ཚང་མས་སེམས་ཁུར་བླང་གི་ཡོད་པ་གསལ་པོ་འདུག་པས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བརྗོད་ཀྱི་ཡིན།

གཞི་རྐང་ད་ལྟ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་གཉིས་ནས་གསུངས་སོང་བས་ངའི་ཐོག་ནས་དམིགས་བསལ་ཞུ་རྒྱུ་མེད་ཀྱང༌། སྔོན་ལ་ངས་ལོ་རྒྱུས་ཐུང་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་ན། མ་གཞི་ཁྱེད་རང་ཚོས་གོ་ཐོས་བྱུང་ཡོད། བར་ལམ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་ཚོགས་འདུ་གྲོལ་རྗེས་དེའི་ལས་བསྡོམས་སྙན་སེང་ཞུ་བའི་མཇལ་ཁ་ཞིག་ལ་ཁོང་ཚོ་མི་གསུམ་སླེབས་བྱུང༌།

སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ལས་བསྡོམས་ང་ལ་སྤྲད་པའི་མཇུག་ཏུ་གསང་བའི་གནས་ཚུལ་སྙན་སཻང་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་བརྗོད་རྒྱུ་འདུག བྲའུ་དཔོན་གྱིས་རྒྱབ་ལོག་ལ་ཕར་ལྟ་ཚུར་ལྟ་བྱས་ཏེ་སྙན་སེང་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་དང༌། ཨ་ཐར་གྱི་ཨམ་ཕྲག་ནས་ཡིག་ལྐོག་ཅིག་བཏོན་ནས་ང་ལ་སྤྲད་བྱུང༌། ཡིག་ལྐོག་ཁ་ཕྱེ་སྟེ་ཀློག་སྐབས་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མི་སྣ་དང་ཁོང་ཚོའི་དབར་བཞག་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་རེད་འདུག གློ་བུར་ང་རང་གི་མཐོང་ཚུལ་ལ་བདེ་པོ་ཞིག་མ་བྱུང༌།

གང་ཡིན་ཞེ་ན་གོ་མིང་ཏང་ལ་ང་ཚོས་འབྲེལ་བ་བྱེད་པ་འདི་རྩ་བ་ང་ཚོས་རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་ང་ཚོར་བདེན་པའི་ལག་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་དུས། བདེན་པའི་ལག་ཆ་འདིའི་ནུས་པ་ཡག་ཤོས་ནི་གདོང་དང་གདོང་བསྟན་ནས་བདེན་པ་དག་བཤེར་བྱེད་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་འདི་ཡིན། བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་གོ་ཚོན་གྱི་ཐོག་ནས་འཐབ་རྩོད་བྱེད་དགོས་བྱུང་ན་ང་ཚོར་ནུས་པ་རྩ་བ་ནས་མེད་ཅིང༌། རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་ནུས་པ་ཆེ་བ་ཡོད། བདེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཐོག་ནས་བརྡར་ཤ་གཅོད་དགོས་བྱུང་ན་ང་ཚོར་ནུས་པ་ཆེ་ཞིང༌། རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་ལ་ནུས་པ་ཆུང་བ་ཡོད། དེར་བརྟེན། རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་ང་ཚོ་གདོང་དང་གདོང་བསྟན་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་འཚོལ་བ་འདིའི་ཐོག་ནས། ང་ཚོས་རྒྱབ་བཤད་བརྒྱབ་པ་མ་ཡིན་པར་གདོང་དང་གདོང་ཐུག་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་དེ་དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་གསལ་པོ་བསྟན་ཡོད། འདིའི་ཕ་རོལ་པོའི་རྒྱུད་ལ་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་ཕྲན་བུ་ཞིག་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པར་བརྟེན། ང་ཚོས་སྲིད་བྱུས་ལངས་ཕྱོགས་འདི་འཛིན་གྱི་ཡོད།

དེ་བཞིན་གོ་མིང་ཏང་གི་ངོས་ལ་ཆ་བཞག་ནའང༌། བར་ལམ་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་ཏེ་ལོ་འདི་ཙམ་རིང་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། དཀའ་ངལ་འདི་སེལ་སྟངས་ཐད་ང་ཚོས་ཐའེ་ཝན་ལ་རྒྱབ་གཏད་ནས་འབྲེལ་བ་གཙང་མ་བཅད་དེ་བསྡད་ན་ཕན་གྱི་མེད། བོད་པའི་ནང་ནས་ཐའེ་ཝན་ལ་འགྲོ་མཁན་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་ཡོད། བོད་གཞུང་གི་ངོས་ནས་བར་སྐབས་འབྲེལ་བ་བཅད་དེ་སྡོད་རྒྱུའི་ལངས་ཕྱོགས་ཐེངས་མང་པོ་བཟུང་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། བོད་གཞུང་གིས་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་བཟུང་བ་ཇི་བཞིན་བོད་མིའི་ནང་ནས་བརྟན་པོ་སྡོད་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་བྱུང་བ་ཆགས་དུས། གཅིག་ནས་ཐའེ་ཝན་གྱི་རྒྱ་མི་ཚོའི་རྣ་བར་དགོས་པའི་སྐད་ཆ་བཤད་མཁན་ཞིག་ཕ་གིར་སླེབས། ང་ཚོ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་དང་དེ་དག་གི་མི་སྣས་དཀའ་ངལ་གང་འདྲ་ཞིག་བཟོས་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོའི་གྲས་ཕ་གིར་མདའ་འབེན་ལ་འཁྱོལ་བའི་གསལ་པོ་ཤོད་མཁན་ཞིག་མ་བྱུང་བ་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་དཀའ་ངལ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད།

གཉིས་ནས་རྒྱ་མི་རིགས་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ང་ཚོས་དགྲར་འཛིན་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ཀྱི་མེད། དངོས་གནས་གཉེན་དུ་འགྱུར་བ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། གསུམ་ནས་གོ་མིང་ཏང་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་བར་ལམ་མང་གཙོའི་འགྱུར་བ་ཤུགས་ཆེན་པོ་འགྲོ་གི་ཡོད།

དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་གྱི་འོག་ནས་ང་ཚོས་ཐའེ་ཝན་དང་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་སྤུས་དག་ཚད་ལོང་བ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ན་བསམས་ཏེ། ཕམ་ཉེས་འགྲོ་གིན་འགྲོ་གིན་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱིན་བྱེད་ཀྱིན་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ལྟར་ང་ཚོའི་རེ་བ་ཇི་བཞིན་ལམ་གསལ་པོ་ཞིག་ཆགས་མེད། བར་ལམ་ཐའེ་ཝན་ལ་མི་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང་འདོད་པ་ཁེངས་པའི་ལམ་ཞིག་ཐོག་ད་ལྟ་སླེབས་ཐུབ་མེད། གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ་དུས་ཚོད་འདི་ཧ་ཅང་སྡུག་པོ་ཞིག་འཁེལ།

ང་ཚོ་བོད་གཞུང་གིས་ཐའེ་ཝན་དང་འགག་དོག་ས་ཞིག་གམ། འགན་ཆེ་ས་ཞིག་ནས་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་ལ། བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་མིང་ཐོག་ནས་འཁོན་འཁོན་ཐོགས་ཐོགས་མེད་པར་ཡིག་ཆ་ཞིག་བཞག་དུས། ཕར་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་བོད་གཞུང་གིས་འགན་ཇི་ཙམ་བྱས་ཀྱང་ང་ཚོས་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འབྲེལ་བ་ཐད་ཀར་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་སྙམ་པ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་འདྲའི་དུས་ཚོད་སྡུག་ཅག་ཅིག་འཁེལ་བྱུང༌། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ནས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་དང་ཐད་ཀར་ཡི་གེ་འཇོག་རྒྱུ་འདི་འགན་ལྗི་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཐོག་དུས་ཚོད་ཀྱང་ཧ་ཅང་སྡུག་ཆག་ཅིག་དང་འཁེལ་བར་བརྟེན་ང་རང་དེའི་ཐད་མ་བདེ་བ་ཞིག་བྱུང༌། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་རྩ་བའི་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་རྒྱུན་ལས་ཀྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ད་ལྟའི་བྲའུ་དཔོན་དང༌། ཨ་ཐར། དོན་ཡོད་ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་ངོ་ཤེས་པ་དང༌། ལོ་མང་པོའི་རིང་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་གྲོགས་པ་རྙིང་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྩ་བ་རྒྱ་དང་བོད་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་རྒྱ་འདེམས་བོད་བློས་གཏོང་མཁན་ཞིག་རྩ་བ་ནས་ཡོང་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད་སྙམ་པ་དང༌། ལྷག་བསམ་མ་དག་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་རྒྱུ་མེད་ཀྱང༌། ལྷག་བསམ་དག་པོ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པར་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་རྙོག་གྲ་བཟོ་མཁན་ཞིག་ཆགས་ཡོང་གི་འདུག

ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན༌། ངོས་ནས་གནས་ཚུལ་གཅིག་དང་གཉིས་དྲན་གྱི་མི་འདུག་རུང་གལ་ཆེ་བ་དྲན་པ་ཞིག་ལ་ཆ་བཞག་ན་སྔོན་མ་ཚོགས་ཁག་བཅུ་གསུམ་ཞེས་ངོ་མའི་ཐོག་མཛུབ་མོ་བཙུགས་ས་ཡོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་གང་ལྟར་ང་ཚོར་དཀའ་རྙོག་ཅིག་འཕྲད་ཡོད། དེ་སྐབས་དངོས་གནས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གིས་དེའི་ཐོག་ནུས་པ་ཞིག་བཏོན་ན་ཕལ་ཆེར་འདོན་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད་སྙམ་པ་བྱུང་ཡང༌། ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གིས་ནུས་པ་གང་ཡང་བཏོན་མ་བྱུང༌།

དེ་བཞིན་ཀོང་པོའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་སྐབས་ཀྱང་བོད་གཞུང་གིས་མ་འོངས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་རེད། མ་འོངས་པར་མི་མང་གིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་རེད། གནས་སྐབས་ཤིག་དེ་སྔའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གཞུང་གི་རྒྱས་དཔྱད་གཏན་འབེབས་ཡོད་པ་འདི་གཞིར་བཟུང་ནས་ཆོལ་ཁའི་འགྲོ་སྟངས་དེ་རང་བྱས་ན་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། འདི་ལ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་བརྩིས་མ་བྱུང༌། རྦད་དེ་རྡོག་རོལ་གཏོང་རྐྱང་བཏང་བྱུང༌། ཨ་ཁ་བསམ་པ་ཞིག་བྱུང༌།

ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གིས་མཚོན་པའི་ང་རང་ཚོའི་བོད་པའི་ཚོགས་པ་ཆེ་ཆུང་ཡོད་ཚད་ཀྱིས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཞེས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་འབོད་སྐུལ་དང༌། ཡི་གེ་མང་པོ་འགྲེམས་ཀྱི་ཡོད། མི་ལ་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་བྱེད་ཀྱིན་བྱེད་ཀྱིན་ལ་སོ་སོའི་ངོས་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ལ་བརྩི་མ་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་པ་ཡིན་ན་ཡག་པོ་གང་ཡང་མི་འདུག

དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་ཡང་བྱུང༌། དེ་དང་དེས་རྐྱེན་པས་བར་སྐབས་ཤིག་ནས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་མིང་གི་ཐོག་ནས་ཡིག་ཆ་བཀྲམས་ཡོང་དུས། འོ་ད་ཡང་དེ་རིང་འདིའི་ནང་ག་རེ་བཤད་ཡོད་དམ་བསམས་པའི་བར་སྐབས་ནས་མ་བདེ་བ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང༌།

ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོའི་སྒེར་གྱི་བསམ་བློ་གང་འདྲ་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྤྱིར་བཏང་གི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་སྟངས་འདི་བོད་གཞུང་གིས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་དང་ཁམས་པ་ཚོར་སྡུག་པ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་རེད་བསམ་པའི་རྣམ་རྟོག་འཆང་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡོད་དུས། ཨ་འདི་འདྲའི་ཡ་མཚན། བོད་གཞུང་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་བཀའ་བློན་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོ་རེད། དེ་ནི་འདེམས་བསྐོ་བྱས་ནས་ཡོང་གི་ཡོད།

ཡིན་ནའང༌། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་ག་རེ་བཤད་རུང་མ་བཤད་རུང་ད་ལྟའི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་མཐར་ཐུག་གི་འགན་འདི་ང་ལ་འཁྲི་ཡོད། དེར་བརྟེན་བཀའ་བློན་འཕོ་འགྱུར་དང༌། བསྒྱུར་བཅོས་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང་མཐར་ཐུག་གི་འགན་ངོས་ཀྱིས་འཁྱེར་རྒྱུ་ཡོད་དུས། ངས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་སའི་མི་དེ་དག་ནང་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཆིག་སྒྲིལ་ཞེས་པ་འདི་ང་ཚོའི་རྩ་བའི་སྲིད་བྱུས་ཡིན་པ་རྨི་ལམ་ཚུན་ཆད་ལ་རྨིས་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་མ་གཏོགས། འདི་ལ་མདོ་སྦུག་གཉིས་ཡོད་པ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་མིན།

ང་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ལ་ཆ་བཞག་ནའང༌། རིང་ནས་སྙིང་དུ་བརྣག་པའི་འདོད་པའི་དོན། ། ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ། ། ཞེས་ཡོངས་རྫོགས་ཞེས་པ་འདིའི་ནང་ཆོལ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང༌། བོད་མི་རིགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཚུད་པའི་ཚིག་གནད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ངས་སྔོན་མ་ནས་བཤད་ཡོད། ད་ལྟ་ཡང་སྲིད་བྱུས་འདིའི་ཐད་སྨོན་ལམ་ཚུན་ཆད་རྒྱག་གི་ཡོད།

ང་རང་ཚོ་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱིས་ཆོས་ཁས་ལེན་གྱི་ཡོད། ང་རང་ལ་ཆ་བཞག་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་དགེ་སློང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཁུལ་ཡིན། སྐྱག་རྫུན་དེ་འདྲ་རང་ངས་བཤད་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད་ཀྱང༌། འདི་ཙམ་ལའང་ཚོད་དཔག་མ་བྱས་པར་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་འགོ་ཁྲིད་པའི་བོད་གཞུང་གིས་ཕྱི་མ་དང༌། ལྐོག་གཡོའི་ངན་བྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཁམས་པར་སྡུག་གྱོང་གཏོང་གི་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་འདི་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ། དེ་འདྲ་ཡོང་དུས་འདི་རྒྱ་དམར་ནག་གཉིས་དང་དངོས་སུ་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་མི་ཤེས་ཀྱང༌། དཔེར་ན་རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་ལྟ་བུས་དངོས་སུ་ཐད་ཀར་བཀོད་བྱུས་བྱས་པ་ནི་གང་ནས་ཡིན། འོན་ཀྱང་གནས་ཚུལ་འདི་གང་འདྲ་ཞིག་ཆགས་རྒྱུ་འདུག་བསམ་ནས་བསམ་བློའི་ནང་མ་བདེ་བ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག

ཁ་སང་དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་ལྷགས་ཡོང་དུས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་གནས་ཚུལ་དེ་རང་ཛ་དྲག་རེད་ལ། གཉིས་ནས་དུས་ཡུན་ལོ་མང་པོའི་རིང་བར་ལམ་ཆུ་བཞི་སྒ་དྲུག་གི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་མིང་འཁྱེར་བའི་ཐོག་ནས་བྱེད་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་དངོས་གནས་བློ་ཕམ་དགོས་པ་དཻ་འདྲ་བྱུང༌། ངའི་ངོས་ཆ་བཞག་ན་སྔོན་མ་ཕྱི་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་གྲངས་ནང་སྐབས་རེ་དཔེར་ན། ཁམས་པ་ཚོའི་ནང་ནས་འདྲ་མི་འདྲའི་གནས་ཚུལ་རེ་ཟུང་རེ་ཟུང་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ་ངོས་ནས་བཀའ་ཤག་ནང་ཁུལ་དང༌། མང་ཚོགས་ཐོག་ཀྱང་ཐེངས་རེ་གཉིས་བཤད་མྱོང་ཡོད།

སྡེ་པ་གཞུང་གི་འོག་ལ་ཡོད་པའི་དབུས་གཙང་གི་མི་མང་ཚོས་བོད་གཞུང་ལ་ལྟ་སྟངས་འདི་དང༌། བར་ལམ་རྒྱ་སྡེའི་འོག་ཚུད་པའི་ཁམས་པ་ཚོས་བོད་གཞུང་ལ་ལྟ་སྟངས་གཉིས་པོ་འདི་འདྲ་གི་མ་རེད། མི་འདྲ་བ་འདི་ང་ཚོས་ཤེས་དགོས་ཀྱི་འདུག ངས་དཔེ་ཞིག་བརྗོད་ན། ངའི་ཨ་མ་ལགས་ལ་ཆ་བཞག་ན། ཨ་མ་ལགས་ཁོང་སོ་སོའི་ཕྲུ་གུས་འགོ་ཁྲིད་དེ་འགན་འཁྱེར་བའི་བོད་གཞུང་ལ་མི་དགའ་བ་གང་ནས་ཡོང༌།

ཡིན་ནའང༌། བསམ་བློའི་ནང་རང་བཞིན་དུ་བོད་སྡེ་པ་གཞུང་དང༌། དེ་སྔའི་ཟི་ལིང་ས་གནས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་མཁན་རྨ་ཕུ་ཝང་གཉིས་བྱས་ནས་ཕལ་ཆེར་ཨ་མ་ལགས་ཀྱི་བསམ་བློ་རྨ་ཕུ་ཝང་ལ་ཐག་ཉེ་བ་ལས། བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ལ་དེ་ཙམ་གྱི་བསམ་བློ་ཐག་ཉེ་པོ་མེད་པ་གསལ་པོ་ཡིན། དེ་ནི་ལྷག་བསམ་མ་དག་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་འདི་འདྲ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

དེར་བརྟེན་འབྲི་ཆུ་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་བར་ལམ་རྒྱ་སྡེའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་ཨ་མདོ་ཚོ་ཡིན་ནའང་འདྲ། དེ་ནས་ཚུར་སྐམ་ཐོག་གྲུ་ཁ་ཕན་ཆད་ཀྱི་ཁམས་པ་འདི་དག་གི་བསམ་བློའི་ནང་དེ་རིང་ཁ་སང་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་རྗེས་ང་ཚོ་བོད་མི་ཆོལ་གསུམ་ཡོངས་རྫོགས་ཊི་པེ་ཊན་ (Tibetan) ཞེས་པའི་དབྱིན་ཇིའི་ཚིག་འདིའི་འོག་ལ་ང་ཚོ་ཚང་མ་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཏེ་བསྡད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། དེ་སྔའི་བར་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་འབྲེལ་བ་དེ་ཙམ་མེད་ཅིང༌། ཆོས་ཕྱོགས་ཐོག་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅིང་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ནུས་པ་དེ་ཙམ་མེད་པ་བྱས་ནས་བསྡད་ཡོད། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་གྱི་འོག་ནས་རེ་ཟུང་རེ་ཟུང་ལ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་འགོ་མའི་སྐབས་ལ་དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་རྣམ་རྟོག་ཡོང་སྲིད་པ་ཡིན། ཡིན་ཡང་དེ་དག་རིམ་པས་སེལ་ཐུབ་ཀྱི་རེད་སྙམ་གྱི་ཡོད་ལ་མི་གཞན་ལའང་དེ་ལྟར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།

ད་བར་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ཙམ་འགྲོ་གི་ཡོད། བོད་བཙན་བྱོལ་གཞུང་འདི་ད་ལྟ་ཡིན་ཡང་ཆོལ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་དང༌། ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་ཡང་ཆོལ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་བོད་རང་དབང་གི་ལུང་པ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་འདི་ཡིན། ངོས་ནས་ང་རང་སྒེར་གྱི་སྲིད་བྱུས་རང་བཙན་ཡིན་ནའང་འདྲ། རང་སྐྱོང་ཡིན་ནའང་འདྲ་གང་ལྟར་སྐྱིད་སྡུག་ལེགས་ཉེས་ཅི་བྱུང་ཡང་ང་ཚོ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་པོ་འདི་མགོ་དང་མཇིང་པ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་གཅིག་གྱུར་ཞིག་དགོས་རྒྱུ་འདི་ངའི་རྩ་བའི་དམ་བཅའ་ཡིན། ད་དུང་འདི་ལ་ཡིད་མ་ཆེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། བསྙོན་དཀྲི་བྱེད་དུས་བློ་ཕམ་གྱི་འདུག ད་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་ངའི་ངོས་ནས་ད་ལྟ་བར་དུ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་བྱས་པ་ཡིན། ད་དུང་ཡང་སྐྱུར་འགོང་རྟག་པར་ཤོད་པ་འདི་ད་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པ་དྲན་གྱི་འདུག

དེར་བརྟེན། ཁ་སང་གནས་ཚུལ་འདི་ལྷགས་ཡོང་དུས་ད་ལྟ་བར་དུ་བཟོད་སྒོམ་བྱས་པ་ཡིན། བློ་ཕམ་གྱི་འདུག འོན་ཀྱང་ཁམས་པ་མི་མང་གི་གདོང་ལ་རིན་གོང་བརྒྱབ་སྟེ་བཟོད་སྒོམ་བྱས་ནས་བསྡད་པ་ཡིན། གནས་ཚུལ་སྔ་རྗེས་སུ་ཡོང་དུས་དེ་ནི་ཡག་པོ་གང་ཡང་མི་འདུག་སྙམ་པ་འདི་ང་རང་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཡིན། ཁོ་ཚོར་སྐབས་དེར་ལན་གང་ཞིག་བརྒྱབ་ཡོད་ཅེ་ན། ཡིག་ཆ་འདི་ཧ་ཅང་རྙོག་གྲ་ཚ་བོ་ཞིག་འདུག འདི་ང་གཅིག་པུར་ལྐོག་ལབ་བརྒྱབ་སྟེ་ལྐོག་ལྐོག་སུད་སུད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ང་ལ་བཤད་པ་གཅིག་པུས་འགྲིགས་ཀྱི་མ་རེད། འདི་ཚོགས་གཙོ་དང་བཀའ་ཤག་ཁོང་ཚོས་ཤེས་པ་བྱས་ན་མ་གཏོགས་ཡོང་གི་མ་རེད། གཞི་རྐང་ངས་ད་ལྟ་བར་ཁམས་པའི་ཐོག་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཕན་ཐོགས་གང་ཡོང་བྱས་པ་ཡིན། སྤྱི་འགྲེས་སྤྱི་མཚུངས་ཀྱི་ཐོག་དམིགས་བསལ་གྱི་གཟེངས་བསྟོད་ནས་ཕན་ཐོགས་བྱས་ཡོད།

ཡིན་ཡང་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་མིང་གི་ཐོག་ནས་ང་བློ་ཕམ་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་སྔ་རྗེས་མང་པོ་ཞིག་བྱུང༌། དེར་བརྟེན་ངས་ཁྱེད་རང་ཚོར་མ་བྱེད་མ་དག་ཅེས་བསླབ་བྱ་བརྒྱབ་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཉན་གྱི་རེད་བསམ་པ་ཡང་མེད་ལ། བསླབ་བྱ་རྒྱག་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡང་མེད། ད་རྒྱུགས་ཤིག་བརྗོད་ནས་དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ་ཚིག་ཐག་བཅད་པ་ཡིན། བྱེད་སྟངས་དེ་འདྲ་ཡིན། དེའི་མཇུག་ཏུ་བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོ་གཉིས་བཅས་ལ་ཡིག་ཆའི་ངོ་བཤུས་སྤྲད། སང་ཉིན་ཞོགས་པ་ཁོང་རྣམ་པ་ཡར་ཕེབས་ཤོག་ཅེས་བརྗོད་དེ་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཡིག་ཆ་དེའི་ཐོག་མཐོང་ཚུལ་གང་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པ་ལས་སྔོན་ལ་ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་བཤད་མེད། ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཐོག་ནས་འདི་ནི་འགན་ལྗིད་པོ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལ་མཐོང་ཡོང་གི་འདུག་ཅེས་གསུང་གི་འདུག

སྐབས་དེར་ངས་ཀྱང་ང་རང་ལ་ཡང་མཐོང་ཚུལ་དེ་ལྟར་བྱུང༌། ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ལོ་མང་པོའི་རིང་ང་བློ་ཕམ་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང༌། ད་བོད་གཞུང་གིས་ང་ཚོ་ཆོལ་གསུམ་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་རྩ་བའི་སྲིད་བྱུས་དམ་བཅར་བཟུང་ནས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་ལས་ཀ་བྱས་པ་འདི་ལ་གཏིང་ནས་སྐྱུར་འགོང་བྲོ་སྟེ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་བ་དང་དོགས་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ན། འདི་ག་རེའི་དམིགས་ཡུལ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་གཙོ་གཉིས་ཡོད་སར་བཤད་པ་ཡིན། བཀའ་ཤག་དང་ཚོགས་གཙོས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ཐོག་གོ་བསྡུར་དང༌། བསམ་བློ་གཏོང་བའི་དུས་ཚོད་མང་པོ་ཞིག་ལས་ཀ་ཆུང་ཙག་འདིའི་ཐོག་འཕྲོ་བརླག་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་རིམ་པ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ན་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་རྒྱུ་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཉན་འདོད་ཡོད་ན་འགྲེལ་བཤད་གསལ་པོ་ཞིག་བརྒྱབ་ནའང་ཡག་པོ་འདུག

རྡོ་དོན་ངས་ཁྱེད་རང་ཚོར་རེ་བ་བྱེད་པའི་དོན་ཚན་གཅིག་ནི། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་སོ་སོའི་ལུང་པ་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན། སོ་སོའི་ལུང་པ་ནི་དགྲ་ལག་ཏུ་ཚུད་ཡོད། ང་རང་ཚོ་འདིར་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ཞེས་སོ་སོ་སྣང་བ་དག་ནས་ཧ་ལམ་གཞུང་གཞན་དག་ཚོ་དང་འདྲ་མཉམ་གྲུ་བཞི་གང་འཚམས་བྱེད་ཆོག་གི་ཡོད་མདོག་གི་སྤོབས་པ་ཞིག་བསམ་བློའི་ནང་འཁྱེར་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། དོན་དག་ངོ་མ་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ཆགས་ནས་བསྡད་ཡོད། སོ་སོའི་ལུང་པ་ནི་དགྲ་ལག་ཏུ་ཤོར་ཡོད། དགྲའི་ལག་པའི་འོག་ལ་བོད་འཛུགས་སྐྲུན་ཡག་པོ་ཞིག་དང༌། བོད་མི་མང་ཐོག་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཕུད་པའི་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེ་མི་མང་ལ་དངོས་གནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་མི་མཐོང་ཆ་འཇོག་ཡག་པོ་བྱས་ཡོད་ན། ང་ཚོར་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མི་འདུག་ཀྱང༌། དེ་འདྲ་བྱས་མེད་པ་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་རེད།

དངོས་གནས་བོད་ཡུལ་རྒྱ་ཡུལ་ལ་འགྱུར་བ་དང་བོད་མི་རིགས་འདི་རྩ་མེད་ཤུལ་མེད་ལ་འགྲོ་བའི་དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་འདི་འདྲ་ཞིག་ཐོག་སླེབས་པའི་སྐབས་འདིར། ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་སོ་སོའི་ནུས་པ་གང་ཡོད་པ་རྣམས་སྤུངས་ཏེ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་ཐོག་ནས་ཐབས་ཤེས་ཡོད་རྒུ་རྩལ་སྤྲུགས་མ་ལན་མ་འགྱོད་པ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་ལ། ང་རང་ཚོའི་དམ་ཚིག་གཅིག་སྒྲིལ་ཞེས་པ་འདི་ཡང་གཏམ་འདྲ་ཆགས་པོ་ཤོད་པ་དང༌། ཕན་ཚུན་ཐུག་སྐབས་འདྲ་ཆགས་པོ་བྱས་ནས་ཚིག་ངན་མ་བཤད་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་དམ་ཚིག་གཙང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱབ་པ་གང་ཡང་མེད།

དམ་ཚིག་གཙང་མ་ཞེས་པ་འདི་ནི་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ནས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས། ཡིད་ཆེས་མེད་ན་ཁ་ནས་འདྲ་ཆགས་པོ་ཇི་ལྟར་བཤད་ཀྱང་དེ་ལ་ཆ་འཇོག་གང་ཡང་མེད། མ་འོངས་པར་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་དངོས་གནས་གཅིག་ཡིད་གཅིག་ལ་ཆེས་པ་ཞིག་དགོས་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། གཅིག་ཡིད་གཅིག་ཆེས་ཀྱི་འོག་ནས་ད་ལྟ་གོང་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་ཆོལ་གསུམ་ཆིག་སྒྲིལ་ཞེས་པ་འདི་ང་ཚོའི་རྩ་བའི་སྲིད་བྱུས་ཆགས་ཡོད་ལ། དེ་ནི་ཕྱི་ནང་ངོ་ལྐོག་དང༌། གནས་སྐབས་མཐར་ཐུག་གང་དུ་ཡང་ང་ཚོའི་རྩ་དོན་ཡིན།

ཡིན་ནའང་ལྷོད་གཡེང་ཤོར་བའི་གནས་ཚུལ་གྱི་འོག་ནས་ཁམས་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་ང་ཚོའི་མི་མང་ནང་བློ་ཕམ་ཡིད་ཆད་ཡོང་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ཞིང་ཏན་ཏན་ཡོང་སྲིད། དེ་འདྲ་ཡོང་སྐབས་རྩ་བའི་བོད་གཞུང་འདི་སོ་སོ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཆོག་ས་ཞིག་དང༌། བློས་བཀལ་ཆོག་ས་ཞིག་ཡིན་བསམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོར་སྡུག་སྐད་རྒྱག་རྒྱུ་དང༌། རྙོག་གྲ་ཤོད་རྒྱུ་ག་རེ་ཡོད་ཀྱང་བཤད་ན་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ལས་རྙོག་གྲ་བཤད་མི་ཆོག་ཅེས་སུས་ཀྱང་བཤད་ཀྱི་མ་རེད།

དེ་རིང་འདིར་མང་ཉུང་ལ་མ་ལྟོས་པར་ས་ཁུལ་མང་པོ་ཞིག་གི་མི་སྣ་འཛོམས་ཐོག་འདིར་ཁྱེད་རང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་ནས་བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་བོད་གཞུང་ལ་ཡིད་ཆེས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་བར་ལམ་ཁྱེད་རང་ཚོ་བློ་ཕམ་དང༌། བློ་ཤས་ཡོང་བའི་གནས་ཚུལ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་བདེན་པ་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་མཐོང་ཐོས་གང་བྱུང་བ་དང༌། སྡུག་སྐད་གང་ཞིག་བརྒྱབ་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་བརྒྱབ་ནས་ཤོད་དང༌། བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་གཙོ། རྐང་བཀའ་ཤག་ཐོག་ནས་གསལ་བཤད་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་རྣམས་གསལ་བཤད་བྱེད་ཀྱི་རེད།

ཡང་ལྷོད་གཡེང་གི་ཐོག་ནས་ནོར་བ་བྱུང་ཡོད་ན་དགོངས་དག་བརྗོད་རྒྱུ་མ་གཏོགས་སྤམ་ཤོར་རྒྱུ་གང་ཡང་བསྡད་མེད། ངའི་ངོས་ནས་དགོངས་དག་བརྗོད་དགོས་འདུག་ནའང་ངའི་སྤམ་ཤོར་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། དེ་ནི་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་སྤྱི་པའི་དོན་དག་གཅིག་གྱུར་གྱི་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཟུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་གཞན་གང་ཡང་མིན། ལྷོད་གཡེང་གི་དབང་གིས་སྐྱོན་ཆ་བྱུང་བ་དེ་འདྲ་ཡོད་ན་ཕན་ཚུན་གསལ་བཤད་བྱས། ཕྱིན་ཆད་ནོར་འཁྲུལ་དེ་འདྲ་མི་ཡོང་བའི་ཡིད་གཟབ་བྱ་རྒྱུ་གང་འདུག དེ་འདྲ་བྱས་ཏེ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་དགོས་པ་བཏང་ཆོག་གི་རེད། མཐོང་ཚུལ་ཕྲན་བུ་ཞིག་བྱུང་བ་དེས་བསམ་བློའི་ནང་ན་ཚ་བཟུང་ནས་ག་དུས་ཡིན་ཡང་འདིར་སྐྱུར་འགོང་བྲོ་སྟེ་མཇིང་པ་ལོག་ལོག་བྱེད་པ་འདི་ད་ནས་མི་འབྱུང་བ་དགོས། དེ་ལ་ང་ཡང་བློ་ཕམ་གྱི་འདུག་ལ། ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོ་ཡང་བློ་ཕམ་གྱི་རེད། དེས་རིམ་པས་མདོ་སྟོད་མི་མང་ཁོངས་ལ་ཡིན་ནའང་བློ་མ་བདེ་བ་ཏན་ཏན་ཆགས་ཡོང་གི་རེད།

མ་འོངས་པར་རིམ་པས་གནས་ཚུལ་འདི་བོད་ནང་སླེབས་ཏེ་དེ་འདྲའི་སྐབས་ལ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་མདོ་སྟོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གིས་འདིའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཇི་མ་ཇི་གཞིན་གསལ་པོ་མ་ཤེས་པར་དེ་མིན་དཀྲོག་གཏམ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་གོ་བ་དེ་དག་བདེན་པ་མིན་ནམ་བསམ་པའི་ཐོག་ནས་ཁོ་ཚོ་སེམས་པ་མ་སྐྱིད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་གང་འདྲ་བྱེད་དགོས་རེད་དམ། དངོས་གནས་རྒྱ་མིའི་སྡུག་སྦྱོང་འོག་སྡོད་མཁན་འདི་དག་ལ་ངོ་མའི་ཕྱག་རྟགས་འདི་ཡིན་ཞེས་འབུལ་རྒྱུ་མ་བྱུང་ཡང༌། སྔོན་ལ་གཏམ་སྙན་གྱི་ཕྱག་རྟགས་ཤིག་འབུལ་རྒྱུ་བྱུང་ན་ཡང་འདིས་ང་རང་ཚོ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་གསོག་གི་རེད། ད་ཕར་ཕྱོགས་ལ་དཀའ་ངལ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ཀྱིན་དུ་འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཏམ་ངན་ཞིག་ཐོས་ནས་མ་སྐྱིད་པ་སྣོན་མ་ཞིག་བྱུང་ན། དེ་ནི་ང་རང་ཚོས་སྡིག་པ་གསོག་རྒྱུ་ལས་ཡག་པོ་གང་ཡང་མེད། དེར་བརྟེན། ང་རང་ཚོའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་རྣམས་དེ་རིང་ཚང་མ་འཛོམས་ཐོག་ལ་གཙང་མ་སེལ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་མཐོང་གི་འདུག

དེ་ནས་གོང་དུ་ཚོགས་གཙོ་ཁོང་ཚོས་གསུངས་པ་བཞིན་མདོ་སྟོད་ཆོལ་ཁའི་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ངས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། མདོ་སྟོད་ཀྱི་ཆོལ་ཁ་འདིའི་ཁོངས་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དངོས་གནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱེད་རྒྱུའི་ཐད་མདོ་སྟོད་ཆོལ་ཁའི་ཁོངས་ནས་དངོས་གནས་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་མང་པོ་ཞིག་ཐོན་ཡོད། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བྱས་ཏེ་སྡོད་པའི་སྐབས་ཡིན་ནའང་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས་པའི་མཁས་པ་མཁན་པོ་དང༌། སློབ་དཔོན། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན་མང་ཆེ་བ་མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཁོངས་ནས་ཡིན་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡིན།

མི་ཐོག་བརྗེས་འགྲོ་གི་ཡོད་ཀྱང་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཨ་མདོ་དང༌། མདོ་སྟོད་ཁོངས་ནས་ཡོད་པ་གསལ་པོ་ཡིན། དངོས་ཡོད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཐོག་ལ་ཡང་ཆོལ་གསུམ་ཚང་མས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དུ་རྒྱ་མིའི་བཙན་གནོན་ལ་གདོང་ལེན་བྱས་ནས་དཀའ་ལས་འདི་ཙམ་བརྒྱབ་ཡོད། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཚུགས་ནས་ཐོག་མར་སྙིང་རྗེ་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཁོང་ཚོས་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་པ་དེ་བསམ་པ་རྣམ་དག་ངོ་ལྐོག་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཡིན་པ་ཚང་མས་མཐོང་གསལ་ཡིན།

ཡང་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་མིང་འཁྱེར་བའི་འོག་ནས་ཁམས་རྫུས་ཡོང་གི་འདུག་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་ཡང་བྱུང་ཡོད། གང་ལྟར་ཁམས་རྫུས་ཡིན་ནའང་འདྲ། ཁམས་པ་ཐེབས་ཆག་ཅིག་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་ཞབས་འདྲེན་ཞུ་མཁན་ཡང་ཕྲན་བུ་བྱུང་ཡོད།

ཡིན་ན་ཡང༌། མང་ཆེ་སའི་ཆ་ནས་དངོས་གནས་བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་ཡོད་པ་རེད། གོང་དུ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ནང་གསལ་བ་བཞིན་གང་ལྟར་རྐང་རྗེས་ལག་བསུབ་ཏུ་མི་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་འདི་དངོས་གནས་རེད། དེ་སྔ་དཀའ་ལས་རྒྱག་མཁན་དེ་དག་གིས་ཤི་དུར་ཁུང་ནས་བལྟས་ཏེ་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ། མཇུག་མཐུད་མཁན་གྱི་མི་ཐོག་རྗེས་མ་ཚོས་མི་ཐོག་གོང་མས་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་པའི་མཇུག་ཧུར་ཐག་བྱས་ནས་སྐྱེལ་གྱི་འདུག་སྙམ་པའི་ཚོར་སྣང་སྐྱེ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས།

ད་ཕན་དངོས་གནས་བྱས་རྗེས་ཡོད་པའི་ཆོལ་ཁ་ཞིག་རེད་ལ། སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཡང་བྱས་རྗེས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་བོད་ཕྱི་ནང་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུའི་ཐད་བོད་གཞུང་གཅིག་པུའི་ནུས་པས་ལྡང་གི་མི་འདུག བོད་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འོག་ལ་ང་རང་ཚོའི་ཆོལ་ཁ་སོ་སོའི་ཁོངས་སུ་སྒྲིག་འཛུགས་ཆེ་མིན་ཆུང་མིན་དེ་འདྲ་ཡོད།

ཚང་མའི་ཐོག་ནས་བོད་ནང་གཉེན་འཕྲད་འགྲོ་འོང་གི་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་བྱས་ནས། བོད་ནང་རྒྱ་མིས་མི་བདེན་རྫུན་སྒྲིག་གི་འཁྱོག་བཤད་བྱས་པ་དེ་ཚོ་སེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དང༌། དེ་བཞིན་ང་རང་ཚོའི་མ་འོངས་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་འཆར་གཞི་གང་འདྲ་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་སྐོར་བོད་ནང་གནས་ཚུལ་སྤེལ་རྒྱུའི་འགན་ཁུར་བོད་མི་མི་རེ་ངོ་རེས་ལེན་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་ངས་རྟག་པར་འབོད་སྐུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ད་ལྟའི་སྐབས་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་ལ། མ་འོངས་པར་ཡང་དེ་དེ་བཞིན་བྱས་ཏེ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། སྙིང་པོ་ང་རང་ཚོ་འདིར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་མི་མང་ནང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ལ་ག་དུས་ཡིན་ཡང་སྐྱུར་འགོང་ཤོད་པ་དང༌། ཁམས་པ་མི་མང་ནང་ལའང་རྟག་པར་ཡིག་ཆ་བདེན་མི་བདེན་བཀྲམས་པ་དེ་ཚོ་ནི་ངོ་ཚ་ཞབས་འདྲེན་གྱི་ལས་ཀ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས་ཡག་པོ་གང་ཡང་མིན།

རྡོ་དོན་ཕྱིན་ཆད་ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་དམ་ཚིག་གཙང་མ་ཞིག་དང༌། གཅིག་ཡིད་གཅིག་ལ་ཆེ་བའི་ཐོག་ནས་གདུང་ཤུགས་མཉམ་སྒྲིལ་གྱིས་ང་ཚོར་ནུས་པ་གང་ཡོད་པ་རྣམས་བཏོན་ནས་བློ་བདེ་པོའི་ངང་གཅིག་ཡིད་གཅིག་ལ་ཆེས་པའི་དད་པ་དམ་ཚིག་གཙང་མའི་ཐོག་ནས་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་སྟེ་འབད་བརྩོན་བྱེད་རྒྱུ་ཞིག་བྱུང་ན། ང་རང་ཡིན་ནའང་སེམས་སྐྱིད་ལ་བློ་ལྷོད་པ་དང༌། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཡིན་ནའང་དེ་དེ་བཞིན་བྱས་ནས་སེམས་སྐྱིད་ལ་བག་ཕེབས་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད།

དེ་རིང་ཚང་མས་སེམས་ཁུར་བསྐྱེད་དེ་འཛོམས་པ་འདིའི་ཐོག་འདྲ་ཆགས་པོ་བྱེད་པ་དང༌། ཡང་ན་རྒྱག་རེས་རྒྱག་པའི་བཟོ་ལྟ་བུས་བཤད་རེས་གཏམ་རེས་བྱས་ན་དགོས་པ་གང་ཡང་མེད། གནད་ཕིགས་པོ་དང༌། དོན་འཁྱོལ་བའི་ཐོག་ནས་གང་དགའ་ཅི་ལེགས་ཀྱི་གོ་བསྡུར་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། ཡང་ང་རང་ཚོར་སྔོན་མ་ཡང་ཐེངས་ཁ་ཤས་བྱུང་མྱོང་ཡོད།

བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་ནས་གནས་ཚུལ་ཕྲན་བུ་ལྷགས་པའི་སྐབས་ལ་བོད་མི་མང་གི་ཁྲོད་ནས་ཕུད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་བོད་མིའི་ཤ་རུས་གདོས་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་འདྲ་ཞིག་གྲུབ་ཚར་བའི་རྗེས་ལ་མི་མང་གི་གྲལ་ནས་ཕུད་ཅེས་པ་འདི་ཡོང་ཐབས་མེད། ཕྱིན་ཆད་ལས་ཀའི་ཐོག་ནོར་འཁྲུལ་མི་ཡོང་བ་དང༌། ལས་ཀ་ཏན་ཏན་ཡག་པོ་ཡོང་བའི་ཐད་བྱེད་རྒྱུ་གང་འདུག མི་སྒེར་སོ་སོའི་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་རེད། འདི་དག་ཚང་མའི་སེམས་ལ་བཅངས་ནས་ཧུར་ཐག་འབད་ཐག་གནང་རོགས། མཁྱེན་སོང་ངམ། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས།’’20jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

དེ་རྗེས་ཚོགས་སྐོང་འགན་འཛིན་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་ལགས་ནས་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ། ཕྱེད་ཡོལ་ནས་འཐུས་མི་རྣམ་པས་གྲོས་གཞི་དོན་ཚན་ཁག་གི་ཐོག་རང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་རྣམས་ལྷུག་པར་བརྗོད།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་ནས་བོད་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དང༌། བར་ལམ་གྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར་བཅས་རྒྱས་བཤད་ཞིབ་ཕྲ་གནང་བ་དང༌། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ཆུ་སྒང་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་ཐའེ་ཝན་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་དང་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་གསུམ་བཞག་པ་དེ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་རྩ་དོན་དང་འགལ་འཛོལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཐའེ་ཝན་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དངུལ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་རྒྱ་དམར་གཞུང་ཡིན་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་རྒྱས་བཤད་གནང༌།

གྲོས་བསྡུར་གྱི་བྱ་རིམ་ནང་སྤྱིའི་འགན་ཁུར་གྱི་སྒོ་ནས་ཁ་གཤིབ་གྲོས་བསྡུར་གཟབ་ནན་དང་ཕྱོགས་གང་སར་བསམ་ཤེས་ཀྱི་རྩ་བའི་བསྒྲུབ་བྱའི་དམིགས་ཡུལ་ལེགས་གྲུབ་ཡོང་ཐབས་ལ་ཚང་མས་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་སྟེ་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་ཆོད་དང༌། ལྷག་པར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འབུལ་རྒྱུའི་དགོངས་སེལ་སྙན་ཞུ་གསོལ་འདེབས། དེ་བཞིན་མདོ་སྟོད་ཆུ་སྒང་མི་མང་གི་ངོ་བོ་མཚོན་ཞིང༌། རྒྱལ་གཅེས་ལྷག་བསམ་ལྡན་པ། ཕྱོགས་གང་ལ་འཐེན་འཁྱེར་ཕྱོགས་ལྷུང་གི་ལྟ་ཚུལ་མེད་པའི་དྲང་ཚུགས་ཆེ་རེའི་དབུས་རྒྱུན་ལས་གསར་པ་མི་བཅོ་ལྔ་མང་གཙོའི་ལམ་ནས་འདེམས་བསྐོ་གནང་བ་བཅས་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཚོགས་འདུ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་གྲོལ།

ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ཚོགས་འཐུས་ཚང་མ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ནས་གྲོས་ཆོད་དང་དགོངས་སེལ་སྙན་ཞུ་གསོལ་འདེབས་འབུལ་ལམ་ཞུས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོས་སླར་ཡང་གལ་ཆེའི་བཀའ་སློབ་21jམཆན། བཀའ་དྲིན་སྩལ་འབྲེལ་སྤྱན་འདྲེན་ཞུས་པའི་བཀའ་ལུང་སྙིང་པོར་ངོས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་མཆོག་ནས་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་གྱི་བདུད་རྩི་སྦྲང་ཆར་བཞིན་དུ་འབབ་བཞིན་ཡང༌། སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་ཚིག་ཁས་བླངས་ཁུར་འཁྲིའི་ལས་ལ་མ་འབད་ན། སླར་ཡང་འགྱོད་པའི་གླིང་ལ་བལྟ་བར་ལ་ཨང༌། ཞེས་སྐུལ་མ་ནན་ཆེར་མཛད།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཐའེ་ཝན་བོད་སོག་ལས་ཁུང་གི་རྙོག་གཞིའི་སྐོར་སྲིད་འཛིན་ (Lee Tenghui) ལ་སྩལ་དོན། ༡༩༩༣ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་གནས་འཕྲིན་གཅིག་ཕུལ་བ་དེ་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བར་མི་མང་གཉིས་དབར་བློ་ཁ་ཁེངས་པའི་འབྲེལ་ལམ་ཞིག་མཐུད་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱུང་ནའང༌། སྟབས་མ་ལེགས་པར་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་བྱུང་མེད་པ་དང༌། སྲིད་འཛིན་མཆོག་གི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣའི་མཉམ་གྲོས་བསྡུར་སླད་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ཁག་གཉིས་ཙམ་ཆེད་གཏོང་གནང་ཡོད་རུང༌།

ཕན་ཚུན་དབར་ད་བར་གོ་རྟོགས་ལོག་འགྲེལ་བྱུང་བ་རྣམས་སེལ་མ་ཐུབ་པར་གནས་ཤིང༌། ད་དུང་རྙོག་གྲ་ཚ་རུ་གཏོང་ཆེད་ཉེ་བའི་ཆར་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་དང༌། ང་ཚོའི་བཙན་བྱོལ་ཚོགས་པ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་གྲོས་མཐུན་ཞིག་ལ་ས་རྟགས་བཀོད་ཡོད་པ། འདི་ནི་ང་ཚོའི་ནང་དོན་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱས་པ་ཞིག་དང༌། ང་ཚོའི་མི་མང་ནང་ཁུལ་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་གནོད་གཞི་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གནད་དོན་འདི་ཚོའི་ཐོག་སྲིད་འཛིན་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་བློན་ལ་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར་དགོས་བྱུང་བར་དགོངས་སེལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས། ཁོང་གི་སྲིད་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་བོད་སོག་ལས་ཁུང་བརྒྱུད་ནས་བྱེད་ཐུབ་མིན་སྐོར་གསལ་པོ་བཀོད་ཡོད་སྐོར།

སྲིད་འཛིན་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་གཙང་མ་ཡོད་པར་སོང༌། ཅུང་ཟད་ཕན་ཐོགས་ཤིག་ཏུ་རེ་ནས་གནད་དོན་ཁ་གསལ་པོ་བྱས་ནས་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ཅིང༌། དོན་དེའི་སླད་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ཆེད་གཏོང་བྱ་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་ཨང་གསར་ཡོད་ཚུལ་བཀོད་པའི་བཀའ་ཡིག་གཅིག་ཀྱང་སྩལ།

གངས་ཅན་རིག་བརྒྱའི་སྙིང་པོའི་སྙིང་པོ་སྟེ།།

གསོ་བྱེད་སྨན་པའི་ཁྱུ་མཆོག་གཡུ་ཐོག་རྗེ།།

དེ་ནས་བརྒྱུད་པའི་མཁས་རྣམས་མན་ངག་གི།།

རྒྱུན་བཟང་མ་ཉམས་དགོས་གལ་ཡང་ཡང་གསུངས།།

བྱེས་ཀྱི་བོད་འབངས་གཞུང་གི་སྤྱི་དོན་ལ།།

ཧུར་བསྐྱེད་འབད་པ་དང་མའི་ལྷག་བསམ་གྱིས།།

མངོན་ལྐོག་རྒྱབ་མདུན་དང་བྲལ་ད་ལྟའི་སྐབས།།

ལྷོད་མེད་ཤུགས་སྣོན་དགོས་པའི་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།།

མདོ་ཁམས་ཆུ་སྒང་བསྟན་སྲུང་དམག་གི་སྡེས།།

གངས་ཅན་ལུགས་ཟུང་རང་དབང་བདེན་པའི་དོན།།

གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་བཏང་བ་མ་མཐོང་འགས།།

སྐབས་འགར་ཚུལ་མིན་བྱེད་སྟངས་ཡོ་བསྲང་མཛད།།

14 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༦༣ ནས་ ༡༦༩ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

15 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༢༣༨ ནས་ ༢༤༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

16 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༧༢ ནས་ ༡༧༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

17 ངོ་སྤྲོད་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

18 གསུང་བཤད་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

19 གསུང་བཤད་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

20 བཀའ་སློབ་འདི་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༠ ཤེས་བྱ་ཚགས་དེབ་ལས་དྲངས།

21 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

ས་བཅད་བདུན་པ།

ཨ་མེ་རི་ཀའི་ནི་ཀ་ར་རྒུའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མང་གཙོའི་ཚོགས་འདུར་ཆིབས་བསྒྱུར།

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབུས་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ནི་ཀ་ར་རྒུའི་ (Nicaragua) སྲིད་འཛིན་ལྕམ་ཆ་མོ་རོ་ (Chamorro) མཆོག་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་མང་གཙོའི་ཚོགས་འདུའི་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོའི་གྲས་སུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ལྟར། ༡༩༩༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་ཚེས་ ༣ ཉིན་ནི་ཀ་ར་རྒུའི་རྒྱལ་ས་མ་ན་རྒུར་ (Managua) ཞབས་སོར་བཀོད་ཅིང༌། གནམ་གྲུ་བབ་ཐང་དུ་སྲིད་གཞུང་གི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་སྟེང་ཞལ་གྱིས་གཙོས་པའི་གཞུང་ཞབས་ཁག་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་བཞུགས་གནས་སུ་ཆེ་མཐོང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་གདན་འདྲེན་ཞུས།

ཉིན་གཉིས་བཞུགས་གདན་འཇགས་རིང་ནི་ཀ་ར་རྒུའི་སྲིད་གཞུང་དང་དེ་གའི་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་ཐུན་མོང་གིས་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལྟར། ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཏུ་ཞི་བདེའི་ཐུགས་སྨོན་གྱི་མཛད་སྒོར་ཕེབས་ཏེ་ཞལ་འདོན་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པའི་སྐབས་སྲིད་འཛིན་དང༌། བློན་ཆེ། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ། ཕྱི་འབྲེལ་གཞུང་ཚབ་སོགས་མི་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་མཉམ་བཞུགས་གནང་ཡོད་པ་དང༌། ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གསུང་བཤད་གནང་མཇུག་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕྱག་རྟགས་འབུལ་གནང་མཛད།

དེ་མཇུག་སྲིད་འཛིན་ལྕམ་ཆ་མོ་རོ་མཆོག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྟོན་འཁོར་ལ་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་གནང་མཛད་པའི་སར་བློན་ཆེན་རྣམ་པ་དང༌། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་སོགས་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མང་པོ་ཕེབས་ཡོད་པ་ལྟར། ཚང་མས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གུས་བཀུར་ཆེན་པོས་འཚམས་འདྲི་ཞུས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་མོལ་ལ་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོས་གསན་འཇོག་གནང༌།

ཚེས་ ༤ ཉིན་མང་གཙོ་གསར་དར་དང་མང་གཙོ་སླར་གསོའི་སྐོར་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པ་དབུ་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། ཚོགས་འདུ་དེར་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དྲུག་ཅུ་སྐོར་ནས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཕེབས་ཡོད་པའི་ཁོངས་སུ་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་དང༌། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་སོགས་གནད་ཡོད་མི་སྣ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ཡས་མས་དང༌། དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་རྒྱུན་བཞུགས་སྐུ་ཚབ་ཁག་གཅིག་ཀྱང་ཚོགས་ཞུགས་གནང༌།

འཛམ་གླིང་འདི་མང་གཙོ་ཅན་དུ་གྱུར་ཐབས་ལ་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་ཏེ་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཁག་གཅིག་ད་རེས་སྲིད་འཛིན་ནས་དམིགས་བསལ་གདན་ཞུ་གནང་བ་ལྟར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ཧི་ཀྲིའི་ (Haiti) སྲིད་འཛིན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའི་སྐུ་ཚབ་སོགས་ཚོགས་མགྲོན་དུ་ཕེབས།

ཐོག་མར་སྲིད་འཛིན་ལྕམ་ཆ་མོ་རོ་མཆོག་ནས་ཚོགས་འདུ་དབུ་འབྱེད་ཀྱི་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང༌། དེ་རྗེས་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པས་རང་རང་གི་མྱོང་ཚོར་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ཏེ་མང་གཙོ་གོང་འཕེལ་སྲ་བརྟན་ཡོང་ཐབས་སྐོར་གསུང་བཤད་གནང་བའི་མཇུག་བསྡོམས་གསུང་བཤད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་རྩ་བའི་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་བཤད་དབྱིན་ཇི་དང་ཧཕ་རན་སིའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་སྔོན་ནས་ཕབ་བསྐྲུན་ཟིན་པ་དེ་དག་འཐུས་མི་ཚོར་འགྲེམས་འབུལ་དང་འབྲེལ། དམིགས་བསལ་དགོངས་འཆར་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། རང་རེ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ཐོག་མའི་སེམས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ནི་ཤིན་ཏུ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཡིན།

ཀུན་སློང་ཡག་པོ་ཡོད་ན་བྱ་བ་ངན་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་བཟང་པོར་འགྱུར་ཐུབ་པ་དང༌། ཀུན་སློང་ཡག་པོ་མེད་ན་བྱ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ངན་པར་འགྱུར་འགྲོ་གི་རེད། ཤེས་ཡོན་གྱི་གནས་ཚད་མཐོ་པོ་དང༌། གང་ཅིའི་གནས་སྟངས་ཡག་པོ་ཡོད་ཀྱང་ཀུན་སློང་ཡག་པོ་མེད་ན་ལས་ཀ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་མི་ཐུབ།

དཔེར་ན། མི་ཚོས་སྲིད་དོན་གྱི་བྱ་བ་འདི་བཙོག་པ་ཞིག་ལ་བརྩི་གི་ཡོད་པ་ལྟར་དེའི་ཐད་སྨོས་མ་དགོས་པ་དང༌། ཐ་ན་བཟང་པོའི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡང་ངན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འཁྲིད་ཀྱི་རེད། ཀུན་སློང་ཡག་པོ་ཡོད་ན་ཆོས་ཕྱོགས་སྨོས་ཅི། སྲིད་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་བྱ་བ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བསྒྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་རེད།

དེས་ན། ཀུན་སློང་ཡག་པོ་ཡོང་བ་བྱེད་པ་ལ་སྙིང་རྗེའི་བསམ་བློ་ཞེས་པ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། སྙིང་རྗེའི་བསམ་བློ་ཡོད་ན་ཕ་རོལ་གྱི་མི་གཞན་རྣམས་རང་དང་གཅིག་པར་བརྩི་བའི་བློ་ཞིག་ཡོང་ཞིང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་མི་དེའི་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་སོགས་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་པ་ཞིག་རང་བཞིན་དུ་ཡོང་བ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་དངོས་གནས་ཀྱི་མང་གཙོ་ཡང་དག་པ་དང་སྲ་བརྟན་ཞིག་ཡོང་བའི་གཞི་རྩ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ཞེསབཀའ་སྩལ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ནི་ཀ་ར་རྒུའི་ཡུལ་ནང་འདས་པའི་ལོ་མང་པོའི་རིང་ནང་ཁུལ་སྲིད་དོན་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པས་ནང་འཁྲུག་བྱུང་སྟེ་སྣོད་བཅུད་གཉིས་ཀར་གོད་ཆགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད།

ད་ཆ་གཞུང་དམངས་གཉིས་ཀས་མང་གཙོ་སྲ་བརྟན་དང་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་ཡོང་ཐབས་ལ་བློ་སྤོབས་ཆེན་པོས་ཁུར་མཉམ་ལེན་གྱི་འབད་བརྩོན་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། གལ་ཏེ་བློ་སྤོབས་དང་སེམས་ཤུགས་མེད་ན་བྱ་བ་ལས་སླ་པོ་ཞིག་ཀྱང་བསྒྲུབ་མི་ཐུབ་པ་དང༌། བློ་སྤོབས་དང་སེམས་ཤུགས་ཡོད་ན་བྱ་བ་དཀའ་ཚེགས་ཅན་ཞིག་ཀྱང་ལས་སླ་པོར་བསྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་བར་ཚོགས་འདུ་བ་ཡོངས་ཀྱིས་དམིགས་བསལ་གྱི་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཞུས།

ད་རེས་འཐུས་མི་རྣམ་པས་གྲོས་བསྡུར་གནང་རྒྱུའི་ནང་དོན་ནི་གོང་གསལ་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པའི་གསུང་བཤད་ཁག་རེད། ཚོགས་འདུ་གྲོལ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་སོགས་དང་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་བསྐྱངས་པ་དང༌། ཡང་དེ་རྗེས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གདན་ཞུས་ལྟར། གྲོས་ཚོགས་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་དང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་སྡེ་ཚན་སོགས་འཐུས་མི་ཁག་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་མང་གཙོའི་སྐོར་ལ་བཀའ་མོལ་མཛད། དགོང་དྲོ་སྲིད་འཛིན་ནས་དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་བཅས་ལ་གསོལ་སྟོན་ཕུལ། དེ་རྗེས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གསར་འགོད་པ་ཁག་གཅིག་ནས་དེང་སྐབས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཚེས་ ༥ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་སྲིད་འཛིན་གྱི་ཕོ་བྲང་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་སྲིད་འཛིན་ལྕམ་ཆ་མོ་རོ་རྣམ་གཉིས་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་རིང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་དེང་སྐབས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕེལ་ཚུལ་སྐོར་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་པོས་དགོངས་ཚུལ་ལྷུག་པོ་གསུངས་ཤིང༌། ལྷག་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གྱི་བདེན་དོན་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བཤད་དང༌། བར་སྐབས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་བྱུང་སྟེ་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་སྐོར་སོང་རིང་གང་ཉིད་ནས་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་དཀའ་ངལ་ཅན་འདི་ཞི་བ་དང་གཉིས་མོས་ཀྱི་ལམ་ནས་སེལ་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་ཡོད་རྒུ་མཛད་དེ་ཕ་རོལ་པོར་བསམ་ཤེས་གུ་བཤངས་ཀྱི་གྲོས་འཆར་སྔ་རྗེས་འདོན་གནང་མཛད་ཀྱང༌། ཕ་རོལ་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་དེ་བསྟུན་གྱི་བརྡ་ལན་བྱེད་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་སྟེ། བོད་ནང་རྒྱ་མི་གཏོང་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ཐོག་བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་དང༌། ཁོར་ཡུག་ཉམས་ཆག་གཏོར་བཤིག་དང༌། ཞི་བའི་བོད་མིར་དྲག་གནོན་བྱེད་པས་མཚོན་གང་ཅིའི་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཏུ་གཏོང་བཞིན་འདུག་སྟབས། བོད་མིའི་དྲང་བདེན་འཐབ་རྩོད་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་དུས་སྐབས་གལ་ཆེ་ཞིག་ལ་སླེབས་ཡོད་ན་སྲིད་འཛིན་མཆོག་དང༌། ནི་ཀ་ར་རྒུ་རྒྱལ་ཁབ་གཞུང་དམངས་ནས་དེ་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བ་ཞེས་འབོད་སྐུལ་གནང་བར། སྲིད་འཛིན་ལྕམ་ཆ་མོ་རོ་ནས་དེ་དོན་ངེས་པར་ཞུས་ཆོག གཞི་རྐང་ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་རུང་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གི་གནས་བབས་ཐོག་ནས་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་འཛུགས་མང་པོའི་ནང་སྐུ་ཚབ་ཡོད་པར་བརྟེན། ཁོང་ཚོར་གོ་སྐབས་ནམ་བྱུང་ལ་བོད་དོན་གླེང་སློང་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐད་ནུས་པ་འདོན་དགོས་པའི་བཀོད་མངགས་ཞུས་ཆོག་པ་དང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ཡང་འདི་གར་ལྷན་དུ་ཡོད་པར་བརྟེན། སླད་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་ང་ཚོས་གྲོས་བསྡུར་གྱིས་གང་གཟབ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཞལ་བཞེས་གནང༌།

དེ་ཙམ་མ་ཟད། སྲིད་འཛིན་སྐུ་སྒེར་གྱི་གསོལ་སྟོན་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཆབ་འཁོལ་འདྲེན་རྒྱུ་སོགས་ཁོང་ཉིད་སྐུ་ངོ་མས་གནང་སྟེ་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་གུས་བཀུར་ཆེན་པོ་ཞུས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་སྐུ་མགྲོན་གཞན་དག་དང་མི་འདྲ་བར་དམིགས་བསལ་གཟབ་གཟེངས་ཞུས་ཐོག་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་དང༌། ཕྱི་སྲིད་སྣེ་ལེན་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་ཁུར་བ་སོགས་མགྲོན་ཁང་དུ་ཡང་ཡང་གཟིགས་རྟོགས་གནང་བར་ཕེབས།

ད་རེས་ཐུགས་རེ་ཇི་བཞིན་ཚོགས་འདུའི་མཛད་གསེང་དང་བསྟུན་སྐུ་ཚབ་མཐོ་རིམ་ཁག་ཅིག་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང༌། གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་གསུང་གླེང་དང་དྲིས་ལན་སྩལ་བ་སོགས་མཛད་འཕྲིན་གང་ཅི་གདན་ཞུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རེ་བ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་པའི་དམིགས་གཏད་ཇི་བཞིན་འཛམ་གླིང་གི་ཞི་བདེ་དང༌། རང་དབང་མང་གཙོ་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཕྱོགས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྨན་ངེས་བྱུང་བ་མ་ཟད། བོད་མི་མང་གི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དྲང་བདེན་གནས་ལུགས་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཉིད་དུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་བ་སྨོས་མ་དགོས་ཁར། སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་རྣམས་བརྒྱུད་ནས་རྒྱལ་ཁབ་དྲུག་ཅུ་སྐོར་གྱི་སྲིད་གཞུང་དང༌། གྲོས་ཚོགས། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་དོ་སྣང་ཅན་བཅས་ཀྱིས་ཤེས་ཐུབ་པ་བྱུང་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་སྐུལ་སློང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ཚོད་དཔག་ལས་བརྒལ་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་བསྙོན་དུ་ག་ལ་ཡོད།

དེ་ལྟར་མཛད་དོན་ཁག་འཐུས་ཚང་ལེགས་འགྲིགས་ངང་ཚེས་ ༦ ཉིན་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕེབས་སྐྱེལ་གཟབ་རྒྱས་བཅས་དེ་ནས་ཞལ་གྱེས་ཏེ་ཕྱི་ཉིན་ལྡི་ལིར་ཞབས་སོར་བཀོད་པ་དང༌། མགྲོན་ཁང་དུ་ལྡི་ལི་ཁུལ་སྡོད་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཁག་གཅིག་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཏེ་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་བཅས་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད།

བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་རྗེས་བོད་དོན་འབྲེལ་མོལ་བརྒྱུད་ནས་སེལ་རྒྱུར་དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་བློན་འཇོན་མེ་འཇར་ (John Major) མཆོག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་ཐབས་སུ་ཞུ་སྐུལ་བཀའ་ཡིག་གཅིག་སྩལ་དོན།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

ཉེ་ཆར་ཡོ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཕྱོགས་བསྐྱོད་སྐབས་ཡོ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མིའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་སྲིད་གཞུང་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་ཁ་ཤས་དང༌། དེ་བཞིན་མཐུན་ཚོགས་དེའི་ཁོངས་གཏོགས་ཡོ་རོབ་ལྷན་ཚོགས་ (European Commission) བཅས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཁ་ཤས་དང་ལྷན་དུ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་མི་མང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་གྲོས་བསྡུར་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང༌། དེས་ན། བོད་མིའི་ཡིད་སྐྱོའི་གནས་སྟངས་སྐོར་འབྲེལ་མོལ་བརྒྱུད་ནས་སེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་སྐུ་ཉིད་ལའང་ཞུ་འཐུས་གོ་སྐབས་འདི་བླངས་བཞིན་ཡོད་པས་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་ཐབས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

བོད་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་སྟེ། དེར་སོ་སོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་ཞིག་དང་དཔལ་ཡོན་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་ད་ཆ་རྩ་ཡལ་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་མི་ཕོན་ཆེ་བོད་ནང་སྤོ་བཞུད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་བོད་མི་རང་ཉིད་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད། དེའི་འབྲས་བུར་མགྱོགས་མྱུར་མི་རིགས་རྩ་བརླག་ཏུ་འགྲོ་གཞིའི་གནས་སྟངས་ཉེན་འཚབ་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

གལ་ཏེ་འདི་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ད་ནས་ལོ་བཅུ་ནས་བཅོ་ལྔའི་བར་མུ་མཐུད་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། བོད་ཅེས་པ་མིང་ཙམ་ཡང་ལྷག་ཏུ་མིན་པ་མཁྱེན་གསལ་རེད། རང་ངོས་ནས་སོ་སོའི་ལུང་པ་ཡོངས་སུ་རྩ་བརླག་མ་ཕྱིན་སྔོན་རྒྱུན་དུ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་བརྒྱུད་ནས་འབྲེལ་མོལ་ཡོང་ཐབས་བྱས་རུང༌། ནུས་འབྲས་ཐོན་པ་གང་ཡང་མ་བྱུང༌།

༡༩༧༩ ལོར་ཏིང་ཤའོ་ཕིང་གིས་རང་བཙན་མ་གཏོགས་གནད་དོན་གཞན་གང་གི་ཐད་ལའང་འབྲེལ་མོལ་ཆོག་རྒྱུའི་སྒོ་མོ་ཕྱེ་ནས་བཞག་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། མ་འོངས་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་གནད་དོན་ཐོག་ཁོང་གིས་གང་གསུངས་པ་བཞིན། དེའི་ཐོག་འགྲོ་རྒྱུའི་སེམས་ཐག་གཙང་བཅད་ཟིན་པ་ཡིན་ཞེས་ཡ་ལན་བྱས་པ་ཡིན། ངའི་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་པེ་ཅིན་དུ་ཐེངས་མང་བསྐྱོད་དེ་ངའི་བསམ་ཚུལ་རྣམས་རྒྱ་གཞུང་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་རྗེས་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་འབྲེལ་མོལ་གནང་རྒྱུར་བརྡ་ལན་འཕྲལ་དུ་བྱེད་ཡོང་སྙམ་པའི་རེ་བ་ཞིག་བྱུང༌། ༡༩༩༡ ལོར་ངོས་རང་བོད་ནང་ཁྱུག་ཙམ་བསྐྱོད་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་སྐབས་དེར་རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་བགྲེས་པ་འགའ་ཤས་བོད་ནང་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ངོས་དང་མཉམ་དུ་མཇལ་འཕྲད་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་བྱུང་ཡོད་ཀྱི་རེད།

སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། འདས་པའི་ལོ་ངོ་ ༡༤ རིང་རྒྱ་གཞུང་ནས་ངོས་ཀྱི་འཆར་གཞི་གང་ལའང་ངོས་ལེན་བྱས་མེད་པ་དང༌། ངའི་སྐུ་ཚབ་ཚོའི་ངོས་ནས་རྒྱུན་དུ་འབྲེལ་མོལ་བྱ་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་ཨང་གསར་ཡོད་རུང༌། དེར་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་ཡ་ལན་སྤྲོད་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱས་མེད།

འདི་ལོ་ཟླ་ ༤ ནང་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་སླད་ཁྲིམས་ཞིབ་པའི་མཐུན་ཚོགས་དང༌། ཆེས་མཐོའི་ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁང་སར་རྒྱ་ནག་དབུས་རྒྱུན་ལས་ཁང་གི་འཐུས་མི་སུ་ཡིན་མཉམ་དུ་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀའི་བློ་མོས་ཐོག་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་པ་ཞིག་ནང་དུ་འབྲེལ་མོལ་བྱ་རྒྱུར་འདོད་མོས་ཡོད་ཚུལ་བཤད་པ་ཡིན།

རང་ངོས་ལ་ཆ་བཞག་ན། འབྲེལ་མོལ་བརྒྱུད་ནས་གནས་ཚུལ་ཐག་གཅོད་ཡོང་རྒྱུར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་འབད་བརྩོན་མུ་མཐུད་ཞུ་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། ད་ལྟ་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཞིག་ལ། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཞི་འགྲིགས་དང༌། ནང་སྒྲིག་བྱེད་ཐབས་གཅིག་པུས་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་མོལ་ཐོག་ཁ་བསྒྱུར་མི་ཐུབ་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་གནོན་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་སྤྲོད་དགོས་ངེས་མཐོང༌། གལ་ཏེ། ཐབས་ལམ་འདིས་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་གྲུབ་འབྲས་མ་ཐོན་པ་ཡིན་ན། མ་འོངས་བོད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ཇི་འདྲ་འཛིན་མིན་ཐད་ངའི་མི་མང་གིས་མང་མོས་བསམ་ཤོག་བསྡུ་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་འདི་འཚོལ་རྒྱུ་ཡིན། ཡིན་ནའང༌། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ཐོག་འགྲོ་རྒྱུ་ནི་ངའི་རྩ་བའི་དམ་བཅའ་ཡིན་པས་དེ་ལས་གཡོལ་ཐབས་མེད།

ཉེ་ཆར་ཟླ་ ༦ པའི་ནང་ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྱི་ཕྱོགས་བསྐྱོད་སྐབས་ནི་ཐའེ་ལན་ཌ་དང༌། འབེལ་འཇམ། ཨི་ཏྲ་ལི་བཅས་ཀྱི་སྲིད་བློན་རྣམ་པ་དང་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་རྣམ་པ་ངོ་མཇལ་བྱུང༌། ཨི་ཏྲ་ལིར་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ལི་ཕེང་ (Li Peng) སྒེར་ངོས་ནས་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེ་བྱས་ཡོད་རུང༌། ཨི་ཏྲ་ལིའི་སྲིད་འཛིན་ (Scalfaro) དང་སྲིད་བློན་ (Berlusconi) མཉམ་དུ་བློ་ཁ་ཁེངས་ངེས་ཀྱི་མཇལ་མོལ་ཞུས་ཤིང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་སྟངས་འདི་ཚོས་མ་འོངས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོར་རྒྱ་མིའི་དབུ་ཁྲིད་ཚོར་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐེབས་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌།

སྤྱིར་རྒྱ་ནག་གི་དབུ་ཁྲིད་ཚོ་དང་དེ་བཞིན་མང་ཚོགས། ཡང་སྒོས་ལྷག་པར་ཅན་དུ་རྒྱ་ནག་མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་མ་སེལ་ཐབས་མེད་ཅིག་ཡིན་པའི་བརྡ་མཚོན་གསལ་པོ་ཞིག་བསྟན་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་ངོས་ལེན་མི་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་བྱུང་ནའང༌། མ་འོངས་པའི་དབུ་ཁྲིད་ཚོར་དཀའ་ངལ་དེ་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་འབྲེལ་མོལ་བྱེད་དགོས་ངེས་ཤིག་ཆགས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་ངེས་པར་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།

ཡོ་རོབ་དཔོན་རིགས་རྣམས་དང་ངོ་མཇལ་སྐབས་ངོས་ནས་གཤམ་གསལ་བོད་མིའི་གནད་དོན་སེལ་ཐབས་ཡོང་སྐུལ་ཞུས་པ་ཡིན།

(༡) བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་གནད་དོན་ཐད། ཡོ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་སྒོ་ནས་ཞབས་སྟེགས་སྒོར་མོའི་ (Round Table Conference) བགྲོ་གླེང་ཞིག་སྐོང་འཚོགས་དགོས་གལ་ཆེ། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ནི་བགྲོ་གླེང་གི་བརྒྱུད་ནས་སེལ་དགོས་པ་ལས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་གྲོས་ཆོད་བཞག་སྟེ་དོན་མེད་རྩོད་རྙོག་གི་གནད་དོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་དགོས་དོན་ཡོད་མ་རེད་ཅེས་རྒྱ་ནག་གིས་འགྲེལ་བཤད་ལོག་པ་ཞིག་རྒྱབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌།

ཞབས་སྟེགས་སྒོར་མོའི་བགྲོ་གླེང་སྐོང་འཚོགས་བྱས་པ་དེས་རྒྱ་མིའི་གནས་སྟངས་ཇི་ཡིན་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། མ་ཟད། བོད་དོན་ཐོག་ལའང་དོ་སྣང་སླེབས་རྒྱུ་དང་ཆབས་ཅིག ཡོ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཐོག་ངོས་འཛིན་གང་འདྲ་བྱེད་མིན་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན། ཐེངས་རྗེས་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་མ་འཚོགས་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་སྔོན་ཡོ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་བགྲོ་གླེང་འགོ་འཛུགས་དགོས་པའི་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས།

(༢) ཡོ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་དང་རྒྱ་ནག་གཉིས་དབར་གྱི་ཞབས་སྟེགས་སྒོར་མོའི་ཚོགས་འདུའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་དཔག་སྟེ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ལས་འགུལ་ནུས་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་སྤེལ་དགོས། བོད་མི་རྣམས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མ་ཡིན་པར་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་བོད་དོན་ཐོག་ལས་འགུལ་རྩོམ་དགོས་ངེས་ཡིན།

འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་བ་དང༌། ཁོར་ཡུག་ལ་ཉམས་ཆག་བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ཚོ་སྔ་ལྟས་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་རྐྱེན་རྩ་དེ་མ་རེད། བོད་དོན་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པས་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ནས་འདུམ་སྒྲིག་དང་ནང་སྒྲིག་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནས་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་འབྲེལ་མོལ་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་དགོས།

(༣) ཡོ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མའི་འཐུས་མི་ལས་གྲུབ་པའི་དཔྱད་ཞིབ་ཚོགས་ཆུང་དེས་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་དཔྱད་ཞིབ་དང་འབྲེལ་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་འབྲེལ་མོལ་ཡོང་ཐབས་འཆར་གཞི་བཀོད་དགོས། དཔྱད་ཞིབ་ཚོགས་ཆུང་དེའི་ནང་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀའི་གནད་དོན་ཐོག་རྒྱུས་མངའ་ལྡན་པའི་མི་སྣ་དང༌། ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གི་དཔོན་རིགས་ཚང་དགོས་ཤིང༌། ཚོགས་ཆུང་དེ་ཡང་ཡང་འཛོམས་ཏེ་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་ཡོ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་སོ་སོའི་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་དང༌། ཡང་ན་ཡོ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་རང་ལ་གནས་ཚུལ་སྙན་སེང་ཞུས་ན་འཐུས་རྒྱུ། མི་རྗེ་མཆོག་གིས་གནད་དོན་འདི་ཚོར་དགོངས་པ་ཆེ་བཞེས་མཛད་པར་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ང་ཚོར་ཡོ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་དང༌། སྐུ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གི་ངོས་ནས་རོགས་ཕན་ཇི་གནང་ལ་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བོད་མི་ཚོ་ནི་རང་དབང་དང༌། ཆེ་མཐོང་ཞི་བདེ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཐད་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་ཚོད་ཅིག་གི་སྒང་ལ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་གནོན་ཤུགས་འོག་འབྲེལ་མོལ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་སྒོ་མོ་ཕྱེ་ཡོང་སྙམ་པའི་གདེང་སྤོབས་ཡོད། སྨོན་ལམ་མཚམས་སྦྱོར་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ༡༩༩༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༡ ཉིན། ཞེས་སྩལ།

འདོད་སྡང་རྦ་ཀློང་འཁྲུགས་པའི་མུན་ཁམས་སུ།།

མ་ལུས་འགྲོ་རྣམས་དལ་གྱིས་བགྲོད་མཐོང་ཚེ།།

རིང་ནས་ལྷ་མིའི་རྣམ་འདྲེན་སྟོན་པ་མཆོག།

དགེ་ལེགས་ཉིན་བྱེད་སྟོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིན།།

གངས་ཀྱི་རང་མདངས་གསལ་ལ་འགྲུས་པའི་ཐུགས།།

མ་ལྷོད་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁམས་མཐའ་དག་པར།།

སྙིམ་པ་བཏེགས་ཏེ་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་སྟོང༌།།

སྤྲོས་ཤིང་སྤྲོ་བའི་མཛད་པ་ལྷུ་རུ་བླངས།།

བདེན་བཀུར་བློ་རྒྱ་ཡངས་པའི་མཁས་རྣམས་ཀྱིས།།

མགོན་གང་མཛད་འཕྲིན་མེ་ཏོག་ཡོངས་བཏུས་ཏེ།།

ས་འཛིན་འཕྲེང་བས་བསྐོར་བའི་ཆོས་ལྡན་ཞིང༌།།

འཛམ་གླིང་སྐྱེ་འགྲོའི་མིག་གི་རྒྱན་ཏུ་བཏེགས།།

གང་གསུང་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བྱམས་བརྩེའི་རླབས།།

ཤར་ནུབ་ཕྱོགས་མེད་ཀུན་ལ་སྐྱེས་སུ་བརྫངས།།

ཐུན་མོང་བསོད་ནམས་ཉི་མ་རླབས་པོ་ཆེས།།

མ་རིག་རྒུད་ཚོགས་བསལ་བའི་མཛད་པ་བསྐྱངས།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་གཏོར་སྒྲུབ་དང་སྐབས་དེ་འབྲེལ་གྱི་མཛད་པ་ཁག་གཅིག གསུམ་དུས་སྲུང་བརྩི་དང་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ། སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གཅིག་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་ཚོགས་པ་ཁག་ལ་བཀའ་སློབ། རྒྱ་གར་གཞུང་དམངས་ནས་དགོངས་སེལ་ཐུགས་གསོ་ཞུས་པ་དང་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་ཅན་ཁག་གཅིག་གི་བྱེད་བབ་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་རེ་དགུ་པའོ།། །།

རླབས་འཕྲེང་བདུན་ཅུ་པ།

དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་སྩལ་བས་མཚོན་ཚོགས་པ་ཁག་གཅིག་གི་མཛད་སྒོ་དང་མི་མང་ལ་བཀའ་སློབ། སྔ་རྗེས་སུ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་དྲུག་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། རྡོ་རྗེ་གདན་དང་སེ་ར་ཆོས་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་དང་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས།

༡༽དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་ཐེངས་བཅོ་བརྒྱད་པ་སྩལ་བ།

གར་ཞའི་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཐུན་མོང་ནས་སྔ་རྗེས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་ཐེངས་བཅོ་བརྒྱད་པ་བཀའ་དྲིན་སྩལ་སླད་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་ནས་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༡ སྔ་དྲོ་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་གསོག་སྒར་སློབ་གྲྭར་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་སྐབས་དགེ་སློབ་ཡོངས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་སྦྲགས། སློབ་ཕྲུག་ཚོར་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་ཕེབས་དོན། ‘‘དེ་རིང་འདི་ག་གསོག་སྒར་སློབ་གྲྭར་ཡོང་ཐུབ་པར་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱ་གར་ངྷ་རམ་ས་ལའི་ས་ཁུལ་དབྱར་ཁ་ཚ་བ་དང༌། བཞའ་རླན་ཆེན་པོ། དགུན་ཁ་གྲང་ངར་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་འདྲའི་གནས་སྟངས་ཐོག་ལ་ས་ཆ་གཏན་གཙང་མ་འཁོད་མེད་ཙང༌། ཁྱོད་ཚོར་དཀའ་ངལ་ཏན་ཏན་ཡོད་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘སོ་སོའི་ལུང་པ་སྐྱིད་པོ། མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་པོ་དང་ལུང་པ་བཟང་པོ་ཡོད་པ་དེ་རྒྱ་མིའི་བཙན་དབང་གི་འོག་ཏུ་ཚུད་ཡོད། གཞན་དབང་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་རང་དབང་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཡིན་པར་བརྟེན། དཀའ་ངལ་མང་པོ་འཕྲད་ཀྱང་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས། བཟོད་བསྲན་ཐོག་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་ལ་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་པ་ཞིག་བྱེད་བསམ་པའི་བསམ་བློ་འཁུར་ནས་ཡོང་བ་ལས་སྐྱིད་པོ་གཏོང་རྒྱུར་ཡོང་བ་མིན་སྟབས་གདོང་ལེན་ཐུབ་པ་དགོས།

༡༩༥༩ ལོར་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་འབྱོར་ཏེ་ཚ་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོའི་དཀའ་ངལ་དཀྱིལ་དུ་བསྡད་པ་རེད། གང་ལྟར། ང་ཚོ་བོད་པ་མི་ཐོག་རྒན་པ་ཚོས་དཀའ་ལས་དཔེ་འདྲ་ཞིག་བརྒྱབ་ཡོད། ཚང་མས་དམིགས་ཡུལ་དང་དེའི་དམ་བཅའ་སེམས་ལ་བཀོད་དེ་ཟླ་བ་དང་ལོ་སྦྲེལ་ཏེ་ངལ་བ་ཁྱད་བསད་ཀྱིས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་གོང་བུ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ཁྱེད་རང་ཚོར་ད་ལྟ་འདིར་མཐུན་རྐྱེན་མ་འཛོམས་པའི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། དཀའ་ངལ་ལྷོད་གཡེང་བཏང་བས་འགྲིགས་ཀྱི་མེད་སྟབས། ག་ཚོད་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱིས་སེལ་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། གཟུགས་པོ་བདེ་ཐང་གི་འོག་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ད་ལྟ་བར་དུ་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག ང་དགའ་པོ་བྱུང༌། བསྔགས་བརྗོད་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ང་ཚོ་ཚང་མས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་དང་བསྒྲུབ་ན་འགྲུབ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཐོག་ད་ལྟ་བར་དུ་སེམས་ཤུགས་བསྒྲིལ་ཏེ་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་རེད་ལ། ད་དུང་ཡིན་ཡང་སྙིང་ལ་རུས་པ་བཅུག་སྟེ་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས’’ ཞེས་དང༌།

‘‘བོད་སྤྱི་པའི་མཚན་མཐོང་ལ་རྒྱའི་ངོས་ནས་བཤད་ནའང་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། མི་ཚེ་བཟང་པོ་ཡོང་བར་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཆོས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་གཙོ་བོ་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། ད་ལྟ་ཁྱེད་ཚོས་འདི་གར་ཧུར་ཐག་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཟེར་གོ་དུས་ང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ད་དུང་སྡུག་ཏུ་མི་འགྲོ་བའི་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས། དེ་བཞིན་བསྒྲུབ་ཐུབ་ཚོད་ཀྱིས་མཐུན་རྐྱེན་གང་ཡོད་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་དམ་དོན་བྱེད་ཀྱི་རེད། རྗེས་སུ་ཐུག་གི་རེད། བློ་སེམས་སྐྱིད་པོ་གྱིས།’’22jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

དེ་ནས་མན་ཌིར་ (Mandi) ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ས་གནས་རྫོང་དཔོན་དང༌། སྐོར་སྲུང་སྤྱི་ཁྱབ། ཀུ་ལུ་བདེ་དོན་གསར་རྙིང་གཉིས། ཚོགས་འཐུས་ཁག སུན་མཚོ་མན་ (Sundar Nagar, Rewalsar - Tsopema, Mandi) གསུམ་ཁུལ་གནས་ཀྱི་ཚོགས་འཐུས། དགེ་སློབ། མི་མང་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། རྫོང་དཔོན་སོགས་ལ་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་ཞོགས་པ་ཀུ་ལུ་ཁུལ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ས་གནས་དཔོན་རིགས་དང༌། བདེ་དོན་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང༌། ཡུལ་དགོན་མི་མང་བཅས་ནས་ཕེབས་སྒོ་ཆེད་བསྒྲོན་གྱིས་གུས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དམར་རི་ཁུལ་ཡུལ་མི་དང་དུས་འཁོར་གྲ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ནས་དེ་གར་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་རྟེན་མཁར་གསར་བཞེངས་ཞུས་པ་སྒོ་དབྱེ་རབ་གནས་མཛད། དེ་ནས་རོ་ཐང་ལ་རྩེར་སྐྱིད་ལུང་ (Keylong) གི་རྫོང་དཔོན་དང༌། སྐོར་སྲུང་སྤྱི་ཁྱབ། ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་ཆོས་འཕེལ་བཟོད་པ་སོགས་ཕེབས་བསུར་བཅར། དེ་གར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཚོགས་པ་དང༌། ཀུ་ལུ་ཁུལ་བོད་མི་ཐུན་མོང་ནས་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་པ་བཞིན་སྐུ་རླུང་དར་འཛུགས་དང་འབྲེལ་བསང་གསོལ་གྱི་གསུང་ཆོག་གནད་སྨིན་བསྐྱངས། དགོང་དྲོ་གར་ཞ་བྱེས་པར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་དང༌། སྦྱིན་བདག ས་གནས་དཔོན་རིགས། ཆོས་ཞུ་བ་མང་ཚོགས་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དེ་འཕྲལ་དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་གསར་པ་སྒོ་དབྱེ་རབ་གནས་ཀྱི་གསུང་ཆོག་མཛད། དེ་ནས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། སྦྱིན་བདག་ནས་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་དང༌། བཞུགས་གྲལ་ལ་གསོལ་ཇ་སོགས་ཕེབས་སྟོན་མཛད་སྒོ་གནང༌།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་གར་ཞ་བྱེས་པའི་དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་གི་དབུ་རྩེ་གཟིམ་ཆུང་ཉེ་འཁོར་དུ་ཞབས་འཆམ་དུ་ཕེབས་སྐབས། སྐུ་རྒྱབ་ཞིང་ཁའི་ནང་རྡོ་ཟུར་གསུམ་ནག་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་ཐུགས་ཞིབ་ཏོག་ཙམ་གནང་རྗེས་རྡོ་དེ་བཀྲུས་ཏེ་ཡར་འཁྱེར་ཤོག་ཅེས་བཀའ་ཕེབས་བཞིན་སྐུ་སྲུང་ཆོས་རྒྱལ་ནས་རྡོ་དེ་བཀྲུས་ཏེ་ཡར་དབུ་རྩེར་འཁྱེར་ཡོང་སྐབས་ཆོས་གཡོག་བཀྲ་ཤིས་ལ་རྡོ་དེ་གཟིམ་སྒོའི་རྒྱབ་ཏུ་བཞག་སྟེ་ཁ་བཏགས་ཤིག་གཡོགས་ཞེས་བཀའ་མངགས་སྩལ། ཉིན་ཤས་གཟིམ་སྒོའི་རྒྱབ་ཏུ་བཞག་སྟེ་དུས་འཁོར་བཀའ་དབང་དངོས་གཞི་དབུ་འཛུགས་གོང་ཙམ་ཞིག་ལ་རྡོ་དེ་དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་གི་ཟུར་གཅིག་ལ་བཞག་དགོས་ཕེབས། དེ་ནས་བཀའ་དབང་གྲུབ་རྗེས་ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ཡུལ་མི་སྤྱིས་ཡུལ་དེའི་སྲུང་མ་དམ་ཅན་རྡོར་ལེགས་ཀྱི་རྟེན་མཁར་རྙིང་པ་ལམ་འོག་ཏུ་འཁེལ་བས་གནས་སྤོས་ཆོག་པ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན། དེ་དོན་བཀའ་བཞེས་དང་འབྲེལ་རྟེན་མཁར་གསར་པ་བཞེངས་ཡུལ་ལམ་ཐོད་འོས་འགབ་སྤྱན་ཞིབ་ཏུ་ཞབས་བཅགས་ནས་ཤིང་སྡོང་ཞིག་ལ་ཁ་བཏགས་བཏགས་ཏེ་འདིར་བཞེངས་ལེགས་ཞེས་བཀའ་སློབ་དང་འབྲེལ་བྱིན་འབེབས་རབ་གནས་མཛད་རྗེས་ཕེབས་གསལ་ལ་དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་རྡོ་ཟུར་གསུམ་ནག་པོ་དེར་ཁྱེད་རང་ཚོའི་ཡུལ་ལྷ་དམ་ཅན་རྡོར་ལེགས་གནས་ཡོད་ཅེས་བཀའ་སྩལ།

གསུང་ཆོས་གྲ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ལ་དྭགས་པ་ཆོས་འཕེལ་བཟོད་པ་ནས་ཟེར་དོན། རྡོ་དེའི་སྐོར་གནས་ཚུལ་ཡ་མཚན་བྱུང་སོང༌། ཉིན་གཅིག་ལྷ་ཁང་གི་རྩིག་གདན་རྡོ་ཆེ་ཙམ་དགོས་པ་ལྟར་རྡོ་དེར་ཚད་ཚད་བྱུང་རུང༌། རྡོ་པས་རྡོ་དེ་ཟུར་གསུམ་ཡོད་པར་བརྟེན་བེད་སྤྱོད་མི་འདུག་བརྗོད་དེ་ཞིང་ཁའི་ནང་གཡུགས་བཞག་པ་ཡིན། དེ་རྗེས་ལྕགས་རིའི་རྩིག་པར་རྡོ་ཞིག་དགོས་པ་ལས་མི་ཞིག་ནས་རྡོ་དེ་འཁྱེར་སླེབས་སོང༌། རྡོ་པས་དེ་རིང་དུས་ཚོད་ཕྱི་པོ་བྱས་སོང༌། སང་ཉིན་རྡོ་འདིར་བཟོ་བལྟ་བཟོ་ཡི་ཡིན་བརྗོད། དེ་ནུབ་ལག་པ་འཆང་མེད། ཕྱི་ཉིན་རྡོ་པས་ངས་དེ་རིང་ཐོ་བ་འཁྱེར་རྒྱུ་ལུས་འདུག་བརྗོད་དེ་གང་ལྟར་རྡོ་དེའི་སྐོར་གནས་ཚུལ་ཡ་མཚན་དེ་འདྲ་བྱུང་སོང་ཞེས་བརྗོད་འདུག དེ་ནས་སྤོས་སྣེས་སྔུན་བསུས་ཏེ་དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་དུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་འཕྲལ་སྦྱིན་བདག་ནས་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ཞལ་འདོན་དབུ་ཚུགས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ས་ཆོག་གསུངས། ཕྱེད་ཡོལ་དུ་སྦྱིན་བདག་དང་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་ཁག་གཅིག་ལ་སློབ་མ་རྗེས་འཛིན་གྱི་གསུང་ཆོས་སྩལ། ཕྱི་ཚེས་ ༡༤ ཉིན་སྔ་དྲོ་གསུང་ཆོག་གི་རིམ་པ་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་ནས་ས་གར་དང་ལས་ཐིག་གདབ་པར་མཛད།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་སྔ་དྲོ་གསུང་ཆོག་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་ནས་ཡེ་ཐིག་གདབ་པ་ཚོན་དབྱེ་བ་སོགས་མཛད། ཕྱི་ཉིན་ནས་ཉིན་གསུམ་རིང་ཞོགས་པ་ཆུ་ཚོད་ ༨ ནས ༡༢ བར་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་ཆོས་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་སོ་བདུན་མའི་བཀའ་ཁྲིད་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་ནས་བདག་བསྐྱེད་བུམ་སྒྲུབ་སོགས་གསུང་ཆོག་བསྟར་ཆགས་སུ་བསྐྱངས། གོང་ཚེས་ཉིན་རྒྱབ་ཆུ་ཆོད་༣།༣༠ ཐོག་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རིག་གཞུང་ཡར་རྒྱས་དང་སྲུང་སྐྱོབ་སྐོར་གྱི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་དབུ་འབྱེད་དང་འབྲེལ་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་སྔ་དྲོ་གསུང་ཆོག་དང་བྱང་སྡོམ་བཞེས། ཆོས་ཞུ་བ་མང་ཚོགས་ལ་སྨོན་སེམས་ཆོ་གས་བཟུང་བ་སྩལ། ཕྱེད་ཡོལ་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པ་རྣམས་ནས་མཆོད་གར་དབུ་ཚུགས། མང་ཚོགས་ནས་ཡུལ་ལུང་སོ་སོའི་གཞས་དང་ཞབས་བྲོའི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས། དེ་མཇུག་འཕགས་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གར་ཞ་ཁུལ་རིག་གཞུང་ཉམས་གསོའི་ཚོགས་འདུར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཕེབས་སྒོའི་སྙིང་པོར། ‘‘དེ་ནས་ང་བོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་དགའ་པོ་ཡོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡོད་ཟེར་ན། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ས་ཁུལ་འདི་དག་གི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཕལ་མོ་ཆེ་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་ནས་ཚུར་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། དེ་སྔོན་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་རང་དབང་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ་ས་ཁུལ་འདི་དག་ནས་དོན་གཉེར་ཆེན་པོ་ཡོད་མཁན་དེ་འདྲ་བོད་ལ་ཕྱིན། ལོ་མང་པོའི་དུས་ཚོད་བཏང་ནས་བསླབ་པ་སློབ་གཉེར་བྱས། དབང་ལུང་མན་ངག་གི་རྒྱུན་བཟང་པོ་ཞུས། དེ་ནས་རང་གི་ལུང་པ་ལ་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྤེལ་ཏེ་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། བོད་རང་དབང་བརླག་པའི་རྗེས་ལ་ས་ཁུལ་འདི་ནས་སྔར་བཞིན་བོད་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་ས་མེད་པར་བརྟེན། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཉུང་ཤས་ཤིག་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་བསྡད་པ་རེད། གང་ལྟར་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་ལ་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གཏོར་བཤིག་ཉམས་ཉེས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་སྐབས་འདིར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཡོངས་རྫོགས་ལ་གཞི་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་རྀག་གཞུང་ཐོག་དོ་སྣང་གསར་པ་ཞིག་སླེབས་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་གཙོ་བོ་ནང་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་དང༌། ནང་པའི་ཆོས་འདི་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ཤིག་རེད། རྒྱ་གར་ནས་ནང་པའི་ཆོས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གསོ་བ་རིག་པ་དང༌། བཟོ་རིག་པ། སྒྲ་དང༌། མངོན་བརྗོད། ཟློས་གར། སྡེབ་སྦྱོར། རྩིས་ལ་སོགས་པ་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་བཅུ་གྲངས་ཤིག་བོད་ལ་རིམ་བཞིན་དར་ཡོད་པ་རེད།

བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་དབང་པོ་དང༌། སྒྲུབ་པའི་རྒྱལ་མཚན་འཛིན་མཁན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བཤད་པ་དང་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་སྐྱོང་བྱས་པ་དང༌། རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས་དར་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་གཙོ་བཽར་གྱུར་པའི་རིག་གནས་འདི་དག་ལག་ཏུ་བླང་བདེ་བ་དང༌། རྡོག་ལ་འགྲིལ་པོ་བཟོས་པའི་རིག་གཞུང་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘གཙོ་ཆེ་ཤོས་མི་མང་མི་རེ་ངོ་རེའི་ངོས་ནས་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་དེ་གང་འདྲ་ཡིན་པ་དེ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། འདི་སོ་སོའི་ཕ་མེས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཡིན་བསམ་པའི་བདག་གཅེས་བྱེད་དགོས། བདག་གཅེས་བྱེད་རྒྱུའི་སེམས་ཁུར་བསྐྱེད་དགོས། དེ་ཡང་མི་མང་ཚོའི་ངོས་ནས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག དེ་འདྲའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་ལག་ལེན་རིམ་པ་ཇི་ལྟར་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་ལ། དེ་རིང་འདིར་ཁྱེད་རང་ཚོ་མཁས་དབང་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་ཕེབས་ཡོད་པ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཞིབ་ཆའི་གོ་བསྡུར་གནང་དགོས།’’23jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༤ པ་ནས་དུས་འཁོར་བཀའ་དབང་སྟ་གོན་སྒྲུབ་ཆོག་དང༌། ཆུ་ཚོད་ ༩ པར་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་སྩལ། ཉིན་རྒྱབ་ནས་སྒྲུབ་ཆོག་བསྐྱངས་འབྲེལ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་ཕེབས་འབྲས། ‘‘དེ་རིང་འདིར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནས་འཛོམས་ཡོད་པ་རེད། འཛོམས་པ་དེ་ཁྲལ་བསྐུལ་བ་དང༌། རྔན་པ་སྤྲད་ནས་འདུས་པ་ལྟ་བུ་མིན་པར། བསམ་པ་རྣམ་དག་དང༌། དགའ་ཞེན་གྱི་ཐོག་ནས་འཛོམས་པ་རེད། འཛོམས་དོན་ནི་ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདིའི་ཐོག་ནས་འཛོམས་པ་རེད། མི་ཁ་ཤས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་ཡར་རྒྱས་མ་ཕྱིན་པའི་ལུང་པའི་ནང་ལ་རྨོངས་དད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མཐོང་སྲིད་མདོག་ཁ་པོ་རེད།

ཡིན་ན་ཡང༌། དེང་སང་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཟེར་བ་འདི་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་གི་རིག་གཞུང་རྙིང་ཤོས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གཏིང་ཟབ་པོ་ཡོད་པ། ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་འདིར་ཕན་ཐོགས་དང་དགོས་མཁོ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེར་ཇེ་གསལ་དུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ང་རང་ཚོ་བོད་པ་བཙན་བྱོལ་བ་ཁ་སྟབས་ཞན་པོ་བྱས་ནས་བསྡད་ཡོད་ཀྱང༌། ང་ཚོ་བོད་པའི་ངོས་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ལ་ཕན་ཐོགས་གང་བྱེད་ཐུབ་པ་དེ་ང་ཚོའི་ལས་འགན་དུ་བརྩིས་ནས་གང་ཡོང་ཅི་ཡོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ད་དུང་ཡིན་ན་ཡང་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། མ་འོངས་པར་བོད་རང་དབང་ཐོབ་པའི་མཚམས་ལ་སྔར་བཞིན་དུ་ང་རང་ཚོ་ཕོར་པ་གཅིག་ལ་ཁ་རྒྱབ་སྟེ་བསྡད་ཐུབ་ཀྱི་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘གནས་ཚུལ་དེ་དང་འབྲེལ་ནས་དོན་ཚན་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཞུ་འདོད་བྱུང༌། དེ་གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཁུལ་མང་པོ་ཞིག་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་ཆོས་སྒར་ཁག་ཚོའི་ནང་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཕྱིན་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཁུལ་གྲང་མོ་ཞིག་ནས་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཚ་བའི་དཀྱིལ་ལ་སྡོད་དགོས་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོས་དཀའ་ངལ་དང་དུ་བླངས་ནས་བསླབ་པ་སློབ་གཉེར་ཧུར་ཐག་བྱས་ཏེ་དེང་སང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ནས་ཡོང་བའི་གྲྭ་པ་ཚོའི་ནང་ནས་དགེ་བཤེས་མིང་རྟགས་ཐོན་མཁན་རིམ་པས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། དངོས་གནས་དྲང་གནས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་མི་མང་ཚོས་བོད་རང་དབང་གི་དོན་དག་ལ་སེམས་ཁུར་བླངས། ཤ་ཚ་བྱས། སྐབས་བབ་རྒྱ་གར་མི་མང་གི་ཁྲོད་ལ་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་གསལ་བཤད་དང་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་རྒྱུ་སོགས་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་བྱས་པ་ལ་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད། བོད་རང་དབང་གི་ལས་འགན་ཡོད་པའི་མི་གཅིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ངས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་གི་ཡིན། ད་དུང་ཡིན་ན་ཡང་ཁྱེད་རང་ཚོས་སྔར་བཞིན་དུ་ནུས་པ་ཆེ་བསྐྱེད་བྱས་ནས་བོད་རང་དབང་གི་དོན་དག་ལ་གང་ཡོང་ཅི་ཡོང་བྱེད་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན།’’24jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༡ ཉིན་སྔ་དྲོ་དབང་གི་སྒྲུབ་ཆོག་དང་ཕྱེད་ཡོལ་ནས་དུས་འཁོར་བཀའ་དབང་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཞུགས་པའི་རིམ་པ་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་སྒྲུབ་ཆོག་དང་བྱིས་པ་ལྟར་འཇུག་པའི་དབང་བདུན་དང༌། གོང་མའི་དབང་བཞི། གོང་ཆེན་གྱི་དབང་བཞི། ཚིག་དབང་བསྣན་པ་བཅས་ལེགས་པར་སྩལ།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་སྔ་དྲོ་སྒྲུབ་ཆོག་བསྐྱངས་ཏེ་སྨན་བླའི་རྗེས་གནང་དང༌། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་ལས་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་གྱི་ཚེ་དབང་ཟབ་མོ་སྩལ་ཐོག་བཀའ་སློབ་ཕེབས་པའི་སྙིང་པོར། ‘‘དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གྲུབ་པ་རེད། འདི་གའི་ས་གནས་སུ་སེམས་ཤུགས་དང༌། དད་པ་དམ་ཚིག་གཡོ་བ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་པའི་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་གྲ་འགྲིགས་པོ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང༌། ཕལ་ཆེར་འདི་ཁུལ་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་ཚོས་ཀྱང་དགའ་བའི་མཚན་མའི་བཟོ་འདྲ་པོ་འདུག དགའ་པོ་བྱུང༌།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ད་ལམ་སྐབས་སུ་བབས་པའི་ཆོས་འབྲེལ་ཚང་མ་ལེགས་པར་ཟིན་པ་ཡིན། ཕྱི་དྲོ་བརྟན་བཞུགས་ཚར་བའི་རྗེས་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་མཇལ་ཁ་གཏོང་གི་རེད། འཚང་ཀ་མ་བརྒྱབ་པར་ལྷོད་ལྷོད་བྱས་ནས་མཇལ། དབང་ཐོབ་པའི་རྗེས་འབྲེལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མཇལ་བའི་སྐབས་ལ་བྱམས་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང༌། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེས་པ་དང༌། གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་སྨོན་ལམ་ཡག་པོ་རྒྱབ། བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་དམིགས་ནས་སྨོན་ལམ་རྒྱབ་ན་ཡང་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘འདིར་ཉིན་ཤས་རིང་དུས་འཁོར་དབངཆེན་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་གྱི་ཆོ་ག་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་ག་ཚོད་ཐུབ་ཐུབ་བྱས་པ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་སློབ་མའི་ངོས་ནས་ཀྱང་ག་ཚོད་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱི་ལྷག་བསམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐོག་ནས་ཉན། སྨོན་ལམ་ཚིག་སྐམ་པོ་གཅིག་ལས་མ་བྱུང་རུང་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ལུགས་ཀྱི་ང་རང་ཚོ་ཚང་མའི་རྒྱུད་ལ་དགེ་རྩ་གང་ལ་གང་འཚམས་བསགས་ཡོད་པ་རེད། བསགས་པའི་དགེ་རྩ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བླ་མེད་རྫོགས་བྱང་གི་རྒྱུ་ལ་བསྔོ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་རེད། གཉིས་ནས་དེ་ལྟར་བསྔོ་ཡུལ་བླ་མེད་རྫོགས་བྱང་དང༌། བསྔོ་རྒྱུའི་དགེ་བ། བསྔོ་མཁན་རང་ཉིད་ཐམས་ཅད་མིང་གི་དབང་གིས་ཡོདཙམ་ཞིག་མ་གཏོགས། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཞིག་མེད་པ་རེད། དེ་ལྟར་མིང་ཙམ་བརྡ་ཙམ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཚུལ་གྱི་གནས་ལུགས་ཤེས་པའི་ཐོག་ནས་བསྔོ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ན། དམིགས་མེད་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་ཡིན་དུས་ཟབ་ཁྱད་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་སྩལ་ཞིང༌།

མཇུག་ཏུ། ‘‘མདོར་ན་མགོན་པོ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་གིས།། སྲས་བཅས་རྒྱལ་བའི་སྤྱན་སྔར་གངས་ཅན་ཞིང༌།། ཡོངས་བཟུང་རྒྱ་ཆེན་སྨོན་ལམ་གང་མཛད་པའི།། འབྲས་བཟང་དེང་འདིར་མྱུར་དུ་འཆར་བར་གསོལ།།’’25jམཆན། ཞེས་སོགས་དབུ་བསྐུལ་གྱིས་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས་རྗེས་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོའི་ཚེ་སྒྲུབ་གནད་སྨིན་སྔོན་སོང་གིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྤྱི་སྒོས་བསྟན་འགྲོའི་མགོན་དུ་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་སྒྲོལ་དཀར་གྱི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་གྱི་ཞལ་འདོན་དབུ་ཚུགས། གསོལ་འདེབས་མལ་ཚོམ་བུ་སྟག་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལོ་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་གཉིས་ནས་བཏེགས་ཐོག་ཏྲེ་ཧོར་བཀའ་འགྱུར་སྤྲུལ་སྐུས་མལ་ལྗགས་བཤད་གནང༌།

དེ་ནས་སྦྱིན་བདག་གཙོ་བོའི་གྲས་ར་སྦི་ཁྲ་ཁུར་གྱིས་གསར་བཞེངས་ཞུས་པའི་ལྷ་ཁང་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྒོ་དབྱེ་རབ་གནས་དང༌། དགེ་འཕེལ་ལྷ་ཁང་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་དང་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས། ཉིན་གུང་ལྗགས་སྨིན་འབུལ་བཞེས་རྗེས་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ཁག་ལ་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང༌། མཇལ་བཅར་བ་ཁག་ལ་ཕྱག་སྲུང་བཅས་སྩལ།

ད་རེས་དབང་ཆེན་ཉིན་གསུམ་རིང་རྒྱ་གར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་དབང་ཞུར་བཅར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་གྱི་སྐུ་ཚབ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་འཚམས་ཞུར་བཅར་ཞིང༌། གཞན་ཡང༌། མངའ་སྡེའི་དྲུང་ཆེ་ལས་འཕར་དང༌། རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་བཅའ་བཞུགས་ཨི་ཏྲ་ལི་དང་འབེལ་འཇམ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་བཅས་ཁག་སོ་སོར་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་པ་དང༌། དེ་མཚུངས་མཛད་གསེང་ནམ་བྱུང་དང༌། ཕེབས་ལམ་འཁེལ་ཡུལ་བཅས་པར་རྒས་གཅོང་ཉམ་ཐག་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་དང༌། བྱིན་རྟེན་ཕྱག་སྲུང་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་སྩལ་ཞིང༌། ས་གནས་མི་མང་ལའང་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་གྱི་འབུལ་བ་ཕྱིར་སློག་ཐོག་དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་ལ་དུས་འཁོར་གྱི་ཞལ་ཐང་གོང་གཤམ་ཐང་ཏོག་སྤུས་ལྡན་བྱིན་ཅན་ཞིག་དང༌། དུས་འཁོར་གྱི་ཊཱིཀྐའི་ཕྱག་དཔེ་ཆ་ཚང༌། ལྷ་ཁང་གི་མཆོད་རྒྱུན་འཛིན་སྐྱོང་དང༌། སློབ་གཉེར་གསར་འཛུགས་བཅས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་དུ་ཧིན་སྒོར་འབུམ་གསུམ་བཅས་གསོལ་རས་སྩལ།

ཁུལ་དེའི་གདུལ་བྱ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་མི་མང་དང༌། གཞིས་བྱེས་བོད་མི། རྒྱ་གར་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཤར་ནུབ་ཀྱི་མི་རིགས་བཅས་མི་གྲངས་སུམ་ཁྲི་བརྒལ་བའི་རེ་འབྲས་དོན་དང་ལྡན་པར་མཛད་ནས་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཞབས་འཁོད།

སྐབས་དེར་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་དུས་བདུན་པ་ཚོགས་བཞིན་པ་ལྟར་ཚེས་ ༢༨ ཉིན་གསོལ་འདེབས་ཞུས་དོན་ལྟར་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གསུམ་དུས་གསུང་འཕྲིན་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་གསལ་བཤད་དང༌། བཞུགས་སྒར་དུ་ཡུལ་མིའི་བར་རྙོག་ཟིང༌། ཆུ་སྒང་དང་གོ་མིང་ཏང་དབར་གྲོས་ཆོད་ཡིག་ཆ་བཞག་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་གལ་ཆེའི་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་26jམཆན།སྩལ་རྗེས་ནང་སྲིད་བཀའ་ཟུར་དབང་རྡོར་སྙུན་གཞི་ལྗིད་པོ་ཡོད་སྟབས་གཟིམ་ཤག་ཏུ་ཆེད་ཕེབས་ཐུགས་ཞིབ་དང་བཀའ་སློབ། དེ་རྗེས་བཀའ་ཤག་ཏུ་དབུ་རྩེ་ལྷ་ཁང་ནང་དཔལ་མགོན་ཕྱག་དྲུག་པ་དང༌། སྲིད་གསུམ་བདག་མོ། གནས་ཆུང་རྡོ་རྗེ་གྲགས་ལྡན་བཅས་པའི་སྐུ་བརྙན་གསར་བཞེངས་ལ་རབ་གནས་མཛད།

དུས་མཚུངས་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་པ་ཐུན་མོང་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བོད་འབངས་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་དཔུང་དམ་པར་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་པ་རྒྱ་མཚོར་བཞུགས་སླད། བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཆོག་པ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་སྔ་རྗེས་ཞུས་དོན་འབུལ་འཐུས་བཀའ་བཟང་ཐོབ་པ་ལྟར། སྤོས་སྣེ་དང་སྤྱན་རྒྱ་བཅས་ཞུས་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་ནས་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་སྨིན་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་དབུ་བཞུགས་ཐོག གཏེར་སྟོན་ཆེན་པོ་རིག་འཛིན་འགྱུར་མེད་རྡོ་རྗེ་བྲག་དམར་གཡའ་མ་ལུང་ནས་གཏེར་དུ་བཞེས་པའི་ཚེ་སྒྲུབ་འཆི་མེད་ཡང་སྙིང་ཀུན་འདུས་ཀྱི་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་སྒྲུབ་ཆོག་དབུ་སྐུལ་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཆོ་གའི་ཚིག་མཚམས་དང་བསྟུན་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕུལ་བ་དང༌། རྣམ་གླིང་མཁན་པོ་འཇིགས་མེད་སྐལ་བཟང་ནས་མལ་ལྗགས་བཤད། འཁོར་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་རྫས་བརྒྱད་བཤད་འབུལ་སོགས་གནང་སྟེ་བརྟན་བཞུགས་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གཙང་ལེགས་གྲུབ་རྗེས་ཕོ་བྲང་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར།

གཞན་ཡང་སྐབས་དེ་ཤེད་དུ། བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་ཡོང་ཐབས་སྐོར་སོག་པོའི་སྲིད་འཛིན་ (P.Ochirbat) མཆོག་ལ་བཀའ་ཡིག་ཅིག་སྩལ་བ་གཤམ་གསལ།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

ལྡི་ལི་གསར་པར་གང་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ཚབ་སྐུ་ཞབས་ (T.Chimeddorji) ལགས་ཉེ་ཆར་རང་ཉིད་དང་ངོ་མཇལ་གྱིས་རིང་མིན་ངོས་རང་སོག་པོར་ལྟ་སྐོར་འགྲོ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བཀའ་མོལ་བྱུང༌། བཀའ་མོལ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་ལྡི་ལི་གསར་པར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ལྷན་དུ་བོད་དོན་སྐོར་གླེང་སློང་ཇི་བྱུང་གསལ་བཤད་གནང་སོང་ཞིང༌། ད་དུང་མུ་མཐུད་ཁོང་གིས་རང་ཉིད་དང་རྒྱ་མིའི་གཞུང་ཚབ་མཉམ་དུ་བཀའ་མོལ་ཇི་བྱུང་ (Ulan Bator) ལ་སྙན་སེང་ཞུ་འཐུས་དང༌། རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་སྲིད་གཞུང་དང་བོད་མིའི་དབར་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་འབྲེལ་ལམ་ཡོང་ཐབས་ཐོག་སྲིད་གཞུང་གི་རོགས་ཕན་ཞིག་གནང་ཐུབ་མིན་སྐོར་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་འཐུས་ཞེས་བརྗོད་བྱུང༌།

རང་ཉིད་ནས་དེ་སྔ་ལོ་ངོ་བཅོ་ལྔའི་རིང་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་འབྲེལ་མོལ་ཡོང་ཐབས་བྱས་པ་དེར་དོན་འབྲས་སོན་པ་མ་བྱུང་སྟབས། ད་ཆ་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ནས་ང་ཚོ་དང་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབར་འབྲེལ་མོལ་བྱ་རྒྱུར་རོགས་ཕན་དང་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཐབས་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཉེ་བའི་ཆར་ངོས་ནས་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་མཉམ་འབྲེལ་མོལ་བྱ་ཕྱོགས་ཐད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ལ་དོགས་གནས་ཡོད་སྐོར་གསལ་ཡོད། གསར་ཤོག་གི་སྡེ་ཚན་ཞིག་ནང་རྒྱ་གཞུང་གིས་སྤེལ་བའི་ངོས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ལ་འཁྱོག་བཤད་ཀྱི་གཏམ་བཤད་འགའ་སྤེལ་འདུག་ཅིང༌། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། ངོས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ག་རེ་ཡིན་མིན་གསལ་པོ་བཟོ་གལ་ཆེ་བ་མཐོང༌། བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་དེ་རྒྱ་མིས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་དོན་ལྟར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཕྱིར་ལོག་བྱ་རྒྱུ་དང༌། གོ་གནས་ཐོག་གི་གནད་དོན་ཞིག་མ་རེད། ཅེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་ནི་བོད་ནང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང༌། རིག་གཞུང༌། བདེ་སྡུག་སྐོར་གྱི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། བོད་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་རང་བཙན་གཙང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་དང༌། ད་ཆ་རྒྱ་མིའི་བཙན་བཟུང་འོག་ཏུ་གནས་ཡོད་པ་རེད། བོད་མི་ཚོས་སོ་སོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་དང༌། སྐད་ཡིག ཆོས་ལུགས། རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་བྱས་ནས་བསྡད་པ་རེད། ས་བབས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་དང་ཐ་དད་ཡིན།

བོད་ནང་ད་ལྟའི་སྐབས་ཀྱི་ཚབས་ཆེའི་རང་བཞིན་གྱི་གནས་སྟངས་སྤྱི་དང༌། ཡང་སྒོས་ལྷག་པར་ཅན་དུ། རྒྱ་མིའི་མི་འབོར་སྤོ་བཞུད་མུ་མཐུད་འགྲོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་དང༌། བོད་མིའི་ངོ་བོ་ཉམས་བརླག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ཅིང༌། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དངོས་འབྲེལ་གནས་སྟངས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་དེ་ཞི་འཇགས་དང་ནང་འགྲིགས་ཤིག་ཡོང་སླད་ངས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཐོག་འགྲོ་རྒྱུའི་ལམ་སྟོན་བྱས་པ་ཡིན། རང་ངོས་ནས་ཞེ་ཐག་པ་ནས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་དེ་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་འབྲེལ་མོལ་ཁོ་ན་བརྒྱུད་ནས་སེལ་རྒྱུར་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མང་ཚོགས་ནས་རྒྱུན་དུ་རང་བཙན་ཐོག་འགྲོ་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཆེས་ཆེར་ཡོད་རུང༌། རང་ངོས་ནས་ལོ་མང་རིང་མང་ཚོགས་ལ་གསལ་བསྒྲགས་ལན་མང་བྱས་པའི་ཐོག་ནས་རང་བཙན་མ་ཡིན་པར་འབྲེལ་མོལ་བརྒྱུད་ནས་ཐབས་ལམ་གཞན་ཞིག་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུའི་འདོད་པ་བྱུང༌།

༡༩༧༩ ལོར་རྒྱ་བོད་གཉིས་དབར་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་འགོ་འཛུགས་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་རང་ཉིད་ནས་ལམ་བུ་འདིའི་ཐོག་བསྐྱོད་རྒྱུའི་འདུན་པ་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་བྱུང༌། ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གིས་ངའི་སྐུ་ཚབ་བརྒྱུད། ༡༩༧༩ ལོར་རང་བཙན་མ་ཡིན་པར་གཞན་གང་ཡིན་ཡང་འབྲེལ་མོལ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་ཆོག་གི་རེད། ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ངོས་ནས་ ༡༩༧༩ ལོ་ནས་བཟུང་རྒྱ་མི་དང་མཉམ་དུ་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་བསམ་འཆར་རིམ་པ་བཏོན་པ་ཡིན།

༡༩༨༨ ཟླ་ ༦ པའི་ནང་ (Strasbourg) ཏུ་རང་ངོས་ནས་འབྲེལ་མོལ་བྱ་རྒྱུའི་སྒྲོམ་གཞིའི་འཆར་ཟིན་ཞིག་བཏོན་པ་ཡིན། དེའི་ནང་བོད་མིས་སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་དང༌། ཕྱི་སྲིད་དང༌། རྒྱལ་སྲུང་གི་གནད་དོན་རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོས་བྱས་ན་འགྲིགས་འཐུས་ཞེས་བཀོད་ཡོད། (Strasbourg) གྲོས་འཆར་དེའི་ནང་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་འོག་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ལ་མང་གཙོའི་ལམ་ནས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་གནས་བབ་ཅིག་བསྐྲུན་དགོས་རྒྱུ་གསལ་པོ་འཁོད་ཡོད། མང་ཚོགས་ལ་གསལ་བསྒྲགས་མ་བྱས་གོང་རང་ཉིད་སྒེར་གྱི་འཕྲིན་ཡིག་གི་བརྒྱུད་ལམ་དང༌། ཡང་ན་པེ་ཅིན་དུ་ཆེད་བསྐྱོད་བྱས་པའི་ངའི་སྐུ་ཚབ་བརྒྱུད་རྒྱ་མིའི་དབུ་ཁྲིད་ཚོར་གསལ་བཤད་ཐེངས་མང་བྱས་ཡོད། འབྲེལ་མོལ་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལངས་ཕྱོགས་ཇི་ཡིན་རྒྱ་གཞུང་ལ་གསལ་བཤད་ཞུས་རྗེས་དེར་ཡ་ལན་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་བའི་རེ་བ་བྱས་པ་ཡིན།

སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ངས་བཏོན་པའི་ལས་རིམ་གང་ལའང་ངོས་ལེན་མ་བྱས་པ་མ་ཟད། ངའི་སྐུ་ཚབ་མཉམ་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་འབྲེལ་མོལ་བྱ་རྒྱུར་མོས་མཐུན་རྩ་བ་ནས་བྱས་མེད། ད་དུང་རྒྱའི་མི་རིགས་བོད་ནང་སྤོ་བཞུད་ཇེ་མང་དུ་བཏང་སྟེ་བོད་མི་རྣམས་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་བཞིན་ཡོད། ངའི་གྲོགས་པོ་འགའ་རེས་རྒྱ་མིས་བོད་དོན་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་འདི་ནི་མཐའ་མའི་ཐབས་ལམ་དེ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།

ཉེ་བའི་ཆར་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དྲག་གནོན་གྱི་ལས་གཞི་ཚབས་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད། བོད་མིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་རྩ་བརླག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་བཅངས་བཞིན་ཡོད། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཞེས་པའི་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་གསར་པ་ཞིག་བསྐོ་གཞག་བྱས་པ་དེས་བོད་ཐོག་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བལྟ་སྟངས་ལ་གཞི་རྩའི་འགྱུར་བ་ཞིག་ཐེབས་ཡོད། བོད་ནང་རྒྱའི་དབང་འཛིན་པའི་གྲངས་ཚད་གང་འཚམས་ཉུང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་མི་མང་ལ་གསལ་བསྒྲགས་རིམ་པ་བྱས་པ་དེའང་ཁ་དན་ཚིག་ལ་མ་གནས་པར་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་གཏོང་རྐྱང་བྱས་ཡོད།

དེ་སྔ་ཡིན་ན་རྫོང་ཁོངས་སོགས་གནད་ཆེའི་ལྷན་ཁང་ཁག་གི་ནང་ལས་བྱེད་བོད་རིགས་འཇོག་རྒྱུའི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་ཡོད་ཀྱང་ད་ཆ་དེ་ཚོ་རྒྱ་རིགས་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན་པ་རེད། ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་གསར་པ་ (Chen Kuiyuan) ནི་ནང་སོག་ཏུ་བསྐོ་གཞག་གིས་དབང་འཛིན་སྐབས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་དང་རིག་གཞུང༌། མང་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ནང་དེ་ཙམ་ཚོར་བ་མེད་པར་བཙན་ཤེད་མཁན་གྱི་དཔོན་རིགས་ཤིག་ཏུ་བརྩི་བཞིན་ཡོད། ཁོང་ལ་ལས་སྣེ་འདིར་བསྐོ་གཞག་བྱེད་སྟངས་དང༌། དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་བོད་ཐོག་སྲིད་དབང་ཁ་བསྒྱུར་བྱེད་སྟངས་འདི་ནི་བོད་ཐོག་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁྲེགས་བཟུང་གི་རྣམ་པ་ཇི་ཡོད་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཅིང༌། ད་དུང་རྒྱ་གཞུང་གི་ཆེས་གསང་བའི་ཡིག་ཆའི་ནང་བོད་མི་རྣམས་ཡར་ལངས་མི་ཐུབ་ཅིང༌། བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཐོག་གནོད་སྐྱོན། མི་མང་མཐུན་ལམ་གཏོར་བཤིག་ཆེད་རྒྱ་རིགས་ཕོན་ཆེ་བོད་ནང་སྤོ་བཞུད་བྱ་དགོས་ཞེས་གསལ་ཡོད་པ་གཞིར་བཟུང་ར་འཕྲོད་ཀྱི་ཡོད།

བོད་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་དང་དཔལ་ཡོན་ལྡན་པའི་སྔ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་སྟེ། ད་ཆ་ཉིན་རེ་བཞིན་རྩ་ཡལ་དུ་འགྲོ་ལ་ཉེ་ཞིང༌། འཇིགས་པ་དེ་ལས་སྐྱོབ་སླད་རང་ཉིད་ནས་བཟོད་བསྲན་དང་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་དང་མཐུན་པར་བར་འདུམ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་གཙོ་འདོན་བྱས་པ་ཡིན། ཡིན་ནའང༌། ད་ཆ་འདུམ་སྒྲིག་ཡོང་ཐབས་གཅིག་པུས་དོན་འབྲས་སོན་རྒྱུ་མིན་པ་གསལ་པོ་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་ནང་འཛུགས་བསྐྲུན་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་གནས་བབ་ལ་གཞིགས་ན། པེ་ཅིན་ཕྱོགས་ནས་བརྡ་ལན་བཟང་པོ་ཞིག་སྤྲོད་པའི་རེ་བ་བྲལ་ཞིང༌། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ད་ལྟའི་བྱ་ཐབས་འདི་ནི་མི་སེར་སྤེལ་ལས་དང༌། བོད་རྒྱ་འོག་ཏུ་འཇུག་ཐབས་ཁོ་ནར་དམིགས་པ་ཞིག་རེད།

ད་ཆ་བོད་རྒྱའི་དབར་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་འབྲེལ་མོལ་ཐད་ཀར་ཡོང་སླད་ཚོགས་པ་གསུམ་པ་ཞིག་གི་བརྒྱུད་དེ་རེ་སྐུལ་མ་ཞུ་ཐབས་མེད་གྱུར། རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང༌། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་བཅས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་དམ་ཟབ་ཅིག་ཡོད་པར་སོང༌། སྐུ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་འབྲེལ་བ་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་གནང་ཐུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཆ་ཚང་ལྡན་ཡོད། གང་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཞུ་སྐུལ་འདིར་དགོངས་པ་རླབས་ཆེ་བཞེས་པར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། སྨོན་ལམ་མཚམས་སྦྱོར་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ཞེས་སྩལ།

༢༽གཞོན་ནུའི་ཚོགས་བཅར་བར་བཀའ་སློབ་དང་མང་གཙོ་ཚོགས་པར་གསུང་འཕྲིན།

༡༩༩༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡ ཉིན་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུའི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཐེངས་ཉེར་ལྔ་པའི་ཚོགས་བཅར་ཐུན་མོང་ལ་མཇལ་ཁ་དང་སྦྲགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་ད་རེས་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པའི་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་ཁག་ཞིབ་ཚགས་པོ་ཡག་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་འདུག གང་ལྟར་ང་རང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་ཏེ་བོད་རང་དབང་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དོན་དུ་ང་རང་ཚོས་གཞུང་འབངས་མཆོག་དམན་ཚང་མས་སྤྱིར་བཏང་ནུས་པ་འདོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། འདོན་དགོས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ང་རང་ཚོ་སྤྱི་པའི་དོན་ཡིན་པ་ལས་མི་སྒེར་རེ་ཟུང་གི་དོན་དག་མིན། ཚང་མས་སྐབས་སུ་གང་བབས་ཁུར་དུ་འཁྲི་བ་དེ་དག་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་རེད།

དེའི་ནང་ཚན་ནས་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་འདི་ད་ལྟ་བར་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེ་བཞིན་ཚགས་ཚུད་དུ་དང༌། ཕལ་ཆེར་རྒྱ་ཡང་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་ལྟ་བུ། དེ་བཞིན་ཁྱེད་རང་ཚོས་བསམ་ཚུལ་བཏོན་པ་དེ་ཚོ་ཡང་མགོ་འཚོས་པོའི་ཐོག་ནས་ཕལ་ཆེར་གནད་ལ་འཁེལ་བ་ཡག་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མཐོང་སོང༌།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སོ་སོ་སྒེར་གྱི་བདེ་སྡུག་ཀྱང་སྤྱི་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་རེད། སྤྱི་ཡག་པོ་ཡོད་ན་སྒེར་ཡང་ཡག་པོ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། སྤྱི་དེར་གྲ་འགྲིགས་པོ་མ་བྱུང་ན། སྒེར་སོ་སོར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ཚང་མས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་སེམས་ཤུགས་ཡོད་པ་གཅིག་པུས་འགྲིག་གི་མི་འདུག ཤེས་ཡོན་གྱི་ཐོག་ལ་དང་དོད་དང༌། ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང༌། བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་དོ་སྣང་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘འཛམ་གླིང་གང་དུ་ཡིན་ན་ཡང༌། མི་རིགས་ཆེ་ཆུང་ལ་མ་ལྟོས་པར་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་གནས་ཚད་དང༌། གོ་རྟོགས་ཆུ་ཚད་ཇི་ཙམ་མཐོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ལུང་པ་ཚགས་ཚུད་པ་དང་ལེགས་པ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞེས་པ་འདི་ནང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། རང་བཞིན་གྱིས་མིའི་བསམ་བློའི་མཐོང་རྒྱ་ཐོས་རྒྱ་ཆེ་རུ་དང༌། དོ་སྣང་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ན་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕན་ནུས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད། ང་རང་ཚོའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཐབས་གང་དྲག་བསམ་པ་རྟག་པར་དྲན་གྱི་འདུག་ཀྱང༌། དེ་ཙམ་བྱེད་ཐབས་གང་ཡང་མི་འདུག གཞོན་ནུའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དེ་འདྲའི་ཐོག་ལ་ནུས་པ་འདོན་རྒྱུ་དང༌། ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་ཞིག་རྟག་པར་དྲན་གྱི་འདུག་པས་ཁྱེད་ཚོས་དོ་ཁུར་བྱེད་དགོས།’’27jམཆན། ཞེས་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ།

བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ནས་རིམ་པར་བཀའ་བསྡུར་བྱུང་དོན་གཞོན་ལྷན་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བརྒྱད་པའི་ཐོག་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཞིག་གསར་འཛུགས་གནང་རྒྱུ་ཐག་གཅོད་བྱུང་བ་བཞིན། ཚེས་ ༢ ཉིན་བོད་ཀྱི་མང་གཙོ་ཚོགས་པ་དངོས་སུ་དབུ་བརྙེས་པའི་གསར་འཛུགས་མཛད་སྒོའི་ཐོག་འཚམས་འཕྲིན་སྩལ་དོན། ‘‘བོད་ཞི་བདེའི་བསྟི་གནས་དང༌། ཡུལ་དེའི་ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཚང་མར་འཕྲལ་དུ་བདེ་བ་དང༌། ཕུགས་སུ་ཕན་པ། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཁྱྀམ་མཚེས་ཡུལ་ཁག་ཚོ་ལ་ཡང་ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཆོས་སྲིད་རང་དབང་ལྡན་པའི་མང་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོད་པའི་དུས་སྐབས་འདིའི་ནང་ལ་ང་ཚོས་ཉམས་མྱོང་གསོག་རྒྱུའི་ལས་དོན་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ནས་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། ད་ལམ་སྐབས་སུ་བབས་པ་བོད་མི་ལྷག་བསམ་དང༌། དེང་དུས་འཛམ་གླིང་གི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་ཡོད་མཁན་གྱི་མི་གང་འཚམས་ཤིག་གིས་དེ་རིང་འདིར་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཞིག་བཙུགས་པའི་ལས་འགུལ་འགོ་ཚུགས་པ་འདིའི་ཐོག་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་བརྗོད་རྒྱུ་དང༌། ཚང་མས་སེམས་ཁུར་དང༌། ངལ་བ་དང་ལེན་གྱི་ཐོག་ནས་ལས་འགུལ་འཛུགས་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར། མང་གཙོའི་ལས་ཐབས་ཞེས་པ་འདི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པ། འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་དུ་ལམ་དང་ལུགས་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་པའི་ནང་སྐྱོན་ཆ་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་ཞིག་གང་དུ་ཡང་མེད་རུང༌། ཡིན་ན་ཡང་བབས་ལྷིང་བ་དང༌། མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་བཟང་ཤོས་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཡིན་པ་རེད།

དེར་བརྟེན། ང་རང་ཚོའི་མ་འོངས་པའི་བོད་འདི་ཡང་དངོས་གནས་མང་གཙོ་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་པའི་དམིགས་ཡུལ་བཟུང་སྟེ་དེ་ལ་བསྟུན་པའི་ང་རང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་བ་བྱས་ཏེ་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ལྷག་ཙམ་རིང་ལ་མང་གཙོའི་ལག་ལེན་འགེལ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་སྒོ་གང་ས་ནས་བྱས་ཡོད་པ་རེད། མ་འོངས་པའི་བོད་འདི་དངོས་གནས་མང་གཙོ་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་བའི་དོན་ལ་སྲིད་དོན་གྱི་ཚོགས་པ་མི་འདྲ་བ་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད།

དེ་རིང་འདིར་ཁྱེད་རང་ཚོས་སྲིད་དོན་གྱི་ཚོགས་པ་བཙུགས་པ་འདིས་མ་འོངས་པའི་དམིགས་ཡུལ་རླབས་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དོན་ལ་ཞབས་འདེགས་ངེས་ཅན་བསྒྲུབས་པ་རེད་སྙམ་པ་དྲན་གྱི་འདུག ལས་ཀ་བྱ་རིམ་གང་དུ་ཡིན་ན་ཡང་ཉམས་མྱོང་གསོག་གིན་གསོག་གིན་གྱི་ཐོག་ནས། ཐབས་ལམ་གནད་འགག་གསར་པ་རྙེད་ཐུབ་རྒྱུར་བརྟེན། རིམ་པས་ཉམས་མྱོང་རྒྱུས་ཡོད་ཀྱི་ཆ་ནས་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་རེད།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད། དངོས་གཞི་ལག་ལེན་བཀལ་བའི་སྐབས་སུ་དཀའ་ངལ་ཇི་འདྲ་འཕྲད་ཀྱང་གདོང་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། དང་པོའི་ལྷག་བསམ་བཟང་པོའི་དམིགས་ཡུལ་དང་དམ་བཅའ་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་འདི་འགྱུར་བ་མེད་པར་སྙུགས་སྲིང་ནས་མཐའ་བསྐྱལ་རྒྱུ་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། འདི་ཚང་མའི་སེམས་ལ་བཅངས།

དེ་མིན་ལས་ཀ་གང་འདྲ་བྱེད་དགོས་མིན་ཐད་ངས་འདིར་དམིགས་བསལ་ཞིབ་ཕྲ་ཤོད་རྒྱུ་མེད། འབྲེལ་བ་ཡང་ཆགས་ཀྱི་མི་འདུག མི་མང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དོན་དུ་ལས་འགུལ་སྤེལ་བར་བརྟེན། མི་མང་རང་ཉིད་ཀྱིས་གང་དགའ་ཅི་ལེགས་ཀྱི་བསམ་བློ་བཏང༌། སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐབས་ཤེས་བཙལ། རིམ་པས་ཉམས་མྱོང་གསོག་གིན་གསོག་གིན་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས།

ངས་འདིར་བརྗོད་རྒྱུའི་སྙིང་པོ་ནི། རྩ་བའི་ལྷག་བསམ་བཟང་པོ་ཞིག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་དམིགས་ཡུལ་བཟང་པོ་ཞིག་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དོན་དུ་བྱ་ཐབས་བཟང་པོ་ཞིག་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། འདི་ཤིན་ཏུ་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག བཟང་པོ་བཟང་མཐར་འཁྱོལ་བ་ཞིག་ཚང་མས་སེམས་ཤུགས་བསྒྲིལ་ཏེ་ནུས་པ་བསྐྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་བརྗོད་འདོད་བྱུང༌། ཁྱེད་རང་ཚོས་རིམ་པས་ཉམས་མྱོང་གསོག་གིན་གསོག་གིན་བྱས། དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྐབས་ཕྱིར་ཤིག་རྒྱག་མི་རུང༌། མགོ་སྟོད་ལ་རྫིག་པོ་དང༌། མཇུག་ཏུ་སླ་རུ་སླ་རུ་མི་འགྲོ་བ་བྱེད་རྒྱུ་འདི་ཚང་མས་སེམས་ལ་བཅངས་ཏེ་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།’’28jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

དངོས་གཞི་མཛད་སྒོ་གྲུབ་པ་དང་ཚོགས་པའི་སྒྲིག་གཞི་གཏན་འབེབས་དང༌། ཚོགས་གཙོ་དང་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱུན་ལས་གསར་འདེམས་སོགས་གནང་སྟེ་ཐེངས་དང་པོའི་རྒྱུན་ལས་རྣམས་གསར་དུ་མཇལ་ཁ་བཅར་བར། ཚོགས་གཙོས་རྒྱུན་ལས་པ་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ ‘‘དགའ་བསུ་ཡོད། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས། ཁྱེད་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་ག་རེ་ལབ་རྒྱུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བཀའ་རྩད་གནང་བར་ཚོགས་གཙོས་སྙན་སེང་ཞུ་སྒོ་ཁག་ཞུས།

ཡང་བསྐྱར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཁྱེད་རང་ཚོའི་དཔལ་འབྱོར་དཀའ་ངལ་ཐད་མང་ཚོགས་ནས་ཞལ་འདེབས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་རྒྱུའི་རེ་བ་འདུག་གམ། ཚོགས་གཙོས། ཚོགས་པའི་དམིགས་ཡུལ་དང་དགོས་པ། ལངས་ཕྱོགས་སོགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དགའ་མོས་ཡོད་རིགས་རྣམས་ནས་དཔལ་འབྱོར་རོགས་རམ་ཐོབ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་པ་བཞིན། རིང་མིན་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་ལུགས་སྙན་སེང་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཡག་པོ་རེད། ཁྱེད་རང་གིས་ལབ་པ་བཞིན། ང་རང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཚོགས་པ་སྐྱིད་སྡུག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། སྐྱིད་སྡུག་ཁག་ཚོས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བ་དང༌། ནང་ཁུལ་དཔལ་འབྱོར་བདེ་སྡུག་ཐོག་ལྟ་རྟོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ན་འགྲིགས་པ་རེད། ཡིན་ནའང༌། ཚོགས་པ་ཁག་གི་ནང་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཆེ་ས་ཞིག་ལ་ཐུག་དུས་ཕན་ཐོགས་ཅན་གྱི་མི་ཞིག་ཚོགས་པ་དེ་ཚོའི་ནང་ཕར་འཚོལ་བར་ཕྱིན་ན་ཡང་སྟོན་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་དང༌། ང་རང་ཚོ་ནང་ཁུལ་གྱི་རྙོག་གྲ་ཆུང་ཙག་སྐབས་སུ་ཕྱོགས་འཐེན་གྱི་སྐད་ཆ་ལབ་ཆོག་ཆོག་དང༌། ཡིག་ཆ་བཀྲམ་ཆོག་ཆོག་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་འདུག དེ་ནི་དགོས་ས་དེར་ཆད། མི་དགོས་ས་དེར་ལྷག་པ་ལྟ་བུ་ཧ་ཅང་ཐབས་སྡུག་ཤིག་རེད།

དེ་འདྲ་བྱ་མཁན་གྱི་མི་དེ་ཚོར་ལྷག་བསམ་མེད་པ་མ་རེད། ཁོ་ཚོར་བོད་པ་དང་རྒྱ་མི་གཉིས་དབར་གདམ་ཁ་སྤྲད་ན་ཏན་ཏན་བོད་པ་འདེམས་ཀྱི་རེད། འོན་ཀྱང༌། བྱེད་སྟངས་འདི་ཚོས་བོད་དོན་ལ་གནོད་གཞི་ཆགས་ཀྱི་འདུག དཔེར་ན། ནང་ཁུལ་ལབ་གླེང་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་དེ་ཐོག་ལྡི་ལིའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཀྱི་ལས་བྱེད་བྱབ་ཆུང་རེ་ཟུང་གིས་དོ་སྣང་བྱས་ཏེ་ཆུང་ཆུང་ཆེན་པོ་བཟོས། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཉུང་ཤས་ནང་ཁུལ་འཆམ་གྱི་མེད་པའི་དཀྲོག་གཏམ་དཀྲུག་ཤིང་གང་ཐུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲའི་སྐད་ཆ་བོད་ནང་རང་རེའི་སྤུན་ཟླ་རང་སྲོག་འབེན་ལ་བཙུགས་ཏེ་སྡོད་མཁན་ཚོས་ཐོས་ན་བློ་ཕམ་དང༌། སེམས་ཤུགས་ཆགས་གཞིར་འགྱུར་རྒྱུ་རེད། དེ་འདྲ་བྱེད་རྒྱུ་མི་འདུག ཁྱེད་རང་ཚོའི་ཚོགས་པ་འདིས་དཀའ་གནད་འདི་ལྟ་བུ་སེལ་ཐབས་ཡོད་མེད་བལྟ་རྒྱུ་དང༌། བོད་སྤྱི་པའི་རྩ་དོན་གལ་ཆེའི་རིགས་ལ་དོ་སྣང་འབད་རྩོལ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག ཅེས་གསུངས་ཤིང༌།

ཚོགས་མི་དང་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱུན་ལས་ཁོངས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ནས་མི་སླེབས་ཡོད་མེད་བཀའ་རྩད་དང་བཅས་ད་ལྟ་ཁྱེད་རང་ཚོའི་ཚོགས་པ་གསར་པ་རེད། དང་ཐོག་ནས་མང་ཚོགས་ནང་མཐོང་ཚུལ་གང་ཡང་མེད་པར་ཚང་མས་སྤྱི་མཚུངས་དགའ་མོས་ཐོབ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ང་རང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མི་གང་ཞིག་ལ་ཐེངས་གཅིག་མཐོང་ཚུལ་ཆགས་ཟིན་ན། མི་དེས་ལས་ཀ་ཡག་པོ་གང་འདྲ་བྱས་ཀྱང་རྣམ་རྟོག་སེལ་མི་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་འདུག དེར་བརྟེན། གཟབ་གཟབ་བྱ་དགོས།

དེ་ནས་དོན་དག་གཞན་ཞིག་ལ། ངས་སྔོན་མ་མོན་པ་ཚོར་རྩེད་མོ་དང་སྦྲགས་ལབ་མྱོང༌། ཁོ་ཚོའི་སྲིད་དོན་པའི་ནང་ཁུལ་ལྟ་བ་མཐུན་མིན་གྱི་རྩོད་པ་བྱུང་ཕྱིན་རྗེས་སུ་ཕན་ཚུན་སྐད་ཆ་ཤོད་རེས་མེད་པར་སྡོད་སྲོལ་དེ་འདྲ་བྱེད་རྒྱུ་མི་འདུག གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་དེང་སང་ང་རང་ཚོའི་ནང་དུའང་ཆགས་ཡོང་གི་འདུག དེ་ཡག་པོ་མིན། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་དོན་པ་ཚོས་སྤྱི་དོན་ཐོག་རྩོད་པ་རྒྱག་ས་དེར་ཧུར་ཐག་བརྒྱབ། རྗེས་སུ་འཁོན་འཛིན་དང་སེམས་བཞག་མི་བྱེད་པ་དེ་ཡག་པོ་འདུག ད་ཁྱེད་རང་ཚོ་སྲིད་དོན་པ་ཡིན་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། སྲིད་དོན་པ་ཐེབས་ཆག་དེ་འདྲ་མིན་པར་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་དགོས།’’29jམཆན། ཞེས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ།

༣༽ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་བོད་འབྱོར་བ་ཁག་གཅིག་ལ་བཀའ་སློབ།

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སོག་པོའི་དགོན་སྡེ་ཁག་དང༌། ཚོགས་སྐྱིད་ཁག་གིས་གདན་ཞུའི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ༡༩༩༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༦ ཉིན་སོག་པོའི་རྒྱལ་ས་ཨུ་ལན་བྷ་ཊོར་ (Ulan Bator) ཞབས་སོར་འགོད་སྐབས་སོག་པོའི་གཞུང་འཛིན་མི་སྣ་དང༌། དགོན་སྡེ་ཁག་གི་མཁན་པོ་ལས་སྣེ། དེ་བཞིན་སོག་ཡུལ་ནང་བཅའ་བཞུགས་རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་རྒྱལ་སྲས་བ་ཀུ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སོག་པོའི་སེར་སྐྱ་མི་མང་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོས་དགའ་དད་གུས་གསུམ་གྱིས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པ་དང༌། ཚེས་ ༧ ཉིན་སོག་པོའི་རྒྱལ་སའི་ནང་ཡོད་དགོན་ཁག་ལྔའི་ནང་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་དགོན་སྡེ་ཁག་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་པ་དང༌། ཉིན་གུང་རྒྱབ་ལ་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་བཞུགས་གནས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། དེ་ནས་དགའ་ལྡན་ཐེག་ཆེན་གླིང་དགོན་པར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ལམ་རིམ་གསེར་ཞུན་མའི་གསུང་ཆོས་སྟ་གོན་དབུ་འཛུགས་མཛད།

ཚེས་ ༨ ཉིན་དངོས་གཞིའི་གསུང་ཆོས་དང༌། དགའ་ལྡན་གྲྭ་ཚང་དུ་གུང་ཚིགས། བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང་དགོན་པ་དང༌། ལམ་རིམ་གྲྭ་ཚང༌། སྨན་པ་གྲྭ་ཚང༌། སོག་པོའི་ནང་པའི་རིག་གཞུང་ཁང་དང༌། ཁ་ཏན་བྷ་གྲོར་ (Khatanbator) སྨན་ཁང་བཅས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༩ ཉིན་སོག་པོའི་རྒྱལ་ས་ནས་ཐད་འཕུར་གནམ་གྲུའི་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སོག་པོའི་དགོན་པ་རྙིང་ཤོས་མཆོད་རྟེན་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཡོད་སར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་དེར་འཁོད་སེར་སྐྱ་མི་མང་རྣམས་ལ་ཆོས་འབྲེལ་དང༌། ཉིན་གུང་རྒྱབ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་ཨ་མར་བ་ཡའི་ (Amarbayasgalant) ནང་ཆགས་པའི་ཁལ་ཁ་རྗེ་བཙུན་དམ་པ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོའི་དགོན་པར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་དེར་འདུས་དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་རྣམས་ལ་ཆོས་འབྲེལ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༠ ཉིན་སོག་པོའི་མཁས་དབང་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་དེང་དུས་འཛམ་གླིང་གནས་སྟངས་སྐོར་དང༌། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་ཆེད་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཕན་ཐོགས་ཇི་ཡོད་སྐོར་དགོངས་ཚུལ་བརྗེ་ལེན་དང༌། དད་འདུས་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་ཚེ་དབང་དང་མཇལ་ཁ། གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་བཅས་བསྐྱངས་སྐབས། གསར་འགོད་པས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སོག་ཡུལ་ནང་གཟིགས་སྐོར་སྔ་རྗེས་བསྐྱངས་རིང་འགྱུར་བ་ཇི་བྱུང་གི་གཟིགས་ཚུལ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ང་ཆེན་པོ་ཧོར་གྱི་ཡུལ་འདིར་ཡོང་ཐེངས་བཞི་པ་དེ་ཡིན། དེའི་དབར་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྩ་བརླག་ཕྱིན་ཏེ་ལོ་ ༥༠ ནས་ ༦༠ བར་འགོར་བ་རེད། མི་ཐོག་བརྗེ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་ཀྱང༌། ཆོས་ལ་དད་པ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞེ་དྲག་ཡོད་བསྡད་པ་ཞིག་ཚང་མའི་སེམས་པའི་ནང་འདུག རང་དབང་གི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཐོབ་ཡོང་དུས་དེ་སྔ་སེམས་ནང་དད་པ་ཡོད་པ་དེ་ད་ལྟ་མངོན་གསལ་བྱས་ཆོག་པའི་ཁ་ཐུག་ལ་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་དང༌། སོ་སོའི་རིག་གཞུང་ཡིན་བསམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཤུགས་ཆེན་པོ་འདུག ང་དེར་ཞེ་དྲག་གིས་དགའ་པོ་བྱུང༌། སོག་ཡུལ་དང་བོད་གཉིས་ཀྱི་དབར་ལ་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ཆེན་པོ་ཧོར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པའི་དུས་མཚམས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། ཐེངས་འདིའི་གཟིགས་སྐོར་སྐབས་བོད་སོག་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པའི་བག་ཆགས་བརྟན་པོས་དད་དམ་ལ་རྒྱ་དེ་གཡོ་བ་མེད་པར་བརྟན་པོར་གནས་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོར་མཐོང་བྱུང༌། ཞེས་སྩལ།

ད་རེས་ཀྱི་གཟིགས་སྐོར་སྐབས་དམིགས་བསལ་གྱི་གཟིགས་ཚུལ་དང་ཐུགས་ཚོར་ཇི་བྱུང་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། སྐབས་རེར་བསམ་བློའི་ནང་འདིར་སྲིད་བྱུས་རང་དབང་ཐོབ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་མེ་རོ་གསོ་བའི་ལས་འགུལ་བྱེད་བཞིན་པ་རེད། ང་རང་ཚོ་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ལ་ད་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་རང་དབང་ཐོབ་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་མ་རེད། སྐབས་རེར་སེམས་ལ་སྐྱོ་སྣང་ཡོད་བསྡད་མཁན་འདྲ་པོ་ཞིག སྐབས་རེར་ཆེན་པོ་ཧོར་གྱི་ཡུལ་ལུང་ནང་སོག་ལ་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཞལ་གདམས་བཀའ་སློབ་ནང་ཡོད་པ་ནང་བཞིན་བསྟན་པ་ཉམས་ཉེས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་རེད།

ཡིན་ནའང༌། ལས་འབྲས་བསླུ་བ་མེད་པ་དང༌། བདེན་པ་མཐའ་གསལ་ཡོང་རྒྱུ་གསལ་པོ་ཡིན་དུས་ད་ཆ་ལུང་པ་དེའི་ནང་དེ་སྔ་གཏོར་བཤིག་ཕྱིན་པ་དེ་དྲན་པའི་ཡུལ་འདྲ་པོ་ཞིག་ལས་ལྷག་མེད་པར་རྦད་དེ་ཚོར་བ་གསར་པ་ཞིག་སླེབས་དུས། ང་རང་ཚོ་གངས་ཅན་ལྗོངས་ལ་ཡིན་ནའང༌། དེ་དང་དེ་བཞིན་བྱས་ཏེ་བདེན་མཐའ་གསལ་ནས་མི་ཐོག་མང་པོའི་རིང་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཐོག་མར་གསར་དུ་གཏོད། གོང་དུ་སྤེལ། གང་ལྟར་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོ་འདིའི་སྒང་ལ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་དང་བཅས་པ་ཆ་ཚང་བ་ཡོད་མཁན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ལ་ཡོད་པ་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད།

དེ་འདྲ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བསྟན་པ་སླར་ཡང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་རང་ཚོ་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་ཙམ་དུ་མ་ཟད་པའི་ཁྱྀམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཚོ་དང༌། དེ་ལས་ལྷག་པའི་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཡིན་ཡང་ཞི་བདེ་རེད། དེ་འདྲའི་ཐོག་ཏན་ཏན་ཞབས་འདེགས་ཞུ་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། ཕན་ཐོགས་བྱེད་པའི་ཉིན་མོ་གཅིག་ཏན་ཏན་ཤར་གྱི་རེད་བསམ་ནས་སེམས་ལ་ཡིད་ཆེས་དང་རེ་བ་སླེབས་པ་དེ་འདྲ་བྱུང༌། ཞེས་སྩལ།

དེ་བཞིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སོག་པོའི་མི་མང་ལ་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྐབས། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རིག་གཞུང་དེ་ནི་དགོན་སྡེ་ཁག་གཅིག་པུར་དམིགས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་མཛའ་མཐུན་གྱི་གནས་སྟངས་བཟང་པོ་ཞིག་ཐོན་རྒྱུར་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་སྐོར་དང༌། མི་སྒེར་ངོས་ནས་རང་གི་དད་པ་བྱ་ཡུལ་ཆོས་ལུགས་ཇི་འདྲ་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། སོག་པོའི་མི་རྒྱུད་དེ་མི་ཉམས་བརྟན་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་སུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རིག་གཞུང་དེ་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་རེད། དཔེར་ན། ལ་དྭགས་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་ཁ་ཆེ་བ་ཚོ་ཆོས་ལུགས་ཁ་ཆེ་ཡིན་ཡང༌། བོད་ཀྱི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་འདུ་ཤེས་དེ་ཧ་ཅང་གཏིང་ཟབ་འདུག་ཅེས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༡ ཉིན་སོག་པོའི་རྒྱལ་ས་ཨུ་ལན་བྷ་ཊོར་ནས་ཆིབས་ཐོན་མཛད་དེ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ས་མོ་སི་ཁོ་བརྒྱུད་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ས་ལོན་ཌོན་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད། ཕྱི་ཉིན་སྐུ་ངལ་གསོ་བཞུགས་མཛད།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་དེ་སྔ་བོད་རང་བཙན་ཡིན་སྐབས་བོད་ནང་བཅའ་བཞུགས་གནང་མྱོང་མཁན་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་བཅས་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་སྐབས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་བཙན་བཟུང་མ་བྱས་གོང་བོད་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་དང༌། ནང་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཚད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད། སྦྲག་ཟམ་དང་དངུལ་གྱི་འགྲོ་ལུགས། དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས། དམག་དོན། ཤེས་རིག་དང༌། སྐད་ཡིག ཆས་གོས་སོགས་གང་ས་ནས་རང་བཙན་གཙང་མའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁོང་རྣམ་པ་བོད་དུ་འགྲོ་སྐབས་བཀའ་འཁྲོལ་ཆོག་མཆན་བོད་གཞུང་ལ་ཞུས་ཏེ་ཕྱིན་པ་ལས་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་དགོས་བྱུང་མེད་པ་བཅས་ཀྱི་མཐོང་མྱོང་གིས་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་ཐུབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་གསལ་བསྒྲགས་མཛད།

ཚེས་ ༡༤ ཉིན་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ས་ལོན་ཌོན་ནང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་སུ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ད་བར་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཆེད་རྒྱ་བོད་གྲོས་མོལ་འགོ་འཛུགས་ཐུབ་ཐབས་འབད་བརྩོན་ཐབས་ཤེས་མཛད་པར་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ཀ་ཀོར་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བདག་སྤྲོད་མ་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་བཟོད་བསྲན་མ་ཐུབ་པའི་བསམ་ཚུལ་ཤུགས་ཆེ་འདོན་བཞིན་ཡོད། མ་འོངས་པར་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཕྱོགས་དེ་ཐག་གཅོད་ཇི་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་བསྐྱོད་རྒྱུ་ཡིན་མིན་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་བསྡུ་ལེན་གནང་རྒྱུ་དགོངས་བཞེས་གནང་གི་ཡོད།

གནད་དོན་དེའི་ཐོག་ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གི་བཙན་དབང་འོག་ཡོད་བཞིན་པའི་བོད་མི་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་བསྡུ་ལེན་གནང་རྒྱུར་ཁོང་ལ་སྐུ་ངལ་འཕྲད་རྒྱུ་ཡིན་ངེས་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་གནང་དགོས་དོན་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གྲོས་འཆར་སྔ་ཕྱིར་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་གཉིས་ཕན་གྱི་ལན་འདེབས་མ་བྱས་པའི་དབང་གིས་བོད་མི་ནང་ཁུལ་ནས་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བ་གནང་ཕྱོགས་མཁྲེགས་ཙམ་འཛིན་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་འདོན་མཁན་ཤུགས་ཆེ་ཡོང་བཞིན་ཡོད་སྟབས་དགོངས་བཞེས་དེ་ལྟར་གནང་གི་ཡོད་ཅེས་དང༌།

འདས་པའི་ལོ་མཇུག་གི་ནང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་ནས་དེང་སྐབས་བོད་ནང་རྒྱ་ནག་གི་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་གཏོང་སྟངས་སྔར་ལས་དྲག་རྩུབ་ཆེ་རུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཕུལ་འབྱོར་བྱུང་བས་ད་ཆ་བོད་ནང་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་གིས་ཛ་དྲག་དང༌། ཉེན་ཁ་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ཅེས་དང༌། འདི་ལོ་ཟླ་ ༧ ནང་པེ་ཅིན་དུ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་མཐོའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་སྐོང་ཚོགས་བྱས་པ་དེའི་ནང་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་བཙན་དབང་འོག་གནས་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་ནང་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཡོད་སྟབས་བོད་མི་རང་དབང་སྒེར་ལངས་བྱེད་མཁན་ཚོར་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་འདུག ཚོགས་འདུ་དེའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཅང་ཙེ་མིན་གྱིས་བོད་ནང་སྐྱེ་བོ་སུ་འདྲ་ཞིག་ལའང་བོད་རང་བཙན་དང༌། རྣམ་པ་འགྱུར་བའི་རང་བཙན་གྱི་ལས་འགུལ་གཏན་ནས་བྱེད་དུ་འཇུག་གི་མིན་ཞེས་ནན་བཤད་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༥ དང་ ༡༦ ཉིན་གཉིས་རིང་བསྐྱེད་རིམ་སྒོམ་ཐབས་སྐོར་གསུང་ཆོས་དང་བཀའ་ཁྲིད་སྩལ། ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ཡེ་ཤུའི་དགོན་པ་ཀརེ་སེ་ཀྲི་ཀིང་ (Christ The King) ཞེས་པར་ཆིབས་ཞབས་བཀོད་དེ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་ཚོ་དང་མཇལ་འཕྲད་དང་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལ་གསུང་བཤད། དེ་རྗེས་བོད་ཁང་གསར་བཞེངས་དབུ་འབྱེད་རབ་གནས་དང༌། བོད་ཁང་གི་དཔལ་འབྱོར་འདུ་འགོད་ཚོགས་ཆུང་དང་ལྷན་དུ་ཚོགས་འདུ་བཅས་རིམ་བཞིན་མཛད་དེ་དབྱིན་ཡུལ་ནས་ཧཕ་རན་སིའི་ལྷོ་ཕྱོགས་གྲོང་ཁྱེར་མར་སེལ་ (Marseille) དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་འགོད་སྐབས། བྷ་ཝིལ་ (Beauvau) ཞེས་པའི་མགྲོན་ཁང་དུ་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ། གཞན་ཡང༌། ཧཕ་རན་སི་ཁུལ་གྱི་མི་སྣ་གཙོ་དྲག་ཁག མི་མང་ཕོན་ཆེ་བཅས་ནས་ཕེབས་སྒྲིག་དང་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ནས་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་གསོལ་སྟོན་འདེགས་འབུལ་ཞུས། མར་སེལ་ཁུལ་གྱི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང་མཇལ་འཕྲད་ཐོག ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཕན་ཚུན་མཐུན་འགྱུར་དང་བརྩི་བཀུར་ཞུ་དགོས་སྐོར་གོ་བསྡུར་སྦྱངས་བཤད་གནང་བའི་མི་དམངས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་བསྐྱངས་ཏེ་ཚེས་ ༢༡ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་བཀོད་དེ་ཡིག་ཚང་གི་དབུ་གཡབ་ཏུ་ཕྱི་རྒྱལ་བ་མི་གྲངས་ ༢༥༠ སྐོར་དང༌། ཕྱོགས་མཐའ་ནས་ལྷགས་འབྱོར་བོད་མི་གྲངས་ ༢༠༠ སྐོར་ལ་མཇལ་མང་སྩལ་རྗེས་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་བ་ཕྲུ་གུ་བཅས་མི་གྲངས་བརྒྱ་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་དང་བྱིན་སྲུང་སྩལ་མཇུག་བཀའ་སློབ་སྩལ་དགོངས་སུ། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་ལམ་ནས་དཀའ་ངལ་མ་བྱུང་ངམ། ས་མཚམས་ལ་འཛིན་བཟུང་བྱེད་མཁན་འདུག་གམ་ཞེས་བཀའ་རྩད་གནང༌། ཁྱེད་རང་ཚོ་འདི་ཕྱོགས་རང་དབང་ལུང་པར་འབྱོར་པར་དགའ་བསུ་དང་འཚམས་འདྲི་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོ་སོ་སོའི་ལུང་པར་བསྡད་ཡོད་ཀྱང་བོད་ལུང་པ་རྒྱ་མིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་འོག་ཁྱེད་རང་ཚོར་རང་དབང་མེད་པ་རེད་’’ཅེས་དང༌།

‘‘རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་གི་ཡོད། རིམ་པས་ཆབ་སྲིད་ལ་འགྱུར་བ་ཡོང་རྒྱུ་ལས་འདི་མུར་སྡོད་ཐུབ་ཐབས་མེད། དེང་ལྷ་ས་དང་གཞིས་རྩེ། ཆབ་མདོ་སོགས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ནང་རྒྱ་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་སླེབས་ཏེ་བོད་པ་ལས་རྒྱ་མི་མང་བ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་ལ་ཚང་མས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་མི་ཡིན་སྟབས་བོད་པས་རྒྱ་སྐད་མ་རྒྱབ་ཐབས་མེད་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། བོད་པའི་ཀུན་སྤྱོད་དང་གཤིས་ཀ་ཚང་མ་རྒྱ་མི་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། འདི་ནི་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ཚང་མས་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས། ཁྱེད་རང་ཚོ་དགོན་པ་ཁག་ལ་འགྲོ་མཁན་ཚོས་དཔེ་ཆ་ཡག་པོ་ལྟོས། སྙོམས་ཆུང་ངང་སྒྲིག་ལམ་ཡག་པོ་འཁྱེར་དགོས།

དེ་བཞིན་སློབ་གྲྭ་དང་གསོག་སྒར་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་མཁན་ཚོས་ཀྱང་སོ་སོའི་དམིགས་ཡུལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་ཡོང་བ་ཡིན་སྟབས། སྐབས་སུ་བབས་པའི་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་ཐག་དང་སྒྲིག་ལམ་ཡག་པོ་འཁྱེར་ནས་སྙོམ་ཆུང་བྱེད་དགོས། སློབ་གྲྭའི་ནང་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་མི་བྱེད་པར་འཁྲུག་པ་བརྒྱབ་པ། རྙོག་གྲ་བཟོ་བ་དེ་འདྲ་བྱས་ན་ཡག་པོ་མེད། སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་ཕྱི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ཏེ་ཤེས་པ་བྱ་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘དབུས་གཙང་དང༌། མདོ་སྟོད་སྨད་ཁུལ་རྒྱ་མིས་སྡུག་སྦྱོང་དང༌། ཡར་རྒྱས་ཇི་བཏང་བཅས་ཤེས་པ་བྱ་དགོས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ངོས་ནས་བྱ་ངན་གང་དང་གང་བྱས་པ་རྣམས་སྦས་ནས་ཤོད་ཀྱི་མེད། དེ་ཚོ་ང་ཚོས་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་བཅིངས་འགྲོལ་དང༌། གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་མིང་སྙན་པོ་ཞིག་བཏགས་ཡོད་ཀྱང༌། དོན་དག་ངོ་མ་བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཡོངས་རྫོགས་འཕྲོགས་པས་མ་ཚད། བོད་མི་གསོད་པ་དང་མི་ལ་སྡུག་པོ་གཏོང་བའི་བྱ་ངན་གང་བྱུང་བ་དེ་དག་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས།

དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་ནང་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་དང་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་གནས་སྟངས། ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་སྒར་ཁག་ནས་རང་རང་གི་ཆོས་ཚུལ་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་བྱས་ཏེ་ཕྱིན་ཆད་བོད་ནང་བསྟན་པའི་མེ་རོ་གསོ་ཐབས་ཀྱི་འཆར་གཞི་གང་འདྲ་ཡོད།

གལ་ཆེ་ཤོས་འདིར་མི་མང་གི་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ཡོད་པ་འདི་དག་མང་གཙོའི་ལམ་གྱི་ཐོག་བསྐྱོད་སྟངས་ག་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། མ་འོངས་པར་བོད་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་བྱུང་བའི་མཚམས་སུ་མང་གཙོ་ཡང་དག་པའི་ཐོག་བསྐྱོད་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཏིང་ཡོད་པ་རྣམས་ཁྱེད་རང་ཚོར་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རྩལ་གང་ཡོད་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་ཤེས་པ་བྱས་ནས་བོད་ནང་སླེབས་མཚམས་རྒྱ་གར་ནང་གི་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་འདུག་ཅེས་ཕྲན་བུ་ཤོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང་‘‘བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ངོས་ནས་འདས་པའི་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་རིང་རྒྱ་གཞུང་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འདི་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཕན་གྱི་ལམ་ནས་སེལ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་རིམ་པ་བྱས་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ངོས་ནས་དོན་ཕན་ཡོད་པའི་བརྡ་ལན་གང་ཡང་བྱས་མ་བྱུང༌།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘རྒྱ་ནག་མི་མང་ནང་གནས་ཚུལ་ཕྲན་བུ་ཤེས་མཁན་དང༌། བསམ་བློ་ཡོད་མཁན་ཚོས་བོད་དོན་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེ་བཞིན་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་མཁན་རྒྱ་མི་དེ་ཚོའི་གྲས་ཀྱིས་བོད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། བོད་པར་ཤ་ཚ་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག དོན་སྙིང༌། དེང་སང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དབང་ཆ་འཛིན་མཁན་དེ་ཚོའི་བསམ་བློ་སྦུག་སུབ་དོག་དྲགས་པ་མ་གཏོགས། རྒྱ་ནག་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཁོངས་ཤེས་ཡོན་ཡོད་མཁན་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་བོད་པའི་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་གོ་རྟོགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཏེ་བོད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། ཤ་ཚ་བྱེད་མཁན་མང་དུ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘བོད་རང་དབང་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གྱི་འོག་ནས་སོ་སོས་དང་དུ་བླངས་ནས་བྱས་པ་ལྟ་བུ་མ་རེད། གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ནང་ཆང་ཁང་དང་སྦག་ཁང་ལ་གཡེངས་ཏེ་མི་ཚེ་ཆུད་ཟོས་གཏོང་བ་དང༌། ཉལ་ཐ་སྤྱོད་འཚོང་བྱེད་པ་དེ་ཚོ་ཞབས་འདྲེན་ཡིན། ཡིན་ནའང༌། བོད་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཚུགས་ཟིན་ནས་བསྡད་མ་ཐུབ་པའི་ཞབས་འདྲེན་ཡིན་པས་དེ་ཚོའི་གྲས་ལ་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས།’’30jམཆན།ཞེས་སོགས་བླང་དོར་གསུང་གི་བདུད་རྩིས་བརླན་པར་མཛད།

གར་ཞའི་རྣམ་དཀར་བསོད་ནམས་སྤྲིན་ཚོགས་ཀྱི་ཕུང་པོས།།

ཐུགས་བསྐྱེད་གསེར་གྱི་དབྱར་རྔ་ལྷག་ལྷག་ཏུ་བསྐུལ་པས།།

དཔལ་ལྡན་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྦྲང་ཆར།།

གྲངས་མེད་གདུལ་བྱའི་ཡིད་ཀྱི་འདབ་མ་རུ་སིམས་བྱུང༌།།

བགྲས་ཡས་རྒྱལ་བའི་ཐུགས་སྟོབས་ཀུན་འདུས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས།།

གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པ་གང་སྐུ་ཉི་གཞོན་གྱི་ཟེགས་མས།།

རྣམ་མང་འགྲོ་བའི་རྨོངས་བློ་མུན་སྟུག་གི་ཚལ་ཆེན།།

གསལ་བས་དོན་ལྡན་སྣང་བའི་དགའ་སྟོན་ཞིག་ཤར་བྱུང༌།།

ཟླུམ་གཟུགས་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་མཁའ་དབྱིངས་སུ་འཕགས་པའི།།

མུན་སེལ་རྟ་བདུན་དབང་པོའི་འོད་རླབས་ཀྱི་ཕྲེང་བར།།

ཀུན་ནས་མཚུངས་པའི་མགོན་པོ་པད་དཀར་གྱི་བདག་ཉིད།།

རིས་མེད་ས་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱམས་སེམས་ཀྱིས་བསྐྱངས་སོང༌།།

22 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༧༠ ནས་ ༡༧༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

23 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༧༨ ནས་ ༡༨༠ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

24 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༨༢ ནས་ ༡༨༦ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

25 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ བོད་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༨༧ ནས་ ༡༩༣ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

26 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

27 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ ཤོག་ངོས་ ༣༢༨ ནས་ ༣༣༤ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

28 ‘ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ ཤོག་ངོས་ ༣༣༥ ནས་ ༣༣༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

29 ‘ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ ཤོག་ངོས་ ༣༣༨ ནས་ ༣༤༠ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

30 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༢༤༣ ནས་ ༢༥༡ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

རྡོ་རྗེ་གདན་དང་ནོར་ཝེ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས།

༡༽རྡོ་རྗེ་གདན་སོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་གཞིས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ལ་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་བ།

༡༩༩༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡ ཉིན་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་ཞབས་སོར་འགོད་སྐབས་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ས་གནས་རྫོང་དཔོན། སྐོར་སྲུང་སྤྱི་ཁྱབ་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དེ་ནས་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་བཀོད་རྗེས་སཱ་རཱ་ཎ་ཐར་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་དེ་ཁུལ་ཧིན་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

རྒྱ་གར་གྱི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་དང་མཁས་དབང༌། མང་ཚོགས་བཅས་བོད་དོན་ལ་བརྩེ་སེམས་ལྡན་པའི་མི་སྣ་ཚོས་འཕགས་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་གལ་ཆེ་ཡིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་རང་བཙན་གྱི་གནས་བབ་བསྐྱར་གསོ་དགོས་རྒྱུ་འཕགས་བོད་གཉིས་ཀའི་ཁེ་ཕན་ཡིན་པ་སོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་འཕགས་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ་གྱི་ངོས་ནས་བོད་འདི་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་སྲུང་ཐད་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ཡིན། དེར་བརྟེན། ངོས་ནས་ཕྱོགས་ཚང་མར་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ་བོད་འདི་ཞི་བའི་བསྟི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་བྱེད་ཆེད་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་འབད་བརྩོན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར་རྣམ་པ་ཚོས་ཚོགས་འདུ་གལ་ཆེ་འདི་འདྲ་ཞིག་སྐོང་ཚོགས་གནང་བར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང་བས་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་སོགས་སྩལ།

དེ་ནས་ཝར་ཎ་ཆེས་མཐོའི་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ཕྱག་དེབ་གསར་པ་ཞལ་དབྱེའི་མཛད་སྒོ་ཞིག་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཕྱག་དེབ་ཀྱི་འགན་འཁུར་བ་སོ་སོས་གནས་ཚུལ་སྙན་སེང་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཁོང་རྣམས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་བསྔགས་བརྗོད་དང༌། དེ་རྗེས་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་བཅས་པར་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༢ ཉིན་ཞོགས་པ་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་ལ་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ཆེ་བསྐྱངས། དེ་ནས་དམིགས་བསལ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་གི་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པ་ཊ་ནཱར་ (Patna) ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་མེས་པོ་དམ་པ་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷི་ (Mahatma Gandhi) དང་དེ་བཞིན་བོད་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་གནང་མཁན་སྐུ་གཤེགས་ཇ་ཡ་པྲ་ཀཱ་ཤ་ནཱ་ར་ཡན་ (Jayaprakash Narayan) གཉིས་ལ་རྗེས་དྲན་ཞུ་བའི་ལོ་རེའི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུའི་གཙོ་བོའི་སྐུ་མགྲོན་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྐུ་གཤེགས་ཇ་ཡ་པྲ་ཀཱ་ཤ་ནཱ་ར་ཡན་དེ་ཉིད་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་དང་པོ་མཁས་དབང་ར་ཅན་རྡར་པར་ས་རྡི་ (Rajendra Prasad) སོགས་ཀྱིས་དེ་སྔ་བོད་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་གནང་བའི་གནས་ཚུལ་དང༌། དེང་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་གནང་ཐབས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་འདི་ཡང་ཐོག་མར་གྷན་དྷིའི་མཛད་པ་ལ་ཐུགས་ཡིད་འཕྲོག་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་གནས་ལུགས་དང་སྦྲགས། སྐུ་གཤེགས་དམ་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་དྲན་གྱི་བསྔགས་བརྗོད་ཆེན་པོ་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་གྱི་གཞི་རྟེན་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་བརྩེ་བའི་བསམ་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ནི་མིའི་མི་ཚེའི་སྙིང་པོ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་དག་གོང་འཕེལ་ཡོང་ཐབས་ལ་ཚང་མས་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་མཛད།

དེ་བཞིན་ཧིན་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོགས་པོ་རྣམ་པས་བོད་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་བཞེས་པར་བརྟེན། དེང་སྐབས་འཕགས་བོད་འབྲེལ་བའི་གནས་སྟངས་འདི་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་ཞི་བདེའི་ཁེ་ཕན་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ཐུག་པའི་གནས་ཚུལ་རྒྱ་གར་མི་མང་གི་ཤེས་རྟོགས་ལོ་རེ་བཞིན་ཇེ་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་འདིས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་དང་བོད་མི་མང་གི་སྙིང་སྟོབས་འབད་བརྩོན་ལ་སྐུལ་ལྕག་ཆེན་པོ་བྱུང་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་སོགས་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ།

ཡང་ཉིན་དེར་གཞིས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་དོན། གངས་ལྗོངས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ཁྱོན་ལ་གནས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྒན་གཞོན་བར་མ་མཐའ་དག་ལ་སྤྲིངས་པ། དེང་འཛམ་གླིང་གི་ཁྱོན་འདིར་རྫས་འཕྲུལ་འཕེལ་རྒྱས་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་ནའང༌། ནང་སེམས་ཀྱི་འཁྱེར་སོ་བྱམས་སྙིང་རྗེའི་བསམ་བློས་ཕོངས་ཏེ་རང་གཞན་འཁོས་སུ་མ་ཕེབས་པར་ཕྱོགས་གང་སར་ཆགས་སྡང་འཁྲུག་རྩོད་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་འདི་དག་ལ་ལྟོས་ན། རང་ཅག་གངས་ཅན་པ་རྣམས་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་གདུལ་ཞིང་དུ་གྱུར་པའི་དྲིན་ལས་བྱམས་བརྩེའི་བསམ་བློ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་དམིགས་སུ་བསལ་བ་ཞིག་མི་རབས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན།

འོན་ཀྱང༌། བར་སྐབས་ནས་རང་ཡུལ་ནང་བློ་ཡུལ་དུ་མི་ཤོང་བའི་དཀའ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་བ་དང༌། ལྷག་པར་སྔ་དུས་དང་མི་འདྲ་བར་དེང་སང་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་སྐྱེད་འགན་གཙང་ལ་ཁག་དཀྲི་བྱས་ཏེ་ཡུལ་ཀྱི་རྩྭ་ས་བདག་སྐྱོང་དུད་ཁྱིམ་དང༌། སྡེ་ཚན་ཆུང་ངུ་ཁག་མང་ལ་བགོས་པའི་དབང་གིས་འབྲི་གཡག བ་གླང༌། ར་ལུག་སོགས་ཕྱུགས་རིགས་འཚོ་སྐྱོང་སྐབས་ཕན་ཚུན་ས་མཚམས་བརྒལ་རེས་ཕྲན་བུ་ལ་བསྙད་དེ་དོན་མ་གོ་བསམ་མེད་འགའ་ཞིག་ནས་བོད་མི་རིགས་ཤ་ཁྲག་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལ་རྒྱར་ཇི་མི་སྙམ་པར་ལམ་སང་གྲི་དང་མེ་མདའ་ལ་འཆང་ནས་ལག་མགྱོགས་རྒོལ་འཛིང་བྱེད་ལུགས་གོ་ཐོས་བྱུང་བར་ངོས་རང་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། བྱ་བ་ཐབས་སྡུག་དེ་རིགས་གཏན་ནས་བྱེད་མི་རུང༌།

སྤྱིར་འཚེ་བའི་ལས་འདི་མཆོག་གསུམ་སྐྱབས་སུ་བཟུང་ཞིང༌། འདི་ཕྱི་ལས་འབྲས་ལ་ཁས་ལེན་མཁན་རང་རེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལྟ་སྤྱོད་དང་རྩ་བ་ནས་མི་མཐུན་པ་དང༌། ཡང་སྒོས་ངོས་ནས་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་འདི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་བསྟི་གནས་སམ། མི་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་གསར་པའི་དཔེ་ཚད་ཅིག་བསྐྲུན་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར་དེ་ལྟར་བསམ་མེད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ནམ་ཡང་མི་འཚམས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། དེས་ན་ད་ཕྱིན་རྩྭ་ཟ་ཆུ་འཐུང་སོགས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་ཕྲ་མོར་བསྙད་པའི་ནང་ཁུལ་འཁྲུག་རྩོད་རིགས་མཚམས་འཇོག་གཙང་མ་བྱེད་དགོས།

དེ་བཞིན་སྐྱབས་ཡུལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་དང༌། རྩ་ཆེའི་གསུང་རབ་ཁག་ལ་རྒྱུ་ནོར་གྱི་འདུ་ཤེས་བཟུང་ནས་ནག་ཚོང་རྒྱག་པ་དང༌། སྐམ་གཤེར་ལ་གནས་པའི་རི་དྭགས་གཅན་གཟན་རྔོན་པ། ཉ་དང་སྲམ། བྱ་བྱིའུ་ཚུན་འཛིན་པ། ཉེས་པ་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཆང་རག་ཚོད་མེད་འཐུང་བ། རྒྱན་འཛུགས་ཀྱི་རྩེད་མོ། ཚུལ་མིན་འཆལ་སྤྱོད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་བཟའ་མི་ཡ་གྱར་དང༌། བུ་ཚ་ད་ཕྲུག་ལ་གྱར་བ། བག་མེད་རོལ་རྩེད་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་འདའ་བ་སོགས་རང་གཞན་འདི་ཕྱི་མི་རིགས་དང་བཅས་པ་ཕུང་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་མིན་མ་རབས་ཀྱི་བྱ་བ་མཐའ་དག་རྒྱང་དུ་བསྲིངས་ནས། ཡ་རབས་བཟང་པོའི་ལས་ལ་ངང་གིས་ཞུགས་ཏེ་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ནས་བོད་ཡིག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཤེས་ཡོན་ལ་སློབ་བརྩོན། སྤྱི་བྱིངས་རྣམས་ནས་ཀྱང་རང་རང་སྐབས་བབས་ཁུར་འཁྲིའི་ལས་དོན་མཐའ་དག་ལྷག་བསམ་འབད་པ་ཆེན་པོས་སྒྲུབ་ངོས་ནང་ཁུལ་མཛའ་བཤེས་དམ་ལ་ཟབ་མོས་སྐྱིད་ན་སྐྱིད་མཉམ་དང༌། སྡུག་ན་སྡུག་མཉམ་མི་རིགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ངོ་བོ་མཚོན་པར་བྱས་ཏེ་རང་སྐྱིད་མི་སྨོན་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཡོད་ཅིག་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ།

གལ་ཏེ་ཅོལ་ཆུང་དོན་མ་གོ་བསམ་མེད་རེ་ཟུང་ནས་ནང་ཁུལ་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་ལྷགས་ཚེ་ཡུལ་སྡེ་སོ་སོའི་ནང་ཡོད་པའི་བླ་མ་དགེ་བཤེས་དང༌། ཤེས་ཡོན་ཅན། རྒན་རབས་མྱོང་ཅན། འགོ་བྱེད་སོགས་བསམ་ཡོད་མཐའ་དག་ནས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་གནས་ལུགས་དགེ་སྐྱོན་གསལ་པོ་བཤད་དེ་ལེགས་ལམ་གང་ཆེའི་འདུམ་འགྲིག་གིས་དོན་སྙིང་ངན་སྤྱོད་འགོག་སྡོམ་ཐོག སྔར་བས་མཛའ་མཐུན་ཆིག་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་བྱས་ཏེ་ཚང་མས་རང་རེ་གཞིས་བྱེས་ངོ་འཛོམས་གང་མྱུར་ཡོང་བའི་ཐབས་ཚུལ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འབད་འབུངས་བྱེད་གལ་ཆེ་བ་བཅས་དེ་དོན་ཡིད་འཇགས་གྱིས། རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢ ལ། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༣ ཉིན་ལྡི་ལིར་སིག་གི་སྐུ་གཤེགས་མཁས་དབང་སྙན་གྲགས་ཅན་ཞིག་ལ་རྗེས་དྲན་ཞུ་བའི་ལོ་རེའི་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཚོགས་འདུར་སིག་གི་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་དཔོན་ཟུར་པ་དང༌། མཁའ་དམག་གི་དམག་སྤྱི་ཟུར་པ་སོགས་ཁག་གཅིག་ཕེབས་ཡོད་པ་ལྟར། ཁོང་རྣམ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་དང༌། འཛམ་གླིང་རང་བཞིནགྱི་དགོངས་པ་བཞེས་སྟངས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་གུས་བཀུར་ཆེན་པོ་ཞུས།

ཕྱི་ཉིན་སྔ་ལོ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཐུབ་དབང་གི་སྐུ་བརྙན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་རྒྱ་གར་གཞུང་དམངས་ལ་རྟེན་འབུལ་བསྐྱངས་ཏེ་ལྡི་ལི་སངས་རྒྱས་རྗེས་དྲན་སྐྱེད་ཚལ་དུ་བཞུགས་གསོལ་ཞུས་ནས་ལོ་གཅིག་འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་སླད་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྣང་བརྙན་མཐོང་གྲོལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྤྱན་སྔར་དཔལ་ས་སྐྱའི་ཁྲི་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་བ་སོགས་ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་ཁག་དང༌། དེར་འདུས་འཕགས་བོད་མང་ཚོགས་ལ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་དང་འབྲེལ་སྒོམ་གྱི་ཉམས་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྒྱུད་ཞི་དུལ་གྱི་གནས་ལ་འགོད་ཐབས་སྐོར་གསུང་ཆོས་སྩལ་བ་དང༌། དགོང་དྲོ་ཐེ་ལན་དང་བི་ཏི་ནམ་གྱི་རང་ལུགས་ཞལ་འདོན་གྱི་རིམ་པ་དང༌། སེར་སྨད་ཐོས་བསམ་ནོར་རྒྱས་གླིང་གི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ནས་རྒྱལ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དུས་སུ་སྲོལ་གཏོད་པའི་བྱམས་སྨོན་སྒྲུབ་མཆོད་ཆེན་མོའི་ཕྱག་བཞེས་ཁོངས་ནས་སྤྱན་འདྲེན་ཁྲུས་གསོལ་དང༌། མཆོད་འཕྲེང༌། སྨོན་ཤིས་རྣམས་རྟ་དབྱངས་རོལ་མོ་བཅས་བྱིན་ཆགས་དང་བ་འདྲེན་པའི་ངང་གསུངས་ཏེ་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

ཚེས་ ༥ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉམས་ཞིབ་ཁང་ནས་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ལ་བསྟོད་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཞེས་པ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནས་སཾསྐྲྀཏའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ཝཱ་རཱ་ཎ་སིའ་བོད་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུས་པའི་ཕྱག་དེབ་ཐོག་མར་ཞལ་དབྱེ་དབུ་འབྱེད་ཀྱི་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

གཞན་ཡང་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་མཁན་གྲས་སུ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་ཝ་སན་ཌ་སེ་ཊེ་ཏོ་གཏན་ཞལ། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི། དེ་མིན་མཁས་པ་ཁག་གཅིག་བཅས་ཕེབས་ཡོད་པ་དང༌། མཁས་དབང་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཕྱག་དཔེ་ཕབ་བསྒྱུར་གྱི་ལས་གཞི་འདིའི་ཐད་ད་ཕན་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་ཕྱག་དཔེ་འཕྲོ་བརླག་སོང་བ་དང༌། དཔེ་རྒྱུན་དཀོན་རིགས་ཁག་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔ་ཙམ་ཝར་ཎ་མཐོ་རྀམ་སློབ་གཉེར་ཁང་ནས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ཕབ་བསྒྱུར་གྱིས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་སྙན་སེང་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཉེ་དུས་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་དབང་ཟུང་ནས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིག་དང༌། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དབར་འབྲེལ་ཐག་ཉེ་རུ་བཏང་བའི་རླབས་ཆེན་མཛད་རྗེས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་མཛད་པ་དང༌། ཝར་ཎ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་ལས་དོན་ལ་བསྔགས་བརྗོད་མཛད། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནང་བཞུགས་པའི་ཕྱག་དཔེ་གལ་ཆེ་ཁག་བོད་ཀྱི་མཁས་པས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཡིག་ཐོག་བསྒྱུར་གནང་བར་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་ཚོས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་པ་དང༌། ལྕམ་སྐུ་ཀ་པི་ལ་ཝ་སན་ནས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་རིམ་འདི་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་སྐད་ཡིག་ལེགས་སྦྱར་འདི་ད་ཆ་འཚོ་གནས་ཀྱི་སྣང་བ་གསར་པ་ཞིག་འཆར་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཤང་ཀ་རྡ་ཡལ་ཤར་མ་ནས་འདས་པའི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱའི་གོང་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཆེད་དམ་ཆོས་བདུད་རྩིའི་ཆར་ཆེན་འབེབས་གནང་མཛད་པ་ཇི་བཞིན་དེང་སྐབས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་དུ་བྱམས་སྙིང་ཞི་བདེའི་ས་བོན་འགྲེམས་པའི་བཀའ་སློབ་ཟབ་མོ་ཇི་སྙེད་སྩལ་ཏེ་སྐྱེ་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཐབས་མཛད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུས། དེ་རྗེས་ཕྱག་དཔེ་འགྲེམས་སྤེལ་མཛད་དེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

༢༽ནོར་ཝེ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ལ་འབོད་སྐུལ་བཀའ་ཡིག་སྩལ་བ།

༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༦ ཉིན་ལྡི་ལི་ནས་ནོར་ཝེའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པ་ཀྲོ་རོན་དྷམ་ (Trendheim) དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། གནམ་ཐང་དུ་གདན་ཞུའི་འགན་ཁུར་བ་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་འབྲེལ་མགྲོན་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འགོད་སྐབས་གྲོང་ཁྱེར་ཀྲོ་རོན་དྷམ་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་དང་མང་ཚོགས་ཁག་གཅིག་བཅས་ནས་ལག་ཏུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་དང་མེ་ཏོག་སོས་པ་ཐོགས་ནས་དགའ་བསུའི་འབོད་ཚིག་དང་བཅས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། གྲོང་ཁྱེར་དེའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ནས་ལོ་གཉིས་རེའི་ཐོག་གྲོས་གཞི་མི་འདྲ་བའི་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་སློབ་གྲྭ་བའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་བསྡུ་སྐོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌།

འདི་ལོ་གྲོས་གཞི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནད་དོན་སྐོར་ཡིན་པ་ལྟར་ཚོགས་འདུའི་འགན་ཁུར་བས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཡོང་བའི་གདན་ཞུ་ཕུལ་བར་མཛད་ཁོམ་གྱུར་མིན་གྱི་བཀའ་ལན་སྩལ་ཡང༌། ཁོང་ཚོའི་སྐོམ་པ་ཆུ་འདོད་ལྟར་གྱི་རེ་བ་སྟོང་ཟད་དུ་མི་འགྲོ་བའི་སླད་ཆེད་མངགས་ཚོགས་འདུའི་འགན་ཁུར་བ་གཉིས་པོ་བཞུགས་སྒར་དུ་བཅར་ནས་གསོལ་འདེབས་ནན་ཏན་ཞུས་པར་བརྟེན་བཀའ་བཞེས་བཟང་པོ་ཐོབ་སྟེ་གོང་ཚེས་ཉིན་གྱི་དགོང་དྲོ་ཚོགས་འདུ་སྒོ་དབྱེའི་མཛད་སྒོ་དང་འབྲེལ་ཚོགས་གཙོ་དང་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པ་སོ་སོས་ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་འདུའི་ནང་དོན་ངོ་སྤྲོད་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས་གཙོ་བོ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ད་རེས་ཚོགས་འདུའི་གཙོ་མགྲོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་པའི་གནས་ཚུལ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་དང་དགོངས་པ་བཞེས་སྟངས་སོགས་ངོ་སྤྲོད་རྒྱས་བཤད་གནང༌།

ཚེས་ ༧ ཉིན་ཞོགས་པ་སློབ་ཕྲུག་གི་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བའི་ཚོགས་ཆུང་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཏུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང་སྡེ་ཚན་སོ་སོར་ཕེབས་སྐབས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་དགའ་སྤྲོ་བཅོས་མིན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ལུགས་གུས་འདུད་ཀྱི་གླུ་གཞས་ཕུལ་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འགན་ཁུར་མི་སྣ་ཁག་དང་མཇལ་འཕྲད་བཀའ་མོལ་མཛད།

དགོང་དྲོ་རྒྱལ་ཁབ་བརྒྱ་དང་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བ་ལྔ་བརྒྱ་བརྒལ་བའི་ཚོགས་ཆེན་གཙོ་མགྲོན་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། དེ་རིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སློབ་ཕྲུག་གི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེ་ལྡན་པའི་ཚོགས་ཆེན་འདིའི་ཐོག་ངོས་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་གཏམ་བཤད་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། དེང་སྐབས་རང་རེ་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་ཕྱོགས་སུ་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཁོ་ནའི་བདེ་དོན་མ་བསམ་པར་རྒྱལ་སྤྱིའི་བདེ་དོན་དང༌། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ཁྱྀམ་ཚང་གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

སྤྱི་བཏང་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་ནང་ནས་མི་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ལ་བརྩི་ཡི་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཡིན། མི་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་སྣང་ཡོད་པ་དང༌། བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་གཅིག་གྱུར་ཡིན། མི་ནི་བློ་རིག་བཀྲ་ཞིང༌། རྣམ་དཔྱོད་དང་གསར་སྐྲུན་གྱི་ནུས་རྩལ་ཆེནཔོ་ལྡན་ཡོད།

ཕྱོགས་གཞན་ནས་དེ་ལ་སྐབས་རེ་བཟང་བ་དང་སྐབས་རེ་ངན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ལྡན་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་བྱེ་བྲག་གི་ཐོབ་ཐང་ཡང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེང་སང་ལྟ་ཚུལ་གསར་པ་འཛིན་མཁན་གྱི་མི་སྒེར་རམ་ཚོགས་ཁག་དེ་ཚོས་ད་ཡོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སམ་ལམ་ལུགས་ཤིག་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་སྐབས་ཁོ་པ་ཚོས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྡོག་རོལ་དུ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

དེར་བརྟེན། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ལས་དོན་འདི་མི་སྒེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཡོངས་ཀྱི་མ་འོངས་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་གལ་འགངས་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ལས་དོན་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཡག་པོ་ཞིག་མེད་ན་མང་གཙོ་ཡང་དག་པ་ཞིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཡིན།

བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་དེང་སྐབས་ཨེ་ཤ་ཡའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་འགའ་ཞིག་གིས་གནའ་རབས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གཅིག་གྱུར་རང་བཞིན་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་རེད་ཅེས་དང༌། སྤྱིར་མིའི་སྐྱེ་འཆིའི་གནད་དོན་ལ་བལྟས་ན་མཐོ་རྒྱལ་པོ་ནས་དམའ་སྤྲང་པོའི་བར་སྐྱེ་འཆིའི་གནས་ཚུལ་གཅིག་པ་ཡིན།

འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མཐའ་དག་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཉིས་ལ་ལྟོས་ཤིང༌། ནང་སེམས་ཀྱི་ཀུན་སློང་བཟང་ངན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་ཡང་བཟང་ངན་དེ་མཚུངས་ཤིག་ཡོང་གི་ཡོད་པས། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ལྟ་ཚུལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱ་རྒྱུར་གོང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས།

འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་ཕྱོགས་འགལ་ཡོང་བའི་གཞི་རྩ་ལྟེ་བ་ནི་རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་བློ་དེ་ཡིན་ཞེས་དང༌། གཞན་གྱི་ཐོབ་ཐང་དང་འདོད་ཚུལ་ལ་བཙན་གནོད་བྱེད་པ་དང༌། རང་གི་འདོད་ཚུལ་གཞན་ལ་བཙན་འགེལ་བྱེད་པར་མ་ཟད། དེ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ལ་དྲག་གནོན་བྱས་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྡོག་རོལ་གཏོང་བ་དེའི་གཞི་རྩ་མཐར་ཐུག་ཀྱང་ནང་སེམས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཐོག་ཕྱིའི་ཆ་རྐྱེན་སྲིད་དབང་གཅིག་སྡུད་དམ་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་གྱི་ལམ་ལུགས་དེ་ཡིན།

དཔེར་ན། ས་རྡམ་ཧུ་སིང་ (Saddam Hussein) ལྟ་བུའི་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་པས་དམག་འཁྲུག་བསླངས་པ་དེ་ཁོ་པར་ནུབ་ཕྱོགས་པས་དྲག་པོའི་གོ་མཚོན་ཚོང་འདོན་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་ཞིག་མེད་ན་མི་གཅིག་གིས་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་བྱེད་མི་ཐུབ། དེར་བརྟེན། དྲག་པོའི་དམག་ཤུགས་ཐད་ང་ཚོས་བསམ་བློ་ནན་ཏན་གཏོང་དགོས་ཞེས་དང༌། དེ་སྔོན་གྲང་དམག་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ཏེ་ཕྱོགས་སོ་སོར་འདོད་མོས་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཕྱོགས་སོ་སོར་དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་ནུས་ལྡན་ཞིག་དགོས་ངེས་ཆགས་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཡོད་པར་བརྟེན་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་འདི་དམ་འཛིན་བྱས་ནས་དྲག་ཆས་གོ་མཚོན་ཉུང་འཕྲི་བྱ་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས། ཨ་རི་དང་ར་ཤི་ཡས་དེང་སང་རྡུལ་ཕྲན་གོ་མཚོན་ཉུང་འཕྲི་བྱ་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། རང་རེས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་དྲག་ཆས་གོ་མཚོན་མེད་པར་བཟོ་བའི་ལས་འགུལ་ཞིག་སྤེལ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེར་གནས་ཤིང༌། སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་གྱི་ལམ་ལུགས་མཇུག་སྒྲིལ་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་གཏོང་བའི་གནས་ཚུལ་ཡང་རིམ་པས་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་ངེས་ཡིན་ཞེས་དང༌། གཞན་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་པ་དང༌། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་གཞི་རྩ་གཅིག་ནི་ནང་སེམས་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཡིན་པས་རང་རྒྱུད་ལ་བྱམས་བརྩེ་དང༌། སྙིང་རྗེ། བཟོད་སྒོམ་བཅས་ཀྱི་ཀུན་སློང་སྐྱེ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་འདི་ཆོས་དད་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མཐའ་དག་གིས་ངེས་པར་དུ་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། གང་ཡིན་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་མི་མཐའ་དག་རང་ཉིད་བྱམས་བརྩེ་དང་སྙིང་རྗེའི་གཞི་རྟེན་ཐོག་འཚོ་གནས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་ཡིན། དེར་བརྟེན། སེམས་པ་བཟང་པོ་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་འདི་རང་ཉིད་མི་ཡག་པོ་ཞིག་དང༌། དགའ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་བསྐྲུན་རྒྱུ་བཅས་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་བར་ཚོགས་ར་ཡོངས་ནས་དགའ་བསུའི་ལག་ཟུང་ཡང་ཡང་བརྡབས། དེ་རྗེས་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང་ཁོང་ཚོས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པའི་གནད་དོན་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཚེས་ ༨ ཉིན་ད་རེས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སོགས་ཚོགས་འདུའི་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བའི་འགན་འཛིན་པ་ཚོ་དང་མཇལ་འཕྲད་མཛད་དེ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནད་དོན་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་དང་ཁོང་ཚོས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པའི་གནད་དོན་ལ་བཀའ་ལན་ཞིབ་ཕྲ་སྩལ།

དེ་རྗེས་ཚོགས་འདུའི་ཚོགས་གཙོ་གཉིས་དང་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་བཅས་ནས་སློབ་ཕྲུག་དང་མང་ཚོགས་བཅས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གྲ་སྒྲིག་གིས་ཁོང་རྣམ་པས་དེང་སྐབས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་ཞིབ་ཕྲ་གནང་རྗེས་བཀའ་སློབ་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ལ་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་འབད་བརྩོན་རིམ་པ་མཛད་པར། རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ད་བར་མཁྲེགས་བཟུང་ཁོ་ན་བྱས་ཏེ་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་མ་སོན་པའི་སྔ་ཕྱིའི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་བོད་དོན་ལ་དོ་སྣང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་ནོར་ཝེའི་གཞུང་དམངས་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་གནང་བར་ཐུགས་དགྱེས་པོ་བྱུང་བ་དང༌། ད་དུང་ཡང་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་ལ་གྱར་ཡོད་པས། ནོར་ཝེའི་མི་མང་ནས་བོད་དོན་མ་བརྗེད་པ་གནང་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་ནན་ཆེ་མཛད།

དེ་ཉིན་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་མཁན་ཐོག་མའི་འཆར་གཞི་ལས་བརྒལ་བ་དང༌། དེ་རྗེས་ཉིན་ཤས་ཀྱི་གོང་དུ་གཞུང་འབྲེལ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་བཞིན་སྲིད་བློན་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷན་རྒྱས་གཉིས་མཇལ་འཕྲད་མཛད་པ་དང༌། སྲིད་བློན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ང་ཚོས་དེ་སྔ་ནས་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་གནང་ཡོད་ལ། ད་ལྟ་ཡང་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་མུས་ཡིན་ལུགས་སོགས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་ཕན་བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་སེལ་ཐབས་སུ་ཕྱོགས་གཉིས་དབར་གྲོས་མོལ་ཡོང་ཐབས་གནང་ཡང་གྲུབ་འབྲས་མ་ཐོན་པ་དང༌། དེང་སྐབས་བོད་ནང་རྒྱ་མི་མང་དུ་འགྲོ་མུས་སོགས་ཀྱི་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་གསུངས་པར། སྲིད་བློན་ནས་དེང་སྐབས་ང་ཚོའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་རྒྱ་ནག་ལ་ཡོད་པས་དེ་དོན་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་གསལ་པོ་བཤད་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་ཐེངས་འདིའི་མཛད་དོན་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཕྱེད་ཡོལ་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕྱིར་ཞབས་བདེ་བར་བཀོད།

བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་མ་ཐག སློབ་སྦྱོང་ཆེད་དུ་སླེབས་པའི་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་མུ་མཐུད་རྒྱ་གར་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཆོག་པ་ཞེས་སྲིད་འཛིན་ཅང་ཙེ་མིན་མཆོག་ལ་འབོད་སྐུལ་མཛད་དོན།

ྋ མི་རྗེ་སྲིད་འཛིན་མཆོག་ལ།

ཉེ་ཆར་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ལྷ་སར་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་ཏེ། དེའི་ནང་བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་དུ་སླེབས་པའི་བོད་ཕྲུག་རྣམས་འཕྲལ་དུ་བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་བྱ་དགོས་པ་དང༌། གལ་ཏེ་འདི་ལོ་ཟླ་ ༡༢ ནང་ཚུད་ཕྱིར་ལོག་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་དོ་བདག་ཕ་མ་སོ་སོར་ཉེས་ཆད་འགེལ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཐག་གཅོད་བྱས་འདུག་པ་ནི་བློ་ཕམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར། རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཚོས་རང་གི་ཕྲུ་གུ་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུའི་ནང་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་བསྐྱོད་ཆོག་པ་ཞིག་ལ་བོད་ཕྲུག་ཚོར་དེ་ལྟའི་གོ་སྐབས་མ་སྤྲད་པའི་ཐག་གཅོད་དེ་ནི་ལྷག་པར་སེམས་ཤུགས་ཆག་རྐྱེན་དུ་གྱུར།

གཞོན་སྐྱེས་བོད་ཕྲུག་འདི་ཚོ་རྒྱ་གར་དུ་བོད་མིའི་སློབ་གྲ་ཁག་ནང་སློབ་སྦྱོང་གང་ལེགས་ཐོབ་བཞིན་ཡང༌། སློབ་མཇུག་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་གློ་བུར་ཨུ་ཚུགས་མཐའ་སྐྱེལ་གྱིས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས་པའི་ཐག་གཅོད་འདི་ནི་ཧ་ཅང་སྟབས་མ་ལེགས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལས་མ་འདས།

བོད་ཕྲུག་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་དགོས་གལ་ཡོད་པ་ནི་ཡོངས་གྲགས་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད། འདིས་ཕུགས་སུ་བོད་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་སླད་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ལགས་ན། ཐག་གཅོད་དེར་བསྐྱར་དུ་དགོངས་བཞེས་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། སྨོན་ལམ་མཚམས་སྦྱོར་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༤ ཉིན། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༢ ནས་ ༡༥ བར་ཧཕ་རན་སི་དྭགས་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་གསོལ་བཏབ་བཞིན་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་བརྒྱ་སྐོར་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བ་དང༌། བྱ་བྲལ་བ་རྒན་གྲུབ་ཐོབ་ཅན་མི་གྲངས་ ༡༥ སྐོར་བཅས་པར་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ནས་ ༡༡ བར་དང༌། ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༡།༣༠ ༤།༣༠ བར་ལམ་རིམ་འཇམ་དཔལ་ཞལ་ལུང་གི་ཁྲིད་རྒྱུན་བསྡུས་པ་འཇམ་དཔལ་ཞལ་ལུང་ལྷོ་བརྒྱུད་དུ་གྲགས་པ་དམར་འཁྲིད་མཛད་དེ་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་བག་ཆགས་བཟང་པོའི་སྐལ་བཟང་ཐོབ་པ་དང༌། ཉིན་དང་པོར་ཐོག་མར་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཅས་སྩལ།

མཆོག་གྱུར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་བྱིན་རླབས་ངོགས།།

གཞལ་མེད་གསང་གསུམ་འཕྲིན་ལས་ཉི་ཟེར་གྱིས།།

འགྲོ་ཕན་ཐུགས་བཞེད་འགྲུབ་པའི་དགའ་སྟོན་དུ།།

འཛིན་མའི་བ་གམ་ཡངས་པོ་བསྒུལ་བྱས་ཏེ།།

སྟོབས་བཅུ་མངའ་བའི་བདེན་བཞིའི་འཇུག་ལྡོག་གི།

ཆོས་ཆར་ཡང་ཡང་བབས་པའི་གནས་མཆོག་ཀུན།།

མ་ལུས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་བྱིན་རླབས་མཐུས།།

ཀུན་ཡིད་དང་བ་འདྲེན་པའི་དཔལ་དུ་བསྐྲུན།།

དེ་ལྟར་རྣམ་དཀར་མཛད་བཟང་རྫོགས་མེད་པ།།

སྐྱོང་སླད་ནོར་ཝེ་རྒྱལ་ཁབ་ཞི་བདེའི་གནས།།

རྒྱལ་སྤྱིའི་གཙུག་ལག་རིག་པའི་བགྲོ་གླེང་གིས།།

ཡང་ཡང་བསྐུལ་བར་གསུང་གི་མེ་ཏོག་འཐོར།།

འགྲོ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་འགྱུར་བ་རྐྱེན་གཉིས་ཏེ།།

ནང་སེམས་ཀུན་སློང་བཟང་ངན་ལ་བརྟེན་ནས།།

འབྲས་བུ་ལེགས་ཉེས་དེ་མཚུངས་ཡོང་ལུགས་ཞེས།།

དངོས་ཕན་གདོང་ལེན་བྱེད་ཚུལ་ཡང་དག་བསྟན།།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

ཚོགས་པ་ཁག་གཉིས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དང་སེ་ར་ཆོས་སྒར་སོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༽བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དང་གུ་རུ་ན་ནག་སློབ་ཆེན་གྱི་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༣ སྔ་དྲོ་ཕོ་བྲང་ནས་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་ ༣༤ འཁོར་བའི་མཛད་སྒོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་འབྲེལ་ཕེབས་འབྲས། ‘‘དེ་རིང་འདིར་ང་རང་ཚོ་བོད་ཕྲུག་ཁྱྀམ་སྡེ་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་ཕྱིན་པའི་དུས་དྲན་ཐོག་ལ་ང་རང་ཚོ་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་འཛོམས་ཡོད་པ་རེད། མང་པོ་ཞུ་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་འདུག དུས་དྲན་ལོ་ལྟར་རེ་བཞིན་ཚོགས་དུས་སྐད་ཆ་རྙིང་པ་ལྡབ་སྐྱོར་རྒྱག་གིན་བསྡད་ན་དགོས་པ་མི་འདུག ཁྱེད་རང་ཚོ་ཡང་ཉི་མའི་དཀྱྀལ་དུ་ཚིག་རོགས་རེད། ང་ལ་ཡང་བྲེལ་བ་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་རེད།

དོན་དག་སྙིང་པོ་ག་རེ་འདུག་ཅེས་ལབ་ན། ང་རང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་ནས་ལོ་དུས་འདིའི་རིང་ལ་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཤེས་ཡོན་གྱི་ལས་རྀམ་ནང་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཡག་ཐག་ཆོད་ཐོན་ཡོད་པ་རེད། དེ་མིན་གྱི་ཕྱོགས་གང་ཅིའི་ལས་རིགས་རྣམས་ཀྱང་བཙན་བྱོལ་བའི་གནས་སྟངས་འདིའི་འོག་ནས་ཡག་ཐག་ཆོད་རེད། མདོ་དོན་སྙིང་པོ་ཁ་ནས་འགྲེལ་བཤད་མང་པོ་རྒྱག་མི་དགོས་པར་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་བཙན་བྱོལ་བ་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད་དེ། ཡིན་ན་ཡང༌། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚགས་ཚུད་ཤོས་དང༌། གྲ་འགྲིགས་ཤོས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་ཚོས་རོགས་རམ་སྤྲད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆུད་ཟོས་མ་བཏང་བར་ནད་ཐོག་སྨན་འཁེལ་གྱི་ཐོག་ནས་གྲུབ་འབྲས་བསྟན་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡོད་དུས་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་ཚོ་ཡིན་ན་ཡང་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བར་རོགས་བྱས་པ་འདི་ནོར་མི་འདུག ཡག་པོ་བྱུང་འདུག་ཅེས་ཚང་མས་དགའ་པོ་བྱེད་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་ནས་ལོ་མང་པོ་དེ་ག་ཙམ་ཕྱིན་པ་རེད་དེ་ད་དུང་ཡང་བོད་པའི་ཐོག་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་མུ་མཐུད་ནས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

ད་ལྟ་ཕན་ཆད་ལ་ང་རང་ཚོ་གཞི་རྩ་འདྲ་པོ་ཡག་ཐག་ཆོད་ཚུགས་ནས་ཡོད་པ་འདི་དག་སྡུག་ཏུ་མི་འགྲོ་བ་དང་ལྷོད་ཡངས་མ་ཤོར་བ་བྱེད་རྒྱུ་འདི་ང་རང་ཚོའི་མཇིང་པའི་སྒང་ལ་འཁྲི་བསྡད་ཡོད། ད་ལྟ་ཕན་ཆད་ལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ནས་གཞི་རྩ་ཨང་ཀི་དང་པོ་ཡོད་པ་རེད་དེ་ལྷོད་ཡངས་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་རྒྱུ་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད། འཐུས་ཤོར་རིགས་ཁ་ཤས་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་པའི་རྟགས་མཚན་འདྲ་པོ་ལམ་སང་གསལ་པོ་མཐོང་སྟེ་ལམ་སང་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ་འདྲ་པོ་དང༌། སྐྱོན་དེ་སེལ་ཐབས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཏན་ཏན་འཁོར་ཡོང་གི་རེད།

དཔེར་ན། དེ་རིང་གཟུགས་པོའི་འཕྲོད་བསྟེན་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་ཏེ་སང་ཉིན་མགོ་ན་བ་འདྲ་པོ་མ་བདེ་བ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཞིག་ཡོང་དུས་ལམ་སང་སྨན་ཟ་རྒྱུ་དང་ཐབས་ཤེས་བྱེད་རྒྱུ་བསམ་བློ་འཁོར་གྱི་རེད་ལ་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རེད། ལས་ཀའི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ལྷོད་ཡངས་དང་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་པའི་སྐབས་དེར་ལམ་སང་མ་མཐོང་བར་དེ་ནས་ཟླ་བ་མང་པོ་ཕྱིན། ལོ་གཅིག་གཉིས་ཕྱིན་པའི་མཚམས་ལ་གཞི་ནས་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་པའི་རྟགས་མཐོང་ཡོང་དུས་དེའི་རིང་ལ་དུས་ཚོད་མང་པོ་འཕྲོ་བརླག་ཕྱིན། གོ་སྐབས་མང་པོ་འཕྲོ་བརླག་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཏན་ཏན་འདུག

ལྷག་དོན་ང་རང་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་ཐོག་ལ་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། དེའི་དུས་ཡུན་དེའི་རིང་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་ཕྲུ་གུ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་ཕྲག་གི་མི་ཚེ་ཁོ་རང་ལ་ཕན་གནོད་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟ་བར་དུ་གྲུབ་འབྲས་ཡོད་པ་འདི་དག་ལ་ང་ཚོས་སྤོབས་པ་བྱེད་འོས་པ་རེད། གཞི་རྩ་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།

ད་དུང་ང་ཚོས་མ་ཐུབ་པ་ཡོད་པ་མ་རེད། ང་ཚོས་བྱེད་ཐུབ་བསམ་པའི་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོའི་ཐོག་ནས་ལྷོད་ཡངས་མ་སོང་བར་གཟབ་གཟབ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ང་རང་ཚོའི་ལས་རིགས་ག་རེའི་ཐོག་ལ་ཡིན་ནའང་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་གཤིས་ཀ་ལ་ཛ་དྲག་ཡོད་ན་དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཀྱི་ནུས་པ་བཏོན་ཏེ་ཚགས་ཚུད་པོ་བྱེད་ཐུབ་མཁན་ཞིག་དང༌། ཡང་ཛ་དྲག་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ལྷོད་ཡངས་ཕྱིན། སྤྱི་ས་བར་ས་བྱེད་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཏན་ཏན་འདུག ང་རང་ཚོས་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས། ’’ཞེས་དང༌།

‘‘དེ་ནས་དོན་ཚན་གཅིག་ལ། ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་དུས་རྒྱུན་ལྡན་ནས་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མི་ལ་ཤེས་ཡོན་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ལྷག་བསམ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་བསམ་དང་ཤེས་ཡོན་ཟུང་འབྲེལ་མ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་ང་ཚོས་རྟག་པར་བཤད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། ང་རང་ཚོ་བསམ་བློ་ཞིག་ཐོངས་དང༌། སྤྱིར་བཏང་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་སྟངས་ལ་མཚོན་ན། ཤེས་ཡོན་གྱི་ནང་ལ་ཡང་ང་ཚོས་མིག་དཔེ་བལྟ་ས་མང་པོ་ཡོད། དེ་ཚོར་མིག་དཔེ་བལྟས་ཏེ་ང་རང་ཚོས་མཐུན་རྐྱེན་དང་ཉམས་མྱོང་གསོག་གིན་གསོག་གིན་གྱི་ཐོག་ནས་ང་ཚོས་ཁོང་ཚོའི་རྗེས་ཟིན་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་རེད། ལྷག་བསམ་ཟེར་བ་འདིའི་ཐོག་ལ་མིག་དཔེ་བལྟ་ས་ཧ་ལམ་མེད་པའི་བཟོ་འདྲ་ཞིག་འདུག

དཔེར་ན། འཛམ་བུ་གླིང་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་པའི་ལུང་པ་ཡོ་རོབ་ནང་དང་ཨ་མེ་རི་ཀ་སོགས་དེ་ཚོའི་ལུང་པ་མང་པོའི་ནང་ལ་ཤེས་ཡོན་ཧ་ལས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ལག་རྩལ་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་རིག་གནས་ཐོག་ལ་ཧ་ལས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད་དེ། ཡིན་ནའང༌། སྤྱི་ཚོགས་ནང་གཞན་ཕན་གྱི་ལྷག་བསམ་དང༌། ལྷག་བསམ་དེས་དྲངས་པའི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གིས་མ་ལྡང་པའི་དཀའ་ངལ་དེ་འཛམ་བུ་གླིང་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དེ་ཚོའི་ནང་ལ་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེ་གསལ་དུ་གསལ་དུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད། ངས་ཨ་མེ་རི་ཀ་དང་ཡོ་རོབ་ཁུལ་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་དེ་འདྲ་ལ་སྐབས་རེ་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོང་བའི་སྐབས་ལ་ངས་དེ་སྐོར་གསལ་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཤེས་ཡོན་གྱི་ཐོག་ལ་ཡིན་ན་ཧ་ལས་པའི་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་རེད། རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘མིའི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་དྲང་བདེན་གྱི་འཚོ་བ་ཡོད་མཁན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་ན་དངོས་གནས་མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་གི་རེད། མི་ཚང་མ་སེམས་བག་ཕེབས་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། ཚེ་ཕྱི་མ་ཨ་ཅང་ཅང་སྟེ། ཚེ་འདི་ཡི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཡང་མི་བཟང་པོ་ཞིག་དང༌། ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་དེ་དགོས་གལ་ཆེན་པོ་འདུག་གམ།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ང་རང་ཚོ་བོད་པ་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་སོ་སོའི་ལུང་པའི་གནས་སྟངས་ལ་གཞིགས་པའི་གོམས་གཤིས་ཡོད་པ་རེད། གོམས་གཤིས་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ང་རང་ཚོ་ལ་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གི་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ཡོད་པ་འདི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་མི་ཚོས་ཚུར་སྨོན་ཡུལ་ཞིག་ཆགས་བསྡད་དུས་སོ་སོའི་ཕ་མེས་བརྒྱུད་ནས་གོམས་གཤིས་ལ་འཇགས་ནས་ཡོད་པའི་བཟང་པོའི་ཕྱོགས་འདི་ཚོ་བཟང་པོ་ཡིན་པ་ངོ་ཤེས་པའི་ཐོག་ནས་བདག་པོ་རྒྱག་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘མི་དྲག་ཞན། དབུལ་ཕྱུག ཤེས་ཡོན་ཡོད་མེད་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་ཁྲམ་པ་དང་གནོད་པ་གཏན་ནས་བྱེད་མི་རུང༌། དེའི་རྩ་བ་བྱམས་བརྩེ་ལ་ཐུགས་བསྡད་ཡོད། གཞན་སྡུག་བསྔལ་ལས་བྲལ་ན་བསམ་པའི་སྙིང་བརྩེ་བ་དེ་དང༌། བདེ་བ་ལྡན་ན་སྙམ་པའི་བྱམས་པ་གཉིས་པོ་དེ་རྩ་བ་ཡིན། གདོང་ནས་གད་མོ་བགད་པ་དང༌། ཁ་ནས་ཞེ་ས་བྱེད་པ་དེ་ཚོའི་གྲས་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གི་གྲས་ད་རེད་དེ། ཡིན་ནའང༌། གཙོ་བོ་སེམས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་འདི་ལ་ཐུག་ཡོད། དེ་ཚོ་ཁྱེད་རང་ཚོའི་སེམས་ལ་འཇགས་པ་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ཕྲུ་གུ་ཚོ་སྡོད་སའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཕ་མ་ཚོས་འདི་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས། འདི་ཚོ་ཕྲུ་གུ་རེད་བསམ་ནས་སྣང་ཆུང་དང༌། མཐོང་ཆུང་བྱེད་སྟངས་དེ་འདྲ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཡག་པོ་ཡོད་པ་མ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་འཚར་ལོངས་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཟེར་བ་དང༌། བྱམས་བརྩེ་ཟེར་བ་དེ་ཉིན་རེ་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་ལ་སླེབས་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་འདྲ། ངས་ནམ་རྒྱུན་རྟག་པར་བཤད་པ་བཞིན་ང་ཚོ་བོད་པ་སྐྱོ་པོ་མ་རེད་ད། ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་བཟང་པོ་འདི་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་བྱས་ནས་ཉར་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་ལ་ཕན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད། བྱང་ལ་ཕར་ཕྱིན་ན་སོག་པོ་ཕྱི་ནང༌། ཤར་ལ་ཕྱིན་ན་རྒྱ་ནག་མི་མང་ས་ཡ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ང་ཚོས་ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘འཚེ་མེད་ཞི་བ་ཟེར་བ་འདི་གོ་མཚོན་མེད་པ་གཅིག་པུ་ལ་ཟེར་བ་མིན། ཕྱི་ལོགས་ལ་གོ་མཚོན་མེད་ན་ཡང༌། ནང་སེམས་ཀྱི་ཆགས་སྡང་འཁྲུག་ནས་བསྡད་པ་ཡིན་ན་ཆེ་བ་མེ་མདའ་མ་རག་ཀྱང་གྲི་ཆུང་ཞིག་ལས་མེད་ན་ཡང་ཨམ་ཕྲག་ནང་ལ་ཉར་སྡོད་ཀྱི་རེད། སྤྱིར་ང་ཚོས་མཚོན་ཆ་སྤངས་པའི་འཆེ་མེད་ཞི་བའི་ལུང་པ་ཞིག་བཟོ་ཡི་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བའི་རྩ་བ་དེ་བསམ་བློའི་ཐོག་ནས་ཡོང་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་ཕྱི་ལྟར་དུ་དངོས་གནས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་བསྟི་གནས་ཤིག་དང༌། ནང་ལྟར་དུ་གཙོ་བོ་སེམས་ཀྱི་ནང་ནས་བྱམས་བརྩེ་གཞི་རྩར་གྱུར་པའི་མི་ཚེ་སྐྱོང་སྟངས་ཤིག་ང་ཚོས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། འཛམ་གླིང་སྤྱིས་ཡིད་སྨོན་བྱ་ཡུལ་ཞིག་དང༌། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ཐུབ་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག’’31jམཆན། ཅེས་སོགས་འཕྲལ་ཡུན་དགེ་བའི་ལམ་སྟོན་མཛད།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་པན་འཇབ་མངའ་སྡེའི་ཨམ་རི་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོད་པའི་གུ་རུ་ན་ནག་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བཙུགས་ནས་ལོ་ ༢༥ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་བཞིན་ཚེས་ ༢༤ ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༤།༥༠ ཐོག་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་ས་གནས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ས་གནས་དཔོན་རིགས་དང་སློབ་གྲྭའི་དབུ་འཛིན་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པ་དང༌། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་ཞབས་སོར་བཀོད་པར་པན་འཇབ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་དང༌། ཁུལ་དེའི་མཁས་དབང་སྙན་གྲགས་ཅན་མང་པོ་ཕེབས་ཡོད་པ་རྣམས་ནས་གུས་བསུ་ཆེན་པོ་ཞུས་ཤིང༌། མཛད་སྒོའི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ལོ་ ༢༥ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུས་པ་དང་སྦྲགས། དེང་རབས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་རྣམས་བྱམས་བརྩེའི་བསམ་བློ་དང་ཟུང་འབྲེལ་དམ་ཟབ་བྱས་ཏེ་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་རྒྱ་གར་མི་མང་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་དགོས་པ་དང༌། ལྷག་པར། རྒྱ་གར་མི་མང་ནས་རང་གིས་རང་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པའི་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་ཇེ་མཐོར་གཏོང་དགོས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ལས་ཀ་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་སྤུས་དག་པོ་བྱེད་དགོས་ཤིང༌། བཟོ་གྲྭ་ཁག་གི་ཐོན་རྫས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་བཟོ་སྤུས་ལེགས་ལ་སྤྱོད་ཤེས་ཆེན་པོ་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་སྩལ།

དེ་ནས་ཆོས་བདག་སློབ་དཔོན་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་གསེར་གྱི་ལྷ་ཁང་ལ་གནས་གཟིགས་དང༌། ཁོང་རྣམ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཡུལ་སྲོལ་གྱི་གུས་འདུད་ཆེ་ཤོས་སྐུ་གཟན་བསྒྲོན་པ་དང་ཆབས་ཅིག ཕྱག་དེབ་མང་པོ་ཞིག་ཕུལ་ནས་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞེས་ཞུས་པར་དེ་ལུགས་ཕར་གུས་ལན་མཛད་དེ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

གཞན་ཡང༌། ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཡིག་ཚང་གི་དབུ་གཡབ་ཏུ་བོད་ནས་སྔ་རྗེས་གསར་འབྱོར་བ་ཁག་ཅིག་ལ་མཇལ་ཁ་སྲུང་བྱིན་སྩལ་ཐོག་ཕེབས་སྒོའི་སྙིང་པོར། ‘‘ང་ཚོའི་མི་ཐོག་བརྗེ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་ཀྱང་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་ནས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་སེམས་ཤུགས་དང༌། སྙིང་སྟོབས་བརྟན་པོས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སེམས་ལ་བཅངས་ཏེ་བསྡད་པའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཚོས་ད་ཕན་འཛམ་གླིང་ཐོག་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་རྣམས་དེང་སང་བདེན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན། བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་དངོས་གནས་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་རེད། དེ་འདྲའི་མི་མང་གི་ཁོངས་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ད་ལམ་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་པ་ལ་ངས་འཚམས་འདྲི་དང་དགའ་བསུ་ཞུ་གི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘སྐབས་སུ་བབས་པའི་ལས་འགན་ནི། དཔེར་ན། བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་མཁན་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ལས་ཁུངས་ཁག་ནང་ལས་ཁུངས་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་ཀ འཆར་འགོད་ཀྱི་ལས་ཀ གློག་འཕྲུལ་ཀྱི་ལས་ཀ་སོགས་ལས་རིགས་གང་དང་གང་ཡིན་ན་ཡང་མ་འོངས་པར་བོད་པའི་ལས་འགན་བོད་པ་རང་གིས་ཆ་ཚང་འཁུར་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་བསམས་པའི་ཐོག་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཉམས་མྱོང་གསོག་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ང་ཚོས་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་པ་འདི་རྒྱུ་དངོས་པོའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པར། གཙོ་ཆེ་ཤོས་ང་རང་ཚོའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། མི་རིགས་ཀྱི་གོམས་གཤིས། ང་ཚོར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་ཡོད་པའི་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་བཅས་ཀྱི་དོན་དུ་ཡིན་པས། རྩ་དོན་དེ་དག་མ་བརྗེད་པའི་ཐོག་ནས་སོ་སོའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དང༌། དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘དེ་བཞིན་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་མཚོན་ན། དེ་སྔ་བོད་ལུང་པའི་ནང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཅེས་མིང་བཏགས་མེད་ཀྱང༌། བོད་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་ཡབ་མེས་ཚོའི་དུས་སུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དར་ཏེ་ཆོས་ལྡན་གྱི་ཞིང་ཁམས་ཞིག་ལ་གྱུར་པའི་དབང་གིས་རི་ཀླུང་སྐམ་གཤེར་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་གསོད་ཆོག་གི་མེད། བོད་ཡུལ་འདི་སྤྱིའི་ཆ་ནས་ས་ཆ་གཙང་མ་དང༌། ཆུ་གཙང་མའི་གནས་སྟངས་འདི་དུས་རབས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་བར་གནས་ཡོད། དེང་སང་ནི་རྒྱ་མིས་བོད་ནང་བྱ་རི་དྭགས་མང་པོ་གསོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་ས་གཏེར་བསྔོག་འདོན་དང༌། ནགས་ཚལ་མང་པོ་གཅོད་འབྲེག་སོགས་ཐབས་སྡུག་གི་ལས་ཀ་མང་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། བོད་མིའི་ནང་ནས་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་མིག་ལྟོས་ངན་པ་དེ་དང་ལེན་བྱས་ན་ཤིན་ཏུ་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས། ཚང་མས་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘གང་ལྟར་བདེན་པ་ནི་བདེན་པ་རང་ལ་བསྡད་རྒྱུ་ལས་དེ་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་མི་ཐུབ། རིམ་པས་བདེན་པའི་མཐའ་གསལ་རྒྱུར་དེ་ལུགས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས། སེམས་སྐྱིད་པོ་དང༌། བག་ཕེབས་བྱེད་དགོས།’’32jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

༢༽སེ་ར་ཆོས་སྒར་སོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༥ སྔ་དྲོ་ཕོ་བྲང་ནས་འཇའ་མུ་བརྒྱུད་ལྡི་ལིར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་འབར་མའི་གཞུང་ཚབ་ (Mr U.Wyrm Lwin) སྟེང་ཞལ་དང༌། ལྡི་ལི་ (J.N.U) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་མཁས་དབང་ (Prof. M.L.Sondhi) སོགས་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཏེ་ཚེས་ ༢༦ ཉིན་བྷང་ལོར་གནམ་ཐང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ་དང༌། ལྷོ་ཕྱོགས་གཞིས་ཆགས་ཁག་ལྔའི་གཞིས་འགོ་དང༌། དགོན་སྡེ་ཁག་གི་མཁན་པོ་བླ་སྤྲུལ། རང་བདེན་ཚོགས་ཆུང༌། གཞོན་ནུ། བུད་མེད་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་བཅས་པས་ཕེབས་བསུ་དང་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ།

དེ་ནས་རྒྱལ་སྒོའི་འགྲམ་དུ་བྷེང་ལོར་ལྷོ་སྤྱིའི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་དང༌། སུད་ཚོང་འཐུས་མི་ཁོངས་གཏོགས་སྡེ་ཚན་ཁག་བཅས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་དང༌། དེ་ནས་ཀོ་ལི་གྷལ་དོན་ལྡན་གླིང་གཞིས་ཆགས་མི་མང་དང་སུད་ཚོང་བའི་ཕེབས་སྒོ་དང༌། ཧོན་སོར་རབ་རྒྱས་གླིང་གྲོང་སྡེའི་མི་མང་གི་ཕེབས་སྒོ། སྦེལ་ཀོབ་ལུགས་ཟུང་བསམ་འགྲུབ་གླིང་ས་གནས་གཞོན་ནུ་དང་བུད་མེད་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཕེབས་སྒོ། གཞིས་རྙིང་གྲོང་སྡེ་ལྔ་དྲུག་གཉིས་ཀྱི་ཕེབས་སྒོ། གཞིས་ཆགས་གསར་རྙིང་གི་ཕེབས་སྒོ། དཔལ་འབྱོར་ཕྱུགས་ལྟོ་བཟོ་གྲྭ་དང་དངུལ་ཁང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཕེབས་སྒོ། བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭའི་ཕེབས་སྒོ། གཞིས་གྲོང་དང་པོའི་ཕེབས་སྒོ། གཞིས་སྒར་གྲོང་སྡེའི་ཕེབས་སྒོ། གཞིས་རྙིང་གྲོང་སྡེ་གཉིས་པའི་ཕེབས་སྒོ། ལུགས་བསམ་གཞིས་གྲོང་གསུམ་པའི་ཕེབས་སྒོ། སེར་བྱེས་སློབ་གྲྭའི་ཕེབས་སྒོ། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་སེར་སྨད་སློབ་གྲྭ་དང༌། གྲྭ་ཚང་བྱེས་སྨད་སོ་སོའི་ཕེབས་སྒོ་བཅས་ཁག་སོ་སོར་ས་གནས་འགོ་འཛིན་དང་མཉམ་དྲུང་སྤྱི་མི། དགོན་སྡེའི་ལས་སྣེ་འདུས་དམངས། དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་མི་མང་བཅས་ནས་བསང་དུད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་དཀྲིགས་ཤིང༌། ལྷ་གོས་སོགས་མཆོད་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།

སེ་ར་བླ་སྤྱིའི་ཕེབས་སྒོའི་འགྲམ་ནས་སེར་སྦྲེངས་ཚར་དུ་དངར་བ་དང༌། ལས་སྣེ་དབུ་ཆོས་ཀྱི་སྤོས་སྣེ་སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང་བཅས་ཀྱིས་སྔུན་བསུས་ཏེ་ཚོགས་ཆེན་སྒོ་མཆོར་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད། བཀྲ་ཤིས་པའི་ཞལ་འདོན་ཚིགས་བཅད་གསུང་འདོན་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་སྨོན་གནད་སྨིན་དང་བཅས་གཞུང་སྒོའི་དར་ཚོན་ཕྱག་གིས་བསལ་ཞིང༌། དྲན་རྟེན་རྡོ་བརྐོས་ཀྱི་དར་ཁེབས་ཀྱང་དབྱེ་བར་མཛད་ནས་འདུ་ཁང་ནང་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་སྣང་གསལ་ཞལ་དབྱེ་མཛད་ནས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་ཟུང་མངོན་པར་བཀོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས་མཇུག་ས་གནས་གཞིས་འགོ་གཉིས་དང༌། བྱེས་སྨད་གཉིས་ཀྱི་མཁན་པོ། དགོན་པའི་སྦྱིན་བདག་བཅས་ནས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་ཤིང་བཞུགས་གྲལ་མཛད་སྒོ་གྲོལ་རྗེས་སྤོས་སྣེ་བཅས་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད།

ཕྱི་ཉིན་ནས་བསྒྲུབ་བྱ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔར་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་སྩལ་ཞིང༌། ལུགས་ཟུང་བསམ་གླིང་གཞིས་མང་ནས་སྐུ་གཤེགས་དཔའ་བོ་ཕོ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་རྒྱའི་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་འོག་རྐྱེན་འདས་སོང་བའི་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་བཞེངས་པའི་དྲན་རྟེན་མ་ཎི་འཁོར་ཆེན་ལ་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་དང་རབ་གནས་བྱིན་རླབས་ནང་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་ལན་འགའ་བསྐོར་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་མཛད།

དེ་ནས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་ཟུང་འཁོད་པ་དང་མཁན་པོས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ྋཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུའི་གནང་སྒོ་གལ་ཆེ་འདི་བར་ཆད་དང་གཞན་གྱི་རྐྱེན་དབང་འོག་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་མཚན་བརྗོད་དང་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་ཚོགས་ཡོངས་དང་ལྷན་དུ་ཐུགས་སྨོན་གནད་སྨིན་བཅས་གསུང་འདོན་བསྐྱངས། ཕེབས་ལམ་དུ་ས་གནས་གཞོན་ནུས་བཟོས་པའི་མེ་ཏོག་གི་ལྡུམ་ར་དང༌། སྲོག་བླུའི་ཉ་གསོའི་མཚེའུ་བཅས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་མཛད། ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་དུ་རྒྱུད་སྨད་མཁན་བླ་འདུས་མང་ནས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་གནས་པ་དགེ་ལེགས་རྒྱ་མཚོའི་ཆར་འབེབས་ཀྱི་དབུ་བཞུགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ཞོགས་པ་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་ཞལ་དྲོའི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། བླ་སྤྱི་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། དེ་ནས་དཀར་སྤྲོ་དང་གསོལ་འབྲས་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་མཚམས་མཁན་པོ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་འདིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གསར་བཞེངས་དང་སྦྱིན་བདག་བཅས་པའི་གནས་ཚུལ་སྙན་སེང་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ལེགས་སོའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཐོག་ཆོས་རིག་དྲུང་ཆེ་དང་མཁན་པོ་ནས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་རྗེས་སྦྱིན་བདག་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ། སྦྱིན་བདག་རྣམས་དང་ཨར་པོའི་འགན་འཛིན་བཅས་ལ་བླ་སྤྱིའི་ལེགས་སྐྱེས་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་གསོལ་རས་སྩལ་བ་དང་མཇུག་ཏུ་ཀ་ཁྲི་སྒྲོག་སྟེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

སེར་བྱེས་དགེ་བཤེས་བྱམས་པ་རྒྱལ་མཚན་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་ལྟར། ཚེས་ ༣༡ ནས་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༩ བར་ཤར་བྱང་གི་ཆོས་རྗེ་རྣམ་གཉིས་དང༌། མཁན་པོ་བླ་སྤྲུལ། དགེ་བཤེས། རིས་མེད་དགོན་ཁག་གི་དགེ་འདུན་བཞི་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་སྐོར་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཕོ་མོ་ལྔ་བཅུ་སྐོར། གཞན་ཡང་དོན་གཉེར་ཅན་འགའ་ཞིག་བཅས་ལ་དབུ་མ་རྩ་བ་དང་དེའི་རང་འགྲེལ། དབུ་མ་དགོངས་པ་རབ་གསལ་བཅས་གསུམ་སྦྲགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཀའ་ཁྲིད་ཟབ་རྒྱས་ཉིན་རེ་སྔ་དགོང་ཆོས་ཐུན་གཉིས་རེ་བསྟར་ཆགས་སུ་སྩལ་ཐོག ཚེས་ ༩ ཞོགས་པ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་ནང་བཞུགས་པའི་སྨོན་སེམས་དམ་བཅའ་ཅན་གྱི་ཆོ་གའི་སྟེང་ནས་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༠ ཉིན་སྔ་འགྱུར་རྣམ་གྲོལ་གླིང་དགོན་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་དབུ་འཛིན་གྲུབ་དབང་པད་ནོར་རིན་པོ་ཆེས་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་ཕུལ། མཁན་བླ་རྣམས་ནས་སྤོས་སྣེ་བཅས་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་གནས་ཆོག་གསུང་སྐུལ་གྱིས་པད་ནོར་རིན་པོ་ཆེས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས།

སྔ་འགྱུར་མཐོ་སློབ་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བ་བདུན་ནས་གསང་བ་སྙིང་པོ་དང་དབུ་མ། ཕར་ཕྱིན་བཅས་ལས་བརྩམས་པའི་བཤད་རྒྱུགས་དང་རྩོད་རྒྱུགས། སློབ་ཕྲུག་གི་སྙན་ངག་རྩོམ་ཡིག་བཅས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར་སྤྱན་ཞིབ་རྗེས་འདུས་ཚོགས་ཡོངས་ལ་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་བཀའ་དབང་འཇམ་དཔལ་མཚན་བརྗོད་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་དང་འབྲེལ་རྒྱལ་བསྟན་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་སྐོར་གྱི་གལ་ཆེའི་བཀའ་སློབ་ཞིབ་རྒྱས་སྩལ། གཏང་རག་མལ་བཏེགས། འབུལ་མཚོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བསྟར་བ་རང་སློག་གསོལ་རས་སྩལ།

ཉིན་གུང་ལྗགས་སྨིན་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་མཚམས་གྲུབ་དབང་པད་ནོར་རིན་པོ་ཆེར་ཟུར་མཇལ་དང༌། མཐོ་སློབ་ཁང་དུ་སྤྱན་ཞིབ་ཕྱག་ནས་སྩལ་ཏེ་སླར་ཡང་སེ་རར་ཕེབས་ཞོར་བཙུན་དགོན་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་ཕྱག་ནས་བྱིན་འབེབས་སྩལ།

ཉིན་རྒྱབ་སྦེལ་ཀོབ་གཞིས་ཆགས་གསར་པར་དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་ཚོགས་ཁོངས་དང༌། བོད་ཁྱིམ་བཅས་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གསུམ་གྱི་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་དང༌། མི་མང་བཅས་མི་གྲངས་སུམ་སྟོང་བརྒལ་བར་བཀའི་ཕེབས་སྒོར། ‘‘མི་ལ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནུས་པ་ཤུགས་ཆེན་ཡོད་པ་འདི་ཆ་ཚང་བེད་སྤྱོད་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ་པ་ལ་ཤེས་ཡོན་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། སློབ་སྦྱོང་མེད་ན་རྩ་བའི་མིའི་ཀླད་པ་སྤུས་དག་ཡག་པོ་ཡོད་ན་ཡང་བེད་སྤྱོད་ཡག་པོ་བྱེད་མི་ཐུབ། དེས་ན་ཤེས་ཡོན་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ལུང་པ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་བཤད་ན་ཡང༌། འཛམ་གླིང་གི་ལུང་པ་སོ་སོའི་ནང་མི་མང་གི་ཤེས་ཡོན་ཇི་ཙམ་ལེགས་པའི་ཚོད་ཀྱིས་ལུང་པ་ཡར་རྒྱས་ཡོད་པ་དང༌། མི་མང་ཤེས་ཡོན་སྐྱོ་བ་ཚོ་ལུང་པ་རྗེས་ལུས་ཐེབས་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་འདི་མི་ཚེ་བཟང་པོ་དང༌། སྐྱིད་པོ་བསྐྱལ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་རེད་མ་གཏོགས། ཡིག་ཚད་གཏོང་རྒྱུའི་དོན་དག་མ་རེད། སོ་སོའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆ་ཚང་བེད་སྤྱོད་ཡག་པོ་ཐུབ་པའི་དོན་ལ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་ཀྱི་ཡོད་པས་སློབ་ཚན་ཁག་གི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུ་ཡིན། ལྡེ་མིག་དེ་དག་གིས་ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ཕྱེ་ནས་དེ་རྣམས་ཕྲ་ལྷམ་མེར་མཐོང་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘མི་གཞན་ཚོ་ཡང་སོ་སོ་ནང་བཞིན་བདེ་བ་སྒྲུབ་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་སེལ་འདོད་ཡོད་པ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པ་ངོས་འཛིན་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བསམ་བློ་འཁོར་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་དེ་ལ་ལྷག་བསམ་ཟེར་བ་ཡིན། དེ་འདྲའི་ལྷག་བསམ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། སྤྱི་པའི་དོན་ལ་སྤྱི་སེམས་སླེབས་ཡོང་གི་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘དགེ་རྒན་ཚོའི་ངོས་ནས་ཕྲུ་གུར་སློབ་ཚན་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བྱམས་བརྩེའི་ཐོག་ནས་ཕྲུ་གུའི་མི་ཚེའི་མདུན་ལམ་ལ་སེམས་ཁུར་བྱེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་པ་དང༌། རྣམ་འགྱུར་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྲུ་གུར་སློབ་སྟོན་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཕྲུ་གུའི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་ཡང་རྒན་ལགས་ཀྱིས་ང་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ང་ཚོར་དངོས་གནས་བྱམས་སྐྱོང་གནང་སྟེ་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་ཀྱི་ཡོད། དགེ་རྒན་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་ཡིན་བསམ་པ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། དེ་བྱུང་ན། དགེ་རྒན་དེས་སློབ་སྟོན་ཇི་བྱས་ཚང་མ་ཕྲུ་གུའི་བསམ་བློར་འཇགས་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། དེ་ལྟར་འཛིན་གྲྭའི་ནང་དགེ་རྒན་ཚོས་རང་གི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་ཕྲུ་གུར་ཡ་རབས་དང་སྤྱོད་བཟང་ངོ་ཆ་སྤྲོད་པ་དང༌། ཁྱིམ་ཚང་གི་ནང་དུ་ཕ་མ་ཚོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱས་ན་དངོས་འབྲེལ་ཕྲུ་གུ་དེ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་རེད། དེ་མིན་འཛིན་གྲྭའི་ནང་དང་ཁྱིམ་ཚང་གཉིས་ཀར་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་མེད་པའི་ནང་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་ཕྲུ་གུ་དེ་སོ་སོས་དངོས་སུ་མི་གཞན་གྱི་བྱམས་བརྩེའི་ཚོར་བ་མྱངས་མ་མྱོང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱོན་ཡོང་གི་ཡོད་པ་འདྲ༌། འཛམ་གླིང་ནང་ཕ་མ་དང་ཕྲུ་གུའི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཇི་ཙམ་ཞན་པ་ཡོད་པའི་ལུང་པའི་ནང་ལ་ཕྲུ་གུའི་ཡ་རབས་དང༌། གཞན་ཕན་གྱི་བསམ་བློ་ཉུང་བ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མཐོང་གི་འདུག དེས་ན་ཕ་མ་དང༌། དགེ་རྒན་ཚོར་འགན་ཁུར་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་སླེབས་ཡོང་གི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘དེང་སང་བོད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་རྩ་བརླག་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁའི་དུས་མཚམས་ལ་སླེབས་ཡོད་པར་བརྟེན། བོད་མི་གཅིག་ཡིན་ན་ཡང༌། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་གཞུང་དང་བོད་པའི་རྣམ་པ་མ་བརླག་པར་ཟིན་ཐུབ་པ་བྱེད་རྒྱུ་འདི་གནད་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་སེམས་ལ་ངེས་པ་བྱེད་དགོས། ཤེས་སོང་ངམ།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘ད་ལྟ་འདིར་རྒྱ་གར་གྱི་དགེ་རྒན་མང་པོ་ཞིག་སོ་སོའི་ནང་མི་བུ་ཕྲུག་བཞག་སྟེ། བོད་པ་བཙན་བྱོལ་བ་དང་མཉམ་དུ་བསྡད་དེ་དཀའ་ལས་རྒྱག་མཁན་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མར་ངས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་རྒྱུ་ཡིན། ཤིན་ཏུ་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་རེད། བོད་པའི་དགེ་རྒན་ཚོ་དང༌། ལས་བྱེད་ཚོ་ནི་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་དོན་དག་ཡིན་སྟབས་རང་དོན་རང་གཅེས་བྱ་རྒྱུའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ལས་འགན་ཡོད་པས་སེམས་ཁུར་ལེན་དགོས་པ་སྨོས་མེད་རེད།’’33jམཆན། ཅེས་སོགས་འཕྲལ་ཡུན་དགེ་བའི་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་མཇུག སློབ་སྤྱི་གསུམ་ནས་ལས་བསྡོམས་སྙན་སེང་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་སོགས་ཞུས།

ཚེས་ ༡༡ ཉིན་སེ་ར་བླ་སྤྱི་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་གྱི་བཀའ་དབང་སྟ་གོན་དངོས་གཞི་དང༌། སེར་བྱེས་མཁན་ཟུར་བློ་བཟང་ནས་ཞུས་ངོར་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་རྟོག་པ་བདུན་པའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ།

དེ་བཞིན་སེར་བྱེས་གྲྭ་ཚང་གི་ཞུས་ངོར་རྟ་མགྲིན་ཡང་གསང་གི་བཀའ་དབང་སྟ་གོན་དངོས་གཞི་བཅས་ཆབས་ཅིག་ཏུ་སྩལ་མཇུག་ཡང་གསང་གི་ཚོགས་སྐོང་གསུང་ཆོག་གནད་སྨིན་ཉམས་སུ་བསྟར་ཞིང༌། སེར་སྨད་གྲྭ་ཚང་གི་ཞུས་ངོར་འདུ་ཁང་མགོན་ཁང་དུ་རབ་གནས་རྟ་ཐོག་མའི་ཆོ་གའི་དབུ་བཞུགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཕྱག་ནས་མེ་ཏོག་སྩལ་ཏེ་འདུ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན་དང༌། ཆོས་ར་གསར་པར་ཕྱག་ནས་བྱིན་འབེབས་དང་ཕྱག་བསྟར་ཤིང་སྣ་འདེབས་འཛུགས། སྤྱི་ཐབ་དང༌། སློབ་གྲྭ་སོགས་སྡེ་ཚན་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར། དེ་རྗེས་བྱེས་གྲྭ་ཚང་འདུ་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན། སྨན་ཁང་དང༌། སློབ་གྲྭ་གསར་རྙིང་ལ་གཟིགས་སྐོར། ཉིན་རྒྱབ་ཚོགས་ཆེན་དུ་བརྒལ་བརྟག་རྩོད་གྲྭའི་དམ་བཅར་ཐུགས་ཞིབ་བཅས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༤ ཞོགས་པ་སྒྲུབ་ཞག་དང་འབྲེལ་སྒྲོལ་དཀར་ཚེ་སྦྱིན་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོའི་ཚེ་དབང་ཟབ་མོ་སྩལ། དེ་རྗེས་གཞིས་ཆགས་གསར་རྙིང་གཉིས་ཀྱི་སེར་སྐྱ་མི་མང་སྤྱི་མགྲིན་གྱིས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཐོག་རིས་མེད་ཆོས་སྡེ་ཁག་གི་མཁན་བླ་འདུས་མང་ནས་མདོ་ལུགས་བརྟན་བཞུགས་ཀྱི་གསུང་ཆོག་གསུང་འདོན་དང་འབྲེལ་གསོལ་འདེབས་མལ་རྟེན་གསུམ་གྲུབ་དབང་པད་ནོར་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ལུགས་བསམ་གཞིས་འགོ་ནས་འདེགས་འབུལ་ཞུས། གཏང་རག་མལ་རྟེན་གསུམ་སེར་སྨད་མཁན་པོ་དང༌། ས་སྐྱའི་མཁན་པོ་ནས་འདེགས་འབུལ་ཞུས་མཚམས་དགོན་ཁག་དྲུག་གི་འཐུས་མི་དང༌། གཞིས་ཆགས་ཀྱི་མཉམ་སྦྲེལ་དྲུང་ཆེ་གཉིས་བཅས་ལ་རིམ་བཞིན་མཇལ་ཁ་སྩལ། མཇུག་ཏུ་བསྟན་འབར་མའི་ཤིས་བརྗོད་གསུངས།

དེ་རྗེས་གཞིས་མང་གི་ལས་བསྡོམས་སྙན་ཞུའི་ཚོགས་ཆེན་ལ་ཞབས་སོར་བཀོད། བདེ་སྐྱིད་སླར་གསོ་དང༌། ལུགས་ཟུང་བསམ་འགྲུབ་གླིང་གཞིས་འགོ་སོ་སོས་ལས་བསྡོམས་སྙན་སེང་ཞུས། སྔོན་དུ་ལུགས་བསམ་གྲོང་སྡེ་དྲུག་དང༌། སྦེལ་ཀོབ་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་བཅས་ནས་མེ་ཏོག་འགྲན་བསྡུར་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བའི་ཨང་རིམ་རྩེར་སོན་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ལེགས་སོའི་བྱ་དགའི་དངོས་པོ་གནང་བ་དང༌། ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་ནས་བར་སྐབས་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལྷགས་པའི་གནད་དོན་སྐོར་ལ་གསལ་བཤད་དང༌། ཚང་མས་བོད་སྤྱིའི་བདེ་དོན་ལ་སེམས་ཁུར་དོ་སྣང་སྔར་ལྷག་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་ལྕག་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕེབས་སྒོའི་སྙིང་པོར། ‘‘བསྟན་པའི་མཚན་ཤས་བཟོ་མཁན་དེ་གྲྭ་གཟུགས་རེ་ཟུང་གིས་བཟོས། མཚན་ཤས་དེ་དགེ་འདུན་སྤྱི་ལ་ཡོང་གི་ཡོད་པས། དགེ་འདུན་གྱི་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་དེ་དག་དམ་པོས་དམ་བཅིང་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་འདུག དགོན་པའི་མཁན་པོ་དང༌། ལས་ཀྱི་སྣེ་མོར་གཏོགས་པ་ཁག མདོར་ན་དཔེ་ཁྲིད་དགེ་རྒན་དང༌། ཆོས་གྲོགས་ཚུན་ཆད་ཚང་མས་ཁུར་མཉམ་ལེན་གྱིས་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཞེན་བསྐུལ་བྱས་ཏེ་དགེ་འདུན་སྤུས་དག་པོ་ཡོང་ཐབས་ལ་ཚང་མས་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག ཅི་སྟེ་ངེས་མེད་ཚང་མས་བསླབ་བྱ་ག་ཚོད་བྱས་ཀྱང་བཟོ་བཅོས་ཐེབས་རྒྱུ་མེད་མཁན་དེ་ཚོའི་གྲས་སྒྲིག་ཁོངས་ནས་དབྱུངས་དགོས་པ་ལས། ཨོ་ཚོད་བྱས་ནས་བཞག་ན་རྩ་བ་ནས་མ་འགྲིགས་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘མི་ཐོག་གཞོན་པ་ཚོས་སྐད་ཡིག་ཕྲན་བུ་ཤེས། འགྲོ་སྟངས་ཕྲན་བུ་ཤེས་ཡོང་དུས་འཇོར་དང་སྦྱག་མར་ལག་པ་འཆང་ན་དེ་དམན་པ་ལྟ་བུ་བྱེད་པ་དེ་ཡག་པོ་མ་རེད། དེ་ཚོའི་གྲས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་མིན། ཨ་མེ་རི་ཀ་ལྟ་བུ་ཕྱི་རྒྱལ་ལུང་པ་ཚོའི་ནང་ལ་ཞིང་ལས་བྱེད་པ་དང༌། དཔེར་ན་ཟ་ཁང་གི་གཡོག་རྒྱུག་པ། དཀར་ཡོལ་དང་སྡེར་མ་འཁྲུ་མཁན། སློབ་གྲྭའི་གད་ཕྱིས་བྱེད་པ་སོགས་ལས་རིགས་གང་ཡིན་ཡང་ཐོན་སྐྱེད་ཡོད་པ་དང༌། ཡོང་འབབ་ཡོད་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་ལ་དེ་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་པ་མ་གཏོགས། ལས་ཀ་ཡག་ཉེས་ཀྱིས་མི་ལ་མཐོང་ཆེ་ཆུང་བརྩི་གི་མི་འདུག སོ་སོའི་ཤེས་ཡོན་དང༌། ལས་ཀ་མང་ཉུང་ལ་དཔག་པའི་གླ་ཕོགས་ཆེ་ཆུང་ནི་ཡོད་པ་རེད་མ་གཏོགས། གཞན་ལས་རིགས་གང་ཡིན་ཡང་དེ་ལ་སྤམ་ཤོར་མཁན་སུ་ཡང་མེད། ང་ཚོ་འདི་གར་སློབ་སྦྱོང་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། སོ་ནམ་ཞིང་ལས་བྱེད་རྒྱུ་མ་འོས་པ་ལྟ་བུར་བལྟ་བ་འདི་ནོར་འཁྲུལ་རེད། དེ་འདྲ་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ང་ཚོས་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་གི་རྩ་བ་དེ་དྷ་རམ་ས་ལར་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་རེད། བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཡོད་པའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་འཛམ་བུ་གླིང་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གང་ས་ལ་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། སྒྲིག་འཛུགས་དེས་ང་རང་ཚོའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ཁྱབ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘དཔེར་ན། བར་སྐབས་འདས་པའི་ལོ་བཅོ་ལྔ་ལྷག་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་པེ་ཅིན་དང་ང་ཚོ་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་རིམ་པ་བྱས་པ་རེད། དེ་ཚོའི་སྐབས་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྒེར་གྱི་མི་ཡོང་བ་ཡིན་ན་དགའ་བསུ་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྤུན་ཡོང་བ་ཡིན་ན་དགའ་བསུ་ཡོད། བོད་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ཟེར་བའི་གཞུང་ཞབས་དེ་འདྲ་ཡོང་བ་ཡིན་ན་ངོས་ལེན་མེད་ཅེས་རྒྱ་མིས་དབྱེ་འབྱེད་གཏོང་གི་འདུག

རྒྱ་མིས་དབྱེ་འབྱེད་བཏང་དགོས་པ་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ཐུག་ནས་བཏང་བ་རེད། དེ་ལྟར་ང་ཚོའི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་འདི་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཤེས་དགོས། ང་ཚོའི་སྤྱི་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་སྤྱི་པའི་གཞུང་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གྱི་ཐོག་ནས་འདི་ལ་ཚང་མས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། ཤ་ཞེན་ངེས་པར་དུ་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

‘‘གཉིས་ནས་ང་ཚོ་མང་གཙོའི་སྒང་ལ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་སྟབས་མི་མང་མི་རེ་ངོ་རེས་འདིའི་ཐོག་ལ་སེམས་ཁུར་བླངས། དོ་ཁུར་བྱེད་དགོས། རྒྱུན་དུ་དོ་སྣང་བྱས་ནས་གནས་ཚུལ་གང་ཅི་མགོ་འཚོས་པ་བྱེད་དགོས། སེ་ར་བྱེས་ཀྱི་སློབ་གྲྭའི་ནང་ལ་བོད་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་གང་འདྲ་གང་འདྲ་ཡིན་པ་རི་མོ་བྲིས་འདུག ལས་ཁུངས་གོ་རིམ་གང་འདྲ་གང་འདྲ་ཡོད་མེད་རི་མོ་བྲིས་པ་དེ་སྙིང་རྗེ་པོ་འདུག དེ་འདྲ་བྱས་ནས་ཚང་མས་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས།

ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་དྷ་རམ་ས་ལར་བཞུགས་ཡོད་པ་དང༌། བཙན་བྱོལ་གཞུང་དྷ་རམ་ས་ལར་ཡོད་པས་ལ་དག་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། འཛིན་སྐྱོང་བཀའ་ཤག་གི་འགྲོ་སྟངས་གང་འདྲ་ཡོད་པ། ལས་ཁུངས་ཁག་གང་འདྲ་གང་འདྲ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས། སྤྱི་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་ཚང་མས་དོ་སྣང་དང༌། སེམས་ཁུར་ངེས་པར་ལེན་དགོས། ས་གནས་སོ་སོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་ཡང་ཁྱེད་རང་ཚོས་བརྩི་བཀུར་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས།

ངས་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་ཟེར་བ་འདི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བཙན་དབང་བཤད་ཀྱང་དེ་འཁྱེར་དགོས། མ་དྲང་མ་འོས་པ་བྱས་ཀྱང་དེ་འཁྱེར་དགོས་ཟེར་བ་མིན། ང་ཚོ་མང་གཙོ་ཡིན་དུས་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེར་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས། སྒྲིག་འཛུགས་དེའི་ནང་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་མི་ཞིག་གིས་གལ་སྲིད་རྒྱུ་རྔན་རྗེས་འབྲང་ངམ། ཉེ་དགའ་ཕྱོགས་ལྷུང་མ་འོས་མ་འཚམས་པའི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ན་དེ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཆོག མི་འདིས་མ་འོས་མ་དྲང་བ་འདི་འདྲ་བྱས་སོང་ཞེས་གོང་རིམ་ལ་དག་འབུད་བྱས་ན་འགྲིགས།

བདེན་པ་མཐའ་སྐྱེལ་གྱིས་ཐོག་ནས་ཁ་མཆུ་རྒྱག་ས་ཡོད། གྲོས་ཚོགས་ལ་ཞུ་ས་ཡོད། བཀའ་ཤག་ལ་ཞུ་ས་ཡོད་པ་རེད། མ་འོངས་པར་མང་གཙོ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་དོན་དག་ལ་ཁྲིམས་ཁང་དང༌། གྲོས་ཚོགས། འཛིན་སྐྱོང་བཀའ་ཤག་བཅས་གསུམ་པོ་དེ་དབང་ཆ་བགོ་བཤའ་བྱས་ནས་ལས་དོན་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ང་རང་ཚོ་བོད་པ་ཚོར་དེ་འདྲའི་དངུལ་མང་པོ་མེད་ཀྱང༌། སྦག་སྦག་དེ་འདྲ་ཉོས། ཚིག་ཁེབས་འདྲ་གྱོན། གྱོན་ཆས་གྲགས་ཆེན་དེ་འདྲ་གྱོན་པ་དེས་རྒྱ་གར་བའི་མིག་སྣང་ལ་མཐོང་ཚུལ་མི་བདེ་བ་ཡོང་གི་ཡོད་ཚོད་འདུག ལོ་གཅིག་ཧོན་སུར་ཁུལ་དུ་རྒྱ་གར་བ་བོད་པ་ལ་ཤ་ཚ་ཡོད་མཁན་ཞིག་གིས་དེ་འདྲ་བསླབ་བྱ་བྱས་པ་ཞིག་ངས་གོ་ཐོས་བྱུང༌། དཀྲོག་དཀྲོག་དེ་འདྲ་མ་བྱེད། སྦག་སྦག་ཅིག་ཉོས་ཏེ་བཞོན་པ་ཡིན་ཡང་གོང་ཆུང་ཙམ་བྱས་ན་ཡག་པོ་རེད། དཔེར་ན། རྒྱ་གར་ཡུལ་པ་ཞིང་པ་ཚོའི་ནང་ལ་སྒོར་འབུམ་ཕྲག་བཏོན་རྒྱུ་ཡོད་མཁན་ཡོད་ཀྱང་གྱོན་གོས་སྐྱོ་པོ་ཞིག་གྱོན་ཏེ་སྡོད་པ་མ་གཏོགས། ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་པ་ནང་བཞིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་བསླབ་བྱ་བྱས་ལུགས་ངས་གོ་བྱུང༌། དེ་དངོས་གནས་ཤ་ཚའི་སྐད་ཆ་རེད། བོད་པས་དཀྲོག་དཀྲོག་བྱས་པ་དེ་རྒྱ་གར་བའི་མིག་སྣང་ལ་གཟན་པོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ས་རེད། དེ་ཡག་པོ་མི་འདུག གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘དེ་ནས་བར་སྐབས་འདིར་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་ཐོག་ནས་གནས་ཚུལ་ལྷགས་པའི་སྐོར་གོང་དུ་བཀའ་བློན་གྱིས་གསལ་བཤད་བྱུང་སོང༌། ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ང་ཚོ་བོད་ལ་ཡོད་པའི་སྐབས་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་དུས་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་སོགས་ཁོང་ཚོའི་གྲས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བསམ་ནས་རང་སྲོག་བློས་བཏང་གི་ཐོག་ནས་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་བཙུགས། དཀའ་ལས་མང་པོ་རྒྱབ་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ནས་རིམ་པས་ལྔ་བཅུ་ང་བརྒྱད་ང་དགུའི་དུས་སྐབས་ལ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་དབུས་གཙང༌། མདོ་སྟོད་སྨད། ཆོལ་ཁ་གསུམ་གའི་མི་ཡོད་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཆགས་པ་རེད། དང་པོ་སྒྲིག་འཛུགས་ཚུགས་དུས་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཚུགས་པ་རེད་ལ། སྒྲིག་འཛུགས་འདིའི་ཁུངས་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་ལུས་སྲོག་བློས་བཏང་གིས་འདས་གྲོངས་ཕྱིན། སྤྱི་དོན་ཐོག་དཀའ་ལས་མང་པོ་རྒྱབ་ཡོད།

ལར་ནས་མདོ་སྟོད་ཆོལ་ཁ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་སྨོས་མི་དགོས་པ་རེད། ང་རང་ཚོ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཟེར་བ་འདི་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ཙམ་དུ་མ་ཟད་མ་འོངས་པ་ལ་ཡང་སྐྱིད་སྡུག་ལེགས་ཉེས་གང་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ནའང༌། ཆོལ་ཁ་གསུམ་པོ་དེ་སྐྱིད་སྡུག་གཅིག་གྱུར་བྱེད་རྒྱུ་ང་ཚོ་དང་པོ་བཙན་བྱོལ་ལ་སླེབས་པ་ནས་བཟུང་ང་ཚོའི་རྩ་བའི་སྲིད་བྱུས་དེ་ཟིན་ཡོད་པ་རེད།

དཔེར་ན། ཚང་མས་རྒྱུན་དུ་འདོན་རྒྱུའི་བདེན་ཚིག་སློན་ལམ་ནང་ལ། རིང་ནས་སྙིང་དུ་བརྣག་པའི་འདོད་པའི་དོན།། ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།། ཞེས་པའི་ཡོངས་རྫོགས་ཟེར་བའི་ཚིག་འདིས་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བའི་དོན་བཤད་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘བར་སྐབས་ཤིག་ནས་མདོ་སྟོད་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཡོང་གི་ཡོད། དཔེར་ན། ལོ་གཅིག་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་མདོ་སྟོད་ཀྱི་བརྟན་བཞུགས་ཤིག་ཕུལ་བ་རེད། དེ་དུས་ངས་ལབ་རྒྱུ་བྱུང༌། མདོ་སྟོད་ཀྱི་ཁམས་པ་ཚོས་ཁམས་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཁོག་ལོས་བྱེད། དེ་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་རེད། དགོས་ཀྱི་རེད། ཡིན་ནའང་ཞེན་ཁོག་དེ་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་རེད། དེ་མིན་བུ་གླེན་པས་ཕ་ཡི་ཀླད་པ་བཅོམ་ཟེར་བའི་གཏམ་དཔེ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་འདྲར་མ་སོང་བ་དགོས་ཀྱི་རེད་ཅེས་ངས་ལབ་མྱོང༌།

ཁ་སང་དྷ་རམ་ས་ལར་ཨ་ཐར་དང༌། བྲའུ་དཔོན། སྲས་དོན་ཡོད་ཁོང་གསུམ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གིས་ཉེ་ཆར་ལྡི་ལིར་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པའི་ལས་བསྡོམས་སྙན་སེང་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད་ཅེས་ང་ཐུག་པར་སླེབས་བྱུང༌། ལས་བསྡོམས་སྤྲད་པའི་རྗེས་ལ་གསང་བའི་སྙན་སེང་ཞིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད་ཅེས་ཨ་ཐར་ཨམ་ཕྲག་ནས་ཡིག་སྐོགས་ཤིག་སྤྲད་བྱུང༌། ཡི་གེ་དེ་ཀློག་པར་ཐའེ་ཝན་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མི་སྣ་མཉམ་དུ་ཡི་གེ་ཞིག་བཞག་པ་དེ་རེད། རྙོག་གྲ་ཚ་པོ་ཞིག་རེད། ང་ལ་ནང་མའི་སྙན་སེང་ཡིན་ཞེས་ལབ་པས་ལ་དག་གི་མ་རེད། དེ་ཚོགས་གཙོ་དང༌། བཀའ་ཤག་ཚང་མས་ཤེས་པ་བྱས་ན་མ་གཏོགས་འགྲིག་གི་མ་རེད༌།

གཞི་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་མིང་འཁྱེར་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་ལ་ང་བློ་ཕམ་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་བྱུང༌། ད་ཆ་ངས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ལ་མ་བྱེད་མ་དག་བརྗོད་དེ་བསླབ་བྱ་བྱེད་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡང་མེད་ལ། ངས་བསླབ་བྱ་བྱས་ན་ཁྱེང་རང་ཚོས་ཉན་གྱི་རེད་བསམ་པ་ཡང་མེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་རྒྱུགས་ཤིག་ལབ་པ་ཡིན། ཡི་གེ་དེའི་ངོ་བཤུས་བཟོས་ཏེ་བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་གཙོ་ལ་སྤྲད། དེའི་མཇུག་ཁོང་ཚོ་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་གཙོའི་སར་ཕྱིན་ཏེ་གོ་བསྡུར་བཤད་རེས་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ངས་འགོ་འཁྲིད་པའི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་པར། ངས་ཁ་ནས་བཤད་པ་མ་གཏོགས། ལག་ལེན་ངོ་མའི་ཐོག་ལ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་བསམ་བློ་བཏང་གི་མེད་པ་འདྲ་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་དེ་ལྟ་བུ་ཤོད་ཕོད་པ་དེར་ངས་ཡ་མཚན་ཞིག་མཐོང་སོང༌། ཁྱད་མཚར་པོ་ཞིག ང་ལ་ཡིད་ཆེས་བརླག་པ་རེད། མང་གཙོའི་འགྲོ་སྟངས་ལ་ཆ་བཞག་པ་ཡིན་ན། མི་མང་གི་ཡིད་ཆེས་བརླག་སོང་ན་ལས་ཀ་དེ་ཉིན་ནས་བཞག་རྒྱུ་མ་གཏོགས་ལས་ཀ་བྱེད་ཐུབ་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རཻད།

ཡིན་ཡང༌། ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་མིང་འཁྱེར་བསྡད་མཁན་མི་རེ་ཟུང་གི་ཡིད་ཆེས་བརླག་པ་མ་གཏོགས། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་ཡིད་ཆེས་བརླག་ཡོད་པ་མ་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད། གཉིས་ནས་ཁམས་པའི་ནང་ཁུལ་ལ་མཚོན་ན་བོད་ནང་གི་ཁམས་པ་ཕར་བཞག རྒྱ་གར་ནང་ལ་ཡོད་པའི་ཁམས་པ་ཕལ་ཆེར་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་བརླག་ཡོད་པ་རེད་བསམ་གྱི་མེད།

གང་ལྟར་ཁམས་པ་མི་མང་སྤྱི་བྱིངས་དེ་དག་གི་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་མེད་དེ་གཅིག་བསྡུར་ན་ཡག་པོ་རེད། གལ་ཏེ་ཁམས་པ་མི་མང་སྤྱི་བྱིངས་དེ་དག་གི་བསམ་བློའི་ནང་ལའང་ད་ལྟ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་མིང་འཁྱེར་མཁན་མི་དེ་ཚོའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ལ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་མོས་མཐུན་ཡིན་ན། ཉིན་མ་དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཆིག་སྒྲིལ་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་དེ་ངས་ཚིག་གི་ཟུར་ནས་བཏོན་མི་ཡོང་ཞེས་བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་གཙོ་ཡོད་སར་བཤད་རྒྱུ་བྱུང༌།

མཇུག་ལ་མང་མོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་མེད་བསྡུ་རྒྱུ་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་རེད། རྒྱ་ཆེའི་ཁམས་པ་མང་ཆེ་བ་ཧ་ལམ་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུས་དེ་ལ་མོས་མཐུན་མེད་ཅེས་བསམ་ཚུལ་བཏོན་པ་རེད། ཡིན་དགོས་ཀྱི་ཡང་རེད། བར་ལམ་གྱི་ཡོང་སྟངས་དེ་འདྲ་རེད།’’34jམཆན། ཅེས་སོགས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་ནན་ཆེར་སྩལ་མཇུག གཞིས་སྒར་གྱི་མི་མང་སྤྱི་བྱིངས་ཚོར་བདུད་རྩི་ཆོས་སྨན་དང་མ་ཎི་རིལ་བུ་སྩལ།

སེར་བྱེས་མཁན་པོ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གསུང་བཤད་གནང་བ་བཅས་ཁུལ་དེའི་ཆོས་སྲིད་གནང་སྒོ་ཁག་ལེགས་པར་མཇུག་བསྒྲིལ་ཞིང༌། ད་རེས་བརྟན་བཞུགས་སོགས་ཀྱི་འབུལ་མཚོན་ཁག་ནས་རྟེན་འབྲེལ་ལ་དགོངས་ཏེ་ཕྱག་དཔེ་དང་ན་བཟའ་སྣེ་རེ་གཉིས་ཙམ་ལས་ཚང་མ་ཕྱིར་སློག་གསོལ་རས་སྩལ་བ་དང༌། ལྷག་པར་གཞིས་རྙིང་བྱ་གསོ་ར་བར་བྱ་དེ་བརྒྱད་སྟོང་སྐོར་ཡོད་པ་དེ་དག་གནས་སྐབས་བྱ་སྒོང་བེད་སྤྱོད་དང་མཐའ་མ་ཤ་ཟ་རྒྱུར་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ནང་པའི་ལྟ་སྤྱོད་དང་མི་མཐུན་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་བར། གཞིས་ཆགས་གསར་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཀོ་ལེ་སྒལ་དང༌། ཧོན་སུར་བཅས་ཀྱི་གཞིས་འགོ་དང༌། མཉམ་དྲུང༌། མཉམ་འབྲེལ་ལྟ་རྟོག་ཚོགས་པ་བཅས་ཐུན་མོང་ནས་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་མཉམ་རུབ་ཀྱི་དགེ་རྩའི་བསམ་སྤྱོད་རྣམ་པར་དག་པས་རིམ་བཞིན་བྱ་དེ་དེ་དག་མི་མང་ནས་ཚེ་ཐར་གཏོང་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་ཞུས་པ་ནི་ངེས་པ་དོན་གྱི་བརྟན་བཞུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་དང༌། དེ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཉམ་ཐག་སྡེ་ཚན་ཁག་དང་བྱ་གསོ་མཇུག་བསྡོམས་བྱས་པར་གུན་གསབ་སོགས་མཐུན་རྐྱེན་གསོལ་རས་དང་ཕེབས་བཞུད་སྐབས་སྔ་ཕྱིར་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་གྱི་མཇལ་ཁ་ཞུ་མཁན་ཁྲོད་ཀྱི་རྒས་གཅོང་ཉམ་ཐག་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་བརྒལ་བར་དམིགས་བསལ་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་གསུང་མཇལ་དང་ཕྱག་དབང་བྱིན་རྟེན་གསོལ་རས་སྩལ་བ་མ་ཟད། སེ་རར་འདུ་ཁང་གསར་རྒྱག་ཆེད་མཐུན་རྐྱེན་སྩལ་བ་བཅས་ཁུལ་དེའི་གདུལ་བྱ་མཆོག་དམན་མཐའ་དག་གི་རེ་བའི་བསམ་པ་དོན་དང་ལྡན་པར་མཛད།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་བྷང་ལོར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ནང་སྲིད་སྐུ་ཚབ་དང་བོད་མི་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ནང་སྲིད་སྐུ་ཚབ་ནས་འདས་པའི་ལས་བསྡོམས་སྙན་སེང་ཞུས་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེ་ཁུལ་བོད་མི་སློབ་ཕྲུག་དང༌། ཚོང་ལས་པ་སོགས་སུམ་བརྒྱ་བརྒལ་བར་ཡུལ་མི་དང་མཐུན་གཤིབ་སྤྱོད་བཟང་གོང་འཕེལ་གཏོང་དགོས་པ་དང༌། བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྟངས། མ་འོངས་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས། སྤྱི་སྒེར་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་ཕྱི་ནང་གི་སྤྱོད་པ་ཚུལ་མཐུན་དགོས་སྐོར། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གི་ཕྱོགས་ལ་འབད་གལ། བོད་རྒྱའི་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་གནས་སྟངས་སོགས་དུས་ཀུན་དགེ་བའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་བའི་སྙིང་པོར། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོས་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་ཐོག་ལ་དོ་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས། ཉིན་མ་གཅིག་ཡིན་ནའང་ཆུད་ཟོས་མ་བཏང་བར་གཟབ་གཟབ་བྱས་ནས་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས། ཕྱིན་ཆད་ང་རང་ཚོ་རང་དབང་ལོན་ནས་གཞིས་བྱེས་མི་དམངས་མཉམ་འཛོམས་བྱུང་བའི་མཚམས་ལ་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་སོ་སོའི་ལུང་པ་སྐྱོང་དགོས་པ་དང༌། ལུང་པ་འཛུགས་བསྐྲུན་བྱེད་དགོས།

ལས་རིགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ནའང་སོ་སོས་འགན་འཁུར་བའི་ཐོག་ནས་སོ་སོའི་ལུང་པ་སྐྱོང་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། དཔེར་ན། དེང་སང་བོད་ནས་ཡོང་མཁན་གྱི་བོད་པ་ཚོར་ངས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། ཁ་ནས་རྒྱ་མི་རྒྱ་ནག་ལ་ལོག་རྒྱུགས་ཟེར་རྒྱུ་ལས་སླ་པོ་ཡིན་ཡང༌། སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་ལས་རིགས་ཆ་ཚང་སོ་སོས་འགན་འཁྱེར་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་སླེབས་པའི་སྐབས་ལ་བོད་མི་སོ་སོས་ལས་ཀ་བྱེད་མ་ཐུབ་པར། རྒྱ་མི་གླ་སྒྲིག་བྱེད་དགོས་བྱུང་ན་ངོ་ཚ་པོ་རེད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘གང་ལྟར་བོད་པ་ཡོད་ས་ཚང་མས་རྒྱ་གར་ཡུལ་པ་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཡོང་ཐབས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས། རྩ་བའི་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་དང༌། བོད་པ་ཡོད་ས་མངའ་སྡེ་ཚང་མས་དངོས་གནས་དྲང་གནས་བོད་པའི་ཐོག་ལ་ཤ་ཚ་དང་རོགས་རམ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱས་ཡོད། རྒྱ་གར་རང་ལ་དཔལ་འབྱོར་དང༌། འཕྲོད་བསྟེན། ཤེས་ཡོན་གང་ཅིའི་ཐོག་ལ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོད་བཞིན་དུ། ང་ཚོ་བོད་པ་ཧ་ལམ་འབུམ་གཅིག་ཙམ་རྒྱ་གར་ནང་ལ་ཡོད་པ་འདི་དག་ལ། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ག་ཚོད་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱིས་རོགས་རམ་ཡག་པོ་བྱས་ཡོད། སྲིད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐོག་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན་ཡང༌། རྒྱ་མིས་རྒྱ་གར་ལ་བསུན་པོ་རྟག་པར་བཟོ་གི་ཡོད་ན་ཡང༌། ང་ཚོ་བོད་པ་རྒྱ་གར་ནང་ཡོད་པ་ཚོར་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་སྐྱོངས་སྟངས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་གནང་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘སྔར་ཡང་རྒྱ་གར་དང་བོད་གཉིས་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད་ལ། མ་འོངས་པར་ཡིན་ནའང་རྒྱ་གར་དང་བོད་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་བྱས་ནས་སྡོད་དགོས་པས། ང་རང་ཚོས་རྒྱ་གར་ཡུལ་མི་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཚང་མས་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས། ལྷོད་ཡངས་བྱས་ན་མི་འགྲིགས། བོད་པས་ལྷོད་ཡངས་ཤོར་ཏེ་རྒྱུ་ཆུང་སྐྱོན་ཆེན་བྱུང་ན་ཡག་པོ་མེད། གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས།

བོད་དང་རྒྱ་ནག་གི་བར་ལ་ད་ཕན་ལོ་བཅོ་ལྔ་ལྷག་ཙམ་རིང་ལ་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཕན་གྱི་ཐོག་ནས་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་ཅིག་རྙེད་ན་བསམ་པའི་འབད་བརྩོན་རིམ་པ་བྱས་པ་རེད། གདོང་དང་གདོང་བསྟན། མི་དང་མི་ཐུག་ནས་གྲོས་མོལ་བྱས། སྐད་ཆ་བཤད་དེ་དཀའ་ངལ་དེ་གཉིས་མོས་ཀྱི་འོག་ནས་སེལ་ཐབས་འབད་བརྩོན་བྱས་ཀྱང༌། ད་ལྟ་བར་དུ་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་རེད།

ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ད་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་དབུ་མའི་ལམ་དེ་ག་བརྒྱུད་ནས་དཀའ་ངལ་སེལ་བའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཡང་དེ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛམ་བུ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ལ་འབོད་སྐུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འབོད་སྐུལ་བྱས་པའི་རྗེས་འབྲེལ་ཨ་མི་རི་ཀ་དང༌། དེ་མིན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་འགའ་ཤས་ཀྱིས་རྒྱ་བོད་གཉིས་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་ཐོག་ནས་གཉིས་མོས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་བཙལ་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་འབོད་སྐུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།’’35jམཆན། ཅེས་སོགས་གསུང་གི་བདུད་རྩིའི་མེ་ཏོག་འཐོར་བར་མཛད།

དེ་བཞིན་ཁུལ་དེའི་སྤུས་ལྡན་རྡོ་ཆས་སྣ་ཚོགས་ཚོང་གཉེར་སྡེ་ཚན་ནས་ཐོན་རྫས་སྤྱན་ཞུ་དང་འབྲེལ་རྡོ་བུམ་བཟོ་བཀོད་ལེགས་པོ་ཞིག་དྲན་རྟེན་དུ་ཕུལ་བ་དགྱེས་བཞེས་མཛད།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ལྡི་ལིར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་སློབ་གྲྭ་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཨཡེ་ཨཡེ་ཀྲི་ (I.I.T) ཞེས་པ་དང༌། ནང་པའི་རིག་གཞུང་མཐུན་ཚོགས། ཏུ་ཤི་ཏ་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཚོགས་བཅས་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལྟར་དགོང་དྲོ་སློབ་གྲྭ་དེའི་དགེ་ལས་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བཀའ་སློབ་དང༌། མཇུག་ཏུ་དྲི་བ་དྲིས་ལན་ཚང་མའི་བློ་སྒོ་འབྱེད་ངེས་དང༌། སློབ་ཕྲུག་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བ། བོད་མི་བཅས་ཚོགས་ཁང་ཕྱི་ནང་ཡོངས་སུ་ཁེངས་པ་མི་གྲངས་སུམ་སྟོང་སྐོར་ལ་དེང་སྐབས་ཀྱི་གཞོན་ནུའི་འགན་ཁུར་དང༌། ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ནང་གི་བསམ་བློ་ཡང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་དང༌། མཇུག་ཏུ་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་ཁྱེད་ཚོའི་ལས་འགན་ཨང་དང་པོ་ནི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་འདི་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོང་ཆེད་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུ་འདི་ཡིན།

རྨང་གཞི་འདིའི་ཐོག་ནས་རིམ་པས་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལ་རོགས་རམ་བྱས་ནས་སྤྱིར་འཛམ་གླིང་དང༌། ཡང་སྒོས་མི་རིགས་སོ་སོའི་ནང་ཞི་བདེའི་ཚོར་བས་སྒོ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་དང༌། དྲི་བ་དྲིས་ལན་གོང་བཞིན་བསྐྱངས་པར་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་བཅས་ནས་གུས་བཀུར་ཆེན་པོས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས།

ཚེས་ ༡༧ ཞོགས་པ་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱུན་ལས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དགུང་སྐེག་གི་སྐུ་བགེགས་མཚན་མ་ཅི་མཆིས་རང་སར་ཞི་ནས་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་སླད་མདོ་ལུགས་ཀྱི་བརྟན་བཞུགས་ཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་ཞུས་ཤིང༌། གསུང་ཆོག་རྣམ་གྲྭ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་གྲྭ་ཚང་གི་སློབ་དབུ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་གསུང་འདོན་གནང་བ་དང༌། དབུས་རྒྱུན་ལས་པ་དང༌། ས་གནས་རྒྱུན་ལས་ཁག་ནས་འཐུས་མི་ ༡༧༥ སྐོར་འབྱོར་བ་བཅས་ཚོགས་གཙོས་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས་པ་སོགས་ཞུ་སྒོ་ཁག་གྲུབ་པ་དང༌། བཀའ་སློབ་མདོར་བསྡུས་སྩལ་ཏེ་བཞུགས་སྒར་དུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་བསྟན་སྲིད་བདེ་ཐབས་ཆེད་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་རྙིང་པར་རྣམ་གྲྭའི་སློབ་དབུ་དང་ཆོག་གྲྭ། སྒ་རྗེ་ཁམས་སྤྲུལ་འཇམ་དོན། སྟག་ལུང་རྩེ་སྤྲུལ། གནས་དགའ་དང་ཚངས་པའི་སྐུ་རྟེན། གནས་དགའི་ཆོག་གྲྭ་བཅས་ནས་དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་ཕུར་པའི་བཟློག་པ་ཉིན་དྲུག་སྔོན་སོང་ཐོག་གཏོར་བཟློག་གི་སྒྲུབ་པ་ཚུགས་པའི་ཉིན་དང་པོར་ཚོགས་མགོན་དུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་དེ་ཞལ་འདོན་དབུ་ཚུགས་ཀྱིས་ཚོགས་ཐུན་དང་པོ་གྲོལ་ཞིང༌། ཚེས་ ༢༩ ཉིན་གནས་དགའ་གཉིས་དང་ཚངས་པ་བཅས་འདུས་ཚོགས་སུ་སྤྱན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང༌། དགོང་དྲོ་གཏོར་རྒྱག་གི་དུས་འཁེལ་མཚམས་གཏོར་རྒྱབ་ཏུ་ཕེབས་སྐབས་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ནས་སྤོས་སྣེས་བསུས་ཏེ་གཏོར་འཕེན་ཆོ་ག་མཛད།

དེ་རྗེས་ཉིན་གཉིས་གཏོར་སྒྲུབ་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་གཏང་རག་ལ་བདག་བསྐྱེད་རྗེས་ཚེ་སྒྲུབ་བཟླས་པ་གྲངས་གསོག་དང༌། བསྐང་གསོ་དང་འཕྲིན་སྐུལ་ཚོགས་འཁོར་རྒྱས་གསུང་དངོས་གྲུབ་ལེན་ཆོག་སྐབས་ཚོགས་མང་ལ་ཕུར་པ་དང༌། འབྲལ་སྤང་བྱིན་རླབས་ཚེ་རིལ་དང༌། ཚེ་ཆང་འགྲེམས་འབུལ། བཀའ་ཤག་སོགས་ནས་རྟེན་གསུམ་དང་སྐུ་ཡོན་ལེགས་དར་བཅས་ཕུལ་ཏེ་ཆོ་ག་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་ལེགས་པར་གྲུབ།

རིག་པའི་ལང་ཚོ་དར་བའི་བོད་ཕྲུག་སྡེས།།

རིགས་ཞེན་རིག་པའི་རྐང་བྲོ་རྡུང་བཞིན་དུ།།

རིག་སད་གོམ་སྒྲ་སྙན་མོའི་མདུན་བསྐྱོད་ཀྱིས།།

རིགས་མཐུན་ཡོངས་ལ་བརྩེ་དགའི་འཛུམ་ཟེར་སྤྲོས།།

དབྱངས་གསལ་སོ་བཞིའི་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་བརྒྱན་པའི།།

བགྲང་བྱ་གསར་པའི་ཁྱིམ་སྡེའི་སློབ་གླིང་འདིར།།

གངས་རིའི་བླ་སྲོག་གཤོག་ཟུང་བརྐྱངས་པ་ཡིས།།

རྒྱལ་བ་དགྱེས་པས་གསུང་གི་མེ་ཏོག་འཁྲུངས།།

ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནམ་འཕང་གཅོད་བྱས་ཀྱང༌།།

ཡ་རབས་ཀུན་སྤྱོད་གཙང་མས་དབེན་གྱུར་ཚེ།།

དོན་ལྡན་བདེ་སྐྱིད་རྩ་བ་ཡོད་མིན་ཞེས།།

མོལ་མཆིད་གསུང་གི་སྣང་བ་ཡང་ཡང་སྩལ།།

དེ་ལྟར་ཧི་མ་ལ་ཡི་འདབས་ཕྱོགས་སུ།།

གཞལ་དཀའི་ཐུགས་རྗེའི་ཟེགས་མ་ཉེར་སྤྲོས་པས།།

ཕྱོགས་ཀྱི་དད་ལྡན་འདུ་ལོང་གཡོ་བའི་ཚུལ།།

ཆུ་ཀླུང་མཐའ་དག་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་བཞིན།།

31 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༡༧༨ ནས་ ༡༩༡ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

32 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༢༥༩ ནས་ ༢༦༥ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

33 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ བོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༩༢ ནས་ ༢༠༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

34 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༩༤ ནས་ ༢༢༨ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

35 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༢༠༣ ནས་ ༢༡༩ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་བཞི་པ།

ཧཕ་རན་སིར་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་སེ་པན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་སྦར་སི་ལོ་ནར་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་དགུ་པ་སྩལ་བ།

གངས་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཡོངས་ཀྱི་མངའ་བདག་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སེ་པན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་སྦར་སི་ལོ་ནར་ (Barcelona) ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཞོར་དུ་ཧཕ་རན་སིའི་རྒྱལ་སར་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༥ ཉིན་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་ཉིན་གཉིས་བཞུགས་རྒྱུན་རིང་ཧཕ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་གྱི་སྐུ་ཟླས་དབུ་འཁྲིད་གནང་བའི་ཚོགས་པ་ (Prix De La Memoire) གོ་སྒྲིག་གནང་ཞིང༌། ཧཕ་རན་སིའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ཚོགས་འདུར་དབུ་བཞུགས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་འཁོད་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་གནང་མཛད།

ཕེ་རི་ཌི་ལ་མེ་མོ་ (Prix De La Memoire) ཞེས་པའི་ཚོགས་པ་དེ་ནི་ ༡༩༨༩ ལོར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གཟེངས་རྟགས་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས་གནང་བ་ཞིག་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནི་ཚོགས་པ་དེའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་གནང་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན།

རྒྱལ་སའི་ནང་ཡོད་ཁ་ཆེའི་ལྷ་ཁང་སྙན་གྲགས་ཅན་དེའི་དབུ་ལས་རྣམས་ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་འཁོད་ཀྱིས་ཁ་ཆེའི་མི་སྣ་ཆིག་སྟོང་ཙམ་ཞིག་ལ་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཏེ་ཁ་ཆེ་དང་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་བར་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་གཞི་རྩ་བཟང་པོ་ཞིག་འཛུགས་གནང་མཛད།

ཚེས་ ༧ ཉིན་སེ་པན་ (Spain) ཡུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་སྦར་སི་ལོ་ནར་ (Barcelona) ཞབས་འཁོད་ཀྱིས་ཚེས་ ༨ ཉིན་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གྱི་སྒྲུབ་བཞག་དབུ་འཛུགས་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཉིན་གུང་རྒྱབ་ལ་གསར་འགོད་པ་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་འདུ་འཛོམས་སར་ཆོས་ལུགས་དབར་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་སྟངས་སྐོར་བཅས་ཀྱི་ཐོག་བཀའ་འདྲི་བཀའ་ལན་སྩལ། ཚེས་ ༩ ཉིན་སེ་པན་ཡུལ་གྱི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཅན་གྱི་ས་གནས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་དང༌། སྦར་སི་ལོ་ནའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་དང༌། དེ་མིན་ས་གནས་ཁག་གཉིས་ཀྱི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་བཅས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཏེ་རྩ་བའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་སྐོར་སོགས་བཀའ་མོལ་གནང༌།

ཚེས་ ༡༠ ཉིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཉིན་མོར་སོང་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནས་ཡོངས་ཁྱབ་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་དོན།

རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་དུས་དྲན་སྐབས་ངོས་ནས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་འདིར་གནས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་ཅི་དགར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་མཁན་རྣམས་དང༌། ད་ལྟ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་དབང་མ་འཐོབ་པ་བཅས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཐམས་ཅད་ལ་མཛའ་བརྩེའི་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ལ་དོན་ཚན་ ༣༠ འཁོད་པ་ཞིག་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ཕན་མི་ལོ་ ༤༠ ལྷག་ཙམ་སོང་བའི་རིང་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་གྱི་ཡུལ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་གི་མི་མང་ནས་ཐོབ་ཐང་དེ་དག་བདག་གིར་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་དོན་ཕན་གང་ལེགས་བྱུང་ཡོད་ནའང༌། བློ་ཕམ་འོས་པ་ཞིག་ལ་ཡུལ་ཁག་འགའ་ཞིག་ནང་ད་དུང་རྨོངས་གཉིད་མ་སད་པར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་གཏོང་བཞིན་པ་ལྟར། ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཀྱང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་དང་ཡོངས་སུ་བྲལ་བའི་བཙན་དབང་འོག་གནས་བཞིན་པ་ཡིན།

རྒྱ་གཞུང་ནས་མིག་ལམ་དུ་མཛེས་པའི་ཡིག་ཆ་མང་པོ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེ་དག་དང༌། བོད་ནང་གི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་གཉིས་དབར་ལ་ཧེ་བག་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ཉེ་དུས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གཅིག་ལ། རྒྱའི་ལས་ཁུངས་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་གུང་ཁྲན་ཏང་མི་དང༌། ལས་བྱེད་པའི་བུ་ཕྲུག་བར་ལམ་རྒྱ་གར་ནང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མུས་རྣམས་ཕ་མ་སོ་སོས་བོད་ལ་ཕྱིར་ལེན་མ་བྱས་ན། ལས་ཀ་དང་གོ་གནས་ཐོབ་ཐང་སོགས་ལ་འཕོ་འགྱུར་གྱོང་གུན་ཡོང་རྒྱུའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་མིའི་མཐོ་རིམ་ལས་བྱེད་པའི་བུ་ཕྲུག་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཕྱི་རྒྱལ་རང་དབང་ཡུལ་ཁག་ནང་སློབ་སྦྱོང་དུ་བཏང་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་སྐོར་གླེང་སྨྲོས་གང་ཡང་བྱས་མི་འདུག ཐ་ན་བྱིས་པའི་སློབ་སྦྱོང་ཙམ་ཡང་རང་འདོད་ལྟར་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་མེད་པའི་གནད་དོན་འདི་ལ་དཔགས་ན། བྱ་བ་གཞན་དག་གི་ཐོག་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་མེད་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

དེ་ལྟ་ན་ཡང༌། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་འཛམ་གླིང་གི་མི་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཕལ་མོ་ཆེ་ཤེས་ཡོན་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་གོང་མཐོར་སོན་ཏེ་བཙན་དབང་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་བསམ་ཚུལ་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བའི་དབང་གིས་སྲིད་གཞུང་དང༌། ཆོས་ཚོགས་ཁག བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་ཁག འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡང་ཚོགས་པ། རྒྱ་གྲམ་དམར་པོ། ཁྲིམས་ཞིབ་མཁན་སོགས་གཞུང་འབྲེལ་དང༌། གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་མང༌། ལྷག་བསམ་དང་སྙན་གྲགས་ལྡན་པའི་མི་སྒེར་མང་པོ་ཞིག་བཅས་ནས་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ལ་མཐུན་འགྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་སྒོ་གང་ས་ནས་གནང་དང་གནང་མུས་སུ་ཡོད། རྒྱབ་སྐྱོར་དེ་ཡང་ལྟ་བ་དང་ལམ་ལུགས་མི་མཐུན་པའི་ཤོག་ཁའི་ཀུན་སློང་གི་ཐོག་ནས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར། ཚང་མ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པ་དང༌། མི་ཀུན་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་དགོས་པ་ཤེས་ནས། ཁྲིམས་དང་དྲང་བདེན་གཞི་རྩར་བཟུང་སྟེ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ངས་བོད་མི་མང་གི་ཚབ་བྱས་ཏེ་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བཟུང་ནས་ང་ཚོར་ལྷག་བསམ་བཟང་པོའི་ཕན་གྲོགས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཚང་མར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་དུང་ཡང་བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་ལྡབ་འགྱུར་དགོས་པས་དེ་དོན་གནང་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་ནན་པོ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཕྱི་རྒྱལ་རང་དབང་གི་ཡུལ་ཁག་ནང་སླེབས་པའི་རྒྱ་མི་རིགས་དང་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང༌། ཤེས་ཡོན་ཅན་མང་དག་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ངོར་ད་ཆ་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་ཇེ་གསལ་དུ་སོང་ནས་ད་ཕན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མིའི་ཐོག་དྲང་བདེན་མིན་པའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བར་ང་ཚོར་དགོངས་སེལ་ཞུ་བ་དང༌། བོད་མིར་ཤ་ཚའི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་མཁན་ཇི་སྙེད་བྱུང་བ་དེ་ཡང་བདེན་པའི་འབྲས་བུར་ངེས་པས། བདེན་པའི་རྣམ་དབྱེ་འབྱེད་ཐུབ་པའི་ཁོང་ཚོའི་ལྷག་བསམ་དང་བློ་གྲོས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད།

ད་ལྟ་བོད་ནང་ཡོད་མུས་ཀྱི་རྒྱ་རིགས་དང་རྒྱ་ཁ་ཆེའི་ཁོངས་བོད་རང་དབང་ཐོག་དོ་སྣང་སེམས་ཁུར་ཡོད་པ་དང༌། བོད་མིའི་ཐོག་རྒྱ་གཞུང་གིས་མ་དྲང་བའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པའི་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་མཁན་བཅས་དོན་སྙིང་བོད་དང་བོད་མིར་ལྟ་སྟངས་ཡག་པོ་འཛིན་མཁན་དེ་ཚོར་རིང་མིན་བོད་རང་དབང་ཐོབ་མཚམས་བསམ་ཤེས་བྱེད་འོས་པ་ཡིན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་རྒྱ་ནག་གི་བཙན་འོག་ཏུ་ཚུད་རྗེས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཕྱིའི་བཙན་འོག་ཏུ་ཚུད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་ལ་རང་དབང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉི་མ་བསྐྱར་དུ་ཤར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་སྔར་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་གསར་དུ་ཐོབ་པ་བྱུང་ཡོད།

རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཐོབ་ཐང་མེད་ཕྱིན་དངོས་ཤུགས་སུ་དཀའ་ངལ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་སྔ་ཕྱིའི་བཙན་འོག་ཏུ་ཚུད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་རང་ཐོག་ཉམས་མྱོང་ནས་རྒྱུས་མངའ་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས། ཁོང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་བོད་མི་མང་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྟངས་འདི་ལས་ཐར་ཐབས་ཀྱི་བདེན་པའི་རོགས་སྐྱོར་གཞན་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་ངེས་པར་བྱེད་ཀྱི་རེད་བསམས་པའི་ངོས་ནས་ཡིད་ཆེས་དང་རེ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་ནི་ས་ཕྱོགས་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཆུང༌། མི་འབོར་མང་ཉུང༌། སྟོབས་ཤུགས་དང་ཧམ་པ་ཆེ་ཆུང༌། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས། ཤ་མདོག་བཅས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་མིའི་རིགས་ཚང་མར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཐོབ་ཐང་ངེས་པར་དུ་ཡོད་པ་ལྟར། མི་ཚང་མར་རང་གི་ཐོབ་ཐང་ཆ་ཚང་ལ་ཅི་དགར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུ་དང་མཛའ་མཐུན་བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མི་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཞིག་མྱུར་བར་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་སྨོན་ལམ་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ལ། ཞེས་སྩལ།

ཡང༌། མི་མང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་སར་བཟོད་བསྲན་དང༌། གཞན་ཕན་གྱི་ཀུན་སློང་འཁྱེར་ཕྱོགས། ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་དབར་འབྲེལ་བ་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་ལས་བརྩམས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྐབས་མི་མང་ ༡༢༥༠༠ ལྷག་ཙམ་འདུ་འཛོམས་བྱུང་ཡོད་ཅིང༌། སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མང་ཚོགས་ལ་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་གོ་སྐབས་ཀྱང་སྩལ།

ཚེས་ ༡༢ ནས་ཚེས་ ༡༨ བར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་དང༌། ཚན་རིག་གི་རིག་གནས་ཐོག་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པའི་ཚོགས་པ་ཡུ་ནི་སི་ཁོས་ (UNESCO) གཙོ་སྐྱོང་གནང་བའི་འོག་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང༌། ཞི་བདེའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བའི་མཁས་དབང་མི་སྣ་ ༥༠ ལྷག་ཙམ་གྱིས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དོན་དུ་ཆོས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་གནང་ཡོད་པ་དེའི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ཀྱང་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཕེབས་བཞུགས་མཛད་དེ་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ།

ལྷན་ཚོགས་དེའི་ཐོག་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ནས་འཛམ་གླིང་ནང་ཞི་བདེ་སྤེལ་ཐབས་དང༌། དྲག་པོའི་ལས་འགུལ་རིགས་འགོག་ཐབས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་ཅིག་བཞག་པའི་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་དབུས་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང༌། ཞི་བདེའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བའི་མཁས་དབང་རྣམ་པ་བཅས་ཚང་མས་མཚན་རྟགས་ཀྱང་བཀོད། མཚན་རྟགས་བཀོད་པའི་ཉིན་མོ་དེར་ཤེས་རིག་དང་ཚན་རིག་གི་རིག་གནས་ཐོག་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པའི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཡུ་ནི་སི་ཀའོ་ཡི་གཙོ་འཛིན་ཡང་ཕེབས་བཞུགས་གནང་ཡོད་ཅིང༌། སྐབས་དེར་ཚོགས་འཛོམས་གནང་བའི་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ཟུར་རྒྱན་གྲོས་ཆོད་ཅིག་ཀྱང་འཇོག་གནང་མཛད།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཇལ་ཁ་དང༌། དེ་བཞིན་མང་ཚོགས་ལ་ཚེ་དབང་སོགས་སྩལ་བའི་སྒོ་ནས་སྦར་སི་ལོ་ནའི་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་འགོད་གནང་མཛད་དེ་ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་བརྟག་དགོངས་དོན་འཆི་མེད་འཕགས་མའི་སྙིང་ཐིག་གི་སྒྲུབ་མཆོད་ཁམས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་བཞུགས་ཐོག་རྣམ་གྲྭའི་དགེ་འདུན་བཅས་ནས་ཉིན་གསུམ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སྒོ་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་སླད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕོ་བྲང་རྙིང་པའི་ཚོམས་ཆེན་དུ་གདན་ཞུས་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། ཚོགས་ཡོངས་ནས་དད་ཕྱག་བཅས་བཞུགས་གྲལ་ལ་འཁོད་དེ་དབུ་བཞུགས་ཁམས་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་ཞལ་འདོན་དབུ་སྐུལ་གྱིས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་བཅས་ཚིག་མཚམས་དང་བསྟུན་འབུལ་ཞུས་ཀྱིས་གསོལ་འདེབས་མལ་སོགས་རིམ་འབུལ་གྱིས་མཐར་ཤིས་བརྗོད་བཅས་བསྐྱངས་མཇུག་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བླ་མཆོད་ཚོགས་འབུལ་གྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

སྐྱེ་དགུའི་སྡུག་བསྔལ་ཁུར་ཆེན་འདེགས་མཁས་པའི།།

ཀུན་ཕན་སྙིང་རྗེའི་ཟླ་གཞོན་འཁྲུངས་པའི་དཔྱིད།།

འགྲོ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གཟེངས་བསྟོད་ཐོག་མ་རུ།།

སྐྱེས་སུ་མནབས་པའི་མཛད་པ་གསེར་གྱིས་བྲིས།།

གནས་གསུམ་ས་ལ་འཕོས་པའི་ཕྱག་དང་བཅས།།

དད་དམ་སྙིང་གི་པད་མོ་མངོན་བཞད་པར།།

དབང་ལུང་མན་ངག་ཉི་ཟེར་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱ།།

བཀྱེ་བས་དགེ་ལེགས་བསུང་ཞིམ་ཕྱོགས་སུ་ཐུལ།།

གསེར་ཞུན་བརྩེགས་མའི་རྣམ་ཐར་རླབས་པོ་ཆེས།།

གངས་ལྗོངས་ལུགས་གཉིས་འོད་སྣང་གསལ་མཛད་པས།།

སུམ་གཉིས་དབང་དུ་བསྡུས་པའི་བྱུང་རབས་ཀྱང༌།།

དེ་ཙམ་ཉིད་དུ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བོས་གླེང༌།།

རང་ཅག་ཁ་བ་དཀར་པོའི་བསིལ་ལྗོངས་སུ།།

ཞབས་ཟུང་གསེར་གྱི་པད་འདབ་མ་གྲོལ་བར།།

དལ་གཅིག་མི་ཡུལ་བཞུགས་པའི་སྐབས་བྱུང་ཡང༌།།

ཀུན་ཕན་འཕྲིན་ལས་ཉི་ཟླའི་ཟེར་ལ་བསྐྱོན།།

ཅེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་སྩལ་བས་མཚོན་ཚོགས་པ་ཁག་གཅིག་གི་མཛད་སྒོ་དང་མི་མང་ལ་བཀའ་སློབ། སྔ་རྗེས་སུ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་དྲུག་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། རྡོ་རྗེ་གདན་དང་སེ་ར་ཆོས་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་བདུན་ཅུ་པའོ།། །།

གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་སོ་ལྔ་པའི་ཐོག་སྩལ་བའི་གསུང་འཕྲིན།

དེ་རིང་བོད་མི་མང་གིས་རང་དབང་སྒེར་ལངས་བྱས་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་གྱི་སྐབས་འདིར། ངོས་ནས་མི་ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་དྲང་བདེན་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་ཞི་བ་དང༌། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་འགྲིགས་ཐབས་ཡོང་བ་བྱས་པའི་ཕྱོགས་བསྡོམས་ཤིག་བརྗོད་རྒྱུ་ཡིན། ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་མི་མང་གི་རང་དབང་དང༌། ཞི་བདེ། ཆེ་མཐོང་བཅས་སྐྱར་གསོ་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་རིང༌། ངོས་ནས་དུས་རྟག་ཏུ་དངོས་དོན་དང་མཐུན་པ་དང༌། བཟོད་བསྲན། ངང་རིང༌། ཁོག་ཡངས་རྒྱང་རིང་བཅས་ཀྱི་བྱ་ཐབས་ཤིག་བཟུང་ཡོད།

འདས་པའི་ལོ་ ༡༤ རིང་ངོས་ནས་གྲོས་མོལ་བྱ་འདོད་ཡོད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་མ་ཟད། ༡༩༧༩ ལོར་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་རང་བཙན་མ་གཏོགས་པའི་གནད་དོན་གང་ཡང་འཕྲོས་མོལ་བྱས་འཐུས་ཟེར་བའི་རྩ་དོན་དེའི་རྒྱ་ལས་མ་བརྒལ་བར་དམའ་མཐའི་གྲོས་འཆར་རིམ་པ་ཞིག་བཏོན་པ་དང༌། ༡༩༨༧ ལོར་བོད་སྐོར་ཞི་བའི་འཆར་གཞི་དོན་ཚན་ལྔ་དང༌། ༡༩༨༨ ལོར་སི་ཏྲས་སི་སྦག་གི་གྲོས་འཆར་དེ་གཉིས་ནང་བོད་རང་བཙན་མ་སྨྲོས་པར་འགྲིགས་གཙོའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་དེ་སྐོར་གྲོས་མོལ་འགོ་འཛུགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཅི་ཡང་མ་བྱས་པའི་ཁར། བོད་དོན་གྱི་དཀའ་རྙོག་ངོས་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་ཕྱོགས་ཙམ་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིས་བོད་དོན་གཞི་རྩའི་ཐོག་འཕྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུར་ཀ་ཀོར་གཡོལ་ཐབས་འབའ་ཞིག་བྱས་ཤིང༌། ངོས་ནས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར། ངོས་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་ཕྱོགས་དེ་ང་ཚོའི་རྩ་དོན་ངོ་མ་གཏན་ནས་མིན་ཞིང༌། རྩ་དོན་ངོ་མ་ནི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་འཚོ་གནས་ཐུབ་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ང་ཚོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་དང་བོད་མིའི་ངོ་བོ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།

ང་ཚོ་གོ་བསྡུར་བྱ་རྒྱུའི་རྨང་གཞི་ནི། བོད་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཡུན་དུ་འཚོ་རྒྱུར་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་རྒྱ་རིགས་ཕོན་ཆེ་བོད་ནང་འཛུལ་སྡོད་བྱེད་པ་དེ་མཚམས་འཇོག་རྒྱུ་དང༌། བོད་མིའི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། མང་གཙོའི་རང་དབང་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་འཇོག་དགོས་རྒྱུ། བོད་ནང་རྡུལ་ཕྲན་སོགས་དྲག་པོའི་རྟེན་གཞི་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ། བོད་མིར་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ལས་དོན་ཚང་མ་བོད་མི་རང་ཉིད་ནས་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་དགོས་རྒྱུ། ཡུལ་གྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་འཐུས་ཚང་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ལ་གཞི་རྩ་འཛིན་དགོས་ལུགས་གསལ་པོར་བརྗོད་པ་མ་ཟད། ང་ཚོ་གྲོས་མོལ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བ་དེ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་གངས་ལྗོངས་ཡོངས་རྫོགས་ཚུད་དགོས་ལུགས་ནན་ཏན་གྱིས་བརྗོད་ཡོད།

ངོས་ནས་གནས་བབས་དང་འཚམས་པའི་ལམ་ཕྱོགས་བཟུང་བ་དེ་ལ་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་བློ་ཕམ་དང་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱི་བསམ་འཆར་མང་པོ་བྱུང༌། འོན་ཀྱང་ད་ཕན་མི་ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ངོས་ནས་ལམ་ཕྱོགས་དེ་ག་བཟུང་བ་ཡིན། རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ནས་བཟུང་བོད་མི་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ཙམ་གྱི་ལུས་སྲོག་ཤོར་བ་དང༌། ཚད་ལས་འདས་པའི་དཀའ་སྡུག་མྱོང་དགོས་བྱུང་བ་དེ་དག་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མེད་ཅིང༌། བོད་མི་ཚང་མས་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་སྐྱར་གསོ་ཡོང་བའི་རེ་བ་དང༌། སྨོན་ལམ་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་དེ་ངོས་ནས་གསལ་པོ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད།

ངོས་ཀྱིས་དབུ་མའི་ལམ་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་བཞིན་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་གྲོས་མོལ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་བ་དང༌། བོད་ནང་བཙན་གནོན་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲོ་བའི་རེ་བ་བྱས་པ་དེར། བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ཐོག་ངོས་ནས་གྲོས་འཆར་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་མ་བཏོན་མཐུ་མེད་བྱུང་བའི་གནད་དོན་ཤེས་རྟོགས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པར་དགའ་བསུ་ཡོད།

རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ངོས་ནས་བཏོན་པའི་གྲོས་འཆར་རེ་རེ་བཞིན་ངོས་ལེན་མ་བྱས་པའི་ཁར། རྩ་དོན་ངོ་མར་མགོ་རྨོངས་ཐབས་བྱེད་པ་དང༌། བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་བཙན་གནོན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་བཏང་བ། བོད་མིས་རང་གི་ཡུལ་ནང་མཐོང་ཆུང་ཁྱད་གསོད་མྱོང་དགོས་བྱུང་བ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་རིམ་བཞིན་རྩ་བརླག་ཏུ་འགྱུར་བ། འདོད་རྔམས་ཆེན་པོས་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཉམས་ཆག་གཏོང་བ་སོགས་བོད་ནང་ཁྱབ་ཆེའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་བར་བརྟེན། ད་ཆ་ངོས་ནས་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་ལྟར་གྲོས་མོལ་དོན་དང་ལྡན་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་མ་བྱུང་བའི་ཁར། བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་ཀྱང་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་མེད་པར་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།

ངོས་ནས་རྒྱ་མིར་བསྟུན་མཁས་ཀྱིས་བོད་རང་བཙན་རྩོད་ལེན་མ་བྱས་པ་དང༌། རྒྱ་མྀའི་ཕྱོགས་ནས་དེ་ལ་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་བརྡ་ལན་མ་བྱས་སྟབས་བོད་ཕྱི་ནང་དུ་བློ་ཕམ་བྱེད་མཁན་བོད་མི་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། བོད་མི་འགའ་ཤས་ལ་ད་ཆ་བོད་མིར་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་ཡོང་རེ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཐང་ཆད་པ་དང༌། བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་བསམ་བློ་འཁྲུག་རྐྱེན་དང༌། སེམས་ཤུགས་ཆག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་ཡོད། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་གྲོས་ཚོགས་ཁག་དང༌། གཞུང་དང༌། གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་གིས་ངོས་ཀྱི་གྲོས་འཆར་དེ་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་ཞིང༌། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་ངོས་འཛིན་གྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་ལྟར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་ཇེ་མང་དུ་སོང་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་དོན་འབྲས་ལྡན་པའི་བརྡ་ལན་བསམ་ཤེས་གང་ཡང་མེད་པར་ད་དུང་སྐྱུར་འཇོག་བྱེད་མུས་རེད།

ངའི་ངོས་ནས་ད་ཕན་རྒྱ་ནག་དང་མཐུན་འགྲིགས་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་མ་བྱས་པ་གཏན་ནས་མེད། ད་ཆ་གྲོས་མོལ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་བར་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་ལ་མ་བརྟེན་མཐུ་མེད་དང༌། དེ་འདྲའི་གྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུར་ད་དུང་འབད་བརྩོན་མུ་མཐུད་བྱེད་འདོད་ཡོད། དེར་ཡང་དོན་འབྲས་མ་བྱུང་ན། ངོས་ཀྱི་ད་ལྟའི་ལམ་ཕྱོགས་འདིར་བློ་བདེ་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་འབད་བརྩོན་མུ་མཐུད་བྱེད་ཐབས་བྲལ་གཤིས། དུས་མཚམས་དེར། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་སྐུ་གཤེགས་འཇོ་ཧར་ལལ་ནེ་ཧ་རུས་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༧ ཉིན་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་ནང༌། མཐར་ཐུག་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་བོད་མི་མང་གིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་འོས་ཡིན་ལུགས་གསུངས་པའི་དྲང་བདེན་དང་ཡང་དག་པའི་བཀའ་མོལ་དེར་ངོས་ནས་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་སྔར་ཕན་ཐེངས་མང་བཤད་པ་ལྟར། མ་འོངས་པར་ཡང་ང་ཚོའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྟངས་སྐོར་མི་མང་རང་ལ་ཐད་ཀར་དྲི་བསྡུར་བྱ་རྒྱུ་ངོས་ཀྱི་ལས་འགན་ཡིན། མི་མང་ལ་དྲི་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ཐག་གཅོད་ཅི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་ནི་མ་འོངས་པར་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་སྟངས་དང༌། རང་དབང་གི་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྟངས་སྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་ལམ་སྟོན་ལྟ་བུར་འགྱུར་རྒྱུ་ཡིན།

ངོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་བོད་དོན་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ཐད་ཀར་ཞི་མོལ་གྱི་ཐོག་ནས་བྱེད་འདོད་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོའི་ཁ་ཚིག་ཙམ་ལས་དོན་འབྲས་ཅི་ཡང་སྨིན་མི་ཐུབ་པའི་བྱེད་བབས་འདིར་བལྟས་ན་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་ཞི་མཐུན་ཐོག་ནས་འཕྲལ་དུ་སེལ་ཐབས་ཡོང་བ་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་དང༌། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ནུས་ཤུགས་ལ་མ་བརྟེན་ཐབས་མེད་ཆགས་འདུག་སྟབས། འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་གི་སྲིད་གཞུང་འདྲ་མིན་ཁག་དང༌། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང༌། མང་གཙོ་བཅས་པར་གཅེས་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་ཁག་ནས་གནོན་ཤུགས་གཅིག་བསྒྲིལ་གྱིས་འབད་བརྩོན་བྱས་ན། བོད་དེ་གནས་སྟངས་ཐབས་སྡུག་འདི་ནས་སྐྱོབ་ཐུབ། བོད་དོན་གྱི་དཀའ་རྙོག་ཐད་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་ཞི་བ་དང༌། གུ་ཡངས། གོ་རྟོགས་བཟང་པོ་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེལ་ཐུབ་ན། ཧོང་ཀོང་གི་མི་གྲངས་ས་ཡ་དྲུག་གི་སེམས་ནང་དངངས་སྐྲག་ཆུང་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་མ་ཟད། ཐའེ་ཝན་དང་རྒྱ་ནག་དབར་འབྲེལ་བ་གོང་འཕེལ་ཡོང་ཐབས་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་རྒྱ་མིར་ཆེ་མཐོང་བཟང་དུ་འགྲོ་རྒྱུར་ཡང་ཕན་ངེས་ཡིན།

ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་འཐབ་རྩོད་ནང་འདས་གྲོངས་སོང་བའི་བོད་མི་དཔའ་བོ་རྣམས་དང༌། རྒྱ་མིའི་བཙོན་ཁང་ནང་དཀའ་སྡུག་མྱོང་བཞིན་པའི་བོད་མི་རྣམས་ལ་དེ་རིང་རྗེས་དྲན་བྱ་རྒྱུ་དང༌། བོད་ནང་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་དཀའ་ངལ་ཅན་འདིའི་འོག་བོད་མི་སྤུན་ཟླ་ཚོས་མི་མང་གི་རང་དབང་གི་དོན་དུ་དཔའ་མཛངས་ལྡན་པའི་འཐབ་རྩོད་མུ་མཐུད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དེར་ཡང་གུས་འདུད་ཡོད།

དེང་དུས་འཛམ་གླིང་གི་གནས་སྟངས་དང༌། ལོ་རྒྱུས་འགྱུར་འགྲོས་དེ་ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རེ་འདུན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དེས་བོད་དོན་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་ཡོད། དེ་འདྲའི་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་མ་བཟོད་པར་རྒྱ་མིས་ང་ཚོའི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ནུས་པ་གཅོག་ཐབས་དང༌། བཙན་བྱོལ་བའི་ནང་དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུག་ཤིང་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་འགོད་བྱེད་བཞིན་པར་བརྟེན། ང་ཚོས་ཕ་ཡུལ་གངས་ལྗོངས་ཀྱི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དམ་བཅའ་བརྟན་པོར་བཟུང་ནས་ཡིད་གཟབ་གཡེངས་མེད་བྱེད་དགོས།

རྒྱ་མིས་བོད་གངས་ཅན་པར་ཆབ་སྲིད་ཐོག་བཙན་གནོན་དང༌། རིག་གཞུང་རྩ་བརླག །དཔལ་འབྱོར་དང༌། ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་བཤིག་བཏང་སྟེ་རང་གི་ཁེ་ཕན་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་མགྱོགས་མྱུར་འཆར་ངེས་ཡིན། ང་ཚོས་དམ་བཅའ་བརྟན་བཟུང་དང༌། དཀའ་ངལ་ཁྱད་བསད་ཀྱི་འབད་བརྩོན་བྱས་པའི་འབྲས་བུར། བཙན་འོག་ཏུ་ཚུད་པའི་ང་ཚོའི་ཕ་ཡུལ་དེ་རང་དབང་དང༌། ཞི་བདེ། གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་ངེས་ཡིན། འོན་ཀྱང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྐབས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ཕྱོགས་བརྟན་བཟུང་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདིར། ངོས་ནས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ཏེ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་གནས་པའི་ང་ཚོའི་གྲོགས་པོ་མང་པོས་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་དང༌། བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དེ་བཞིན་གྲོས་ཚོགས་དང༌། སྲིད་གཞུང་མང་པོས་བོད་དོན་ཐོག་དོ་གལ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་དེ་ལ་ཡང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་དུང་གནས་ཚུལ་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཞིག་སྟེ། རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ནང་ནས་ཀྱང་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཡོད། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ལྟ་སྤྱོད་མི་མཐུན་པའི་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་ཝི་ཅིང་ཤན་གྱིས་ ༡༩༩༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༥ ཉིན་ཏིང་ཞའོ་ཕིང་ལ་ཡི་གེ་རིང་པོ་ཞིག་བཏང་བ་ཉེ་ཆར་ཡོངས་གྲགས་ཐོན་པ་དེའི་ནང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བོད་དོན་ཐོག་མ་འོས་མ་འཚམས་པའི་བརྗོད་བབས་དང༌། བོད་ལ་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་དེ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་འདུག །དེ་འདྲའི་བསམ་འཆར་བརྗོད་སྟངས་ནི་འགྲོ་བ་མི་ཡི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང༌། དྲང་བདེན་ལ་བརྩི་བཀུར་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་རེད། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ལ་གནས་པའི་རྒྱ་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ཀྱིས་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང༌། ང་ཚོའི་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ་དེ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མཐའ་དོན་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་དང་ལེན་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ལྷག་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། མི་མང་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཁྱོན་ཆེར་ཕ་ཡུལ་གཉིས་པ་ལྟ་བུའི་གོ་སྐབས་གནང་བ་ལ་སྙིང་ནས་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། འགྲོ་ཀུན་བདེ་བའི་སྨོན་ལམ་བཅས།།

མདོ་སྟོད་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་མི་མང་གི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་སྐོང་འགན་འཛིན་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལགས་ནས་ངོ་སྤྲོད་གསུང་བཤད།

ཚང་མའི་དགོངས་པར་མངའ་གསལ་བཞིན། ༡༩༤༩ ལོར་བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་མི་དམར་པོས་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནས་རིམ་བཞིན་བཙན་འཛུལ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་བོད་མི་མང་ཚོགས་ནས་རང་རང་འཁོས་དཔག་ལ་གཞིགས་པའི་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། མི་རིགས་ཀྱི་བདེ་དོན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་དགྲ་བོར་གདོང་ལེན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་མུར། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་ལས་ངན་ཚབས་པོ་ཆེ་འགོག་ཆེད་རྒྱ་དམར་མཉམ་དུ་ཞི་འགྲིག་ཡོང་ཐབས་དགོངས་བཞེས་ཇི་ལྟར་མཛད་ཀྱང་རྒྱའི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ནས་བསམ་ཤེས་ཡེ་ནས་མེད་པར་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་ཟེར་བའི་མིང་ཐོག་ནས་དྲག་གནོན་ཟ་སེམས་ཁོ་ན་བྱས་སྟབས།

༡༩༥༧ ལོར་དཔའ་བོའི་ཁྱུ་མཆོག་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་གིས་དབུས་བོད་མི་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་རྣམས་ནས་མ་གྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་བོད་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་སྒར་གསར་འཛུགས་དང་འབྲེལ་དགྲ་བོར་གདོང་ལེན་གྱིས་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་ཁྲི་ཕྲག་དུ་མས་རང་གི་གཅེས་པའི་སྲོག་ཚུན་བློས་གཏོང་གནང་ཡོད་པས་ཁོང་རྣམ་པའི་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདིའི་ཐོག་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་གྱི་གུས་འདུད་ཞུ་གི་ཡོད།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དབུས་བོད་མི་ཁྲི་ཚོ་བཅུ་ལ་ཉེ་བ་རང་དབང་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་འབྱོར་རྗེས་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་མནའ་ཚིག་ཆེན་མོ་བཞག་པ་ལྟར་བོད་རང་དབང་བསྐྱར་གསོའི་ལས་འགུལ་མུ་མཐུད་བྱ་རྒྱུ་སོགས་ཐོག་མར་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་འཛུགས་སྐབས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དམ་བཅའ་ཇི་ཡོད་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་ཕྱིན་མེད་ལ། འགྲོ་ཐབས་ཀྱང་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། ད་བར་སྒྲིག་འཛུགས་འདིའི་ཚོགས་ཆེན་རིམ་པའི་ནང་གྲོས་ཆོད་བསྐྱར་འཇོག་ཡང་འཇོག་གིས་གཞི་རྩའི་ཆུ་སྒང་གི་དམིགས་ཡུལ་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མེད་པར་སྐབས་བསྟུན་ཞི་དྲག་གི་ལས་འགུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་སྤེལ་ཡོད།

སྤྱིར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཛ་དྲག་དང༌། དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་དུས་བབས་འདི་ལྟ་བུ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆགས་ནས་ལོ་ངོ་ཉིས་སྟོང་བརྒལ་བའི་ནང་བྱུང་མྱོང་མེད། འོན་ཀྱང་ཆོལ་གསུམ་བོད་རིག་རྣམས་གོང་བུ་གཅིག་བསྒྲིལ་ཐོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཡང་དག་པའི་དབུ་ཁྲིད་ལམ་སྟོན་འོག་ཆོལ་ཁ་དང༌། ཆོས་ལུགས་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་གྱུར་ཐོག་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་བགྱིས་འབྲས་སུ་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་འཛམ་གླིང་ནང་འཇར་ལྟར་མ་ཡལ་བར་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བདེན་རྒྱབ་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། ཆེས་བློ་ཕམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལ། ལོ་མང་རིང་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆོལ་ཁ་དང༌། ཆོས་ལུགས། བླ་སློབ་བཅས་ཀྱི་བར་སྔ་རྗེས་འགལ་ཟླ་དང༌། དཀྲུག་ཤིང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བཤད། ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་ལངས་ཕྱོགས་དང་བཅས་པར་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་ཐབས་བྱེད་པོ་དགྲ་བོ་གོ་མིང་ཏང་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཟེར་བ་དང་མཉམ་དུ་དབུས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་ཚོགས་གཙོའི་མིང་ཅན་ལི་ཐང་ཨ་ཐར་དང༌། ཚོགས་གཞོན་བྲའུ་དཔོན་རིན་ཆེན་ཚེ་རིང་ཟུང་ནས་བྱས་རྗེས་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་ཆུ་སྒང་གི་མིང་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་གསུམ་ཟེར་བ་རང་འཚམས་ཀྱིས་བཞག་སྟེ་ཚབས་ཆེའི་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་ཡོད་པ་དེའི་སྐོར་བཀའ་སྤྱི་ལྷན་ཚོགས་ནས་འཕྲལ་ཕུགས་དགག་དགོས་རྒྱུ་མཚན་དུ་མར་གཟིགས་ཏེ་གནས་ཚུལ་དེའི་སྐོར་མདོ་སྟོད་མི་མང་བརྒྱ་ཆ་ ༩༩ ནས་ཁོང་ཚོའི་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ངོ་རྒོལ་ཡོད་པའི་ས་རྟགས་བཀོད་དེ་ཕུལ་ཡོད་པར་བརྟེན། མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་འདུན་ངོ་མ་ཇི་ཡིན་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ར་འཕྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་ཡོད།

གོང་གསལ་གྲོས་མཐུན་དེ་དག་ཆུ་སྒང་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དང་སྒྲིག་གཞི། གྲོས་ཆོད་རིམ་པའི་དགོངས་དོན་དང་དངོས་སུ་འགལ་བར་མ་ཟད་རྒྱུན་ལས་ནང་ཁུལ་ལ་གོ་བསྡུར་ཡང་མ་བྱས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གྲོས་མཐུན་བཞག་སྟེ་ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་སོང་རྗེས་གཞི་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་དགོངས་སྐོར་ཞུ་ཁུལ་གྱིས་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་དེ་རིང་འདིར་བསྐྱར་ཟློས་སྙན་སེང་ཞུ་མ་དགོས་པ་ཞུ་རྒྱུ།

ཐོག་མར་ང་ཚོའི་རེ་བར་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་དང༌། རིན་ཆེན་ཚེ་རིང་ཅན་ནས་ནོར་འཁྲུལ་ཚབས་ཆེ་བྱས་པར་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བོད་གཞུང་འབངས་ཀྱི་རྩ་དོན་མཛད་བྱུས་ལངས་ཕྱོགས་ལ་དགོངས་བཞེས་དང༌། གཉིས་ནས་འབྲེལ་ཡོད་མདོ་སྟོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ནས་ཁོང་ཚོའི་བསམ་སྤྱོད་ལ་འདོད་བབས་མོས་མཐུན་རྒྱབ་སྐྱོར་མེད་པའི་རྣམ་པ་གསལ་ཐོན་བཅས་ལ་གཞིགས་ཏེ་ད་ལྟའི་ཆུ་སྒང་དབུས་རྒྱུན་ལས་པའི་མིང་འཁུར་རྣམས་ཀྱི་ལས་རྒྱུན་རིང་བོད་གཞུང་ནས་ངོས་ལེན་གནང་ཐབས་བྲལ་བས་ད་ལྟའི་རྒྱུན་ལས་པ་ཁོང་ཚོ་དང་གཞུང་འབྲེལ་གང་ཡང་གནང་རྒྱུ་མིན་པའི་བཀའ་ཐག་གཙང་བཅད་གནང་བ་དེར་མོས་མཐུན་བརྩི་བཀུར་ཞུས་ཏེ་ཡ་རབས་མང་གཙོའི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་ཆུ་སྒང་རྒྱུན་ལས་ནས་དགོངས་པ་རང་ཞུས་ཐོག་རྒྱུན་ལས་གསར་པ་འདེམས་བསྐོའི་འགན་འཁུར་མཉམ་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱས་ཀྱང༌། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་འབྲོང་བསད་པས་མ་ཚད་རྔ་མའི་དར་ལྕོག་གི་དཔེ་ལྟར་བྱ་ངན་ངོ་སོར་ཁྱེར་ཏེ་ལས་འགུལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་དང་སྤེལ་མུས་ལ་སོང༌། ང་ཚོ་བལ་ཡུལ་ནང་གནས་འཁོད་མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ནས་དེ་མུར་འཇོག་བློས་མ་བཟོད་པར་མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ཀྱི་རེ་འདུན་ཇི་ཡོད་ལྟར་རྒྱུན་ལས་གསར་འདེམས་བྱ་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་འདུ་བསྡུ་སྐོང་བྱ་རྒྱུའི་འགན་འཁུར་དང་ལེན་ཞུས་པ་ཡིན།

ཚོགས་ཆེན་འདིའི་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་གནས་ལུགས་རྣམས་སྔོན་ཚུད་ནས་མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ལ་གསལ་པོ་ཞུས་ཡོད། དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་འདི་བསྡུ་བསྐོང་དང༌། ཚོགས་བཅར་ཚང་མའི་དགོངས་ཚུལ་དམིགས་ཡུལ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱས་རྗེས་ཅན་གྱི་རྩ་ཆེའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད་ཀྱི་མཚན་དོན་བསྐྱར་གསོ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལྷ་དགོངས་དྭངས་ཆེད་དགོངས་སེལ་ཞུ་བ་དང་སྦྲགས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་གཉན་འཕྲང་འདི་ལྟ་བུའི་སྐབས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དབུ་ཁྲིད་པའི་བོད་གཞུང་གི་དབུ་འོག་དཔུང་འདེགས་ཞུ་རྒྱུ། མི་སྒེར་རེ་ཟུང་གི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད་ལ་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་མཐོང་ཚུལ་ལྟ་ཚུལ་ངན་པ་ཅི་མཆིས་གཙང་སེལ་བཟོ་ཐབས། མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ནས་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་ལས་འགུལ་ནང་མདུང་ཤུགས་མཉམ་བསྐྱེད་སྔར་ལྷག་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན།

བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཁ་བྲལ་དུམ་བུར་འགྲོ་རྒྱུ་ང་ཚོ་མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ཟུར་ཙམ་ལའང་མེད་ངེས་མ་ཟད། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་པའི་དམིགས་ཡུལ་རྩ་དོན་ཡང་ཆོལ་གསུམ་ཁ་བྲལ་དུམ་བུར་སོང་ན་དེ་བས་ག་ལ་འགྲིག དེ་བཞིན་མདོ་སྟོད་ནང་ཁུལ་དབྱེ་འབྱེད་ཁ་བྲལ་ཤོག་ཁག་སོ་སོར་བཟོ་སེམས་ནི་ང་ཚོའི་དམིགས་འདོད་དང་ཡོངས་སུ་འགལ་བ་ཞིག་རེད།

དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་དཀའ་རྙོག་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་ནང་དོན་སྦྱངས་བཤད་གོ་བསྡུར་གྱི་ཐོག་ནས་སེལ་ཐབས་བྱས་ན་ལེགས་པའི་རེ་བས་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་ཅན་ཡང་ཚོགས་ཆེན་འདིར་མགྲོན་འབོད་བྱས་རུང་དེར་བསམ་ཤེས་གང་ཡང་མ་བྱས་ཁར་ཚོགས་ཆེན་འདི་སྐོར་ཁུངས་ལུང་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་མེད་པའི་འཁྱོག་བཤད་དང༌། དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་འགོག་རྐྱེན་བཟོ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་བྱས་པར་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་ཡོད།

རྒྱལ་གཅེས་ལྷག་བསམ་གྱིས་ཕོངས་པའི་ཨ་ཐར་ནོར་བུ་དང༌། བྲའུ་དཔོན་རིན་ཆེན་ཚེ་རིང༌། བྱ་རྒོད་དོན་ཡོད། མདོ་གཉན་གསེར་དགའ། དྲི་མེད་སྟེང་མཁར་ཐུབ་བསྟན། གཡུང་དྲུང་རྣམ་རྒྱལ། བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཟེར་བའི་དྲུང་ཆེ་བཅོ་ལྔ་ཚེ་རིང་གི་སྤུན་ཉེ་རེ་ཁེ་ཀརྨ། འཆི་མེད་ཚེ་རིང༌། བསོད་ནམས་ཕུན་ཚོགས་གསུམ་དང༌། ཉིང་ཁྲི་དབང་རྒྱལ། པདྨ་བདེ་ལེགས། ཀུན་བཟང་བླ་མ་བཅས་ཀྱང་མདོ་སྟོད་མི་མང་དང༌། བྱས་རྗེས་རླབས་ཆེ་ཡོད་པའི་ཆུ་སྒང་སྒྲིག་འཛུགས་བཅས་པ་ཁ་འཁྱེར་གྱིས་དོན་དུ་སྒེར་ལ་དངུལ་དངོས་ཡོང་ཆེད་དགྲ་བོ་དམར་ནག་གཉིས་ཀྱི་འདོད་དོན་སྒྲུབ་མཁན་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ང་ཚོས་ངོས་འཛིན་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་ཡིན། གལ་ཏེ་མི་འདི་རིགས་ཀྱི་ལྷག་བསམ་བྱ་སྤྱོད་ལ་སྐྱོན་མེད་ན། ལྷག་བསམ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པའི་མི་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དམ།

དེ་སྔོན་ལྕགས་ཚ་གྲི་གུ་ཐང་སོགས་སུ་སྐུ་ལས་བསྐྱོན་མཁན་མང་པོ་ཞིག་ད་རེས་ཚོགས་བཅར་གནང་འདུག་པར་ངས་གོ་སྐབས་འདི་ཐོག་ནས་ཁོང་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཁོང་རྣམས་ད་ཆ་དགུང་ན་མཐོ་བས་རང་བཞིན་སྐུ་གཟུགས་རྒས་པ་མ་གཏོགས་ད་ལྟ་ཡིན་ནའང་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བཞིན་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དང༌། བོད་རང་དབང་སླར་གསོའི་ལས་དོན་ཐོག་རང་སྲོག་ཚུན་བློས་གཏོང་བྱ་རྒྱུར་ཡིད་གཉིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་མཁན་ཤ་སྟག་ཡིན་ན། ཁོང་རྣམ་པའི་ལྷག་བསམ་དང༌། སེམས་ཤུགས། བློ་སྟོབས་བཅས་ད་རེས་ཚོགས་བཅར་བ་རྣམ་པས་གཙོས་ཚང་མས་རྗེས་དྲན་ཞུ་དགོས།

ངས་དེ་རིང་ཚོགས་ཆེན་འདི་བསྡུ་བསྐོང་ཞུ་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་གསལ་པོར་ཞུ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ལས་འགུལ་འདི་མི་རེ་གཉིས་ཀྱི་བཀོད་བྱུས་སྐུལ་སློང་དང༌། ཁ་ཤུགས་དཔུང་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་གཞན་དབང་དུ་སོང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། བལ་ཡུལ་ཁུལ་གནས་སྡོད་མདོ་སྟོད་མི་མང་རྣམས་ནས་མ་གྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་ཐོག་ཁུར་འགན་དང་ལེན་ཞུས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱིས་གཙོས་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་གནས་པའི་མདོ་སྟོད་མི་མང་རྣམས་ལ་འབྲེལ་ལམ་ཞུས་དོན་ལྟར་ད་ལམ་ཚོགས་ཆེན་འདིར་མདོ་སྟོད་ལུང་ཚན་ཁག ༣༥ ནས་མི་འཐུས་གྲངས་ ༢༩༣ ཚོགས་གནང་ཡོད། དེ་བཞིན་ཡོངས་གྲགས་ངོས་འཛིན་ཡོད་པའི་ཆུ་སྒང་ས་གནས་ཁག ༢༢ ནས་ཚོགས་བཅར་མི་འཐུས་ ༢༧ ཚོགས་ཞུགས་བྱུང་ཡོད། དེ་བཞིན་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གནས་ཡུལ་ས་ཁུལ་ཁག་ནས་མི་འཐུས་བཅས་ཁྱོན་ད་ལམ་གྱི་ཚོགས་ཆེན་འདི་ཐོག་ཚོགས་བཅར་བ་མི་འཐུས་གྲངས་ ༣༢༥ ཕེབས་འབྱོར་ཡོད།

དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་འདིའི་དགོས་དོན་དམིགས་ཡུལ་གོང་ཞུས་ལྟར་དེ་རིང་ནས་བཟུང་ཉིན་ཤས་རིང་དགོངས་འཆར་བཀའ་བསྡུར་གནང་རྒྱུར་བརྟེན་འདས་ཟིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོག་རྒྱས་བཤད་ཡང་བཤད་ཀྱིས་དུས་ཚོད་མང་པོ་གཏོང་མི་དགོས་པ་གཙོ་འདོན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཡང༌། བོད་སྤྱིའི་རྩ་དོན་ལ་གནོད་གཞིའི་བྱ་སྤྱོད་ཇི་བྱུང་རྣམས་བརྗེད་ཐབས་སྣང་མེད་དུ་འཇོག་ཐབས་ག་ལ་ཡོད། འདས་པའི་ཉམས་མྱོང་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་མ་འོངས་པར་བྱེད་ཕྱོགས་ཐབས་ལམ་གང་ལེགས་གོ་བསྡུར་གནང་དགོས།

མདོར་བསྡུས་ན་མ་འོངས་པར་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་དང༌། འདས་པའི་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་ཕོ་མོ་རྣམས་ནས་རང་གི་ལུས་སྲོག་ཚུན་བློས་བཏང་གི་མཛད་སྤྱོད་རླབས་པོ་ཆེ་དེ་དག་གི་རྐང་རྗེས་ལག་བསུབ་ཏུ་མ་སོང་བར་ཤུལ་འཛིན་ཐུབ་ཐབས་དང༌། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཡང་དག་པའི་དབུ་འཁྲིད་ལམ་སྟོན་འོག་ཤར་བསྐྱོད་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ང་ཚོའི་ཚོགས་ཆེན་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཡིན། གོང་གསལ་དམིགས་ཡུལ་དེ་དག་གཞིར་བཟུང་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་མདོ་སྟོད་མང་ཚོགས་ནས་མང་མོས་འདོད་བབས་ཡོད་པའི་ཆུ་སྒང་དབུས་རྒྱུན་ལས་གསར་པའི་འོས་བསྡུ་གནང་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་དོན་ཐོག་ཚོགས་བཅར་བ་ཡོངས་ནས་དགོངས་པ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་སྤྱི་དོན་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་གནང་བའི་རེ་འདུན་ཞུ་ཡི་ཡོད།

མདོ་སྟོད་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་མི་མང་གི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་བཀའ་ཤག་གི་གསུང་བཤད།

དེ་རིང་མདོ་སྟོད་མི་མང་གི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་འདིའི་ཐོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཞབས་སོར་འཁོད་ནས་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་ཐོབ་པར་ངས་གཞུང་དམངས་གཉིས་ཀའི་ཚབ་ཞུས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་རིང་དམིགས་བསལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ང་ཚོ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དཀའ་རྙོག་དང༌། གནས་ཚུལ་མཐུན་མ་མཐུན་གང་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་དག་ང་ཚོ་མི་མང་ནང་ཁུལ་ནས་སེལ་ཐབས་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་མ་བྱུང་ན་གཞུང་གིས་གནས་ཚུལ་དེ་ཡག་པོ་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ལས་འགུལ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་གནས་ཚུལ་ཁ་ཤས་ཐོག་མི་མང་གི་ནུས་པས་མ་ལྡང་བ་དང་བོད་གཞུང་གི་ནུས་པས་མ་ལྡང་བར་ང་ཚོས་འགན་འཁྱེར་མ་ཐུབ་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་སྟེ་མཐའ་མ་ཚོགས་འདུ་ལས་དོན་གསར་པ་ཞིག་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་དེ་རིང་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གདན་འདྲེན་ཞུ་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཡོད།

དེར་བརྟེན་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ནས་བལྟས་ན་དངོས་གནས་ལས་དོན་དེ་ཚོ་གང་ཐུབ་མི་མང་དང་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཐོག་ནས་སྔོན་ལ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ང་ཚོའི་ནུས་པ་དང་འཇོན་ཐང་གི་ཐོག་ནས་འགྲིགས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡིན་ཡང་གནད་དོན་དེ་འདྲའི་སྐབས་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་རེ་འདུན་ཞུས་ཏེ་བཀའ་སློབ་གནང་བར་གདན་ཞུ་བྱེད་དགོས་པ་ཆགས་པར་ཞལ་བཞེས་ཐོབ་པར་དམིགས་བསལ་གྱི་ཚང་མས་ཐུགས་རྗེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་རིང་ཚོགས་ཆེན་གྱི་སྐབས་འདིར་བཀའ་ཤག་ནས་གསལ་བཤད་ཐོག་མཐུན་འགྱུར་ཞུ་གི་ཡིན་ཞེས་ཞུས་ཡོད། བཀའ་སྤྱི་ལྷན་རྒྱས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གསལ་བཤད་ཞུ་རྒྱུའི་ཡིག་ཆའི་སྙིང་དོན་ཞིག་རྗེས་ལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་རིང་འདིར་ཚིག་གཅིག་གཉིས་ཞུ་རྒྱུ་ཚོགས་འདུའི་སྐོར་ཡིན། དེ་རིང་མདོ་སྟོད་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཐུགས་ཁུར་གཙོ་བོ་བལ་ཡུལ་ནང་ཡོད་པའི་མདོ་སྟོད་མི་མང་གིས་བཞེས་པ་དང་ལུང་ཚན་ཚང་མ་འཛོམས་པོ་བྱུང་ཡོད་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་བཞིན་ ༥༩ གོང་ནས་བསྟན་སྲུང་ཆུ་སྒང་དང་བླངས་དམག་ནང་སྐུ་ལས་བསྐྱོན་མཁན་མང་པོ་ཞིག་དེ་རིང་ཕེབས་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། རྩ་བའི་དེ་རིང་གི་ང་ཚོའི་གནད་དོན་འདི་ནི་འདི་ལོ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འགན་ཁུར་མཁན་ཚོས་ཐའེ་ཝན་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་དང་གྲོས་མཐུན་བཞག་པ་ར་འཕྲོད་པ་དེ་སྐོར་རེད། བཀའ་ཤག་དང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་རྒྱས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྔ་ཕྱིར་ཡིག་ཆ་ཁག་གསུམ་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་ཡོད། ཡིག་ཆ་དེ་ཚོས་ཐུགས་ཕམ་གསོས་ན་ཕུལ་ཆོག་ཡོད། དེ་རིང་ང་ཚོས་ཞུ་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཤོས་གཅིག་ལ་བོད་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ང་ཚོ་སྤྱི་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་རེད། བོད་གཞུང་གི་ཕྱག་ལས་གནང་སྟངས་དང་ལས་བྱེད་པ་ཚོའི་བཀའ་མོལ་གསུང་སྟངས་ལ་ནོར་འཁྲུལ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསྲང་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་ཡོད། ད་ལྟ་ང་ཚོ་མང་གཙོའི་སྒྲིག་གཞིའི་ཐོག་འགྲོ་བའི་སྐབས་འདིར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོ་ལ་ང་ཚོའི་ལས་དོན་གང་ཡིན་ཡང་བཟོ་བཅོས་གནང་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད།

ལྷག་པར་ད་ལྟའི་སྐབས་འདིར་བོད་གཞུང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྐབས་འགྲིགས་མ་འགྲིགས་ག་རེ་ཡོད་ཀྱང་ལམ་སྲོལ་དེའི་ཐོག་ནས་གསུང་ཆོག དེ་མིན་བཀའ་ཤག་ལ་ཐད་ཀར་གསུང་ནའང་སྐྱོན་དང་ནོར་འཁྲུལ་ག་རེ་ཡོད་པ་ཡོ་བསྲང་བྱ་རྒྱུ་ང་ཚོའི་ལས་འགན་ཡིན། དེ་རིང་ཚོགས་འདུ་འདི་དང་སྦྲགས་ནས་དམིགས་བསལ་ཚོགས་སྐོང་གནང་མཁན་ལ་འབྲེལ་བ་ཆགས་པ་ཞིག་ལ་ད་བར་ཚོགས་འདུའི་འགན་འཛིན་ཐོག་བལ་ཡུལ་ནང་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ས་གནས་གཞན་ནས་ཀྱང་སྐུ་ལས་བསྐྱོན་མཁན་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། ཚོགས་སྐོང་འགན་འཛིན་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལགས་ཀྱི་ཐོག་ཕྱིའི་གནས་ཚུལ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྔོན་མ་གློ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་རྩིས་ཆད་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་གཞུང་གི་དྲུང་ཆེ་ནས་ཕྱིར་འབུད་གནང་བ་རེད་ཅེས་འདི་འདྲའི་གནས་ཚུལ་ཡོད་འདུག

ཁོང་ནི་གཅིག་ནས་གལ་ཆེའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འགན་ཆེན་པོ་བཞེས་མཁན་གྱི་མི་ཞིག་ཆགས་ཡོད། གཉིས་ནས་སྔོན་མ་གཞུང་གི་བདེ་སྲུང་གི་དྲུང་ཆེ་གནང་སྟེ་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་ཞུ་རྒྱུའི་གནད་དོན་འདི་གཉིས་ཀར་ང་ཚོས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས་འབྲེལ་ཡོད་ཚོས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་བདེན་པ་རེད་མི་འདུག ཞིབ་ཕྲ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཚེ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་ཚང་མ་བསྡད་ཡོད་པས་རྗེས་སུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ང་ཚོས་གསལ་བཤད་རིམ་ཞུས་ལྟར། ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདིའི་ཐོག་ནས་ཕྱི་ལ་དཀྲོག་གཏམ་དང་བོད་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེ་ན། བོད་གཞུང་གིས་འབྲི་ཆུ་ཕན་ཚུན་གྱི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་གྱི་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་འདི་རྩ་བ་ནས་བདེན་པ་མ་རེད་ཅེས་བསྐྱར་དུ་ཞུ་གི་ཡིན། དེ་བཞིན་བོད་གཞུང་གིས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་སྒྲིག་འཛུགས་གཏོར་སྐྱོན་གཏོང་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་འདི་ཡང་རྩ་བ་ནས་བདེན་པ་མ་རེད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་གཉིས་ལས་ལྷག་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ནང་མདོ་སྟོད་མི་མང་ལ་བོད་གཞུང་གིས་གཟིགས་ཚུལ་ཟུར་དུ་འདོན་རྒྱུའི་དགོངས་ཚུལ་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་རྩ་བ་ནས་བདེན་པ་མ་རེད་ཅེས་ད་རེས་ལུང་ཚན་ཁག་གི་འཐུས་མི་འཛོམས་པའི་ཐོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཞབས་འཁོད་ཡོད་ས་འདིར་ང་ཚོ་གཞུང་གི་འགན་འཁྱེར་མཁན་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་ཚང་མས་ད་རེས་གསལ་པོ་མང་ཚོགས་ལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ལྷན་རྒྱས་ཚོ་ཚང་མས་དམིགས་བསལ་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་ནས་ས་གནས་མང་པོ་ཞིག་ནས་འདིར་ཕེབས་པ་རེད། དམིགས་ཡུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་འདི་དགོངས་པར་བཅངས་ནས་ཚོགས་འདུ་འདི་ལམ་ལྷོང་ཆེན་པོ་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་དང་འཚམས་འདྲི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མདོ་སྟོད་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་མི་མང་གི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་གསུང་བཤད།

དེ་རིང་མདོ་སྟོད་ཆོལ་ཁའི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་འདིའི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་གཞུང་འཛིན་བཀའ་ཤག་དང༌། ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་དང་བཅས་པ་འདིར་མགྲོན་འབོད་གནང་སྟེ་གནས་ཚུལ་ཚིག་ཁ་ཤས་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་གནང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ངས་གོ་སྐབས་འདི་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཚོགས་སྐོང་འགན་འཛིན་ཚང་མར་ལེགས་སོའི་བསྔགས་བརྗོད་དང་བཅས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་འདི་ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་རང་དབང་བསྐྱར་གསོའི་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་གྱི་ལས་རིམ་ནང་ཧ་ཅང་གལ་གནད་ཆེན་པོའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཆགས་ཡོད། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་ཀྱི་ལས་དོན་འདི་ཉི་མ་གཅིག་ཡིན་ཡང་སྔོན་ལ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ཞིག་དང༌། ཉི་མ་གཅིག་རྗེས་ལུས་ཐེབས་ན་ཧ་ཅང་གྱོང་ཆེན་པོ་རག་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་འདི་འདྲ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་སྐབས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་གཞུང་འབངས་ཡོངས་ཀྱིས་བོད་རང་དབང་བསྐྱར་གསོའི་ལས་དོན་གྱི་ཐོག་ཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་བྱས་ནས་ཉིན་མཚན་ལྟོས་མེད་ཛ་དྲག་གིས་ལས་དོན་བྱེད་དགོས་པའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད།

གོ་སྐབས་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་སྐབས་ལ་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་ཁྲིད་དང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་འཇུག་པ་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཧ་ཅང་གི་རླབས་ཆེན་ཞིག་བྱུང་སྟབས་དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་ང་ཚོའི་འགལ་ཟླའི་ཕྱོགས་ནས་ང་རང་ཚོ་ནང་ཁུལ་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། ང་ཚོའི་བདེན་པའི་ལས་འགུལ་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཆུང་དུ་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཉིན་རེ་ལས་ཉིན་རེ་སྤེལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་ངས་བཤད་མི་དགོས་པ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་རེད། འདི་འདྲའི་སྐབས་བབ་ཀྱི་དུས་ཚོད་འོག་ཁྱེད་རང་ཚོས་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་པ་འདི་ང་ཚོ་ལས་ཀ་ཧ་ཅང་གྲ་འགྲིགས་པོ་དང་ཚགས་ཚུད་པོ་བྱུང་བའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་དགའ་སྤྲོ་དང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་བསྡུ་བསྐོང་བྱས་པ་ཞིག་མ་རེད། ང་ཚོར་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་ཞིག་དང༌། བློ་ཕམ་བྱེད་དགོས་པའི་བྱུང་རིམ་ཞིག་སླེབས་པ་འདི་ལ་ང་ཚོས་གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། དེས་ང་ཚོ་བོད་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་ཐོག་ལ་གནོད་སྐྱོན་མི་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱ་རྒྱུ་གང་འདུག

དེ་དག་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱེད་ཆེད་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ཡང་མདོ་སྟོད་དང༌། དེའི་ནང་ནས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཞེས་པ་འདི་བོད་ས་མ་ཤོར་གོང་ནས་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་རང་དོན་བློས་བཏང་བྱས་ནས་བཙུགས་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་དང༌། དེ་འདྲའི་གལ་ཆེན་པོའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདིས་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ལ་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། མ་འོངས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་བོད་གསར་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ནང་ལའང་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་དང༌། བྱ་བཞག་ཆེན་པོ་བླངས་དགོས་མཁན་ཞིག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང༌། ད་ལྟ་ང་ཚོ་བོད་རང་དབང་བསྐྱར་གསོའི་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་ཡིན་ཡང༌། སྔོན་ལ་འགྲོ་མ་ཐུབ་ཀྱང་རྗཻས་ལ་མ་ལུས་པ་བྱེད་དགོས་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཆགས་ཡོད་སྟབས་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ་པ་དང༌། བར་ལམ་སྒྲིག་འཛུགས་འདིའི་མིང་ཐོག་ནས་འགལ་རྐྱེན་དང་སྐྱོན་ཆ་བྱུང་བ་དེ་དག་གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་སེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ།

དེ་བཞིན་བསྐྱར་དུ་ང་ཚོའི་འགལ་ཟླའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཡོ་འཕྲུལ་དང༌། རྒྱུ་དངོས་ཀྱི་འགྲོ་སོང་ཁོ་ནས་བོད་མིའི་ཆིག་བསྒྲིལ་འདི་གཏོར་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ། ལྷག་པར་དུ་ཡང་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་གཏོར་མི་ཐུབ་པ་ང་ཚོས་གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་དན་རྟགས་གསལ་པོ་ཞིག་བསྟན་དགོས་པ་དེ་དག་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་ཆེད་ང་ཚོ་འདིར་འཛོམས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ངས་བློ་གདེང་འཁེལ་བའི་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཞུ་རྒྱུ་ལ་དེ་རིང་འདིར་ཕེབས་མཁན་ཚོགས་མི་ཚང་མས་གང་ཟག་སྒེར་སོ་སོའི་དགའ་མིན་དགའ་ཐོག་གི་བསམ་བློ་དང༌། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་པའི་གཏམ་བཤད་དང༌། ལས་དོན་འདྲ་མིན་གྱི་དབང་གིས་ང་ཚོའི་སེམས་འདི་ཁོང་ཁྲོ་དང༌། ང་རྒྱལ་གྱི་ཚོར་སྣང་འོག་ལ་ཕྱིན་ནས་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ལྟར་བྱས་ན། (Immotional) གྱི་བསམ་ཚུལ་འཁྱེར་ནས་བཀའ་བསྡུར་དང༌། ལས་དོན་མི་གནང་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞེས་ངས་དང་ཐོག་ནས་སྙན་སེང་ཞུ་འདོད་བྱུང༌།

ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོ་འདིར་འཛོམས་པ་ཡིན་སྟབས་ཛ་དྲག་འདིའི་འོག་ནས་ང་ཚོས་གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་ཡར་ལངས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུའི་ཐད། ང་ཚོས་བགྲོ་གླེང་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། གདོང་ལེན་བྱས་པ་འདི་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་དེ་སྔ་བྱུང་བ་དང༌། ད་ལྟ་ཡོད་བཞིན་པ། མ་འོངས་པ་འབྱུང་སྲིད་པའི་དཀའ་ངལ་དེ་རིགས་མེད་པ་བཟོ་ཆེད་རྩོད་པ་ཆོས་ཕྱོགས་སུ་ཞི་བ་ཞེས་པ་ལྟར་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ་མེད་པ་བཟོ་ཐུབ་པ་དང༌། ང་ཚོ་ད་ལྟ་ཕན་ཆད་དམ་བཅའ་ཡོད་པའི་མང་གཙོའི་ལས་རིམ་དང་མང་གཙོའི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་བྱས་ནས་མེད་པར་བཟོ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་གང་འདྲ་ཞིག་འདུག དེའི་ཐད་རྣམ་དཔྱོད་དང༌། རང་དབང་གི་བློ་གྲོས་ཡག་པོ་འདོན་གནང་དགོས་རྒྱུ་འདི་ཐུགས་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། དེ་མིན་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་དུས་ཚོད་འདི་གནས་ཚུལ་ཆུང་ཙག་ཐོག་ཆུད་ཟོས་ཕྱིན་ན་ཕངས་པོ་རེད་བསམ་པ་དྲན་གྱི་འདུག

སྤྱིར་བཏང་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང༌། ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་པ་བཞེས་ཕྱོགས། ད་ལྟ་ཕན་ཆད་ལ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་འབད་བརྩོན་བྱས་པའི་ལམ་རིམ་དེ་ཚོ་ཚང་མའི་སྐོར་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་བླ་ན་མེད་པའི་ཐུགས་རྗེ་དང༌། སྙིང་རྗེས་མ་འདོར་བའི་ཐོག་ནས་ཚོགས་སྐོང་འགན་འཛིན་ཚོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཇི་བཞིན་དེ་རིང་འདིར་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་ཡོད་པས་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ་རྒྱུ་རེད། འདི་དག་ཚང་མས་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ་གསན་ནས་དགོངས་དོན་འགྲེལ་ཕྱོགས་མ་ནོར་བའི་ཐོག་ནས་ཐུགས་ལ་བཞག་དགོས་པ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་དེ་སྔ་ཕན་ཆད་ཀྱི་བྱ་རིམ་དང༌། ད་ལྟའི་སྐབས་ཀྱི་ང་ཚོའི་ལངས་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་ཚོགས་འདུར་གསལ་བཤད་རྒྱས་པ་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད། དེ་སྐབས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ག་རེ་བཀའ་འདྲི་གནང་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་གནང་ན་ང་ཚོས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་བྱས་ནས་བདེན་པའི་གནས་སྟངས་གཞི་ལ་བཞག་པའི་ཐོག་ནས་ཞུ་རྒྱུའི་སྤོབས་པ་ཡོད་ལ་ཐུབ་ཀྱི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག

ད་ལྟ་ང་ཚོ་གྲོས་བསྡུར་མང་པོ་གནང་མི་དགོས་པའི་ཐོག་ནས་སྔོན་ལ་མདོར་བསྡུས་ཞུ་རྒྱུ་ནི། ང་ཚོའི་ལས་དོན་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་དང་རྩ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་དཀའ་ལས་བརྒྱབ། འགྲོ་སོང་བཏང་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོ་འདིར་ཕེབས་པ་རེད། འདིར་ཕེབས་པའི་དོན་དག་ལེགས་འགྲུབ་ཡོང་ཆེད་ཚང་མས་འགན་བཞེས་ཀྱི་རེད་ལ། དེ་ངེས་པར་དུ་བཞེས་རོགས་གནང་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་གཅིག་དང༌། འགན་བཞེས་པའི་སྐབས་ལ་གནས་ཚུལ་ཆུང་ཙག་དང་གོ་བརྡ་མ་འཕྲོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དུས་ཚོད་འཕྲོ་བརླག་མི་འགྲོ་བ་ཞིག་དང༌། གཞི་རིམ་གྱི་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་གང་ཡོད་པ་རྣམས་གསལ་པོ་ཤེས་ཐུབ་པ། བདེན་རྫུན་གྱི་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཐུབ་པ། བདེན་རྫུན་གྱི་དབྱེ་བ་ཕྱེ་བའི་ཐོག་ནས་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བའི་ཉམས་སྣང་གི་ཐོག་ལ་མ་ཕྱིན་པར། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་པའི་ཐག་གཅོད་དྲང་བདེན་ཡག་པོ་ཞིག་གནང་ཐུབ་པ་དང༌། དེ་འདྲའི་ཐག་གཅོད་འདི་གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་དང༌། ལག་ལེན་བསྟར་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་དེ་ཡང་ང་ཚོས་གསལ་པོ་ཤེས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་འདི་གཉིས་ང་ཚོའི་ཚོགས་འདུ་འདིའི་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ལག་ལེན་ཐུབ་པ་ཞིག་གནང་དགོས་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དེ་རིང་འདིར་ཕེབས་མཁན་ཚང་མར་སྙིང་ནས་མཛའ་བརྩེའི་འཚམས་འདྲི་དགའ་བསུ་དང༌། ཚོགས་འདུ་ལམ་ལྷོང་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན་ཞེས་གསུངས།

མདོ་སྟོད་ཆུ་སྒང་མི་མང་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ལ་ཞུགས་པའི་འཐུས་མི་ཚོར་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།

ཁྱེད་རང་ཚོ་ཉིན་བསྟུད་ནས་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པ་དེར་མི་ཡང་མང་པོ་ཞིག་སླེབས། ཚང་མ་ལྷག་བསམ་གྱི་ཐོག་ནས་འཛོམས་པ་རེད་ལ། འཛོམས་དོན་གཞིར་བཟུང་ཚང་མས་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་བསམ་པ་རྣམ་དག་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག་པར་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་བརྗོད་རྒྱུ་ཡིན།

ཁྱེད་རང་ཚོའི་ྋསྙན་ཞུའི་ནང་ང་བློ་ཕམ་བྱུང་བའི་སྐོར་བརྗོད་པ་འདིར་ཁྱེད་རང་ཚོ་བློ་གཡེང་རྩ་བ་ནས་བྱེད་མི་དགོས། ངས་སྔ་ཕྱིར་བར་གསུམ་དུ་རྟག་པར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། ད་རེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་བྱུང་ན་ཡང༌། ང་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་ངོ་ཤེས་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་ལས་གཞན་གང་ཡང་མེད། ཆེ་སར་རྒྱ་མིའི་དཔོན་པོ་ཚོར་ཆ་བཞག་ནའང་ཉིན་རེ་གཏོང་ལེན་གྱི་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྐབས་དཔོན་རིགས་དེ་ཚོ་དམིགས་འོག་ལ་འཇུག་གི་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། སྣང་བར་མ་ཕྱིན་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་ཚིག་ཟ་མཐོང་ཕྱོགས་བྱེད་ཀྱི་མེད། སྐབས་རེ་དེ་འདྲ་བློའི་ཟུར་ལ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནའང་ཆེད་དུ་གཉེར་ནས་བཀག་གི་ཡོད། ངས་ཁ་སང་བརྗོད་པ་བཞིན་ད་རེས་རྙོག་དྲ་བཟོ་མཁན་ཁོ་ཚོར་ཆ་བཞག་ནའང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ང་ཚོ་ངོ་ཤེས་པ་ནང་ཚགས་ཤ་སྟག་རེད། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་རྩ་བའི་བསམ་བློ་ཡང་རྒྱ་དང་བོད་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་རྒྱ་འདེམས་མཁན་ཞིག་རྩ་བ་ནས་ཡོང་ཤེས་སྟངས་མེད། དེར་བརྟེན་ཁོ་ཚོ་བྱེད་གཏེ་ཚོའི་ཐོག་ལའང་ང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ཚིག་ཟ་མཐོང་ཕྱོགས་གང་ཡང་མེད། མ་འོངས་པར་དུས་ཚོད་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་ང་ཚོ་ཐུག་རྒྱུ་ཡོང་གི་རེད། དེ་སྐབས་སྔོན་མ་ནང་བཞིན་བྱ་རྒྱུ་མ་གཏོགས་གང་ཡང་མེད།

ལས་དོན་གྱི་ཐོག་ང་ཚོ་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་ངོ་ཤེས་པ་དང་གྲོགས་པོ་རྙིང་པ་ཡིན་ཞེས་སྣང་བ་དག་ནས་བསྡད་ན་འགྲིགས་ཀྱི་མ་རེད། ལས་དོན་གྱི་ཐོག་བོད་སྤྱི་པའི་ཁེ་ཕན་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ནས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་ཡོང་གི་རེད། ད་རེས་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྟངས་འཛིན་བྱས་པ་ཡིན། དེ་གཉིས་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་རེད། དེར་བརྟེན་ཁོ་ཚོ་བྱེད་གཏེ་ཚོའི་ཐོག་བསམ་ཚུལ་ཚིག་ཟ་མཐོང་ཕྱོགས་གང་ཡང་མེད་ལ། ཁྱེད་རང་ཚོ་སྤྱི་བྱིངས་ཚོ་ལ་དེ་བས་ཀྱང་གང་ཡང་མེད། དེར་བརྟེན་ཁྱེད་རང་ཚོ་བློ་གཡེང་བྱེད་དགོས་དོན་མེད། ལྷག་དོན་དེ་རིང་འདིར་ཁྱེད་རང་ཚོས་དངོས་གནས་སེམས་ཁུར་བླངས་ཏེ་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཧུར་ཐག་འབད་ཐག་གིས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་གི་ལངས་ཕྱོགས་ཐོག་ཚང་མས་ཐེ་ཚོམ་སོམ་ཉི་དང༌། ཚོད་མ་ཐིག་རྩ་བ་ནས་མེད་པར་ཕྱི་ཆོད་ནང་ཆོད་ཀྱི་སེམས་ཐག་བཅད་དེ་ལངས་པ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག་པར་དགའ་པོ་བྱུང༌། བརྟན་བཞུགས་སྐོར་མ་འགྲིགས་པ་ཡོང་གི་མ་རེད། རིམ་པས་མཇུག་ཏུ་དུས་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས་བརྟན་བཞུགས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་དང་ཟླ་བསྒྲིལ་བཏང་ན་འགྲིགས་ཀྱི་རེད།

ད་ལམ་འདིར་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པའི་རིང་ཚང་མ་མཐོང་ཚུལ་གཅིག་གྱུར་དང༌། གྲོས་འཆམས་པོ། རྡོག་བསྒྲིལ་པོ་བྱུང་ཞེས་བརྗོད་པ་འདི་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། གཞི་རྐང་ང་ཚོ་མང་གཙོའི་ཐོག་འགྲོ་གི་ཡོད། མང་གཙོའི་ཐོག་འགྲོ་སྐབས་རྩ་བའི་ལངས་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཐོག་ནས་བསམ་ཚུལ་འདྲ་མིན་ཡོང་དགོས་ལ་ཡོང་ཡང་སྲིད་པ་ཡིན། ཡང་སྐབས་རེ་ང་ཚོར་དེ་སྔ་གོམས་གཤིས་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་བྱུང་ན་ལམ་སང་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་ལམ་ཐག་རིང་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ་ཡོང་གི་ཡོད། དེ་འདྲ་རྩ་བ་ནས་བྱེད་རྒྱུ་མེད། ངས་སྐབས་རེ་གོ་སྐབས་ཡོང་དུས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། ངའི་མཐོང་ཚུལ་ལ་མོན་དང༌། ལ་དྭགས་ཁུལ་དེ་དག་ལ་མང་གཙོའི་འོས་བསྡུ་བྱེད་དུས་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་གི་མི་ཡིན་ནའང་ཚོགས་པ་སོ་སོ་བྱས་ནས་འོས་ལངས་སྐབས་ཕན་ཚུལ་འཐབ་རྩོད་བྱས་པའི་རྗེས། ཕྱིན་ཆད་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ནང་གི་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་ཡིན་ནའང་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཁ་གྲགས་རེས་མེད་པ་བྱས་ནས་བསྡད་ཀྱི་འདུག ངོས་ནས་འདི་འདྲ་བྱེད་མི་རུང་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། སོ་སོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་ཚོགས་པ་སོ་སོ་ནས་ལངས་ཀྱི་ཡོད་ན་ཡང་སྒེར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ལ་སོ་སོའི་ངོ་ཤེས་ནང་ཚགས་དང༌། གྲོགས་པོ་ནང་ཚགས། ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་བཅས་ཡིན་པ་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། དེང་སང་ང་ཚོ་བོད་པའི་ནང་དུའང་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་ཞིག་བྱུང་མ་ཐག་རིམ་པས་ཕུགས་ལ་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པའི་ཐོག་ལ་ཕྱིན། ཡང་སྐབས་རེ་སྒེར་གྱི་ན་ཚ་ཞིག་ཀྱང་སླེབས། ཕར་ཕྱོགས་དེ་ནག་པོ་བཟོ་བའི་དོན་དུ་དོན་དག་ཆེན་པོ་འདི་འདྲ་ཡང་དེ་དང་བསྲེས་ཐབས་བྱེད་པ་དེ་ཚོའི་གྲས་ལ་ཤིན་ཏུ་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་པ་འདུག རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པའི་རྗེས་ལ་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་དང་ལེན་གྱིས་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་དང༌། སྦྱངས་བཤད། བགྲོ་གླེང་བཅས་བྱས་ནས་བརྡར་ཤ་གཅོད་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་འདུག བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་ཕྲན་བུ་བྱུང་བ་དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་ལམ་སང་ཤོག་བསྒྲིལ་བྱེད་པ་འདི་འདྲ་རྩ་བ་ནས་བྱེད་རྒྱུ་མི་འདུག མ་འོངས་པར་ཡང་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་བསམ་ཚུལ་འདྲ་མིན་ངེས་པར་དུ་ཡོང་རྒྱུར། གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ང་རང་ཚོའི་གོམས་གཤིས་ནང་འཇགས་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས།

དེ་ནས་ད་རེས་ང་ཚོར་ཉམས་མྱོང་གང་ཞིག་བྱུང་ཡོད་དམ་ཟེར་ན། ངས་གོང་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་ལེ་ཐོགས་ཡོད་མཁན་དེ་དག་རྩ་བའི་ཐོག་ནས་སྡུག་པ་རེད་བསམ་པ་ད་ལྟ་ཡང་དྲན་གྱི་མེད། ཡིན་ན་ཡང་ལྷག་བསམ་མ་དག་པ་མིན་པས་ལ་དག་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ཐོག་ལ་བལྟས་ན་བྱེད་གཏེ་ཁོ་རང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་དུའང་ནོར་སོང་སྙམ་པ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་དྲན་གྱི་ཡོད་ཀྱི་རེད་སྙམ། དེ་འདྲ་དྲན་ནའང༌། ལྐུག་པ་ཨུ་ཚུགས་ཀྱི་སོ་སོའི་གཏམ་འདོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་སྡིག་པ་མིག་བཙུམ་བྱེད་པ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག མ་འོངས་པར་དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་ཡོང་བའི་སྐབས་ལ་ང་ཚོས་ཆེ་སར་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ལས། ཆུང་སའི་ཐོག་ཤོག་ཤོག་བསྒྲིལ་བྱེད་རྒྱུའི་བསམ་བློ་རྩ་བ་ནས་གཏོང་རྒྱུ་མེད། འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

བར་སྐབས་མདོ་སྟོད་ཆོལ་ཁའི་མིང་འཁྱེར་མཁན་གྱི་ཐོག་ནས་ཕྲན་བུ་འདྲ་མིན་བྱུང་བས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། ངའི་ངོས་ནས་སྐབས་རེ་བསམ་བློའི་ནང་འདི་ཡང་གང་འདྲ་བྱེད་གྲབས་ཡོད་དམ། ག་རེ་བསམ་གྱི་ཡོད་དམ་བསམ་ནས་ཚོད་མ་ཐིག་ཡོང་བ་ཁ་སང་ཚོགས་འདུའི་སར་སྐད་ཆ་བྱུང་བ་ལྟར་ཡིན་ལ། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ང་རང་ཚོའི་ཆོལ་ཁ་ནང་ཁུལ་ལ་ཡིན་ན་ཡང་ཕན་ཚུན་ངོ་ཐུགས་སྐབས་འཚམས་འདྲི་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། དོན་ངོ་མའི་ཐོག་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཤ་འབྱར་པོ་དང༌། རྡོག་བསྒྲིལ་པོ་ཞིག་ཡོང་ལ་མི་ཡོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ད་ཆ་ང་ཚོ་འདིར་གནས་ཚུལ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་དང༌། ཕྱི་ཆོད་ནང་ཆོད་ཀྱི་གཙང་མ་ཞིག་ཆགས་པར་བརྟེན། ཁྱེད་རང་ཚོས་མདོ་སྟོད་ཆོལ་ཁའི་མིང་ཐོག་གི་ལས་འགན་འཁྱེར་དགོས་པ་དེ་དག་ཚགས་ཚུད་པོ་དང༌། དངོས་གནས་རྒྱབ་མདུན་ངོ་ལྐོག་མཚུངས་པ་ཡག་པོ་ཞིག་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པ་དང་ཆབས་ཅིག་དབུས་གཙང་ཆོལ་ཁ་ཡིན་ནའང་འདྲ། མདོ་སྨད་ཆོལ་ཁ་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་ཚོགས་པ་སྐྱིད་སྡུག་གཞན་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་དང་ཕན་ཚུན་ནང་ཁུལ་དངོས་གནས་དམ་ཚིག་འོ་ཆུ་གཅིག་འདྲེས་བྱེད་རྒྱུ་འདི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་ཡོད་པའི་བོད་པ་རྣམས་རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་བསྡད་ཡོད། རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་ཡོད་པ་འདི་དག་གིས་བོད་ནང་ཡོད་པ་ཚོར་མིག་ལྟོས་བཟང་པོ་འཇོག་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་ལས། རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་ཡོད་པ་འདི་དག་གི་རང་དབང་གི་གོ་སྐབས་སྤྱད་ནས་ཁ་མིན་རུ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་བྱས་པ་ཡིན་ན། བོད་ནང་ལ་བསམ་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་དམ། ཕར་མིག་ལྟོས་བཟང་པོ་ཞིག་འཇོག་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་ཞབས་ནས་འཐེན་ཏེ་ཞབས་འདྲེན་ཞུ་མཁན་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐབས་སྐྱོ་པོ་ཡིན། ཁ་སང་སྐད་ཆ་བྱུང་བ་བཞིན་བོད་ནང་གི་མི་དེ་དག་གིས་རྒྱ་མིའི་བཙན་གནོན་འོག་འདི་ཙམ་གྱི་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ་རེ་བ་ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་བརྒྱབ་ནས་བསྡད་པའི་སྐབས་ལ། འདི་ཕྱོགས་ཕྱི་ལ་ཡོད་པའི་བོད་པ་ཚོ་ནང་ཁུལ་འཆམས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། ཆོལ་ཁ་གཅིག་གི་ནང་ལའང་མ་འཆམས་པ་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་ཐོས་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་བྱས་ན་བློ་ཇི་ཙམ་ཕམ་གྱི་མ་རེད་དམ། དེའི་ཐོག་ལ་ད་དུང་རྒྱ་མིས་བར་ལམ་གནས་ཚུལ་ཕྲན་བུ་བྱུང་བ་དེ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བོད་ནང་བེད་སྤྱོད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྐད་ཆ་གོ་གི་འདུག དེར་བརྟེན་ང་རང་ཚོ་འདིར་ཡོད་པའི་བོད་པའི་ནང་ནས་རེ་ཟུང་རེ་ཟུང་གི་བསམ་ཚུལ་མཐའ་མ་འགག་པ་ཡིན་དུས་ཕྲན་བུ་ཕྲན་བུ་བཤད་རྒྱུ་ཡོང་གི་རེད་ཀྱང༌། རྩ་བའི་ཚོགས་པའི་མིང་འཁྱེར་མཁན་འདི་དག་གིས་ནང་ཁུལ་དམ་ཚིག་འོ་ཆུ་གཅིག་འདྲེས་བརྟན་ཚུགས་བཟུང་ནས་སྡོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན། མི་སྒེར་པ་རེ་ཟུང་རེ་ཟུང་གི་སྐད་ཆ་འདྲ་མིན་བཤད་པ་ལ་ཧ་ལས་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད། དེར་བརྟེན་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་མིང་འཁྱེར་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་འདིའི་ཐོག་ནས་ཚོགས་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལས་དོན་ཚགས་ཚུད་པོ་བྱེད་དགོས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཚོགས་པ་གཞན་དག་ཚོ་ལའང་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ཐོག་ནས་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ད་རེས་ཕྱོགས་མཐའ་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་སླེབས་ཡོད་པར་བརྟེན་བོད་སྤྱི་པའི་གནས་སྟངས་ཕྲན་བུ་ཞིག་བརྗོད་ན་ཁྱེད་རང་ཚོ་བློ་བདེ་བའི་ཁྱད་ཡོང་གི་རེད།

རྩ་བའི་ང་ཚོ་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་ངས་རྒྱུན་དུ་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་ཚོར་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟར། བོད་ལུང་པའི་ནང་གི་ཡོང་སྟངས་ལ་བལྟས་པ་ཡིན་ན་དེང་སང་རྒྱ་མི་ཕོན་ཆེན་པོ་འདི་ཙམ་སླེབས་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ཀྱང་མངོན་སུམ་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་བོད་ནང་རྒྱ་མི་མང་དུ་གཏང་རྒྱུར་ཤུགས་རྒྱག་གི་ཡོད་འདུག དཔེར་ན་དེ་སྔ་ཡིན་ན་བཅིངས་བཀྲོལ་དམག་མི་ས་གནས་གང་ནས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནའང་སྐམ་དམག་དམག་ཞབས་ལོ་གསུམ་ཡིན་པ་དེ་གཙང་ན་ཐོག་མར་གང་ནས་ཡོང་བའི་ས་ཁུལ་དེ་རང་ལ་ལོག་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཉེ་ཆར་ལོ་འདིའི་ནང་གཏན་འབེབས་གསར་པ་བྱས་པ་ཞིག་ལ་བཅིངས་བཀྲོལ་དམག་མི་བོད་ལ་འགྲོ་མཁན་དེ་ཚོ་ས་གནས་གང་ནས་བསྡུས་ཀྱང་སོ་སོའི་ཐེམ་ཐོ་མཉམ་དུ་འཁྱེར་ནས་བོད་ལ་འགྲོ་དགོས་པ་བཟོས་འདུག དེའི་དགོས་པ་དམིགས་ཡུལ་ནི་བོད་ལ་ལོ་གསུམ་དམག་མིའི་ནང་བསྡད་ནས་དེ་རྗེས་ལས་བསྒྱུར་གྱིས་བོད་ནང་གཞིས་ཆགས་ཏེ་སྡོད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་ནས་གཏན་འབེབས་བྱས་འདུག སྔོན་མ་ཡིན་ན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཡུལ་རྒྱ་ཡུལ་ལ་བསྒྱུར་ཆེད་བོད་ནང་རྒྱ་མི་གཏོང་རྒྱུའི་སྲིད་བྱུས་མེད་ཅེས་རྒྱུན་དུ་བཤད་ཀྱི་ཡོད། བར་ལམ་ཞིག་ལ་དངོས་སུ་བཅིངས་བཀྲོལ་དམག་མི་དེ་ཚོ་ཡང་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་མི་འབོར་ཆེ་རུ་གཏོང་ཐབས་ལ་བེད་སྤྱད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད།

གང་ལྟར་ཕྱི་ལ་འདྲ་ཆགས་པོ་བཤད་རུང་མ་བཤད་རུང༌། དཔེར་ན། གནས་ཚུལ་གཅིག་ལ། བར་ལམ་བོད་ནས་ཡོང་མཁན་གྱི་མི་ཧ་ཅང་མགོ་འཚོས་པོ་ཞིག་གིས་ང་ལ་གནས་ཚུལ་བཤད་དོན། དེ་གོང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཞལ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ལ་ཉིན་གཅིག་པེ་ཅིན་ལ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ང་ཕོད་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་སོགས་མི་སྣ་ཁ་ཤས་ཡོད་པའི་གསོལ་སྟོན་ཞིག་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་ཁོང་ཚོར་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་རེ་བརྒྱབ་དོན་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཐོག་ཁོང་ནི་མེས་རྒྱལ་གྱི་ཐོག་ལ་ཤ་ཚ་ཡོད་པ་དང༌། མེས་རྒྱལ་ཅིག་གྱུར་གྱི་ཐོག་ལ་དགོངས་པ་ཟབ་པོ་ཡོད་པ་སོགས་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་པ་དང༌། དེ་ནས་ང་ཕོད་ཀྱི་ཐོག་ཁོང་ནི་ཐོག་མར་གྲོས་མཐུན་འཇོག་མཁན་དང༌། མིང་རྟགས་འགོད་མཁན་གྱི་མི་སྣ་བགྲེས་ཤོས་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ། དེ་ནས་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་ཐོག་ཁོང་ནི་ད་ལྟ་ལོ་ན་གཞོན་ཞིང་སྤྱིར་བཏང་ལས་བྱེད་གཞོན་སྐྱེས་ཀྱི་གྲས་རེད། ཡིན་ན་ཡང་བོད་ལ་སྡོད་རིང་རྒྱ་རིགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་བྱས་རྗེས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་འདུག ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་ནི་བར་ལམ་བོད་ནང་ལོ་ཁ་ཤས་བསྡད་པ་དང༌། ད་ལྟ་ཀྲུང་དབྱང་ཟེར་བའི་དབུས་གཞུང་གི་མཐོ་རིམ་འགོ་ཁྲིད་གྲས་སུ་སླེབས་ཡོད། རྣམ་ཀུན་རྒྱ་རིགས་ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་ཞེས་པ་ནི་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཡུལ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་མ་གཏོགས། རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཟེར་བ་ཁའི་ཟུར་ནས་མི་ཐོན་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ཡིག་ཆའི་ནང་ལའང་མཐོང་རྒྱུ་མེད། ནང་ཁུལ་མི་ཉུང་ཉུང་འཛོམས་སར་དངོས་སུ་ཁ་ནས་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་ཡིས་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཐོགས་ཞབས་འདེགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་སྟངས་ལ་གཞིགས་ན། གང་ལྟར་རྒྱ་མིའི་བསམ་བློའི་ཕུགས་ལ་རྒྱ་མི་རང་གི་ཁེ་ཕན་གཙོ་བཟུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་རེད། སྐད་ཆ་འདི་འཕྲོས་པ་རེད། གང་ལྟར་དངོས་གནས་བོད་ནང་བོད་ཡུལ་རྒྱ་ཡུལ་ལ་སྒྱུར་བའི་གནས་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྲིད་བྱུས་མཁྲེགས་པོ་འཛིན་པ་དེ་ལ་འཛམ་གླིང་ཐོག་ནས་བསམ་ཚུལ་དང་མཐོང་ཚུལ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་དེ་དག་ཚང་མ་རྡོག་རོལ་བཏང་ནས། བོད་པ་གནོན་གཅིག་མར་མནན་ཏེ་མུ་མཐུད་ལོ་ཁ་ཤས་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། བོད་པ་ཚོ་ལངས་རྒྱུ་མེད་པ་ཆགས་ཀྱི་རེད་བསམ་ནས་སྲིད་བྱུས་དེ་འདྲ་ཞིག་འཛིན་གྱི་ཡོད། གནས་ཚུལ་དེའི་འོག་ནས་བོད་ནང་གི་འགྱུར་བའི་འགྲོ་སྟངས་ལ་ཐད་ཀར་བལྟས་ན་ཧ་ཅང་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད་ན་ཡང༌། ཚུར་ཕྱོགས་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་འགྱུར་བར་བལྟས་ན་དམར་པོས་གཅིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་རྫོགས་ནས་འགྲོ་ལམ་འགག་ཟིན་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད། དེང་སང་ཧང་གྷ་རི་དང༌། པོ་ལན། ལི་ཐུ་ནི་ཡ་བཅས་ལུང་པ་དེ་གསུམ་ནང་དམར་པོའི་ཚོགས་པ་སླར་ཡང་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་ལ་སླེབས་ཡོད་ཀྱང་དེ་སྔའི་མི་རྙིང་པས་བསམ་བློ་གསར་པ་ཞིག་འཁྱེར་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡོད་པ་གང་ཞིག་ལ། མང་གཙོའི་ཐོག་འགྲོ་རྒྱུ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐག་ཆོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཁོང་ཚོས་དེ་ལྟར་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་གཅིག་སྡུད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་གནས་མེད། གང་ལྟར་དམར་པོའི་གཅིག་སྡུད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཟེར་བ་དེ་ཡོ་རོབ་ཀྱི་ས་ཆའི་ཐོག་གཙང་མ་ཆགས་ཟིན་པ་རེད། ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་རྒྱ་ནག་བསྡད་ཡོད། ཝེ་ཊི་ནམ་དང༌། བྱང་ཀོ་རི་ཡ་གཉིས་གནས་ཐུབ་པ་ཡང་རྩ་བ་རྒྱ་ནག་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་རེད།

རྒྱ་ནག་རང་གི་གནས་ཚུལ་ཐོག་བལྟས་ན། རྒྱ་ནག་གི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང༌། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། སློབ་ཕྲུག ལྷག་པར་དེང་སང་བཟོ་པ་དང་ཞིང་པའི་ནང་བཅས་པར་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་འགོ་འཁྲིད་པའི་གཞུང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཇེ་ཆུང་དང༌། མང་གཙོའི་འདོད་པ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་འདུག དེང་སང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱུན་དུ་བརྟན་ལྷིང་དང་བརྟན་ལྷིང་ཞེས་ཤོད་པ་འདི་ཁོང་ཚོའི་བསམ་བློའི་གཏིང་ལ་ཟིང་ཆ་ལངས་རྒྱུའི་བློ་གཡེང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་སྟབས། ཁ་ནས་དེ་ལྟར་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་ནང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་བརྟན་པོ་མེད་པ་དང༌། དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་ཐོག་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བ་དེ་རྒྱ་གར་དང་བསྡུར་ན་ཡང་རྒྱ་ནག་ཡར་རྒྱས་ཧ་ཅང་མྱུར་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད། ཡིན་ནའང་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དེས་དབུལ་ཕྱུག་གི་ཧེ་བག་ཆེ་རུ་སོང་ནས་ལས་ཀ་མ་ཐོབ་པའྀ་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཐོན་ཏེ་ཡུལ་ནང་གནས་སྟངས་དཀའ་ངལ་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ནག་མང་གཙོ་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་ལས་འགུལ་བྱེད་མཁན་ཚོས་ཀྱང་མུ་མཐུད་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས། རྒྱ་ནག་དེ་དམར་པོའི་ཚོགས་པ་དང༌། དམག་གི་དབང་ཤུགས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་དུས་ཚོད་འདི་སྔ་ཕྱི་ཙམ་མ་གཏོགས་གཏན་དུ་གནས་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད། ཚུར་ཕྱོགས་རང་རེ་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཆ་བཞག་ན། བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་སེར་སྐྱ་མི་མང་རྒན་གཞོན་ཡོངས་དང༌། ལྷག་པར་གཞོན་སྐྱེས་ཚོ་སེམས་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་བཅས་དེ་དག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་དུས་ལོ་ཤས་ནང་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་ཡང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན་ནམ་ལངས་ནས་ཉི་མ་འཆར་ལ་ཉེ་བའི་མཚམས་ལ་སླེབས་ཡོད། དེ་ལྟར་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་གོང་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར་བོད་ནང་བོད་ཡུལ་རྒྱ་ཡུལ་ལ་སྒྱུར་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་ཡང་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་དང་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད།

བོད་རྒྱ་མིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ནས་བོད་ནང་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་ཡོད་པ་འདི་སེལ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་ནི་རྒྱ་མི་རང་ལ་མེས་འཚིག་མེར་གཏུགས་བྱེད་དགོས་པར་བརྟེན་འདས་པའི་ལོ་བཅོ་ལྔའི་རིང་རྒྱ་མི་རང་ལ་མེས་འཚིག་མེར་གཏུགས་བྱས་ཏེ་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་རྒྱ་མིའི་ཁེ་ཕན་ལ་བསམ་བློ་བཏང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ངོས་ནས་ཀྱང་བོད་པའི་ཁེ་ཕན་ལ་བསམ་བློ་བཏང༌། དེ་ལྟར་གཉིས་མོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཐབས་ལམ་ཞིག་རྙེད་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་རིམ་པ་བྱས་ཀྱང་འགྲུབ་ཐུབ་མེད། མཐའ་མ་ན་ནིང་ ༡༩༩༣ ལོ་ལྡི་ལིར་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་ཚབ་དང་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་དེ་ནས་བཟུང་འབྲེལ་བ་མེད། བོད་ནང་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་མུ་མཐུད་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེང་སང་རྒྱ་མིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཞེས་བརྗོད་དུས་དངོས་སུ་དགྲ་ཕྱོགས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོང་གི་འདུག བར་སྐབས་ཤིག་རིང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཞེས་སྤམ་པོ་ཞིག་བཤད་ནས་ལོ་ཁ་ཤས་བསྡད་པ་རེད། ད་ཆ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དགྲ་ཕྱོགས་རང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་གསལ་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པར་བརྟེན་ཁ་སང་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་སྐབས་ངོས་ནས་ཡོངས་བསྒྲགས་ཐོག་ང་ཚོས་ད་བར་རྒྱ་མིར་མེས་ཚིག་མེར་གཏུགས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་དང༌། ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་བྱས་པ་འདི་ལ་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་ཐོན་མ་སོང༌། འོན་ཀྱང་ད་དུང་ངའི་ངོས་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་མེས་ཚིག་མེར་གཏུགས་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཤར་ན་གཉིས་མོས་ཐབས་ལམ་གྱི་འོག་ནས་ང་ཚོ་བོད་པའི་ཛ་དྲག་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུར་ད་ལྟའང་འགྱུར་བ་མེད་ཅེས་བཤད་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ངོས་ནས་ཚུར་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་གུ་ཡངས་པོའི་བརྡ་ལན་ཞིག་བྱུང་ན། ད་ཕན་འཛིན་བཞིན་པའི་དབུ་མའི་ཐབས་ལམ་དེ་རང་ཐོག་མུ་མཐུད་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་སྐད་ཆ་ཤོད་བསམ་སྟེ་བསྡད་ཡོད།

ང་ཚོའི་ངོས་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་བྱས་ཀྱང་གྲུབ་འབྲས་མ་ཐོན་པར་བརྟེན་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་དེ་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཞི་འགྲིགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་འགོ་ཚུགས་ཐུབ་པའི་མཐུན་འགྱུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟར་འབོད་སྐུལ་བྱས་པར་ཨ་རིའི་སྲིད་གཞུང་དང༌། ཕ་རན་སི། དེ་མིན་ལུང་པ་གཞན་མང་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་དངོས་སུ་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་པའི་དཀའ་རྙོག་སྐོར་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གཉིས་བཀའ་མོལ་གནང་ན་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་འབོད་སྐུལ་སྔ་རྗེས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་རེད། ད་ལྟ་རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོའི་གྲས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་གོ་བསྡུར་བྱས་ན་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་དེ་ལ་རྣམ་འགྱུར་མཁྲེགས་པོ་ཞིག་འཛིན་པ་ལས། དེའི་ཐད་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད་པའི་བཟོ་མི་འདུག འོན་ཀྱང་ད་དུང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་སྐུལ་སློང་གནང་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་མུ་མཐུད་བྱེད་རྩིས་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གང་ལ་གང་འཚམས་ཤིག་གིས་ཁ་ཞེ་ཉིས་མེད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་རྒྱ་དབར་སྐད་ཆ་བཤད་དེ་འགྲིགས་ཐབས་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེར་བརྟེན་འགྱུར་བ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡོང་ད་ལྟ་བལྟས་ནས་བསྡད་ཡོད།

གལ་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་བོད་སྐུལ་བྱས་པར་རྒྱ་མིས་འགུལ་བསྐྱོད་རྩ་བ་ནས་མ་བརྒྱབ་པར་མུ་མཐུད་དེ་སྔར་མུས་ལྟར་བསྡད་པ་ཡིན་ན་ཡང༌། ད་ཕན་ངོས་ཀྱི་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་པའི་ལངས་ཕྱོགས་འདིར་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འཛམ་གླིང་ཐོག་བོད་པར་ཤ་ཚ་སླེབས་ཏེ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། བོད་མིའི་ལངས་ཕྱོགས་འདི་དངོས་གནས་གྱོང་དང་ཕམ་ཁ་རང་གིས་ཁུར་ནས་གང་ཐུབ་འགྲིགས་ཐབས་གཙོ་བཟུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོད། ལྷག་དོན་གཞུང་ཁག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ལངས་ཕྱོགས་འདིའི་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་མེད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བདེ་པོ་བྱུང་ཡོད། དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་ང་རང་ཚོའི་བོད་དོན་ལ་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་ཤ་ཚ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད།

དེ་བཞིན་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་ལངས་ཕྱོགས་འདི་ལ་རྒྱ་མི་རིགས་ནང་ནས་ཀྱང་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོག་དོ་སྣང་སེམས་ཁུར་བྱེད་པ་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་ཡང་ཇེ་མང་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད། འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་མི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང༌། མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་བྱེད་མཁན་དེ་དག་གིས་བོད་པའི་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་དོ་སྣང་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་རང་གི་ནང་ནས་བོད་པའི་ཐོག་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཡོད་མིན་མི་ཤེས་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་དོད་དུ་འགྲོ་གི་འདུག ཁྱེད་རང་ཚོ་མང་ཆེ་བས་དོ་སྣང་བྱུང་མེད་ན་ཡང་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཤེས་ཡོད་ཀྱི་རེད། ཁ་སང་ཟླ་བ་ལྔ་པའི་ཟླ་མཇུག་ཧྲང་ཧད་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་མི་ལྔ་བཅུ་ང་བཞི་ཐུན་མོང་གི་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་མི་མང་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་ཆའོ་ཧྲི་ལ་སྙན་ཞུ་ཞིག་ཕུལ་བ་དེ་ལ་དོན་ཚན་བཅུ་དགུ་ཡོད་ཅིང༌། དོན་ཚན་བཅོ་ལྔ་པའི་ནང་རྒྱ་ནག་གི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཡོངས་ལ་རང་སྐྱོང་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་དགོས་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་བོད་ཀྱི་ཐོག་རང་སྐྱོང་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་པས་དེ་འདྲ་ཡོང་བའི་དོན་དུ་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་འཕྲལ་དུ་དཀའ་མོལ་གནང་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་བྱས་འདུག ད་བར་ང་རང་ཚོའི་ལངས་ཕྱོགས་འདིའི་ཐོག་ནས་རྒྱ་མི་མང་པོ་ཞིག་དང༌། རྒྱ་ནག་རང་གི་ནང་ནས་མི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཚོས་ང་ཚོར་དོ་སྣང་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པ་དེ་དག་ནི་ཧ་ཅང་རྩ་བ་ཆེན་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག དེང་སང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དབང་ཆ་མི་རེ་གཉིས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་དུས་ཚོད་འདི་ལ་ད་ལྟ་འགུལ་བསྐྱོད་ཐེབས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཀྱང༌། ལམ་ལུགས་འདི་རིང་མིན་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ལྟར་ངོས་ཀྱི་དབུ་མའི་ལམ་ཕྱོགས་འདིར་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་ཤ་ཚ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་རྒྱལ་ཁ་དང་གྲུབ་འབྲས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཐོབ་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་མིས་སྡིག་པ་མིག་བཙུམས་བྱེད་པ་དེ་ཚོའི་གྲས་ཕྲན་བུའི་ལྷོད་དུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་བཟུང་ནས་གྲོས་འཆར་བཏོན་པ་དེར་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུ་འགོ་ཚུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་མེད་ལ། བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཕྲན་བུ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡང་བྱུང་མེད་པས། གནས་ཚུལ་དེ་གཉིས་ཐོག་དོན་ཕན་མ་བྱུང་བ་རེད།

གནས་ཚུལ་སྡུག་ཤོས་གཅིག་ལ། ན་ནིང་ལོ་སྨད་བོད་དུ་ཕྱིན་ནས་ཚུར་ཡོང་མཁན་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་རེ་གཉིས་དང༌། དེ་བཞིན་སྒེར་པ་མི་རེ་ཟུང་བཅས་ནས་ངོས་ལ་བརྗོད་དོན། གཙོ་བོ་ལྷ་ས་ཁུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ནང་བོད་མི་མང་གིས་སྔོན་ཆད་ལོ་མང་རིང་སེམས་ཁུར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བླངས་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་གིས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་དོ་སྣང་ཡོང་བའི་དོན་དག་ལ་མི་མང་གིས་རྔམས་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་སོགས་མང་པོ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་སྐབས་མི་མང་པོ་ཞིག་འདས་གྲོངས་ཕྱིན་པ་དང༌། མི་མང་པོ་ཞིག་གི་ལུས་པོ་གཅོང་ཅན་ཆགས་ནས་མི་ཚེ་འཕྲོ་བརླག་ཏུ་སོང་བ་བཅས་བོད་ནང་ནས་དཀའ་ལས་འདི་ཙམ་བརྒྱབ་ཡོད་ལ། འཛམ་གླིང་ཐོག་ནས་ཀྱང་འབོད་སྐུལ་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དབུ་འཁྲིད་པའི་འོག་ནས་ཀྱང་ཐབས་ཤེས་མང་པོ་ཞིག་གནང་ཡོད། ཡིན་ནའང་ད་ལྟ་བར་གྲུབ་འབྲས་རྡོག་རྡོག་གཅིག་མ་ཐོན་པ་རེད། ད་ཆ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ངོས་ནས་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་དག་ལ་དགོངས་པ་ཡག་པོ་ཞིག་མ་བཞེས་ན། རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་རང་བཙན་ལ་ཤུགས་མ་བརྒྱབ་ན་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་པར་ནུས་པ་མེད་པའི་མཐོང་ཚུལ་འདུག དེས་རྐྱེན་པས་མི་རེ་ཟུང་ཕྲན་བུ་སེམས་ཤུགས་ཆག་གི་ཡོད་པའི་བཟོ་འདུག་ཅེས་བརྗོད་བྱུང༌། གནས་ཚུལ་འདི་ཐོས་སྐབས་ངོས་རང་བློ་གཡེང་བྱུང༌། མི་ལ་སེམས་ཤུགས་མེད་ན་ལས་ཀ་རྩ་བ་ནས་འགྲུབ་ཐབས་མེད། སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པ་བྱ་རྒྱུ་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ངོས་ཀྱི་ད་ལྟ་བར་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་འདི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རྟོགས་མཁན་དང་རྒྱུ་མཚན་ལ་བསམ་བློ་མང་པོ་གཏོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་འདིའི་གནད་འགག་ཤེས་ཀྱི་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ངའི་ལངས་ཕྱོགས་འདིས་རིགས་འགའ་ཤས་ལ་སེམས་ཤུགས་ཆག་རྐྱེན་ལྟ་བུར་འགྲོ་གི་ཡོད་ན་དེ་ནི་ཧ་ཅང་འགན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་འདྲའི་འགན་ངས་བཟོད་ཐབས་མེད། ཡིན་ནའང་ད་དུང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་འབོད་སྐུལ་མུ་མཐུད་བྱས་ནས་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་རིང་བཟོ་ལྟ་གང་འདྲ་ཞིག་ཐོན་གྱི་འདུག་བལྟས་ནས་གལ་སྲིད་བཟོ་ལྟ་ཡག་པོ་ཞིག་ཐོན་གྱི་མེད་ན། མ་ལན་མ་འགྱོད་པར་མི་མང་རང་ལ་བསམ་ཚུལ་དྲིས་ན་བསམ་གྱི་འདུག ད་ལྟ་བར་དུ་ངོས་ནས་ལངས་ཕྱོགས་དབུ་མའི་ལམ་འཛིན་པ་འདི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་པའི་ཐབས་ལམ་ཟབ་ཤོས་འདི་རང་ཡིན་པར་ང་རང་ནི་ད་ལྟའང་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་འདི་ཕྱོགས་བོད་པ་ནང་ཁུལ་དང༌། གཞིས་སྡོད་བོད་མི། དེ་བཞིན་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཕྱིའི་གྲོགས་པོ་བཅས་ནས་ངོས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་འདི་ཤུགས་ཆུང་དྲགས་པ་རེད། བོད་ནི་རང་བཙན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་དང༌། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་རང་བཙན་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ། དེ་སྔ་ཡང་རང་བཙན་ལ་གནས་ཡོད་པས་རང་བཙན་ཁོ་ན་རྩོད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་མཁན་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག སྔོན་མ་ཡིན་ན་ངོས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་འདིའི་ཐོག་ནས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཐུབ་ཀྱི་རེད་བསམ་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང་ད་ཆ་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཞི་ལྷོད་དུ་ཕྱིན་མེད་པ་དང༌། དེས་བོད་མིའི་སེམས་ཤུགས་ཆག་པའྀ་ཉེན་ཁ་ཡོང་གི་ཡོད་པར་བརྟེན་ད་ཆ་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཐོག་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་རྒྱུ་དང༌། གང་མཚམས་ནས་ང་རང་གི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་ཡང་ཚོད་མ་ཐིག་པ་ལྟ་བུ་ཡོང་གྲབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག ང་རང་གི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ་ཐབས་ལམ་དྲག་ཤོས་ཡིན་བསམ་པའི་ཐབས་ལམ་འདིར་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་གྱི་རིང་འབད་བརྩོན་བྱས་ཀྱང་མ་འགྲུབ་པ་རེད། ད་ཆ་མི་མང་ལ་བསམ་ཚུལ་སྐད་ཆ་དྲིས་ཏེ་མང་མོས་ཀྱི་ཐག་གཅོད་གང་བྱུང་བ་དེའི་ཐོག་ཕྱིན་ན་འགྱོད་པ་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་མཐོང་གི་འདུག དེར་བརྟེན་མི་མང་ལ་སྐད་ཆ་དྲིས་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ལྟར་ཡིན།

ཡང་ཚུར་ཕྱོགས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་འབད་བརྩོན་བྱེད་སྟངས་ལ་བལྟས་ན་ད་ལྟ་རེ་བ་མེད་པ་ནམ་ཡང་མིན་ཞིང༌། དོ་ཁུར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད། རྒྱ་ནག་གིས་ད་ཕན་ཧ་ཅང་མཁྲེགས་བཟུང་བྱས་ནས་བསྡད་ཡོད་ཀྱང་ལོ་གཅིག་གཉིས་ནང་འགྱུར་བ་ཡོང་སྲིད་པ་ཡིན། ངའི་ངོས་ནས་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་སྐད་ཆ་དྲི་རྒྱུ་འདི་ད་ལྟ་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་ཡོངས་བསྒྲགས་ཐག་གཅོད་བྱས་མེད། ལོ་རྗེས་མ་ཙམ་མམ། སྤྱིར་བཏང་ཕྱི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་འགྱུར་འགྲོས་ལ་གཞིགས་ནས་དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་མཚམས་ལ་གཞུང་འབྲེལ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ན་བསམ་པ་ཡིན། མ་འོངས་པར་གསལ་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། མི་མང་ལ་གང་དགའ་ཅི་ལེགས་གོ་བསྡུར་བྱེད་རོགས་ཞེས་སྤྱི་མ་སྤོམ་གྱིས་བརྗོད་ན་དཀའ་ལས་སྣོན་མ་ཞིག་སྤྲོད་རྒྱུ་ལས་དགོས་པ་གང་ཡང་མེད་པས། མི་མང་ལ་གོ་བསྡུར་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་དོན་ཚན་འདེམས་རྒྱུའི་གཞི་ལྟ་བུར་དང་པོ་ད་ཕན་ངོས་ནས་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་གཉིས་མོས་ཀྱི་ལམ་ཞིག་འཚོལ་བ་འདི་དང༌། གཉིས་པ་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་པ་འདི་ནུས་པ་ཆུང་དྲགས་ཀྱི་འདུག རང་བཙན་གཙང་མ་རྩོད་དགོས་ཞེས་པའི་བསམ་འཆར། གསུམ་པ་དབུ་མའི་གཉིས་མོས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་དང་རང་བཙན་གཉིས་ཀ་མིན་པར་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་རྒྱུ་བཅས་དང༌། དེ་མིན་ཐབས་ལམ་གཞན་དག་གང་ཡོད་དེ་ཚོའི་ཐོག་གོ་བསྡུར་དང་ཉམས་ཞིབ་བྱ་ཆེད་འབྲེལ་ཡོད་མི་ཉུང་ཤས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཚོགས་ན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད། མ་འོངས་པར་མི་མང་ལ་མང་མོས་ཐག་གཅོད་བྱེད་རྒྱུར་སྤྲོད་པའི་མཚམས་ལ་མི་མང་གིས་གདམ་ག་བྱ་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་མི་འདྲ་བ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། དྲུག་པ་སོགས་ང་ཚོས་གསལ་པོ་ཞིག་བཏོན་ནས་མི་མང་གིས་དེ་དག་ལ་བསམ་བློ་བཏང༌། ཕར་ཕྱོགས་ཀྱི་གནད་དོན་གསལ་པོ་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱས་ནས་གོ་བསྡུར་དང་བགྲོ་གླེང་སྦྱངས་བཤད་བྱ་རྒྱུ། དེ་ཡང་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བར་དུས་ཚོད་ཉུང་མཐར་ཟླ་བ་ལྔ་དྲུག་འགོར་རྒྱུ་རེད། བོད་ནང་འབྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུ་ལས་སླ་པོ་མེད། དུས་ཡོན་ལོ་གཅིག་གཉིས་འགོར་སྲིད། བོད་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་ཡོངས་བསྒྲགས་སྐད་ཆ་དྲི་ཐུབ་ཐབས་མེད་ཀྱང་བོད་རྒྱ་ཁྱབ་ཀྱི་མི་གནད་ཡོད་ཡོངས་ལ་ང་ཚོས་རིམ་པས་ལོ་གཅིག་གཉིས་ནང་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་བསམ་ཚུལ་བསྡུ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག དེ་ལྟར་ལོ་གཅིག་གཉིས་འགོར་ཡང་དུས་ཚོད་ལ་ལྟོས་པ་གང་ཡང་མི་འདུག རྡོ་དོན་ཡང་སྙིང་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་མི་མང་ལས་སླ་པོ་ཡིན་ཀྱང༌། བོད་ནང་གི་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ས་ཁུལ་གང་སའི་མི་གནད་ཡོད་ཐོག་ནས་བསམ་ཚུལ་བསྡུས་ཏེ་དེ་ལ་གཞི་བཞག་ནས་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་ཀྱང་ཐག་གཅོད་བྱས་ན་བསམ་པ་བཅས་ངས་བྱེད་ཕྱོགས་འདི་འདྲ་ཞིག་གོ་རིམ་སྒྲིག་གི་ཡོད།

དེ་ནས་བོད་ནང་གཉེན་འཕྲད་འགྲོ་མཁན་དེ་ཚོའི་གྲས་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེན་པོ་དང༌། གལ་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་ངས་རྟག་པར་སྔོན་མ་ཆུ་སྒང་སྒྲིག་འཛུགས་རྙིང་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོ་ཡིན་ནའང་འདྲ། མདོ་སྨད་ཀྱི་མི་ཚོ་ཡིན་ནའང་འདྲ། དབུས་གཙང་གི་མི་ཚོ་ཡིན་ནའང་འདྲ་ཚང་མར་བཤད་ཡོད། བོད་ཀྱི་ནང་གཉེན་འཕྲད་འགྲོ་འོང་གི་གོ་སྐབས་འདི་ཧ་ཅང་གི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཕར་ཕྱོགས་ནས་ཚུར་ཡོང་མཁན་ཚོ་འདིར་ངོ་ཤེས་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ནང་སྡོད་རིང་ང་ཚོས་ད་ལྟ་བར་དུ་གང་ཞིག་བྱས་པ་དང༌། ད་ལྟ་གང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ། མ་འོངས་པར་བོད་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་བྱུང་བའི་སྐབས་ལ་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་གང་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་དག་གསལ་པོ་བྱས་ཏེ་ཤོད་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས། ང་ཚོའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་ཁུངས་ནས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིགས་པས་བོད་ནང་ཕར་གཉེན་འཕྲད་ལ་འགྲོ་མཁན་ཞིག་ཡིན་ནའང་སོ་སོ་འགྲོ་སའི་ས་ཁུལ་དེ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཞར་དང་ཞོར་ལ་ས་ཆ་གང་མང་ཞིག་ལ་སླེབས་ཐུབ་པ་བྱས་ནས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དགོས། གང་ལྟར་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་འགྲེལ་བཤད་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེན་པོ་འདུག ལས་ཁུངས་གཅིག་ནས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ཤོག་ལྷེ་དེ་འདྲ་སྤྲད་པ་ཡིན་ནའང་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཡི་གེ་ཀློག་ཤེས་ཀྱི་མེད་པ་དང༌། ཁ་ཤསཀྱིས་ཀློག་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་ཚར་གཅིག་ཀློག་པས་དེ་ཙམ་གྱི་སེམས་ལ་ཟུག་པོ་ཞིག་དང་འཇགས་པོ་ཡོང་མི་ཐུབ། སོ་སོའི་ངོ་ཤེས་དང་གཉེན་ཉེ་བ་ཕན་ཚུན་བདུན་ཕྲག་གཅིག་གཉིས་ལས་མེད་ཀྱང་གཤིབས་ནས་སྡོད་པའི་རིང་དེ་འདྲའི་ཐོག་དོ་སྣང་གིས་གོ་སྐབས་བཟུང་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་འདུག་ཅེས་ངས་རྟག་པར་བཤད་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཞིག་བྱས་སོང་བསམ་པ་དྲན་གྱི་མི་འདུག བོད་ནང་གཉེན་འཕྲད་འགྲོ་མཁན་དེ་ཚོ་ཡང་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་ས་ཁུལ་གང་སར་སླེབས་ཐུབ་པ་དགོས། ད་བར་ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་ལ་མི་སླེབས་མ་ཐུབ་པར་ལྷག་པ་ཅི་འདྲ་འདུག དེ་ཚོའི་གྲས་ལ་ཁྱེད་རང་ཚོ་འབྲེལ་ཡོད་སོ་སོ་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ནས་དེ་སྔ་སླེབས་མ་ཐུབ་པའི་ས་ཁུལ་དེ་དག་ལ་སླེབས་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་བྱས་ཏེ་འགྲོ་ཐུབ་པའི་གོ་སྐབས་འཚོལ་དགོས། ཞེས་ངས་ནམ་རྒྱུན་བཤད་ཡོད་ལ། དེ་རིང་ཡང་འདིར་བརྗོད་ན་སྙམ་བྱུང༌། ཁྱེད་རང་ཚོ་སོ་སོ་སྡོད་གནས་ལ་འཁོད་རྗེས་འདི་ལ་རྒྱུན་དུ་ནས་དོ་སྣང་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། བོད་ནང་གི་མིས་འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་མ་རྟོགས་པས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་ལྷོད་གཡེང་ཤོར་བ་དང༌། སེམས་ཤུགས་ཆག་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་འགན་ལྕི་པོ་ཡིན། དེར་བརྟེན་སྔོན་མ་ནས་བཤད་ཡོད་ལ། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཡིན་གཅིག་མིན་གཅིག་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས།

ང་ཚོས་འདས་པའི་དུས་སུ་གང་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། ད་ལྟ་གང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ། མ་འོངས་པར་གང་བྱེད་རྩིས་ཡོད་པ་བཅས་ཚང་མས་གསལ་པོ་ཤེས་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། འདས་པའི་ལོ་དུས་དེ་དག་རིང་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆིག་འབུམ་སུམ་ཁྲི་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དེའི་ཁོངས་ནས་རྒྱ་གར་ནང་ཆིག་འབུམ་ཙམ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་སྒར་ཁག་ཡོད། སྔོན་མ་བོད་ལ་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་སྐབས་བོན་དང་བན་ཞེས་ཡོད་པ་ལྟར་དུས་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གནས་ཡོད། བོན་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་གནའ་རབས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་བརྗོད་དུས་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། ང་རང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར་བོན་པོའི་རིག་གཞུང་ལ་བལྟས་ན་མ་གཏོགས། ནང་པའི་ཆོས་དར་རྗེས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་དུས་ལོ་ཉེས་སྟོང་མ་གཏོགས་འགྲོ་གི་མེད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བོན་པོའི་གཞུང་ནས་བཤད་པར་གཞིགས་ན། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་གོང་དུ་རྒྱལ་ཐོག་ཉི་ཤུ་ཙམ་བྱུང་ཡོད་པས་ཕལ་ཆེར་ལོ་ཉིས་སྟོང་སྐོར་ལོ་རྒྱུས་རིང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད། དེང་སང་བོད་ཀྱི་ས་འོག་ནས་ཐོན་པའི་དངོས་རྫས་ལ་བལྟ་ཞིབ་བྱེད་དུས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ནས་ད་བར་ལོ་དྲུག་སྟོང་ནས་བརྒྱད་སྟོང་བར་ཕྱིན་ཡོད་པ་བརྗོད་ཀྱི་འདུག དེར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འདི་བོན་གྱི་རིག་གཞུང་དང་སྦྲེལ་ནས་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་དགོས་པ་ཆགས་ཡོད། དེའི་ཐོག་ནས་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་བྱུང་བ་ནི་བོན་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་གཞུང་འདི་བོད་པའི་རིག་གཞུང་རྙིང་ཁུངས་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། དེང་སང་བོན་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་ངོས་ནས་བཤད་ན་བོན་དང་ནང་ཆོས་གཉིས་འདྲེས་ཡོད་པ་གསལ་པོ་ཡིན། ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་སླེབས་ནས་ཐོག་མར་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ་འཚོགས་སྐབས་ལ་བོན་པོའི་ནང་ནས་རྙོག་གྲ་ཤོད་མཁན་སུ་ཡང་མེད་རུང་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་བོན་པོ་ཞུགས་དགོས་ཞེས་བཤད་དེ་ཆོས་ཚོགས་དང་པོའི་སྐབས་ནས་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས་པ་ཆ་ཚང་འབྲེལ་བ་བྱུང་ཡོད། འདས་པའི་ལོ་ཡུན་དེ་དག་རིང་ལ་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས་པའི་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གིས་བསྟན་པའི་མེ་རོ་སླར་གསོ་བའི་དོན་ལ་ང་ཚོས་རྨང་གཞི་བཙུགས་པ་དང༌། གྲུབ་འབྲས་ཀྱང་ཡག་པོ་ཐོན་ཡོད། སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གྲུབ་འབྲས་ཨང་ཀི་དང་པོ་ཐོན་ཡོད། གལ་ཆེ་ཤོས་བཙན་བྱོལ་སྲིད་གཞུང་མང་གཙོའི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་བཙུགས་ཏེ་འཛམ་གླིང་ཕྱི་ཕྱོགས་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་པར་བོད་པར་ཤ་ཚ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ང་ཚོའི་འདས་པའི་བྱས་རྗེས་ཡིན་ཞིང༌། ང་ཚོས་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང༌། ཧམ་པ་བཤད་པ་གང་ཡང་མིན་པར་མིག་གིས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཡིན།

ང་ཚོས་དེ་སྔོན་མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་ཤིག་བཟོས་པ་དེའི་ནང་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་མཁན་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་བཀོད་པ་འདིས་མང་གཙོའི་རང་བཞིན་ཆ་ཚང་ལྡན་པ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་མེད་པར་བརྟེན། བར་ལམ་ནས་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་མང་གཙོའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཚང་བའི་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་བཟོ་དགོས་བརྗོད་དེ་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་གང་འཚམས་ཤིག་བཀོད་ཟིན་ཅིང༌། ད་དུང་ལས་ཀ་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ང་ཚོའི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་འདི་ཡང་མང་གཙོའི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་སུ་བར་ལམ་བཀའ་ཤག་ནང་གི་བཀའ་བློན་བསྐོ་སྟངས་ཀྱི་མཚོན་པའི་གང་ཅིར་ང་ཚོས་ཚད་ཚད་བསྡུར་བསྡུར་མང་པོ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་དག་ནི་མང་གཙོ་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡོང་བ་དང༌། མི་མང་གི་འགན་མང་ཙམ་འཁྱེར་ཐུབ་པའི་དོན་དུ་ཡིན།

ད་ལྟ་ང་ཚོས་སྒྲུབ་བཞིན་པའི་ལས་དོན་ནང་གི་གནས་ཚུལ་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་མ་འོངས་པར་ང་ཚོ་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཡོང་བའི་སྐབས་ལ་ང་ཚོའི་བྱེད་ཕྱོགས་འདི་འདྲ་ཡིན་ཞེས་ཡིག་གཞིའི་ལམ་ནས་གཏན་འཁེལ་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་ལོ་གཉིས་གསུམ་གྱི་གོང་དུ་མ་འོངས་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལན་སྟོན་ཞེས་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་ང་ཚོ་བོད་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་བྱུང་བའི་རྗེས་ལ་བར་བརྒལ་གྱི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། བར་བརྒལ་སྲིད་གཞུང་དེ་ལ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་ཡོད་པའི་དབང་ཚད་དང་ཐོབ་ཐང་རྩིས་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ། དེ་ནས་ངོས་ཀྱི་བོད་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་འགན་ཁུར་རྒྱུ་མིན་པ། བཙན་བྱོལ་གྱི་སྲིད་གཞུང་འདི་ཡང་དེ་ཉིན་ནས་ཐོབ་ཐང་གང་ཡང་མེད་པར་བར་བརྒལ་སྲིད་གཞུང་གི་འགན་ཁུར་རྒྱུ། བར་བརྒལ་སྲིད་གཞུང་གིས་ལོ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚུད་དུ་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང་མཐུན་པའི་མང་གཙོའི་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་མི་མང་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་བསྡུ་བསྐོང་བྱ་རྒྱུ་དང༌། མི་མང་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་དེའི་ཐོག་ནས་མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུ་བཅས་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་བསྒྲིགས་ཡོད། བར་བརྒལ་དུས་ཡུན་རིང་འགན་གཙོ་བོ་ད་ལྟ་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་ཕོགས་ཟ་མཁན་གྱི་བོད་པ་ལས་བྱེད་པ་ལས་ཀའི་ཉམས་མྱོང་དང་གནས་ཚུལ་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་ཁུར་དགོས་ཞེས་བཤད་ཡོད། ང་ཚོའི་མ་འོངས་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་འདི་འདྲ་ཡིན། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོད་པ་འདི་དག་ལའང་སོ་སོའི་འཇོན་ཐང་དང༌། ཤེས་ཚད་ལ་གཞིགས་ནས་བོད་ནང་གི་མི་ཚོས་ཚུར་རེ་བ་བྱས་པ་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་སོ་སོས་འགན་འཁྱེར་དགོས་པ་ཡོང་རྒྱུ་དེ་ནི་ཐ་དད་ཡིན། དེ་མིན་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་སྲིད་གཞུང་གི་མི་ཡིན་ཞེས་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་རྒྱུ་མེད་པའི་ལམ་སྟོན་གསལ་པོ་བཀོད་ཡོད། འདིར་གསལ་བཤད་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ལ། མ་འོངས་པར་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་བྱུང་བའི་མཚམས་ངོས་ནས་བར་བརྒལ་སྲིད་གཞུང་གི་འགོ་འཁྲིད་དང༌། འགན་འཁྱེར་གྱི་མིན་ཞེས་བརྗོད་པ་འདི་ང་སེམས་ཤུགས་ཆག་པ་དང༌། ཡང་ན་རྒྱུ་མཚན་གཞན་གྱི་ཐོག་མ་འདོད་པ་བྱུང་ནས་བརྗོད་པ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་མིན། གང་ལྟར་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཨ་མདོའི་ཕྲུ་གུ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པ་འདིའི་ཚེ་རབས་མང་པོའི་ལས་དང་སྨོན་ལམ་ཐོག་ནས་ང་རང་ཚོ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་པོ་ཡིན། དེར་བརྟེན་ངོས་ནས་མ་ཤི་བར་དུ་བོད་མི་མང་གི་ྋཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དང༌། བོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་འདི་གཡོལ་ཐབས་དང་འཇོག་ཐབས་ཡོད་པ་ཞིག་མིན། ཡིན་ནའང་བོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་ཆབ་སྲིད་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་སྟངས་འདི་ངས་ཆབ་སྲིད་པའི་མིང་ཞིག་འཁྱེར་ནས་བསྒྲུབས་ན་ང་ཚོ་མང་གཙོའི་ལམ་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་མེད། ངས་འགན་འཁྱེར་ནས་བསྡད་ན་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས། དཔེར་ན། ང་ཚོའི་དེ་སྔའི་ཁ་རྒྱུན་ལའང་སྡེ་བ་གཞུང་གི་བྱུས་གཏོགས་སྡེ་སྲིད་མགོ་ལེབ་པས་བྱེད་ཀྱི་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟར་གྱི་བསམ་བློའི་ནང་འགོ་ཁྲིད་འདིས་འགན་འཁྱེར་གྱི་རེད་བསམ་ནས་ཚུར་ཕྱོགས་མི་མང་གི་ངོས་ནས་སེམས་ཁུར་མི་ལེན་པའི་ནོར་འཁྲུལ་ཡོང་གི་རེད། ང་ཚོའི་མི་མང་གི་འགན་འཁྱེར་ཐུབ་པའི་དོན་ལ་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་འགན་འཁྱེར་གྱི་མིན་བརྗོད་པ་ཡིན། མི་མང་ཚོས་འགན་འཁྱེར་དགོས་པ་རེད། འགན་འཁྱེར་སྟངས་དེ་ཡང་འཐུས་མི་འོས་འདེམས་མང་མོས་འོས་བསྡུའི་ཐོག་ནས་སྲིད་གཞུང་གི་འགན་འཁྱེར་མཁན་གྱི་མི་བསྐོས་ཡོང་དུས་མི་མང་རང་གི་ཐོག་ལ་འགན་སླེབས་ཡོང་གི་ཡོད། དེ་ལ་མི་མང་གི་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་དང་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཤུགས་མ་ཐུབ་ཀྱིས་ཆགས་ཡོང་གི་ཡོད།

གཉིས་ནས་མ་འོངས་པར་ང་ཚོ་བོད་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་དུས་ཚོད་བྱུང་བའི་སྐབས་ལ་ང་རང་ཚོ་ནང་ཁུལ་ལ་ཡས་རེད་མས་རེད་ཅེས་ཤོད་རེས་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད། ལྷག་པར་ང་རང་ཚོ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བའི་གཞུང་བཙུགས་ནས་རྩ་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཡོངས་རྫོགས་གཅིག་གྱུར་ཆགས་ཡོང་དུས། དེང་སང་རྒྱ་གར་ནང་སོ་སོའི་རང་བདག་གི་ས་ཆ་སྦར་མཐིལ་ཙམ་མེད་པ་ལ་ཡང་རྩོད་པ་འདི་ཙམ་རྒྱག་གི་ཡོད་ན་མ་འོངས་པར་ང་ཚོ་བོད་ནང་སླེབས་དུས་ཏན་ཏན་རྩོད་པ་རྒྱག་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག་ལ། གྲི་དང་མེ་མདའ་བེད་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཏན་ཏན་ཡོད། དེ་འདྲ་ཡོང་སྐབས་ངས་བོད་གཞུང་གི་འགན་མ་འཁྱེར་བར་སྤྱིར་བཏང་མི་མང་དགའ་པོ་ཡོད་པའི་དགེ་སློང་བགྲེས་སོང་ཞིག་བྱས་ཏེ་བསྡད་ནས་གཞུང་གི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོར་ཡང་འདི་འདྲ་རང་མ་བྱེད། བསམ་བློ་ཐོངས་ཞེས་བསླབ་བྱ་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། མི་མང་ཚོའི་ཐོག་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བསླབ་བྱ་བརྒྱབ་ནས་ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་གྱི་འདུག སྤྱིར་བཏང་སྲིད་གཞུང་ཞིག་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་ཀ་དང་འཆར་གཞི་འགོད་རྒྱུས་མཚོན་པའི་ལས་ཀ་མང་པོ་ཞིག་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ལས་ལྷག་པ་བྱེད་ཐུབ་མཁན་གྱི་མི་མང་པོ་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད། ང་ལས་ལྷག་པ་བྱེད་ཐུབ་མཁན་དེ་དག་གིས་འགན་འཁྱེར་ན་ཡག་པོ་འདུག ཡང་ལས་རིགས་ཁ་ཤས་སྤྱི་མོས་ཆེ་ཆུང་དང༌། བསོད་ནམས་ཆེ་ཆུང་དབང་གིས་ཤེས་ཡོན་ཡོད་ནའང་བསྒྲུབས་མི་ཐུབ་པ་དེ་འདྲ་ཏན་ཏན་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་འགན་ངས་འཁྱེར་ནས་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད་སྙམ་པ་འདི་ངའི་བསམ་ཚུལ་ཡིན། ངས་མ་འོངས་པར་འགན་འཁྱེར་གྱི་མིན་བརྗོད་པར་ཁ་ཤས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་ཐུགས་འགན་མ་བཞེས་ན་ཡོང་གི་མ་རེད་བསམ་ནས་བློ་ཕམ་དང་མ་བདེ་བ་ཡོང་སྲིད་ཀྱང་དེ་འདྲ་རྩ་བ་ནས་བྱེད་མི་དགོས། ཤེས་སོང་ངམ། ངས་གནས་ཚུལ་གོ་རིམ་བསྒྲིགས་ཏེ་བཤད་པའི་མ་འོངས་པའི་བྱེད་འཆར་འདི་དག་དངོས་གནས་མང་གཙོ་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡོང་བ་དང༌། ཆོལ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་རྒྱུ་འདི་ང་ཚོའི་རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་དང་དམ་བཅའ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཡིན། དེ་དག་ཡིན་གཅིག་མིན་གཉིས་ཕན་ཚུན་གཉེན་འཕྲད་འགྲོ་འོང་གི་གོ་སྐབས་ཡོང་དུས་གསལ་བཤད་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་འདུག བོད་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་དང་མི་སྣ་ཞིག་ནས་བརྗོད་པ་ལས་མི་སྒེར་པ་ངོ་ཤེས་ཕན་ཚུན་ཉིན་ནས་ཉིན་བསྟུད་དེ་བརྗོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཕར་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་ལ་ཟུག་པ་དང༌། ནུས་པ་ཆེ་བ་ཐོན་སྲིད་པས་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

དེ་ནས་ཞོར་འཕྲོས་ལྟ་བུར་གོ་མིང་ཏང་གི་གནས་ཚུལ་བརྗོད་ན། ང་རང་ཚོས་ད་ལྟ་བར་དུ་རྒྱ་དམར་ནག་གཉིས་ཞེས་གདན་གྲལ་གཅིག་ལ་བཞག་ནས་བལྟ་སྟངས་ཤིག་འཛིན་གྱི་ཡོད། དང་པོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་ཐོག་མ་སླེབས་སྐབས་བོད་ནང་གུང་ཁྲན་ལ་ངོ་རྒཽལ་བྱས་པ་དེ་རིགས་ཀྱི་ངོ་སོ་གོ་མིང་ཏང་གིས་འཁྱེར་ཏེ་དེ་འདྲའི་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱང་བྱས་ཡོད། དེ་བཞིན་ཅང་གིས་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་ནས་སྐམ་ས་ཆེན་པོར་ལག་རྗེས་བོད་ལ་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སྤྲོད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཡོད། གང་ལྟར་གོ་མིན་ཏང་གི་ངོས་ནས་གུང་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་གྱི་ཐོག་ལ་བོད་དང་ང་ཚོ་མཉམ་དུ་འགྲོ་དགོས་ཞེས་ཧ་ཅང་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད། ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་འཛིན་སྟངས་འདི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གུང་རྒོལ་བྱེད་པ་ཞིག་མ་རེད། བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་འདི་མི་རིགས་ཀྱི་རྩོད་པ་མ་རེད། ལྟ་བའི་རྩོད་པ་ཡང་མ་རེད། དེ་བཞིན་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པའི་བར་གྱི་འགལ་ཟླའི་རྩོད་པ་ཡང་མ་རེད། དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་བོད་ནང་སླེབས་རྗེས་བཅིངས་འགྲོལ་ཟེར་བའི་མིང་སྙན་པོ་ཞིག་གི་འོག་ནས་བོད་པར་བསད་གཏུབ་སྡུག་སྦྱོང་ཚད་མེད་བཏང་སྟབས་དེ་ལ་ང་ཚོས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྐབས་དེར་ང་ཚོས་གོ་མིང་ཏང་དང་མཉམ་དུ་གཅིག་གྱུར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ངོ་བོ་གུང་རྒོལ་ཁོ་ན་ཆགས་རྒྱུར་ངེས་པ་རེད། ང་རང་ཚོས་བོད་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་ཡོད་པའི་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་མི་གཅིག་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་གཅིག་ལ་མགོ་སྒུར་བ་ལྟ་བུ་བྱས་ན་འགྲིགས་ཀྱི་མེད། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་འོག་ང་ཚོས་རང་ལུགས་ཤིག་བཟུང་ནས་བསྡད་པ་ཡིན།

ཡིན་ནའང་ཐའེ་ཝན་དང་གཉིས་མོས་ཀྱི་འོག་ནས་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་བསམ་སྟེ་འབད་བརྩོན་རིམ་པ་བྱས་ཀྱང་གྲུབ་འབྲས་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་མེད། བར་སྐབས་རྙོག་གྲ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་བར་བརྟེན་བོད་གཞུང་ནས་ལངས་ཕྱོགས་མཁྲེགས་པོ་ཞིག་འཛིན་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོའི་ནང་ཁུལ་ནས་ཐའེ་ཝན་ལ་རྒྱུག་འགྲོ་མཁན་བྱུང་བ་དེའི་ནང་དུ་བླ་མ་དང་ཆོས་མིང་འཁྱེར་ནས་འགྲོ་མཁན་ཡང་ཡོད། དེ་ཚོའི་གྲས་རྩ་བ་ལྷག་བསམ་མ་དག་པར་ཕྱིན་པ་ཡིན་མི་སྲིད་ཀྱང༌། དོན་དངོས་འབུལ་བ་རྡོག་རྡོག་ཕྲན་བུ་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས་འབུལ་བ་རྡོག་རྡོག་དེ་ལ་བལྟས་ནས་མ་ཕྱིན་ན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུའི་ཐོག་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། མ་གཞི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ཕྲན་བུ་དམའ་དྲགས་པ་ཡིན། དངོས་སུ་ཁ་ཞེ་ཉིས་མེད་སངསརྒྱས་བསྟན་པའི་དོན་དག་ཡིན་ཞེས་གསུང་མཁན་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་འདུག ཕལ་ཆེར་གཅིག་བྱས་ན་དེ་འདྲ་ཡིན་སྲིད། ཡིན་ནའང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས་མ་འདང་བའི་གནས་ཚུལ་འོག་ནས་སྐྱོན་ཆ་ལྷགས་ཏེ། བོད་གཞུང་གིས་སྲིད་བྱུས་མཁྲེགས་པོ་འཛིན་པའི་སྐབས་ལ་བོད་མིའི་ནང་ནས་རང་ཚུགས་བརྟན་པོར་བཟུང་ནས་སྡོད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་གི་མེད། དེ་འདྲའི་འོག་ནས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་གང་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཐའེ་ཝན་ནང་བོད་པ་མུ་མཐུད་འགྲོ་བ་དང༌། དེ་ཚོ་ཡང་བོད་གཞུང་གིས་སྲིད་བྱུས་དང་ལེན་གྱིས་བརྟན་པོར་སྡོད་མཁན་གྲས་མིན་དུས། ཐའེ་ཝན་ལ་སླེབས་ནས་ཕར་ཕྱོགས་རྒྱ་མིར་དགོས་པའི་སྐད་ཆ་ཤོད་པ་མ་གཏོགས། བོད་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དང༌། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་རྒྱུའི་སྐོར་ཤོད་ཀྱི་མེད། ཐའེ་ཝན་ནང་ལ་བོད་པར་དགའ་པོ་བྱེད་མཁན་དང༌། ལྷག་དོན་བོད་པའི་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་སར་ང་ཚོ་བོད་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང༌། བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་རྩོད་པའི་ངོ་བོ་འགྲེལ་བཤད་གདེང་འཁེལ་བ་ཞིག་རྒྱག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན། དེ་མུར་ལོ་གང་འཚམས་ཕྱིན་ན་ང་ཚོར་གྱོང་རག་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་འདུག ང་ཚོས་རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་གདོང་བསྟན་ནས་རྩོད་པ་རྒྱག་གི་ཡོད་ལ། གོ་མིང་ཏང་གི་ཕྱོགས་ལའང་གདོང་དང་གདོང་བསྟན་ནས་ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ཞིག་བཟོ་ཐུབ་ན་བསམ་སྟེ་བར་སྐབས་ཤིག་ནས་དེའི་ཐད་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་འབད་བརྩོན་བྱས་ཡོད།

དེ་བཞིན་ཐའེ་ཝན་རང་གི་ནང་ལ་མང་གཙོའི་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པ་དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་གྱི་འོག་ནས་ཕྲན་བུ་འབྲེལ་བ་བྱེད་བདེ་རུ་ཕྱིན་ཏེ་བར་སྐབས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པའང་བསྐྱོད་ནས་འབད་བརྩོན་བྱས་ཡོད། ད་དུང་ཡང་གནས་ཚུལ་ཕྱེད་ཀ་ནི་ཁག་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཚོས་ཀྱང་ཕ་གིར་ས་གནས་ས་ཐོག་ལ་ཧྲ་ཐག་ཐག་ཅིག་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་དང༌། ཕྲན་བུ་མཁས་ཐལ་ཤོར་བའི་བཟོ་འདུག ཐའེ་ཝན་གྱི་སྲིད་འཛིན་ལིས་ཏེང་ཧུད་ཀྱི་ངོས་ནས་བོད་པའི་ཐོག་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུར་དངོས་གནས་བསམ་བློ་ཆེན་པོ་དང༌། བལྟ་ཚུལ་ཡག་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཧ་ཅང་དོ་སྣང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་བཅས་རྩ་བའི་སྲིད་གཞུང་གི་འགན་འཁྱེར་མཁན་དེ་ཚོའི་གྲས་ཀྱི་བོད་པར་འབྲེལ་བ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པའི་དུས་ཚོད་འདིའི་སྐབས་ལ། བར་ལམ་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་དང༌། དེས་མཚོན་པའི་ལས་ཁུངས་འདྲ་མིན་གྱི་མི་སྣ་འགའ་ཤས་ནས་བྱེད་སྟངས་འདྲ་མིན་བྱུང་བ་དེ་ཕར་ཕྱོགས་ལ་གསལ་པོ་བརྗོད་ནས་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་འདི་འདྲ་ཞིག་འཕྲད་ཡོད། དཀའ་ངལ་འདི་དག་སེལ་ཐུབ་ན་ང་ཚོ་དང་ཐའེ་ཝན་དབར་འབྲེལ་བ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གཙང་མ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་རྒྱུའི་སྐོར་སྐད་ཆ་གསལ་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ན། ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་རང་ཆགས་ཨེ་ཡོང་བསམ་པ་ཞིག་བྱུང་ཡང༌། དེའི་ཐོག་ཕྲན་བུ་འཐུས་ཤོར་དང༌། ལྷོད་གཡེང་གི་སྐྱོན་བྱུང་འདུག་ཀྱང་ཚར་བ་རེད། ད་ལྟ་ཐའེ་ཝན་ལ་རྩ་བའི་འགྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོང་གི་འདུག དེ་ནི་ཐའེ་ཝན་གྱི་ངོ་གདོང་གནས་ཚུལ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་རྒྱ་མི་རིགས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་ཡོད། རྒྱ་མི་རིགས་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་སྐབས་རེ་བོད་པས་རྒྱ་མི་རིགས་སྤྱི་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་མཐོང་ཚུལ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་དག་ང་ཚོས་སེལ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། གང་ལྟར་འདོད་ཀྱང་རུང་མ་འདོད་ཀྱང་རུང༌། རྒྱ་དང་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་འདི་རྒྱ་དང་བོད་གཉིས་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་སེལ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་ལས། དེ་མིན་གྱི་ཐབས་ཤེས་མེད། རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་ད་ལྟའི་དཀའ་ངལ་འདི་སེལ་རྗེས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཁྱིམ་མཚེས་བྱས་ནས་སྡོད་དགོས་པ་ཡིན། དེར་བརྟེན་ང་རང་ཚོས་རྒྱ་མིའི་ནང་ནས་གྲོགས་པོ་འཚོལ་རྒྱུ་དང༌། བོད་པའི་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་འཚོལ་རྒྱུ་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་ནང་རང་དབང་མེད་པར་བརྟེན་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ཤོད་ས་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་ས་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཡོད། གཞུང་གི་མི་སྣ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་རྒྱ་མི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང༌། རྩོམ་པ་པོ་སོགས་མང་ཚོགས་ནང་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཐུབ་ཐབས་མེད། འབྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡག་ཤོས་ཐའེ་ཝན་ལ་ཡོད་ཅིང༌། དེང་སང་རང་དབང་ཡང་ཕྲན་བུ་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པས་ཐའེ་ཝན་ལ་འབྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུ་འདི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་འདུག ཡིན་ནའང་འབྲེལ་བ་བྱེད་སྟངས་ཐད་ང་རང་ཚོར་སོ་སོར་དམིགས་ཡུལ་དང་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་ཐོག་བརྟན་པོར་ལངས་པའི་ཐོག་ནས་ཐའེ་ཝན་དང་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཞིག་འཛུགས་ཐུབ་ན་བསམ་སྟེ་ངས་རེ་བ་རྒྱག་གི་ཡོད། ཡིན་ནའང་ད་ལྟ་འཁོན་འཁོན་ཐོགས་ཐོགས་ངང་གནས་པ་འདིའི་ཐོག་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་རྙིང་པའི་ཐོག་ནས་ཞལ་འདེབས་ཆེ་ཐག་ཆོད་ཅིག་བརྒྱབ་ནས་བྱབ་གང་འཚམས་བསྐྱལ་ཡོད། ཁོང་ཚོར་བློ་ཁོག་ཡོད་པའི་ཁུལ་ཡིན་ཡང༌། ད་རེས་བློ་ཁོག་དེ་བྱབ་སྐྱེལ་བྱེད་ལྟ་བུ་ཆགས་པ་རེད། ང་ཚོས་ཐའེ་ཝན་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་པའི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་དེ་ལྟར་ཡིན།

རྡོ་དོན་ད་རེས་ཁྱེད་རང་ཚོ་མདོ་སྟོད་ཀྱི་མི་མང་པོ་ཞིག་འཛོམས་ཐུབ་པར་ང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཁ་སྔོན་བརྗོད་པ་བཞིན་ང་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ལ་ཆ་བཞག་ན་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ནས་གཅེས་སྤྲས་གནང་མཁན་དང༌། ངས་ཆོས་འབྲེལ་ཞུ་སའི་བླ་མ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དཀོན་མཆོག་གོང་དུ་ཕུད། དེ་འོག་བླ་མ་མང་པོ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་མང་ཆེ་བ་ཁམས་པ་ཡིན། དངོས་གནས་བོད་ཀྱི་བླ་མ་དང༌། མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཁམས་ནས་བྱུང་ཡོད། ཆོལ་ཁ་གལ་ཆེན་པོ་འདིའི་མིང་འཁྱེར་མཁན་དེ་ཚོ་གཙང་མ་མེད་པས་དཀའ་ངལ་དང༌། བློ་ཕམ་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་བ་འདི་ད་ཆ་གནས་ཚུལ་གཙང་མ་ཆགས་པར་བརྟེན་བློ་བདེ་པོ་བྱས་ཆོག་པ་དང༌། ང་རང་ཡང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་ལས་ཀ་བྱས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་རྒྱུ་ཡིན། ད་དུང་མ་འོངས་པར་ཚང་མས་མུ་མཐུད་ནས་ཡིད་གཟབ་བྱས་ཏེ་སྤྱི་པའི་ཐོག་ལྷོད་གཡེང་གི་འཐུས་མ་ཤོར་བ་བྱ་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། བསམ་བཞིན་དུ་འཐུས་ཤོར་གཏོང་བ་སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་ཉུང་ཉུང་ཡིན་ཀྱང༌། ལྷོད་གཡེང་གི་ཐོག་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན། འཐུས་ཤོར་རྗེས་ཕྱོགས་ཕྱོགས་འཐེན་བྱས་ན་ཡག་པོ་མེད། དེས་མཇུག་ཏུ་རང་གཞན་ཚང་མར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་རྒྱུ་ཡིན་པས་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས། དེ་རིང་འདིར་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཕྱོགས་མཐའ་ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་བ་ཚང་མས་ནང་ཁུལ་དགའ་མིན་དགའ་ཐོག་གི་ཐོག་ལ་ཕྱིན་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་རྒྱུ་མེད། ད་རེས་སྤྱི་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་བསྐོས་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་བསམ་པ་རྣམ་དག་གི་ཐོག་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་དང༌། ཡང་སྒོས་མདོ་སྟོད་སྤྱིའི་ལས་དོན་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་མི་ཚང་འདི་དང་འདི་ཞེས་པ་བསམ་བློའི་ཟུར་ཙམ་ལའང་ཡོད་མི་རུང༌། དེ་བཞིན་འདི་ཡང་གཅིག་མིན་ནམ། དེ་ཡང་གཅིག་མིན་ནམ་བསམ་པའི་བློ་དོགས་བསྐྱུར་དགོས། མངོན་གསལ་དོད་པོའི་དོགས་གནས་ཤིག་ཡོང་གི་ཡོད་ན་དེ་ནི་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་ཡིན། དེ་མིན་སྤྱི་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོས་སྤྱི་པའི་ལས་ཀའི་ཐོག་ཤུགས་རྒྱག་པ་མ་གཏོགས་ཕན་ཚུན་སྒེར་གྱི་ན་རྒྱུ་ཚ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་གཏོང་མི་རུང༌། སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་སྔོན་ཕན་ངོ་ཤེས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད་ན་སྔར་རྒྱུན་ལྟར་བྱེད་དགོས་པ་ལས། འབྲེལ་ཐག་བཅད་དགོས་དོན་མེད། སོ་སོའི་ལས་ཀའི་ཐད་སྲ་ཐག་ཐག་བྱས་ནས་དེ་ཚོའི་བློ་སྐྱོན་འདྲེས་བསླད་མེད་པ་དགོས། གང་བྱུང་མང་བྱུང་བྱེད་མཁན་དེ་ཚོའི་ཐེ་བྱུས་མི་ཡོང་བ་དམ་པོས་དམ་བཅིངས་གང་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་རྣམས་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། དེ་བཞིན་དཀྲོགས་གཏམ་དཀྲུག་ཤིང་གི་གཞན་དབང་ལ་མ་སོང་བ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་དག་ཚགས་ཚུད་པོ་བྱས། སྒེར་ཕན་ཚུན་དགྲར་བཟུང་ན་དགོས་པ་གང་ཡང་མེད། འཆམ་པོ་དང་གྲོགས་པོ་ནང་ཚགས་བྱས་ཏེ་རིམ་པས་བློ་བདེ་དྭངས་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཡག་ཤོས་རེད། ལས་ཀའི་ཐོག་ལ་ང་གཉིས་གྲོགས་པོ་ཡིན་ཞེས་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་ལས་ཀ་བྱེད་རྒྱུ་མེད། དེའི་ཐད་བདེ་དོན་མཁྲེགས་པོ་བྱས་ནས་འཛིན་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། བཀྲིས་བདེ་ལེགས། ཚང་མ་བློ་བདེ་པོ་བྱས་ཏེ་ལོག་རྒྱུགས་ཨ། ཞེས་སྩལ།

༡༩༩༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་སུ་སྩལ་བའི་གལ་ཆེའི་བཀའ་སློབ།

དེ་རིང་འདིར་གྲོས་ཚོགས་སར་གནས་ཚུལ་ཙག་ཙིག་ཁ་ཤས་ཞུས་ན་བསམ་པ་བྱུང༌། མ་གཞི་ཚང་མས་མཁྱེན་མཁྱེན་པ་ཤ་སྟག་རེད། འདས་པའི་མི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ལྷག་ཙམ་རིང་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ང་ཚོར་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་རང་དབང་སླར་གསོ་བྱེད་རྒྱུའི་ལས་འགུལ་མང་པོ་ཞིག་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་བཞིན་པ་དེའི་ནང་ཚན་གཅིག མང་གཙོའི་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་ཉམས་མྱོང་བསགས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། དེའི་ཐོག་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་རབ་དང་རིམ་པ་མང་པོ་ཞིག་བྱས་ཡོད། དེའི་ནང་ནས་གྲོས་ཚོགས་འདི་གལ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་སྟབས་ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཁ་ཤས་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་ན་བསམ་པ་དྲན་སོང༌། འདིར་ཚོགས་མི་ཁ་ཤས་གསར་པ་ཕེབས་ཡོད། འདས་པའི་ལོ་ངོ་དེ་དག་ལ་ཕྱི་མིག་ཞིག་བལྟ་དུས། གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་ཡོད། འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་ང་ས་གནས་འདྲ་མིན་མང་པོར་སླེབས་པའི་སྐབས་སུ་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་མཁྱེན་མཁན་ཕལ་མོ་ཆེས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྟེང་གི་བཙན་བྱོལ་བ་མང་པོའི་ནང་ནས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་དང༌། སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཆ་ནས་གོང་བུའི་ནུས་པ་ཡོད་མཁན་ཞིག་མཐོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

མངོན་གསལ་དོད་ཤོས་ཤིག་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ངོས་ནས་ཀྱང༌། ང་ཚོ་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བའི་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་ནུས་པ་འདི་སྣང་མེད་དུ་བཞག་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་དེས་གང་གསལ་པོ་མཚོན་གྱི་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདིའི་ཐོག་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དུ་ཞབས་འདེགས་གང་འཚམས་ཞིག་འགྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཕན་ནུས་གང་ལ་གང་འཚམས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་མཚོན་གྱི་ཡོད། དེ་ང་ཚོར་སྤོབས་པ་སྐྱེ་འོས་པ་ཞིག་རེད། གཉིས་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་འདི་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཞི་བདེའི་རིག་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་འོག་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་བསྐྲུན་ཆེད་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བས་གང་ལ་གང་འཚམས་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཡོད། དེའི་ཐོག་ནས་བོད་པར་ཤ་ཚ་སླེབས་མཁན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད། ད་ལྟ་བོད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་ཐོག་ནས་བོད་པར་ཤ་ཚ་སླེབས་མཁན་དེ་རྣམས་རིམ་པས་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཐོག་ལའང་ཤ་ཚ་སླེབས་རྒྱུ་རེད། དེ་དང་དེ་འདྲའི་རྐྱེན་གྱིས་སྤྱིར་བཏང་འཛམ་བུ་གླིང་ཕྱི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ལ་དོ་སྣང་ཡོད་མཁན་གྱི་མང་ཚོགས་ཁྲོད་ལ་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་བཤད་མཁན་ཇེ་མང་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་པའི་ཐོག་ལ་ཤ་ཚ་དང་སེམས་ཁུར་བྱེད་མཁན་ཡང་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། མང་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་ལ་ཤ་ཚ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་བསམ་པ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་དབང་གིས་གསར་འགྱུར་ཁག་གི་ནང་ལ་ཡང་བོད་དོན་ཡང་ཡང་ཐོན་ཏེ་བོད་པའི་བདེན་དོན་མང་ཆེ་བས་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲའི་རྐྱེན་གྱིས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ལུང་པ་མང་པོ་ཞིག་གི་གྲོས་ཚོགས་ནང་བོད་པའི་སྐོར་ལ་གྲོས་ཆོད་བཞག་རྒྱུ་དང༌། གཏམ་གླེང་བྱེད་མཁན་ཡོང་གི་ཡོད། དེས་སྲིད་གཞུང་སོ་སོའི་ནང་དུའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན་ད་ལྟ་ཕན་ཆད་བཙན་བྱོལ་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདིའི་ཐོག་ནས་དངོས་གནས་གྲུབ་འབྲས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐོན་ཡོད། འདི་ནི་ང་ཚོ་སྤྱི་པ་དང༌། མཐུན་མོང་གི་ནུས་ཤུགས་ཐོག་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། དེ་རིང་གྲོས་ཚོགས་ལ་ཕེབས་པའི་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ་དང༌། དེ་ག་ནང་བཞིན་འཛིན་སྐྱོང་ཁོངས་ཀྱི་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང༌། བོད་སྤྱི་པའི་དོན་ལ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་སོ་སོའི་ནུས་པ་གང་ཡོད་བཏོན་ནས་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་གི་ཡོད།

ངའི་མཐོང་ཚུལ་མི་གཞན་ལའང་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟར། ད་ལྟའི་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་ལ་བལྟས་ན་ཧ་ལམ་རེ་བ་བྲལ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ནའང༌། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟས་ན་བོད་དོན་ལ་རེ་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་དུས་ཚོད་ལ་སླེབས་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོས་ད་ལྟ་ཕན་ཆད་གྲུབ་འབྲས་བྱུང་བ་རྣམས་མ་རྩར་བཞག་ནས། ད་དུང་ང་ཚོ་ཚང་མས་ནུས་པ་བསྐྱེད་དེ་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་འདུག སྤྱི་ཡོངས་ཚང་མས་སྔར་བཞིན་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བསྐྱེད་དང༌། རིག་པ་བསྒྲིམ་ནས་ནུས་པ་འདོན་རོགས་གནང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་དང་འབྲེལ་ནས་ད་དུང་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་ཀའི་ཐོག་ཡིན་ཡང་རུང༌། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཐོག་ཡིན་ཡང་རུང༌། ང་ཚོས་ད་དུང་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱིན་བྱེད་ཀྱིན་ལ་ཉམས་མྱོང་གསོག་གིན་གསོག་གིན་བྱས་ནས་ལས་དོན་ཚགས་ཚུད་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། སྣོན་འཕྲི་བསྒྱུར་བཅོས་གང་གཏོང་དགོས་པ་དེ་ཚོ་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས་ཀྱི་འདུག ལྷག་པར་དུ་སྒྲིག་འཛུགས་འཛིན་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་ཁོངས་རྩ་བའི་ལྷག་བསམ་ཡོད་པ་ཡིན་ནའང༌། བོད་པའི་གཤིས་ཀ་ལ་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་མ་བྱུང་ན་ཕྲན་བུའི་ཉིན་འགྱངས་ཞག་ཕུད་དང༌། སྤྱི་མ་སྤོམ་ལ་ལུས་འགྲོ་མཁན་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟ་ང་ཚོས་ཆོག་ཤེས་བྱས་ནས་བསྡད་པས་འགྲིགས་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པས་ད་དུང་ཚགས་ཚུད་དུ་དང༌། ནུས་ཤུགས་ཆེ་བ་ཐོན་ཆེད་བྱེད་ཐབས་གང་ཡོད་ཡིན་གཅིག་མིན་གཅིག་དགོངས་པ་བཞེས་ནས་ཡར་རྒྱས་ཡོང་ཐབས་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག ད་ལྟ་སྤྱི་འཐུས་ལས་དུས་འདིའི་ས་ནས་མ་འོངས་པར་འཐུས་མི་ཡོང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར་དང༌། འཐུས་མི་འོས་བསྡུ་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་སྐོར་སོགས་ད་ལྟ་བར་དུ་ཉམས་མྱོང་བསགས་པའི་དགེ་སྐྱོན་ག་རེ་ཡོད་མེད་ལ་གཞིགས་ནས་བསྣོན་འཕྲི་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་དགོས་པ་སོགས་རིམ་པས་རིམ་པས་གོ་བསྡུར་གནང་རྒྱུ་མེད་དམ། དེ་བཞིན་བཀའ་བློན་བསྐོ་ཕྱོགས་ད་བར་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ལ་གཞིགས་ནས་བསྒྱུར་བཅོས་ཕྲ་ལ་ཕྲན་བུ་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་མང་གཙོའི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་ལག་ལེན་འཕེལ་ཐབས་བྱེད་ཕྱོགས་གང་དགའ་ཅི་ལེགས་ད་རེས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་འདིའི་སྟེང་ཐུབ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། རིམ་པས་གོ་བསྡུར་བྱས་ནས་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་དགོས་གང་འདུག དེ་ཚོའི་སྐོར་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་ན་བསམ་གྱི་འདུག སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་སྐོར་གནས་སྟངས་ཞུ་རྒྱུ་གཅིག་དེ་ཡིན།

དེ་ནས་གཉིས་པ། བོད་དོན་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་སྐོར་ལ་མ་གཞི་ཚང་མས་ཞིབ་ཕྲ་མཁྱེན་གསལ་རེད། ཡིན་ནའང་ངས་གྲོས་ཚོགས་ལྷན་རྒྱས་ལ་གཅིག་ཞུས་ན་བསམ་པ་དྲན་སོང༌། ཁ་སང་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་སྐབས་བཤད་པ་བཞིན་ད་ལྟ་ཕན་འདས་པའི་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་རིང་ཐབས་ཤེས་མ་ལན་མ་འགྱོད་པ་ཞིག་བྱས་པ་རེད། དེ་ཚོ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཚགས་ཚུད་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བྱས་ཡོད་མེད་ལ་ང་ཐེ་ཚོམ་འདུག་སྟེ། ཡིན་ནའང་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་ཅི་ཡོང་བྱས་པ་རེད། དེ་ལྟར་བྱེད་དགོས་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་དེ་བོད་ཡུལ་རྒྱ་ཡུལ་ལ་བསྒྱུར་བའི་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་སྐྱོབ་པའི་ཐབས་ཤེས་ཛ་དྲག་གིས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད། དེའི་དོན་དུ་དབུ་མའི་ལམ་བརྒྱུད་ནས་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་རེད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་མཉམ་དུ་བོད་དོན་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་གང་དགའ་ཅི་ལེགས་གོ་བསྡུར་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་འགོ་ཚུགས་ཐུབ་མེད་པས་གྲུབ་འབྲས་མ་ཐོན་པར་ངོས་འཛིན་གྱི་ཡོད། གཉིས་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་མི་ཕོན་ཆེན་ཡོང་བཞིན་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཛ་དྲག་གི་དཀའ་ངལ་དེའི་ཐོག་ལའང་ཕན་ཐོགས་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་རྒྱ་མི་མུ་མཐུད་ནས་ཡོང་བཞིན་པ་དང༌། དམ་བསྒྲགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། ཁོར་ཡུག་གི་གནས་ཚུལ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། དེས་མ་ཚད་སྡུག་ཤོས་ཤིག་ལ་བོད་ལོའི་ལོ་གསར་གྱི་སྔོན་དུ་བོད་ནས་ཡོང་མཁན་གྱི་མི་ཁག་གཅིག་གཉིས་ཀྱི་བཤད་སྟངས་ལ། བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་དབུ་འཁྲིད་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་དེ་སྐོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ཐད་ཀར་གོ་བསྡུར་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་དེ་འདྲའི་འོག་ནས། རིགས་ཁ་ཤས་ཕྲན་བུའི་སེམས་ཤུགས་ཆག་གི་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་འདུག་ཅེས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་གོ་བྱུང༌། དེ་གོ་དུས་ཛ་དྲག་ཞིག་མཐོང་སོང༌། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོའི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་ནི། བོད་ནང་དུ་བསྡད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་སེམས་ཤུགས་ཡོད་པ་དེ་མ་ཆག་པར་ཆ་ཐམས་ཅད་ནས་དེའི་ཐོག་སྨན་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། བོད་ནང་གི་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་ལ་འགལ་རྐྱེན་ཐེབས་པ་ཡིན་ན། རྩ་བ་ནས་མ་འགྲིགས་པ་རེད། དེ་རྣམས་གནས་ཚུལ་གཅིག་རེད།

ད་ཕན་འདས་པའི་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་རིང་དབུ་མའི་ལམ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ལ་བསམ་འཆར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། བསམ་འཆར་དེ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པ་རེད། བསམ་འཆར་དེ་རྣམས་ལ་དགའ་བསུ་ཞུ་གི་ཡོད། བསམ་འཆར་ཇི་ཙམ་མང་བ་ཡོད་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་ང་རང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་བརྡར་ཤ་ཆོད་པ་ཡོང་གི་ཡོད། ང་རང་གི་སྲིད་ཇུས་སམ། ཐབས་ལམ་བསྟེན་ཕྱོགས་དེའི་ཐད་ལའང་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ཡོད། དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པར་བརྟེན། འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་གི་རྒྱ་ནག་ཐོག་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཟེར་མཁན་ཚོ་དང༌། ཚོང་འབྲེལ་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་སོགས་པས་རྒྱ་ནག་ལ་བག་ཟོན་བྱེད་དགོས་མཁན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ངའི་ལམ་ཕྱོགས་དེའི་ཐོག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བདེ་པོ་ཆགས་ཏེ་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྟེང་ནས་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བ་ལ་ཕན་ཆ་ཏན་ཏན་བྱུང་ཡོད། ལོ་ནས་ལོ་མཐུད་འཛམ་བུ་གླིང་དུ་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད། ཡིན་ནའང་བོད་ནང་ཛ་དྲག་གི་ཉེན་ཁ་ལ་ཕན་ཐོགས་མ་བྱུང་བ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་བོད་རིགས་རེ་ཟུང་གི་སེམས་ཤུགས་ཆག་རྒྱུའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་ན། ངའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་འདང་པ་ལྟ་བུ་ང་རང་གི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་ཡང་ཕྲན་བུའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ཀྱི་འདུག ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་སེལ་བའི་དགོས་པ་དེ་མ་འགྲུབ་ན་ཡང༌། ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་རྒྱུའི་གནད་འགག་ཅིག་ཡོད་པ་རེད། འཕྲལ་གྱི་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་ལ་ཕན་ཐོགས་མེད་པ་འདྲ་འདྲ་ལ། ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་ལ་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། དེ་གྱོང་ཞིག་ཆག་གི་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟ་བར་དུ་ངས་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་རིགས་གཅིག་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་མང་པོ་ཐོབ་ཡོད་ཀྱང༌། རིགས་གཅིག་ནས་དཀའ་ངལ་གསར་པ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སྔོན་མ་ནས་ངས་མཐར་ཐུག་གི་ཐག་གཅོད་མི་མང་གིས་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན། ད་ཆ་མི་མང་ལ་སྐད་ཆ་དྲིས་ནས་མང་མོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་པ་དེར་ཐག་གཅོད་བྱས། ཐག་གཅོད་དེ་བཞིན་སྲིད་ཇུས་སུ་བཟུང་ན་ཡག་ཉེས་དགའ་སྡུག་ག་རེ་ཡོང་གི་ཡོད་ནའང་འགྱོད་པ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་མང་མོས་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་བཏང༌། གོ་བསྡུར་བྱས་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་ན་འགྱོད་པ་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག མི་མང་རྣམས་ལ་སྐད་ཆ་དྲིས་རྒྱུ་དང༌། བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་བསྡུ་རྒྱུའི་ཐད། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལས་སླ་པོ་རེད། བོད་ནང་ལ་ཡོངས་གྲགས་བྱས་ནས་བསམ་ཚུལ་བསྡུ་མི་ཐུབ་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་གནད་ཡོད་ཕལ་མོ་ཆེ་ནས་བསམ་ཚུལ་གང་ལ་གང་འཚམས་ཤིག་བསྡུ་ཐུབ་ཀྱི་རེད། དུས་ཡུན་ཕྲན་བུ་འགོར་སྲིད། དེ་འདྲའི་འོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ན་འགྱོད་པ་མེད་པ་ཞིག་རེད། དེ་ངའི་བསམ་ཚུལ་ཡིན། ཁ་སྔོན་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་གྱི་གསུང་བཤད་ཐོག་ལབ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟར་ཡིན། ད་ཆ་དུས་ཚོད་ལམ་སང་ཐག་བཅད་ནས་ལབ་ཐུབ་པ་མི་འདུག་སྟེ་དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་མཚམས་ལ། མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་བསྡུ་རྒྱུ་དང༌། བསྡུ་སྟངས་དེ་ཡང་ང་ཚོས་ཐབས་ལམ་བསྟེན་ཕྱོགས་འདྲ་མིན་གང་འདྲ་ཡོད་པ་རྣམས་མི་མང་ལ་གསལ་བཤད་བྱས། ཐབས་ལམ་བསྟེན་ཕྱོགས་ཐོག་ལ་དགེ་དང་སྐྱོན། དཀའ་ངལ་གང་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་གྲས་གསལ་བཤད་བགྲོ་གླེང་དང༌། ནང་བསྡུར་ཞིབ་ཕྲ་བྱ་རྒྱུར་དུས་ཚོད་ལྷོད་ལྷོད་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་སམ། ཟླ་དྲུག་གམ། ལོ་གཅིག་ཙམ་བཞག་ནས་མང་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་གནས་ཚུལ་མགོ་འཚོས་ངེས་བྱས། གཡམ་རྒྱུགས་མ་ཡིན་པར་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་རྟོགས་པའི་འོག་ནས་ང་ཚོའི་ཐབས་ལམ་བསྟེན་ཕྱོགས་མང་མོས་འོས་བསྡུ་བྱས། དེ་གཞི་ལ་བཞག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་ན་བསམ་པའི་བསམ་ཚུལ་དེ་ཡིན། ད་ལྟ་དུས་ཚོད་གཏན་འཁེལ་མེད་ཀྱང༌། བྱེད་ཕྱོགས་དེ་ལྟར་བྱ་རྒྱུར་བརྟེན། གྲོས་ཚོགས་འཚོགས་བཞིན་པའི་སྐབས་ཙམ་མ་ཟད། དུས་རྒྱུན་ལྡན་ནས་བསམ་བློ་བཏང༌། སེམས་ཁུར་གྱི་ཐོག་ནས་བྱེད་ཕྱོགས་གང་འདྲ་འདུག་གམ། ད་ལྟ་ང་ཚོས་དྲན་པ་དང༌། ལག་ལེན་བཀལ་བཞིན་པའི་ཐབས་ཤེས་འདི་རིགས་མིན་པའི་ཐབས་ལམ་གསར་པའི་བློ་གྲོས་གང་ཡོད་འདོན་དགོས། གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བོད་མི་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང༌། བོད་པའི་གྲོགས་པོ་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང༌། ད་ལྟའི་ཛ་དྲག་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་སྟོན་མཁན་བྱུང་ན་དགའ་བསུ་ཡོད། དེ་གནས་ཚུལ་གཅིག་ཡིན།

དེ་ནས་མ་གཞི་དོན་དག་ཆུང་ཆུང་ཞིག་རེད་དེ། ཉེ་ཆར་དྷ་སར་རྙོག་གྲ་ཕྲན་བུ་བྱུང་བ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཐག་རིང་པོ་ནས་ཕེབས་མཁན་ཚོས་གཅིག་བྱས་ན་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་མ་ཤེས་མཁན་ཡོད་སྲིད། ཁ་སྔོན་རྐྱེན་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བའི་མཐའ་མའི་འབྲས་བུར་ཡུལ་པ་ཚོས་བོད་པ་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོས་ཡུལ་པ་ཚོར་ཕན་ཐོགས་ག་ཚོད་བྱུང་ཡོད་པ་ལ་དོ་སྣང་གསར་པ་སླེབས་པ་དང༌། བོད་པ་ཚོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་ཡུལ་པ་ཚོ་དྲིན་ཆེནཔོ་ཡིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་རང་གི་ལུང་པ་བྲལ་ན་ས་གནས་གང་དུ་བསྡད་ནའང་དཀའ་ངལ་ཞིག་འདུག་སྙམ་ནས་སོ་སོའི་ལུང་པ་དྲན་སྐྱོར་རྒྱག་དགོས་པའི་ཕན་ཐོགས་བྱུང་འདུག གང་ལྟར་རྐྱེན་ངན་གྲོགས་ལ་ཤར་བ་འདྲ་པོ་བྱུང་སོང༌།

གནས་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནི། བར་ལམ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་ཐའེ་ཝན་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མི་སྣ་དང་མཉམ་དུ་ཡིག་ཆ་བཞག་པ་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་དཀའ་རྙོག་ཅིག་བྱུང་བ་རེད། རྩ་བའི་ཐེ་ཝན་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ། ཐའེ་ཝན་དང་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་མཐུད་ཐུབ་ན་བསམ་པ་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ང་རང་ཚོའི་རྩ་བའི་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་འདི་རྒྱ་དང་བོད་གཉིས་དབར་སྐད་ཆ་བཤད་ནས་ཐབས་ལམ་རྙེད་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་མ་གཏོགས་མི་གཞན་དག་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་སྐད་ཆ་བཤད་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། རྒྱ་མི་མཉམ་དུ་སྐད་ཆ་བཤད་ནས་ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་སེལ་བ་ཞིག་ཡོང་བ་ལ་རྒྱ་མིའི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་བོད་པའི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་རྣམས་གསལ་པོར་རྟོགས་པ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། རྒྱ་མིའི་མི་མང་གི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་རྟོགས་པའི་ཐབས་ལམ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཐའེ་ཝན་གྱིས་གཙོས་པའི་རྒྱ་མི་རིགས་རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་གནས་པ་རྣམས་ལ་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡིན་པ་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་ནས་གནས་ཚུལ་ཇི་ཙམ་གསལ་པོ་བརྗོད་ཐུབ་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་རྒྱ་ནག་ནང་ལ་རིམ་པས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཆགས་ཐུབ། རྒྱ་མིའི་བསམ་བློའི་ནང་བོད་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རྟོགས་པ་བྱེད་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཆེ་ཤོས་རྒྱ་མི་རིགས་ཁོ་རང་ཚོ་བརྒྱུད་ནས་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གནད་གལ་ཆེན་པོར་རྩིས་ཀྱི་ཡོད། གཞི་རྩ་ཐའེ་ཝན་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བར་དེང་སང་གཏམ་བརྗོད་རང་དབང་དང༌། མང་གཙོའི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་དང༌། ཐའེ་ཝན་སྲིད་གཞུང་ཡིན་ནའང་རུང༌། ཐའེ་ཝན་གྱི་མི་མང་པོ་ཞིག་ནས་བོད་པར་འབྲེལ་བ་བྱེད་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་འོག ང་ཚོ་དང་ཐའེ་ཝན་གཉིས་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་བསམ་པ་དང༌། འབྲེལ་བ་དེ་ཡང་ང་རང་ཚོའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། ལངས་ཕྱོགས་གཞིར་བཞག་གི་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཞིག་བཟོ་ཐུབ་ན་བསམ་སྟེ་ཉེ་བའི་ཆར་མི་ཕྱིན་ནས་བར་སྐབས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་སྐྱར་གསོ་བྱས་ཀྱང༌། དེ་དག་འདོད་པ་ཁེངས་པ་ཞིག་བྱུང་མེད།

མདོ་དོན་ཐའེ་ཝན་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཐོག་ནས་ང་ཚོར་རྙོག་གྲ་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རྣམས་སེལ་ཆེད་ཐའེ་ཝན་སྲིད་གཞུང་ལ་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་པའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་རེད་མ་གཏོགས་ད་ལྟ་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ཆགས་ཐུབ་མེད། དེ་འདྲའི་དུས་ཚོད་ཞིག་ལ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ནས་ཚོགས་པ་ཞིག་གི་མིང་ཐོག་ནས་བོད་སོག་ལས་ཁུངས་ལ་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། སྤྱིར་ན་ཕྱི་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་ཡིག་ཆ་བཞག་རྒྱུ་དེ་མ་འོས་པ་ཞིག་རེད། བོད་གཞུང་གིས་སྲིད་ཇུས་མཁྲེགས་པོ་བཟུང་ནའང༌། བོད་མི་ནང་ཁུལ་ནས་གོ་ཐག་གློད་དེ་ནུས་པ་ཐོན་མི་ཐུབ་པ་དང༌། སྡུག་ཤོས་ཤིག་ལ་གཞུང་གི་ལངས་ཕྱོགས་བརྩི་སྲུང་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་རྣམས་ཕར་མ་སླེབས་པ་དང༌། ཤེས་བཞིན་ཁྱད་གསོད་བྱེད་མཁན་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་གང་ལྟར་དངུལ་དང་དངོས་པོར་རྔམས་ནས་འགྲོ་མཁན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་དང༌། བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་སྐོར་ལ་མགོ་འཚོས་ལ་མ་འཚོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྲོ་བ་དེ་ཚོ་རྒྱ་མི་ལ་དགོས་པ་དེ་ཆགས་ཀྱི་འདུག ཡང་ན་ང་ཚོ་བོད་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་དེ་དག་ཆ་ཚང་རྟོགས་རྗེས་དེའི་ལངས་ཕྱོགས་ཕྱི་ནང་རྒྱབ་མདུན་གང་དུ་ཡང་མངོན་གསལ་དོད་པོ་བྱས་ནས་བཤད་ཐུབ་མཁན་ཞིག་དང༌། འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཐུབ་མཁན་གྱི་མི་ཞིག་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནའང་དེས་དགེ་མཚན་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། བར་ལམ་གྱི་གནས་སྟངས་ཁྱད་མཚར་པོ་འདིས་ང་ཚོར་དམིགས་བསལ་དཀའ་ངལ་ཞིག་འཕྲད་ནས་འགལ་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོང་གི་འདུག དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་འདས་པའི་ལོ་ཡུན་གང་ལ་གང་ཙམ་གྱི་རིང་ལི་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་ཕྱོགས་གང་ལ་གང་ཙམ་ཞིག་ང་ཚོའི་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒང་དུ་མ་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ་རབ་དང་རིམ་པ་བྱུང་སོང༌།

ཁ་སང་ཁོ་ཚོ་མི་གསུམ་ཐུག་པའི་སྐབས་སུ་དེ་ཚོ་གསལ་པོ་བཤད་རྒྱུ་བྱུང༌། མི་སྒེར་ངོས་ནས་ང་ཚོ་ཚང་མ་ངོ་ཤེས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། ལོ་མང་པོ་ཞིག་ནས་རྒྱུས་ཡོད་ནང་ཚགས་ཡིན་ནའང༌། བྱེད་ཕྱོགས་ཐོག་ཧོལ་རྒྱུགས་ཐལ་ཆ་ཆེན་པོ་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ་འདི་ད་རེས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྔ་རྗེས་སུ་བྱུང་སྟབས། ཕྱིན་ཆད་དེ་འདྲ་མ་ཡོང་བའི་གཙང་མ་ཞིག་བཟོ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག འདི་ནི་ང་ཚོའི་རྩ་དོན་ལ་ཐུག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། རྩ་བ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་མདོ་སྟོད་ཀྱི་ཆོལ་ཁ་དེ་ཆོལ་གསུམ་ནང་ནས་ཆོལ་ཁ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། འདས་པའི་དུས་སྐབས་ལའང་བོད་ནང་དུ་ཆོལ་ཁ་དེའི་ཁོངས་ཀྱི་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་དོན་ལ་སོ་སོའི་དམ་བཅའ་འཛིན་ནས་བསྡད་མཁན་དང༌། དཀའ་ངལ་མྱོང་མཁན་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་མདོར་ན། ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས་པའི་ནང་བཤད་པ་དང་སྒྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱེད་མཁན་མི་འབོར་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ལ། ད་ལྟ་ཡིན་ནའང༌། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བའི་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས་པའི་བསྟི་གནས་ཕལ་མོ་ཆེའི་ནང་དུ་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་མང་ཆེ་བ་མདོ་སྟོད་ཆོལ་ཁའི་ནང་ནས་སླེབས་ཡོད་པ་རེད།

ཆོལ་ཁ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་མིང་འཁྱེར་ནས་ལས་ཀ་གང་བྱུང་མང་བྱུང་ཡོང་སྐབས། ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཆ་ནས་ང་རང་ཚོ་ཆོལ་ཁ་ནང་ཁུལ་ལའང་མཐོང་ཕྱོགས་དང༌། དོགས་པ་ཡོང་མཁན། དེ་འདྲའི་རྐྱེན་གྱིས་གཙོ་ཆེ་ཤོས་མདོ་སྟོད་མི་མང་ནང་ལ་བློ་ཕམ་དང་ཡིད་ཆད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་དཔེ་མི་སྲིད་པའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་རེད། འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བལྟས་ན། རྐྱེན་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གིས་མཐོང་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་བ་དང༌། མཐོང་ཕྱོགས་གཅིག་བྱུང་ཚར་དུས་བསམ་བློའི་ནང་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ཆགས་ནས་ལས་ཀ་གང་བྱས་ཀྱང་ཚང་མས་དེའི་ནང་དུ་ཁ་གསལ་གཏིང་གསལ་མ་ཡོང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད། ཆོལ་གསུམ་གོང་བུ་གཅིག་གྱུར་དང༌། དམ་ཚིག་ཟོང་ཁ་གཅིག་སྒྲིལ་ཟེར་བ་འདི་ང་ཚོའི་རྩ་དོན་ཡིན། དེའི་ཐོག་ལ་འགལ་རྐྱེན་འགྲོ་བའི་ལས་ཀ་བྱེད་ཕྱོགས་དང༌། རྐྱེན་ཆུང་ཆུང་གིས་ང་ཚོའི་ནང་དུ་དམ་ཚིག་མ་གཙང་བ་ཆགས་ན་ནམ་ཡང་མི་འགྲིགས་པ་ཞིག་རེད།

ད་ལྟ་ངས་འགོ་ཁྲིད་པའི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་འདིས་ད་ཕན་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ལྷག་ཙམ་གྱི་རིང་དུ། རིང་ནས་སྙིང་དུ་བརྣག་པའི་འདོད་པའི་དོན།། ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།། ཞེས་པ་འདི་རྩ་བའི་སྲིད་ཇུས་དང༌། རྩ་དོན་དུ་བརྩིས་ནས་བསྡད་ཡོད། ང་ཚོའི་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ལེགས་ཉེས་སྐྱིད་སྡུག་ཅི་བྱུང་ནའང་ཚང་མ་དགའ་གཅིག་སྡུག་གཅིག་འོག་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་བསམ་ཚུལ་དེ་དང༌། སྲིད་ཇུས་དེ་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་རྒྱུའི་བསམ་བློ་རྨི་ལམ་ལའང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡིན་ནའང་བོད་རིགས་འགའ་ཤས་ནས་དེའི་སྐོར་ལ་དོགས་པ་བྱེད་མཁན་ཡོད་ཚོད་འདུག དེ་ག་རེ་བྱས་ནས་བྱུང་བ་རེད་དམ། དཔེ་མི་སྲིད་པའི་ཐབས་སྡུག་པོ་རེད། ད་ལྟ་གནས་ཚུལ་ལྷགས་པའི་དཀའ་ངལ་དེ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ད་ཕྱིན་ཆད་དཀའ་ངལ་དེ་འདྲ་མ་ཡོང་བ་ཞིག་དང༌། ཆོལ་གསུམ་དམ་ཚིག་ཟོང་ཁ་གཅིག་བསྒྲིལ། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་གཏན་ནས་མེད་པ་གཙང་མ་ཞིག་དགོས་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ད་རེས་རྐྱེན་གཅིག་ལངས་པ་དེའི་ཐོག་ནས་ཕྱིན་ཆད་ན་ཚ་སྐྱར་ལོག་མི་ཡོང་བའི་གཙང་མ་ཞིག་བཟོ་ཐུབ་ན་བསམ་པ་དེ་རེད། དེའི་ཐོག་ལ་ཚོགས་གཙོ་གཉིས་དང༌། བཀའ་ཤག སྐབས་རེ་རྒྱུན་ལས་ལའང་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གང་ལྟར་ཡང་སྙིང་བཀའ་སྤྱི་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་ནས་གནས་ཚུལ་དེའི་ཐོག་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐབས་སུ་མདོ་སྟོད་མི་མང་སྤྱི་བྱིངས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་མེད་བསྡུས་ཡོད་པ་རེད། ཧ་ལམ་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུའི་བསམ་ཚུལ་གཅིག་གྱུར་ཡོད་པ་གསལ་པོ་འདུག་པར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། དངོས་གནས་ཡིན་དགོས་ཀྱི་ཡང་རེད། ང་ཚོས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་བྱས་པ་དེ་ལ་གཙོ་བོ་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་དང་བློས་འགེལ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་དགོས་པ་ལྟར། མང་ཚོགས་ནང་བསམ་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད་པའི་བཟོ་འདུག མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དང༌། ང་རང་ཚོའི་རྩ་བའི་སྲིད་ཇུས་དེ་གཞི་ལ་བཞག་ནས་ད་ལམ་རྐྱེན་འཕྲད་པ་དེ་བཀའ་སྤྱི་ལྷན་ཚོགས་ནས་རིམ་པས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་རེད། དྲང་པོས་བཞུང་བསྲང་ནས་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དེ་ལ་རེ་ཟུང་རེ་ཟུང་གི་འདོད་པ་ལ་འགྲོ་མི་འགྲོ་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་རེད། ཡིན་ནའང་མང་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཏན་ཏན་བྱེད་ཀྱི་རེད། བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་འདུལ་ཞིང༌། བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་འཚོ་དང་མི་འཚོའི་དུས་ཚོད་འདིའི་ནང་ལ་དོན་དག་མེད་པའི་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད། དེ་འདྲ་མི་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག

ང་ཚོ་བོད་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གིས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་ཐོག་ནས་འཕྲལ་ཕུགས་རྒྱང་གསུམ་གྱི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་མ་ནུས་མི་ཐུབ་བཞིན་དུ་ཨུ་ཚུགས་བརྒྱབ་ནས་བཏོན་པ་འདི་ལ་ཆོལ་གསུམ་མི་མང་ཚང་མས་གཅིག་རྒྱབ་གཅིག་གནོན་གྱི་ནུས་པ་བཏོན་དགོས་པ་མ་གཏོགས། བོད་གཞུང་ལ་ཡིད་མ་ཆེས་བྱེད་ས་ཞིག་དང༌། སྐྱོན་འདོགས་བྱེད་ས་ཞིག་དང༌། ཁྱད་གསོད་བྱེད་ས་ཞིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྤུན་མཆེད་ཞིག་ཡོང་དུས་དེར་འབྲེལ་བ་ལམ་སང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་བམ། བོད་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ཡོང་དུས་ཀ་ཀོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་མིས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ལ་གནད་འགག་ཞིག་བརྩིས། བོད་པ་ནང་ཁུལ་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་ལ་ཆོ་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་ལབ་པ་ཡིན་ན། རང་གིས་རང་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཟེར་བ་དེ་ཆགས་པ་རེད། ཧ་ཅང་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད། ང་ཚོ་འདིར་ཚོགས་པ་སྐྱིད་སྡུག་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ནང་ནས་མདོ་སྟོད་ཆོལ་ཁའི་ཚོགས་པའི་ཐོག་ནས་མ་འོངས་པར་ང་ཚོའི་ལས་ཀ་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་བསམ་ཚུལ་འདྲ་མི་འདྲའི་བསམ་འཆར་བཏོན་རྒྱུ་ལོས་ཡོང༌། དགའ་བསུ་ཡོད། ཡིན་ནའང༌། རྩ་བའི་བསམ་བློའི་ནང་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་བྱེད་པ་འདི་འདྲ་ཕྱིན་ཆད་མ་ཡོང་བ་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། གཙང་མ་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ད་རེས་གོ་སྐབས་འདིའི་ཐོག་ནས་ཕྱིན་ཆད་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་འདི་འདྲ་མ་ཡོང་བ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག

དེ་ནས་ངས་འཕྲོས་བཤད་བྱས་ནས་ལབ་འདོད་པ་ཞིག་ལ། ད་རེས་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཡོང་སྐབས། དང་པོ་ང་ཚོའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྐབས་དེ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ང་ཚོ་བོད་སྤྱི་པའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་རྩ་དོན་ཞིག་ལ་ཐུག་ནས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། མི་སྒེར་གྱི་ན་ཚའམ། དགའ་མི་དགའི་གནས་ཚུལ་འོག་ནས་གཟེར་ལངས་པ་ཞིག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད། འདིར་བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་གཙོ་ཁོང་ཚོའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་སྒེར་གྱི་དགའ་མི་དགའི་གནས་ཚུལ་སྤུ་ཙམ་ཡང་མེད། ཡིན་ནའང་སྐབས་རེ་ཁྲོག་འདྲ་པོ་ཐེབས་ནས་སྒེར་གྱི་དགའ་མི་དགའི་ནགས་ཚུལ་ཕྲན་བུ་འདྲེས་ལྷད་ཡོང་གི་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག དེ་འདྲ་བྱས་ན་ཕན་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་གནོད་ཀྱི་རེད། ཉེ་ཆར་ཁ་ཤས་ནས་ཁ་རྩོད་བྱེད་རེས་དེ་འདྲ་ཕྲན་བུ་བྱུང་བ་དེ་བློ་ཕམ་གྱི་རྒྱུ་རེད། ཕན་ཐོགས་རྩ་བ་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད། རྩ་དོན་ད་ལྟ་ངས་ཞུས་པ་བཞིན། ཆོལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་མིང་ཡོད་མཁན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཞིག་ཡིན་དུས་དངོས་གནས་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་སྤྱི་པའི་དོན་ལ་ཞབས་འདེགས་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། ནུས་པ་ཆ་ཚང་བཏོན་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད། འགལ་རྐྱེན་གྱི་སྟེང་དུ་མ་འགྲོ་བ་དགོས་ཀྱི་འདུག དེ་རྩ་དོན་རེད། དེའི་ཐོག་ལ་བཀའ་སྤྱི་ལྷན་རྒྱས་ནས་རིམ་པས་ཐག་གཅོད་གཏན་འབེབས་ཡོང་གི་རེད། དེའི་ཐད་ཚང་མས་རྒྱབ་སྐྱོར་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས། གང་ལྟར་ཕྱིན་ཆད་དཀའ་ངལ་དེ་རིགས་མུ་མཐུད་ནས་མི་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། སྤྱི་པའི་དོན་དུ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་རྒྱབ་མདུན་ངོ་ལྐོག་མེད་པ་དྲང་པོ་དྲང་བཞག་གི་ལས་ཀ་བྱེད་དུས་སྒེར་གྱི་དགའ་མི་དགའི་གནས་ཚུལ་འདྲེས་ནས་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་དེ་ངོ་ལྐོག་གི་ལས་ཀའི་ཐོག་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་རྩ་བ་ནས་ཡག་པོ་མ་རེད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་མི་མང་ཁྲོད་ནས་ཀྱང་ལྷིང་འཇགས་པོ་བྱེད་དགོས། ལྷག་བསམ་གྱིས་ཀུན་ནས་བ་སླངས་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་བྱེད་སྟངས་ཟང་ཟིང་ཆགས་པ་ཡིན་ན་ཕན་ཐོགས་ལས་གནོད་ཚབས་ཆེ་བ་ཡོད། གལ་ཆེ་ཤོས་རྒྱ་མིས་བལྟས་ནས་བསྡད་ཡོད། ང་ཚོ་ནང་ཁུལ་བྱབ་སྐྱེལ་མཁན་འདྲ་པོ་བྱས་ན་ཆོ་གང་ཡང་མི་འདུག ཚང་མས་བསམ་བློ་ཆེ་ས་ནས་བཏང༌། གུ་ཡངས་ས་ནས་བཏང༌། མདོ་དོན་ཡང་སྙིང་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཡོད་པ་འདིས་བོད་སྤྱི་པའི་ཚབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེས་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཞེས་སྩལ།

ཚིག་འགྲེལ།

བློ་གསར་བ་སོགས་མཛད་རྣམ་འདི་ཀློག་པ་པོ་ཕྱི་བོད་ཐ་སྙད་གསར་རྙིང་གི་དངོས་དོན་ཤེས་རྒྱ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བའི་ཆེད་དུ། སྤྱིར་བཏང་ཡོངས་གྲགས་མིན་པ་དང༌། ཚིག་མཛོད་ཆེ་ཆུང་ཁག་ནང་མ་གསལ་བའམ། གསལ་ཡང་ཚིག་དོན་འགྲེལ་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ། དག་ཆ་འདྲ་མིན་བཅས་པར་དམིགས་བསལ་འགྲེལ་བཤད་དགོས་རིགས་ཟུར་བཏོན་འདི་གཤམ་ཀ་སྡེའི་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་འགྲེལ་འདི་དག་ལ་དཔྱད་ཞིབ་གནང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁུངས་དག་དར་ཁྱབ་སླད་དུ་སྐྱོན་སེལ་དགོངས་འཆར་གསལ་པོར་སྩོལ་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

ཀ་དར་སྒྲོག མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་སྟེ་གྲོལ་ཁར་རྟེན་འབྲེལ་སླད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ཀ་རིང་མདུན་མ་གཉིས་རེ་རེར་དར་དཀར་ཨ་ཤེ་རེ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོགས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང༌། ཀ་བ་ཕྲ་བའི་རིགས་ལ་ཀ་དར་བཅིངས་ཞེས་འབྲི་དགོས།

བཀར་ཡོང་བོགས་གསུམ། བཀར་འཇུག ཡོང་བཞེས། བོགས་མ་བསྡུ་མཁན།

ཀེར་ལེབ་སྒུར་གསུམ། མི། ས། ཕྱུགས།

བཀའ་བློན་བླ་མ། སེར་མོ་བའི་བཀའ་བློན།

དཀར་སྤྲོ། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་མར་ཁུ་དང་སྣུམ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཞེ་ས།

བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང༌། བཀའ་ཤག་ཅི་རིགས་ནས་བཀའ་ཁྱབ་གནང་དགོས་རིགས་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་དང༌། སྣེ་མགྲོན། བཀའ་མགྲོན་བཅས་ཁུངས་སོ་སོ་བརྒྱུད་དེ་ཡིག་ཐོག་དང༌། ངག་ཐོག་ཇི་འོས་སྐབས་བསྟུན་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་བ་དེ་ལ་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ་ཟེར།

བཀའ་ཐམ་བདེ་སྐྱིད་མ། ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་བསྐྱར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་སྐབས་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་ཐམ་ག་ཞལ་རིས་སུ་ཧོར་ཡིག་‘བདེ་སྐྱིད’ཅེས་འཁོད་པ་དེ་ཡིན།

བཀའི་གུང་བློན། བཀའ་བློན་ལ་གོ་དགོས།

སྐུ་རྒྱབ་སློང་ཁྲ། བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་གི་རྒྱབ་བསྙེས།

བཀྱེ་ཆོག་ཞུས། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུད་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་བ་དང༌། དེ་ནས་མཛད་སྒོར་བཅར་བ་གོང་རིམ་ལ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུ་བ། དེ་མིན་ཡོངས་རྫོགས་མི་དམངས་ལ་སྟོན་ཆེན་བཤམས་ཆོག་པ་ཞེས་ྋསྙན་གསན་ཞུས་པའི་དོན།

ཀྲད་བཀྲོན། གཞུའི་འཐེན་སྐུད།

བཀྲུ་བྱབས། བྱབས་ཁྲུས་དང་དོན་གཅིག

བསྐྲུ་བ། ཟས་སློང་བའི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཡར། ཁ་ཤས་ཀྱི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཤའི་གཤག་དེར། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ལྷ་ས་ཁུལ་གཞུང་སྒེར་ཆོས་བཅས་ཀྱི་ཁང་ཁུངས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་སྒེར་པ་ཁྱིམ་ཚང་ཁག་གཅིག་ལ་ས་ཞིང་ཡང་ཡོད་འདུག་ཅིང༌། དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་ས་རྟེན་ལ་འཁྲི་བའི་རྟ་འུལ་དང༌། ཁལ་མ་གཏོང་བ་སོགས་གཞུང་ཁྲལ་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་དུད་ཚང་དེ་རྣམས་ལ་ནང་གསེས་ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཐོགས་འདུག

ཁད་ཆུད། ས་ཁད་རྒྱང་ཐག་རིང་ལ། ལམ་ཀྱོག་ཏུ་ཆུད་པ།

ཁོག་བརླམས། ཆོས་སྐྱོང་གི་སྐུ་རྟེན་ནམ། ལྷ་པའི་ཁོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲི་དར་སྒྲོན། མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་འཕྲལ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ལས་མ་བཞེངས་ཙམ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་སླད་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་སྟེང་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་ཕྲེད་དུ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོན་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲུང་ཞུ་མ། ཆང་འདྲེན་མ།

ཁྲོམ་ཆོས། ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་པོ་འདུས་ཚོགས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

གུ་ཤའི་ཨ་ཁྲབ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

གོས་ཆེན་གྱི་གྷན་སྦྱར། འདི་ནི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པས་མཆོད་བཞེས་ཀྱི་སྐུ་བེར་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག

གྲུ་སུག་བྱས། སྐབས་འདིར་གྲུ་ནི། ལག་ངར་བསྐུམས་པའི་ཟུར་ཐོན་ཚིགས་རྡོག་གྲུ་མོ་ལ་ཟེར་བ་དང༌། གྲུ་མོའི་ཟུར་དེ་རང་གི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པར་བསྣུན་པའམ། བཙུགས་པ་ལ་གྲུ་སུག་བྱས་ཟེར།

གླིང་མེ། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དང་འདྲ་བར། དགོན་པ་རི་ཁྲོད་ཁག་ལ་སོགས་པའི་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ཁའི་སྟེང་དང༌། སྒེའུ་ཁུང་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མཆོད་མེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་འབུལ་བ་ལ་ཟེར།

མགོ་དང་འགོ འཇུག་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང༌། འདིར་ནི་ལུས་ཀྱི་མགོ་མཇུག་མ་མགོ་དང༌། བྱ་བའི་འགོ་མཇུག་འ་འགོ་ཡིན། ཞེས་པ་སྟེ། དཔེ་བརྗོད་དུ་ ‘‘མགོ་ཆེན་མགོ་སྐོར་ཐེབས་ནས་མགོ་བོ་ན། ལས་འགོ་འཛུགས་སྐབས་འགོ་ཁྲིད་གྲལ་འགོར་འཁོད།’’ ཅེས་པ་འདི་ལྟའི་སྔོན་འཇུག་འདྲ་མིན་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྩ་བཟུང་གཅིག་གྱུར་འབྲི་སྤྱོད་བྱས་ཡོད།

གོ་དྲུང༌། དྲུང་ཡིག གོར་ཁའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་དྲུང་ཡིག

མགྲོན་ཚབ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོའི་ལས་ཚབ་རྩེ་མགྲོན་ལ་ཟེར།

འགག་དེབ། རྩེ་འགག་ཏུ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་པ་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་མཛད་དེབ་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་དེབ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་བསྡུས་མིང་ཡིན།

མགོ་མཆན་ཐམ་འབྱར། ཆོག་མཆན་གནང་བ་ཞིག

རྒྱ་རྡོའི་སྒྲོམ་སྐྱོར། རྒྱ་ཕྲ་ལྟ་བུ།

རྒྱན་བཞི་མཚལ་ཀའི་ཡོལ་བ། གྱང་ལ་འགེལ་བྱེད་གོས་ཆེན་རྒྱན་བཞིའི་ཡོལ་བ།

གྱ་རི་གྱུ་རི། བརྟན་པོ་མེད་པའི་དོན།

རྒྱ་གར། མིང་ཚིག་འདིའི་རྩ་བའི་དག་ཆ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་འདི་ལྟར་ཡོད། སྔར་བོད་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་སྐབས། གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ལྷོ་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱྃ་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་དཀྃར་པོ་གྱོན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་བ་’ ཞེས་འབོད་ པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

‘རྒྱ་དཀར་’ ཞེས་ངག་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལ་ (རྒྱ་གར་) ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་སྐད་ནང་ཚིག་འབྲུ་གཉིས་བསྡེབས་པའི་མིང་དང༌། ཚིག་གང་རུང་གི་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་དང༌། ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་ མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་ཡིན་ཚེ། ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། སྐད་ཆ་ཤོད་སྐབས་ ‘འབྲས་དཀར་’ལ་ (འབྲས་གར་) དང༌། ‘འགྲོ་སྟངས་’ ལ་ (འགྲོ་སྡངས་) ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་མཐོ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མཐོ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ‘དབྱར་ག་’ ལ་ (དབྱར་ཀ་) ཟེར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ ‘རྒྱུན་གཏན་’ལ་ངག་ནས་ (རྒྱུན་གདན་) ཞེས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མ་‘གཏན་’གྱི་སྒྲ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་ལས་‘རྒྱུན་ལྡན་’ཞེས་པའི་དག་ཆ་སྣ་སྒྲ་ཅན་ལ་འགྱུར་བའང་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་རིགས་ནི། སྐད་རིགས་ཚང་མའི་རང་བཞིན་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་གཅིག་གྱུར་ཅིག་ཡིན་སྐོར་འཕྲུལ་སྤྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་ཞིབ་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སྒྲ་འགྱུར་རིག་པར་དཔྱད་ན་དངོས་དོན་གསལ་བར་ རྟོགས་ཐུབ།

རྒྱ་སེའི་གཟར་ཆེན་གཟར་ཆུང༌། རྟ་སྒའི་འོག་ཏུ་འདིང་རྒྱུའི་གོས་ཆེན་གྱི་གདན་ཞིག

རྒྱ་ནག འདི་ལའང་རྒྱ་དཀར་དང་འདྲ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཡོད། དེ་ནི་གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ཤར་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱྃ་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་ནྃག་པོ་གྱོན་པས་ན། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་ནག’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་ནག་པ་’ ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

རྒྱ་འདྲེ་བརྒྱབ། ཚིག་འདི་ནི་ཕལ་སྐད་དུ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ་བརྒྱབ་’ ཟེར་བ་དེ་ཡིན། ཚིག་འདིར་ཁ་རྩོད་བརྒྱབ་པ་དང༌། རྒྱག་རེས་བརྒྱབ་པའམ། གཞུ་རེས་བཏང་བ་གཉིས་ཀའི་གོ་དོན་ཡོད། རྒྱ་འདྲེ་ལ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ’ ཟེར་བ་ནི། དགྲ་འདུལ་ལ་ ‘དགྲམ་འདུལ་’ ཟེར་བའི་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་དང་འདྲ་བ་ཡིན།

སྔར་སྲོལ་སྦད་རྒྱང་བཤད་པ། གཟིམ་ཆུང་དམག་མིའི་དམག་རྩལ་དང་དམག་གཞས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས།

ཅ་འགྲོས་ཅ་འགྲོས། འདི་ནི་ཚིག་རིས་ལྟར་རིམ་བཞིན་གྱི་དོན།

ཆབ་བདག་མ་གཉིས། གདན་ས་ཁག་གི་ལས་སྣེ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག

ཆིབས་བསྟར། རྟ་བཞོན་པ་མང་པོ་བསྟར་བསྒྲིགས་པའི་ཞེ་ས་ཡིན།

ཆིབས་རགས་དང་ཆིབས་ཧྲག ཆིབས་རགས་ནི། ཆིབས་བསྟར་གྱི་རིམ་པ་མ་འཁྲུགས་པར། ཆུ་རགས་ཀྱི་རྡོ་བསྟར་ཇི་བཞིན་གྲལ་བསྟར་འགྲིཊ་པོར་བསྒྲིགས་པ་དེ་ལ་ཟེར། ཆིབས་ཧྲག་ནི། ཆིབས་རྟ་ཤེད་ལྡན་ཞེ་གཅིག་བཅིབས་པའམ། བཞོན་པའི་རྟ་པ་མང་པོ་ཞིག་སྟེ། དེ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྔ་རྟིང་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་མ་དགོས་པར། གཉིས་གསུམ་མམ། འགའ་ཤས་མཉམ་སྐྱོད་དང༌། སྡེབ་སྐྱོད་བྱས་ ནའང་འགྲིགས། ཁ་རྒྱུན་དུ་རྟ་ཧྲག་མི་ཧྲག་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།

འཇུ་ལང༌། སོག་པོའི་དམག་དཔོན་ཞིག་གི་གནས་བབས་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་པའམ། ཚབ་བྱེད་ཀྱི་མི་སྣ།

འཇུ་ཐ། མདོའི་རྣམ་གྲངས་སམ་མིང༌།

ལྗགས་རྒྱངས། གཞས་གདངས་ཀྱི་མིང་དམག་གཞས།

མཆོང་དམར། མཆོང་ཞེས་པའི་རྡོ་རིགས་ཁ་དོག་དམར་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་འཇོག་བཟོ། རྗེས་འབྲས་སམ། ལྟ་བཟོ།

སྙན་གསན་ཞུས། སྙན་དུ་གསན་པར་གསོལ་བའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིག་ངག་ཅི་རིགས་ནས་ཞུས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། བར་ལམ་ཞིག་ནས་གཞུང་སྒེར་ཡིག་ཆ་ཁག་ནང༌། ‘སྙན་གསན་’ དང༌། ‘སྙན་གསང་’ ‘སྙན་སང’ ‘སྙན་གསེང༌།’ ‘སྙན་སེང༌།’ ཞེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་ལྔ་བྲིས་དང་འབྲི་བཞིན་དུ་མཆིས།

སྙེག་ལ་ཁད། སྙེག་ལ་ཉེ་བ། སྙེག་གྲབས།

གཏན་མེད་ཀྱི་གཏོང་བ། གཏན་མེད་ནི་སྒོ་གཏན་མེད་པ་སྟེ། སྒོ་དབྱེ་མི་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། སྒོ་རྒྱབ་ལ་ཕྲེད་གཏན་ཟེར་བའི་ཤིང་གདུང་ཞིག་གིས་བཀག་སྟེ་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར། མཛོད་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་སྟེ། དགོས་འདོད་ཀྱི་ཟས་ནོར་ཅི་ཡང་འཛད་མེད་མཆོད་སྦྱིན་དུ་གཏོང་བའི་དོན་ཡིན།

གཏན་ཞལ། ཁྱོ་ཤུག་གམ། བཟའ་ཚང་གི་ཞེ་ས་ཡིན། སྟེང་ཞལ་དང༌། སྟངས་དཔྱལ་ཞེས་ཀྱང་འབྲི་སྲོལ་སྣང༌།

རྟགས་ཐམ། ལས་ཁུངས་གང་ཞིག་མཚོན་པའི་དམ་ཕྲུག

སྟན་དམར། འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀ་ཁ་གདན་རིང་པོའི་ཆ་ཚད་དང་མཚུངས་པར་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཧོར་ཇུས་དམར་པོས་བརྒྱན་པ། ནང་ཤ་གྲུའུ་ཙེ་མཚལ་སྨུག་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཟེར། དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གམ། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང་གིས་སྐུ་ཕྱག་འབུལ་གནང་སྐབས་སུ་གཙང་སྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་འདིང་དགོས་པ་ཡིན།

ལྟག་མཚེར། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་དཀར་ཆག་ལ་ གཟིགས།

སྟེགས་སྟན། སྟེང་དུ་གདན་ཆུང་བཏིང་བའི་རྐུབ་སྟེགས་ལ་ཟེར།

བསྟེན་སྐྱིལ། གང་ཞིག་གིས་རང་གི་དགོས་དོན་ཆེད་དུ་མི་གཞན་དག་གམ། རྟ་ཟོག་སེམས་ཅན་ཅི་རིགས་འཇམ་རྩུབ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟེན་ཉར་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་པ།

ཐོན་ཐི་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་སྒ་སྦུབ་རྒྱབ་འཇར་ཅན། རྩེ་དྲུང་ཚོས་དགུན་ཁ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྱོན་བྱེད་ཞྭ་མོ་ཞིག

མཐར་ཐོན་ཐི་མཚལ་སེར་གྱི་ཁ་གོས། གོས་ཆེན་གྱི་རིགས་ཤིག

ཐོལ་བྱུང༌། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ།

ཐེ་ཇི་འོ་ཆུ་སྡེ་དཔོན་དགའ་བཞི་བ། སོག་སྐད་ཀྱི་ཆེ་བསྟོད་ཅིག

དག་པ་ཤེལ་རི། བོད་དབུས་ཙ་རིའི་ནང་བདེ་མཆོག་གི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་གནས་ཆེན་གངས་རི་ཞིག

དར་སང༌། དར་གོས་སྲབ་མོ་སང་རས་འདྲ་བ།

དོན་མཐུན། མངོན་བརྗོད་དུ་གསལ་བ་ལྟར། འདིར་ཡང་ཚོང་པའི་མིང་ཡིན་ཏཻ། མཐའ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་ནོར་བུ་ལོན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། གྲུ་ཆེན་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཚོང་པ་ཇི་ཡོད་ཀྱིས་ཐབས་བྱུས་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་དཔེ་མཚོན་དུ་འབྲི་ བརྗོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།

དྲི་རྟོག དྲི་བ་བཀོན་པ་དང་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པ།

དྲུང་འཁོར། ཤོད་དྲུང་དང་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན།

དྲུང་ཇ་ཚོགས། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་སོགས་དགོན་ཁག་ནས་དགེ་འདུན་པ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཞིག་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་རྣམས་དང་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། རྫོང་གཞིས་ཁག་བཅས་པར་གཞུང་དོན་ལས་ཁུར་མཉམ་ལེན་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་བསྐྱངས། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ལྷ་སར་གནས་འཁོད་གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཉིན་རེ་འཆར་ཅན་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཉེ་དྲུང་ངམ། ཉེ་འབྲེལ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མདོ་སྦུག་ཏུ་ཚོགས་ཚུགས་ཐོག རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་ཚོགས་ཞུགས་ཡོངས་ལ་གསོལ་ཇ་བཏེགས། ཚོགས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་སྩལ་དགོས་རིགས་དང༌། བཀའ་འབྲེལ་གཞུང་གི་ལས་དོན་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ལས་ཁུར་བསྐོ་གཞག་སོགས་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ཚོགས་ (དྲུང་ཇ་) གྲོལ་རྗེས་རང་རང་གི་ལས་ཁུངས་སོ་སོར་ཉིན་རེའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བར་བསྐྱོད་དགོས་པ་བཅས་སོ།།

དྲུང་ན་སྤྱོད་པ། ཉེ་འཁོར་དུ་ལས་སུ་གཞུག་བཞིན་གནས་པ་དག་ལ་ཟེར་ཡང༌། སྐབས་འདིར་གཞུང་སའི་དྲུང་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་གཞུང་ཞབས་སམ། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་དག་ལ་གོ་དགོས་པ་ཡིན།

དྲུང་མདའ། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། མདའ་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རྩིས། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། རྩིས་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ། སེར་མོ་བའམ་རྩེ་དྲུང་དང༌། སྐྱ་བོའམ་ཤོད་དྲུང་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

དྲེལ་བྱམས། དྲེལ་སྔ་རྗེས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཁུར་བའི་འགྱོགས་བྱམས་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཟེར།

ཌག་ཁང༌། ཚིག་འདི་ཧིན་རྡུའི་ཡིག་ཐོག་ ‘ཌག་ཁ་ན་’ ཞེས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་བོད་དཔར་ནང་འཁོད་པ་སོར་བཞག

ཌན་ཌི། འགྱོགས་བྱམས་དང་འདྲ་བ། ནང་དུ་སྟེགས་བུ་གདན་བཅས་ཀྱི་གཞོགས་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་རྒྱུག་པ་རིང་པོ་རེ་རང་སྦྱར་དུ་ཡོད་པ། དེའི་རྒྱབ་མདུན་སོ་སོ་ནས་མི་གཅིག་རེས་སམ། གཉིས་རེས་དཔུང་ པ་སྒྲེང་བའི་སྟེང་དུ་འཁུར་དགོས་པ་དེ་ལ་ཟེར། འདི་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་དར་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག འདི་ལ་ ‘སྒྲེང་ཁྲི་’ དང༌། ཞེ་སར་ ‘ཕེབས་ཁྲི་’ ཞེས་བྲིས་པའང་འདུག

གདུང་ཆོག བླ་མ་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་བཀྲུས་ཏེ་དེ་ལ་ན་བཟའ་དང༌། དབང་ཆས་བསྒྲོན་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཐོག དེའི་མདུན་དུ་བླ་མ་དགེ་འདུན་དང༌། བཙུན་མ་ལ་སོགས་པས་ཡི་དམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་བདག་འཇུག་ཆོ་ག་འདོན་པ་ལ་ཟེར།

བདེ་སྟན། འབོལ་གདན་སྲབ་མོ་འདྲ་བའི་བཞུགས་གདན་གྲུ་བཞི།

དཱ་ཁུ་རལ། ཕྱི་སོག་གམ། མོང་གོལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སའི་མིང་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེང་སང་ཨུ་ལན་བྷ་ཀྲོར་ཟེར།

དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས། དབྱིན་ཚིག་ (Paragraph) ཟེར་བ་དང་དོན་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཡིག་གཞུང་གཅིག་གི་ནང་བརྗོད་གཞི་དོན་དག་འདྲ་མིན་ཡོད་རིགས་མངོན་གསལ་དོད་པོར་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཆེད། དེ་རིགས་དུམ་མཚམས་ཟུར་དབྱེ་ཡིག་འཕྲེང་གཅིག་གཉིས་འོག་ཏུ་ཕབ་པ་ལ་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ སམ། ‘འབེབས་’ ཡང་ཟེར་བ་ཡིན། དཔེར་ན་ ྋསྙན་ཞུ་སོགས་སུ་ྋཞབས་དྲུང་དུ་ཞེས་བྲིས། དེ་ནས་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ ཡིག་འཕྲེང་ཇི་འོས་བཞག་སྟེ། གུས་པས་ཞེས་འབྲི་བ་ལྟར་ཡིན་ནོ།།

ལྡང་དང་འདང༌། ལྡང་ནི། ཡར་ལང་བ་དང༌། འབོར་ཚད་ལོངས་པ་གཉིས་ཀར་འཇུག་པ་འདི་རང་དག་པར་ངེས། དགོས་མཁོ་ལྡང་དང་ལྡང་མིན་ལ་འདང་དང༌། འདེང་འབྲི་བ་ནི། མ་དག་རྒྱུན་འཇགས་སུ་སོང་བར་མངོན།

ན་བཟའ་སྐུ་བེར། ཟླ་གམ་དང་འདྲ་མཚུངས་གོས་བེར་ཡང་ཟེར།

ནང་མ་མཁན་སྡེ། སེར་མོའི་གོ་གནས།

ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། སྐུ་བཅར་ནང་མའི་གྲས་མཁན་ཆེ་དང་མཁན་ཆུང༌།

ནས། དུས་རབས་ ༡༧ དང་ ༡༨ ནང༌། བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་‘སྐུ་ ཞབས’ཞེས་པ་དང་དོན་མཚུངས་ཞེ་སའི་ཚིག་ཏུ་སྣང༌། དཔེར་ན། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༡ ནང་‘སྟར་སྡོང་ནས་ ཀྱིས’ཞེས་པ་དེ་ནི། སྐུ་ཞབས་སྟར་སྡོང་བས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།

རྣམ་རྒྱུ་སྤྱན་སྦུག སྣམ་བུ་ཐིག་མའི་གྲས།

སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ། གྲོང་སྡེ་ཞིག་གི་ལྷ་མོ་ཟློས་གར།

གནམ་བྲོ་ཐག་རྩེད་པ། རྩེད་རིགས་ཤིག

པ་པོ། བ་བོ། མ་མོ། འདི་དག་བདག་སྒྲར་སྦྱོར་ཚུལ་དངུལ་ཆུ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཞེད་པ་རྩ་བཟུང་ཐོག མིང་མཐའི་འཇུག་ཚུལ་ནི་དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལས། ‘‘བདག་པོའི་སྒྲ་སྟེ་ག་ད་ན༌།། བ་མ་ས་དང་དྲག་མཐར་པ།། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་ལ།། བདག་སྒྲ་ཡར་གྱུར་བ་དང་ནི།། ཆ་ལ་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལེགས།། མིང་མཐའི་པ་བའང་ཕལ་ཆེར་འདྲ།’’ ཞེས་པ་ཇི་བཞིན་བཀོད་ཡོད། དཔེར་ན། ཟློས་གར་བ་དང༌། གར་པ་ལྟ་བུའོ།།

པུ་ཏི། བོད་ཡིག་ནང་གླེགས་བམ་ཞེས་པར་པུ་ཏི་དང༌། པོ་ཏི། པོད་ཅེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་གི་རྩ་བ་སཾསྐྲིཏའམ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་པུསྟིཀཿ ཞེས་པ་སྒྲ་ཟུར་ཆག་གི་འབྲི་ཚུལ་ཞིག་ཡིན། དཔའ་དམ་འུར་ཐུ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

དཔར། འདི་ནི་‘སྤར་’གྱི་ཡིག་གཟུགས་འགྱུར་བའི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་ཡིན། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནའ་སྔ་མོའི་དབུ་ཅན་ཡིག་གཟུགས་ལ་སྤ་ཞེས་འབྲི་བ་འདིའི་རྩེག་པ་‘ས’ཡི་ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་དོར་ཏེ། ངྤ་ ཞེས་འབྲི་བ་རིམ་པས་‘དཔ’ ལ་འགྱུར་བར་མངོན། དཔེར་ན། ‘འཇམ་དཔལ་’དེ་གནའ་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་‘འཇམ་སྤལ་’ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་ནི། དུས་དེང་སང་གི་ལ་དྭགས་པའི་ངག་རྒྱུན་ལ་འཇམ་སཔལ་ཟེར་བ་དང༌། གནའ་བོའི་ཡིག་གཟུགས་ལ་དཔྱད་ནའང་གསལ་བར་ཤེས་ཐུབ། དཔྱད་ཚུལ་འདི་ནི་ཨ་མདོ་བ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས‘‘རིག་པས་དཔྱད་ན་ཆོས་ལུགས་མི་འགལ་’’ཞེས་གསུངས་པ་འདི་བདེན་པར་ངེས་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཞིག་ཡིན།

དཔྱིད་ཆོས། བོད་ཟླ་དང་པོའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་དང༌། དེ་མིན་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགོན་ཁག་སོགས་སུ་གསུང་ཆོས་གནང་བ་ལ་ཟེར།

སྤྱན་རྒྱ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང༌།

སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བའི་གཙོ་བོ་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཡིན་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཛོད་སྦུག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་ཡང་ཡིན། གནས་རིམ་བཀའ་བློན་དང་འདྲ་བའི་ཐོག བཀའ་ཤག་ནང་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་སྲིད་དོན་འབྲེལ་ཡོད་དོན་གནད་ཆེ་རིགས། དེ་བཞིན་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་རྩེ་དྲུང་གི་ལས་ཚན་བསྐོ་འཐེན་འཆར་གཞི་འགོད་སྐབས་བཅས་པའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་མཉམ་གཞུག་གནང་དགོས་པ་ཡིན།

སྤྱི་ཆོས། སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྤྱི་ཡོངས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

སྤྱི་སོ། དགོན་པ་ཆེ་ཁག་གི་གཏོང་སྒོ་དང་ཡོང་སྒོ་བདག་གཉེར་བྱེད་མཁན་དགོན་པའི་ལས་སྣེ་དང༌། དེ་དག་གི་ལས་ཁང༌།

དཔལ་གསོལ་མ། ལྷ་མོ་གསོལ་མཆོད་ཞུ་མཁན་བུད་མེད་ན་གཞོན་ཁག་གཅིག

ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད། གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་གཟབ་བཞེས་གྲྭ་ཆས་ཐེར་གཟན་ལ་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་གྲུ་དང༌། གོས་སྟོད་ཀྱི་གོང་པ་དང༌། ཕུ་ཐུང་ལ་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲ་ཕྱར་གྲུ་དང་ཞེ་མཚུངས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་སྟོད་ཟེར།

ཕྱིང་དམར། ཕྱིང་པ་དམར་པོའི་ས་གདན་ཞིག

རྦད་བཤད་ལྗགས་རྒྱངས། གཟིམ་དམག་མིའི་དམག་གཞས་ཤིག

བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ། གྲྭ་པའི་ལས་སྣེ་ཞིག

འབྲས་ལྷང༌། འབྲས་དོ་པོ།

བླ་མ་གཞུང་ལས་པ། གདན་སའི་ལས་སྣེ་ཞིག་གི་མིང༌།

བླ་མ་གཙང་ལས་པ། གོང་མཚུངས།

བླ་ཕྱག ལྷ་སའི་ཇོ་ཁང་གི་ཁྱམས་རའི་བྱང་ངོས་བླ་བྲང་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ཅེས་པ་དེའི་བསྡུས་མིང༌།

དབུ་ཞྭ་འདིང་བ། བླ་མ་ལ་གུས་འདུད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞུ་བ་མཚོན་ཕྱིར། བླ་མ་ཕེབས་ལམ་དུ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་ཞྭ་འདིང་བ།

འབྲི་སྒྲུབ། དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་དོན།

མར་གསར་དཀྲོག་ཀ འོ་མ་དཀྲོགས་ནས་མར་གསར་ཐོན་པ་རྡོག་རྡོག་སྒོག་ཕོར་ཆེ་བའི་ཚད་ཙམ་ཞིག་ལ་དཀྲོག་ཀ་ཟེར།

མི་མང༌། དབུལ་ཕྱུག་དང༌། གོ་དབང༌། ལས་རིགས། རིགས་རུས། ཕོ་མོ། སེར་སྐྱ། ཆོས་ལུགས། ལུང་ཚན་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མིའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། དབྱིན་ཚིག་ People (པིའི་པཱལ་) ཟེར་བ་དང་འདྲ། དཔེར་ན། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཁོང་རྣམ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ན་མེད་པས་དབུས་པའི་བོད་མི་མང་ངམ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་འབངས་སྤྱིའི་འཐུས་མི་ཡིན།

མི་དམངས། འདིའི་གོ་དོན་ནི། གཙོ་བོ་དང༌། གཅིག་གམ། ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲངས་འབོར་མང་ཆེ་བ་རྣམས་མཚོན་པའི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། མི་དམངས་ཞེས་པའི་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལྟ་ཅི་སྨོས། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་ཚུད་མེད། སྔར་སྲོལ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆའི་ནང༌། ‘‘སེར་སྐྱ་མི་དམངས་མཐའ་དག་ལ་བཟློ་བ་’’ དང༌། ‘གྲྭ་དམངས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་’ ཅེས་འཁོད་པ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་སྐུ་དུས་ཀྱི་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཆེ་མོར་ཡང་ ‘དམངས་འདྲང་’ ཞེས་འཁོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཡིད་མཐུན་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། དེ་བཞིན་དེང་སྐབས་ས་ཁུལ་གང་ཞིག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་འགོ་གཙོ་དང༌། འཐུས་མི་དག་གིས་ཀྱང༌། ‘‘ང་རང་གིས་འདི་འདྲ་བསམས་ཀྱང༌། དེ་ལ་མི་དམངས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་མི་བྱེད།’’ ཅེས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པའང་ཡོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་དབྱིན་ཚིག་ Public (པབ་ལིག་) ཟེར་བ་དང་དོན་ མཚུངས་ལྟ་བུ་ཞིག་སྣང༌། གང་ལྟར་བོད་མིའི་སེམས་སུ་ ‘དམངས་’ ཞེས་པ་དེ་གཙོ་བོ་སོགས་ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྤྱི་བྱིངས་མང་བའི་ཆ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས། རིགས་དམའ་བའམ། དམངས་རིགས་དང༌། གདོལ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཙམ་ཡང་མེད་པ་གོང་གསལ་དཔེ་མཚོན་ནས་གསལ་བར་མངོན།

མན་ཏོག་ཞྭ། མུ་མེན་གྱི་ཏོག་ཡོད་པའི་དཔོན་ཞྭ།

རྩད་གཅོད་དང་རྩད་དཔྱོད། རྩད་གཅོད་ནི། དངོས་དོན་ཇི་ཡིན་རྩད་ཞིབ་བགྱིས་མཐར། འདི་བདེན་དང༌། འདི་རྫུན་ཞེས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་དང༌། རྩད་དཔྱོད་ནི། འཚོལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལྡན་སེམས་མེད་ཅི་རིགས་པ་དེ་གང་དུ་ཡོད་རྩད་ཞིབ་དང་འབྲེལ་གང་རྙེད་པ་དེ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བམ། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ། དཔྱད་ཡུལ་དེའི་ཐོག་ནས་སྣང་ཚུལ་ཇི་བྱུང་འདི་དང་འདི་ཞེས་དཔྱད་གཞི་གསལ་སྟོན་བྱེད་པ་ཙམ་ལས། འདི་རང་དུ་ངེས་ཞེས་ཐག་གཅོད་མི་བྱེད་པའམ། ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

རྩེ་སྐོར། རྩེ་དྲུང་རྣམས་དང༌། རྩེ་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། རྩེ་འགག་སྟེ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་ཆེན་མོའི་འགག་ཏུ་ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཏེ་ྋསྙན་ཞུ་འབུལ་བ་དང༌། ྋསྙན་གསན་ཞུ་བ། ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་འགོད་པ། མཛད་སྒོ་ཁག་གོ་སྒྲིག ཕྱི་ནང་མི་སྣར་རྒྱུས་སྟོན་སྣེ་ཤན་སོགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་ཞུ་མཁན་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ་རྩེ་མགྲོན་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་སྤྱི་འདོམས་སུ་གནས་བཞི་པ་ (མཁན་ཆུང་) མགྲོན་གཉེར་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྩེ་མཁན་ མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཞེས་འབོད།

རྩེ་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

རྩེ་ཕྱག རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ཕྱག་མཛོད་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའི་བསྡུས་མིང་ཡིན་ཞིང༌། མིང་གཞན་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱང་ཟེར།

རྩེ་གསོལ་ཐབ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ལ་སོགས་པར་ཉིན་རེའི་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་དང༌། རྒྱུན་གཏན་དྲུང་ཇ་དང་མཛད་སྒོ་ཁག་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། ཡང་མཛད་སྒོ་ཁག་དང་ཆབ་གཞུག་གི་སྐབས་སོགས་སུ་གསོལ་ཚིགས་ཀྱང་བཟོ་འབུལ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་ཐབ་ཚང་ཆེན་མོ་དེའི་མིང་ཡིན།

ཚིགས་བུབ། རྟ་ཁ་བརྡབས་པའི་དོན།

ཚིག་ཐོ་སྤྱི་ཐམ་བཞི་སྦྱར། གདན་ས་གསུམ་དང་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་རྟགས་ཐམ་ལ་ཟེར།

ཚོན་སྤེལ་བ། ཚོན་མདངས་འདྲ་མིན་བསྒྲིགས་པ།

ཚོས་མན་ཏོག་ཞྭ། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ཆས་གོས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་སྟེང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གཟིམ་ཆུང༌། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གསུང་བྱོན་མ་རྒྱུན་འགྲེམས་ཞུ་ས་དེའི་མཚན།

མཚལ་སྣག རྡོ་རིགས་རྒྱ་མཚལ་བསྣུར་བའི་སྣག་ཚ།

ཞུ་འགབ། ཞུ་འོས་པའམ། ཞུས་ན་འཚམས་པ།

གཞི་ཕབ། གནས་གཞིར་གཏན་འཇགས་སུ་འཁོད་པའི་དོན།

གཞུང་སོག སོག་པོ་གུ་ཤྲི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་རང་ཉིད་འཁོར་འབངས་བཅས་པ་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་མངའ་ཞབས་སུ་ཕུལ་ཏེ་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་འབངས་སུ་གྱུར་པའི་སོག་རིགས་བོད་དབུས་འདམ་གཞུང་དུ་གཞིས་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ཟེར།

བཞེས་ཐུག་ཐ་ཞི་བཏེགས། འབྲས་ཐུག་གི་རིགས་ཤིག

ཟན་བརྟག རྩམ་པ་བརྫིས་པའི་ཟན་གོང་ཧྲིལ་པོར་བསྒྲིལ་བ་གཉིས་གསུམ་གྱི་ནང་བརྟག་པར་བྱ་བའི་མཚན་མིང་དང༌། བྱ་བ་བཟང་ངན་འདི་དང་འདི་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ཤོག་སྐྱུར་ཐོག་བྲིས་ཏེ་བཅུག་ཡོད་པ་དེ་དག་དཀར་ཡོལ་ཡུ་རིང་ཞིག་ནང་བླུགས་ནས། སྐུ་བརྙན་རྩ་ཆེའི་མདུན་དུ་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཡུ་བ་ལག་གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་སྟེ་གཡས་སུ་སྐོར་བཞིན་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་སྐབས། ཟན་ཧྲིལ་གཅིག་ཁེ་གཙང་ཕྱིར་ཐོན་ཡོང་བ་དེའི་ནང་མཚན་མིང་དང༌། བཟང་ངན་གང་འཁོད་པ་དེ་དངོས་བདེན་དུ་ངེས་པར་བརྩི་བའི་བརྟག་པ་བྱེད་སྲོལ་ལ་ཟེར།

གཟིམ་པ་འགོ་དམངས། དམག་མིའི་ཡོངས་ཁུངས། སྔར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡིན་ཞིང༌། ཉེ་དུས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་རུ་སྒྲིག་ཏུ་ཡོང་བའི་བོད་སྔ་རབས་པའི་ཆས་གོས་ཅན་གྱི་དམག་མི།

བཟེད་ཞལ་སྤྱིལ་བླུགས། གསོལ་ལྡན་བླུག་པའམ་ཞག་བླུག

ཡ་སོར། དམག་དཔོན་གྱི་གོ་གནས། སྔར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་གཏོར་རྒྱག་གི་དམག་རུའི་སྤྱི་ཁྱབ།

ཡུམ་བུ་གླ་སྒང༌། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་‘གླ་སྒང་’ཞེས་བཀོད་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་འགྲེལ་བཤད་དང༌། དེ་མིན་‘བརླ་མཁར་’ལ་སོགས་པའི་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་སྣང་བ་དེ་དག་གང་དང་གང་དུ་འཁོད་སྐོར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཟུར་སྣོན་ནང་ཚིག་འགྲེལ་གསལ་བཤད་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་སླད་དུ་ཡིན།

གཡང་ཊིའི་སམ་ཊ། ཡི་གེ་ཟིན་བྲིས་རྒྱག་ས་སྦྱངས་ཤིང་ལྟ་བུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག

རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ། རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན།

རགས་སྐྱོར། ཁང་པའི་ཕྱིའི་ཟུར་ཁུག་སོགས་སུ་ཆུ་རགས་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྐྱང་ བརྩིགས་པའི་སྐྱོར་བ་ལ་ཟེར།

རིམ་པ་བཞི་པ། གཞུང་ཞབས་མཐོ་རིམ་རིམ་པ་བཞི་པ།

རུས་ཆེན་དྲུག བོད་ཀྱི་མི་བུ་ (མིའུ་) གདུང་དྲུག་གམ། རུས་ཆེན་དྲུག་གི་རྩ་བའི་ཁུངས་གཏུགས་ས་ནི། ཕ་སྤྲེའུ་དང༌། མ་བྲག་སྲིན་འདུས་པ་ལས་བཙས་པའི་སྤྲེལ་ཕྲུག་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དྲུག་ཡིན་ཞིང༌། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་སེར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སེ་དང༌། སྤུ་མདོག་སྨུག་པོ་དེ་ལ་སྨུ། དཔྲལ་བར་མདོངས་ཅན་དེ་ལ་ལྡོང་དང༌། སྤུ་མདོག་དཀར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སྟོང༌། སྤུ་མདོག་སྔོ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་འབྲུ་དང༌། རྟ་རགས་པའི་སྤུ་མདོག་དང་མཚུངས་པ་དེ་ལ་དབྲ་ཞེས་སྤུ་མདོག་འདྲ་མིན་སོ་སོར་ཐ་སྙད་རེ་ཐོགས། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ལས་མཆེད་པར་ཕྱི་མོ་རུས་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རུས་མིང་མི་འདྲ་བའང་རིམ་པར་བྱུང་བ་སྣང༌།

ལུག་ཚར། ལུག་ཕྲུག་གི་ (ལུ་གུའི་) པགས་པ་བལ་རང་འབྱར་མཉེད་མ་ལ་ཟེར།

ལུང་སྒྱུར་ཐམ་ཀ་གྲུ་བཞི། དབང་སྒྱུར་བྱེད་དམ་ཕྲུག

ལོ་ཕྱག ལོ་གསར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་མི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་སྣ་ལྟ་བུ།

ཤ་བ་རི་རྫོང༌། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ལ་གཟིགས།

ཤེལ་གྲོང༌། གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་མིང༌།

ཤིང་གཉེར་གཅིག སྨོན་ལམ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལས་སྣེ་ཞིག

ཤོད་སྐོར། ཤོད་དྲུང་རྣམས་དང༌། ཤོད་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

ཤོད་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་ཞབས་རྟེན་ཕ་གཞིས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ། བོད་ཟས་ཁེ་གཙང་གི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པ་ཞིག

སེལ་ཐམ། ཡིག་ཆ་སོགས་བརྩི་མེད་སོང་བའི་རྟགས་དམ།

སྲས་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས་བཀའ་བློན་སོགས་མི་དྲག་ཆེའི་སྲས།

སྲིད་བཀའ་ལྷན་རྒྱས། སྲིད་སྐྱོང་ངམ། སྲིད་བློན། སྲིད་ཚབ་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་དང༌། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་ངོ་མ་ཇི་ཡོད་ལྷན་རྒྱས་ཚོགས་པ་ལ་ཟེར།

སྲིད་དོན། གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ནང་གསེས་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་འགྲུབ་ཐབས་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་ལས་དོན་ལ་‘‘སྲིད་དོན་’’ ཞེས་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན། སྲིད་དོན་གྱི་ལས་རིགས་ནང་གཞུག་མཁན་ལ་‘‘སྲིད་དོན་པ་’’ ཟེར་བ་དང༌། ཕྱི་འབྲེལ་ཐབས་བྱུས་ལ་མཁས་པ་དང༌། སྤྱི་སྒེར་གྱི་བྱ་བའི་ཐོག་གཡོ་ཐབས་ལ་བྱང་ཆུབ་པའི་མི་ལ་‘‘སྲིད་དོན་མཁས་པ་’’ཟེར།

གསོལ་ཚ་ཕེབས་སྒྲིག གསོལ་ཚ་ནི་ཚ་བབས་ཀྱི་ཞེ་ས་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་འདིར་ཚ་བབས་མཛད་སའི་ཕེབས་སྒྲིག་ལ་ཟེར།

གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསོལ་ཇ་དང་གསོལ་ ཚིགས་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་ཆས་ལ་སོགས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕྱོགས་མཛད་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་ཁོང་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ཞུ་བ་ཡིན།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ས། གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་གྲགས་པའི་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ས་སྟེ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་མོར་ཟེར་བ་ཡིན།

ལྷག་ལྷ། ལྷག་པའི་ལྷ་སྟེ། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡི་དམ།

དྷཱ་སྒོག་རྩེ། གོས་ཆེན་གྱི་གྱོན་པ་སྟེང་གོན་སྐེ་རགས་འཆིང་མི་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། སོག་པོ་ནས་བྱུང་བའི་གོ་སའི་གྱོན་ཆས་ཤིག

ལྷ་ཞོལ་བྲོ་པ་གཞས་མ། ལྷ་ས་དང་ཞོལ་པའི་བྲོ་པ་གཞས་མ།

ལྷ་ས་ཚོགས་པ། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱིར་ཚོ་ཁག་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ།

ལྷམ་རས་ཟོན་གོས་རྒྱ་མ། གོས་ཆེན་གྱི་རྒྱན་སྤྲས་ཡོད་པའི་གྲྭ་ལྷམ།

ཨོཾ་ཁང་བྲོ་པ། བྲོ་འཁྲབ་མཁན།

ཨ་ཙ་གྲུམ་འཇར། སྣ་རྒྱན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

ཨོད་མ་གར་པོ། གཞུ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད།

འདྲེན་རྟགས།

ལུང་འདྲེན་གྱི་རྟགས་ལ་ཟེར། དེ་ཡང་ཉིས་གཤིབས་དང༌། ཆིག་རྐྱང་ཞེས་པ་གཉིས་ཡོད།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས།

‘‘ ’’ དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུས་ ‘‘དུས་རྒྱུན་དུ་སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱེད་དགོས་’’ ཞེས་བཀའ་སློབ་གནང་གི་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ།

འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང༌།

‘ ’ དཔེར་ན། ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ ཞེས་པའི་ ྋརྒྱལ་བའི་རང་རྣམ་ནང༌། ‘ཀརྨ་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་’ དང༌། ‘གངས་རི་ཨ་མྱེས་སྐྱེ་རི་’ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མིང་འཁོད་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་ཀྱི་ནང་ཁོངས་འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས། ‘‘ངས་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་ནང་ ‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།’ ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་དེ། ང་རང་ཚོ་གངས་ཅན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད།’’ ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སོང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

གུག་རྟགས།

( ) ༡ དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འགོད་དགོས་སྐབས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་རྩོམ་ ‘‘བདེན་གསོལ་སྨོན་ཚིག་’’ (བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ/ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་) ཅེས་པའི་ནང་‘‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་ (གངས་ལྗོངས་ཁྱོན་ཡོངས།) རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།’’ ཞེས་འཁོད་པ་དེ་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ (བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་) ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོའི་རང་དབང་ཆེད་དུ་ཐུགས་སྨོན་མཛད་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ༢ ལོ་དང་ཟླ་ཚེས། མིང་ཚིག རྗོད་པ་ཅི་རིགས་བོད་ཡིག་དང་ཕྱི་ཡིག་ གང་ཞིག་སྔོན་དང༌། གཞན་དེ་རྗེས་སུ་འགོད་དགོས་པའི་ཐོག་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (1904/09/07) ཉིན་ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་དང༌། ཝར་རེན་སིམིཐ་ (Warren Smith) ཡིས་བརྩམས་བྲིས་དབྱིན་དེབ་ (Tibetan Nation) (བོད་རྒྱལ་ཁབ་) ཅེས་པའི་ནང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་སྐབས་སུ་གུག་རྟགས་ ( ) ནང་འཁོད་པ་དེ་བཀླག་མི་དགོས།

གྲུ་རྟགས།

[ ] འདི་ནི་ ༡ ཕྱི་ཚིག་ཅིག་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡིག་ཐོག་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་སྒྱུར་མཉམ་དུ་ཡོད་སྐབས་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡུལ་མིང་ Australia[ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་]དང༌། Austria[ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་]ལྟ་བུ་དང༌། ཕྱི་ཡིག་མཉམ་དུ་མེད་ན། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་ཞེས་འབྲི་བ་ལས། གྲུ་རྟགས་[ ]སྤྱོད་མི་དགོས། ༢ གསལ་བཤད་དགོས་རིགས་ལ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡིག་ཆ་ངོ་མའི་ནང་‘‘ཐོན་མི་ལ་དཔྱད་པ་’’ ཞེས་འཁོད་པར་ ‘‘ཐོན་མི་[སཾ་བྷོ་ཊ། བོད་ཀྱི་བློན་པོ། བོད་ཡིག་གསར་འགོད་མཛད་པོ་]ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་དང༌། ཡང་དངོས་མིང་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པ་ལ་ཡིག་ཆའྀ་ནང་ཨོ་རྒྱན་མ་གཏོགས་འཁོད་མེད་ན། དེ་གསལ་ཁ་དོད་དུ་གཏོང་ཆེད་ཨོ་རྒྱན་[རྡོ་རྗེ་] ཞེས་འགོད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཡི་གེ་ཀློག་སྐབས་གྲུ་རྟགས་ནང་གང་འཁོད་པ་རྣམས་བཀླག་དགོས།

སེག་རྟགས།

/ འདི་ནི། མཚན་མིང་གང་འཁོད་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དོན་གཞན་སྟོན་པའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་གཅིག་གམ། གཉིས་སོགས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་དེ་དག་གི་བར་མཚམས་དབྱེ་བའི་རྟགས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ ཟུར་རིམ་པའི་མཚན་ཁོངས་སུ་ (མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་/སྡེ་དྲུག་/ ཡོངས་འཛིན་/སྲིད་སྐྱོང་) ཞེས་འཁོད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་མིན་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་ཨང་ཀི་ཁེ་གཙང་འགོད་སྐབས་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་བར་ལ་སེག་རྟགས་འགོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (༡༩༠༤/༠༩/༠༧) ཉིན། ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་པ་འདི་ལྟར་རོ།།

བསྡུས་རྟགས།

... ...འདི་ནི། ཚིག་དང་རྗོད་པ་བསྡུས་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། བོད་ཡིག་ནང་ཚིག་རྗོད་བསྡུས་པ་ལ་ཀུར་རྟགས་xxx འདི་ལྟར་འཁོད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ནང༌། ‘‘རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བའི་གསང་གསུམ་མ་ལུས་པ།། གང་འདུལ་ཅིར་ཡང་འཆར་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གར།། སྲིད་ཞིའི་དགེ་ལེགས་ཀུན་ འབྱུང་ཡིད་བཞིན་ནོར།། དངོས་བརྒྱུད་དྲིན་ཅན་བླ་མའི་ཚོགས་རྣམས་ལ།། བདག་ཅག་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་འདེབས་ན།། གངས་ཅན་མགོན་པོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡི།། སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་བསྐལ་བརྒྱར་རབ་བརྟན་ཅིང༌།། བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།། ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་གསལ་ཁྱོན་དང་མཉམ་འཇུག་པའི།། རྡུལ་བྲལ་བདེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མའི་སྤྲིན།། གྲངས་མེད་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ དཀྱིལ་འཁོར་དུ།། ཤར་ བའི་ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ།། བདག་ཅག་... ...གངས་ཅན་མགོན་པོ་... ...སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་... ...བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་......’’ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།

ཨང་གྲངས་བསྡུས་རྟགས།

དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། མི་མིང་བཀྲ་ཤིས་ཟེར་བ་ཞིག་ཤོག་གྲངས་ ༡ ནས་ ༡༠ བར་གྱི་ཤོག་ངོས་རེ་རེའི་ནང་འཁོད་ཡོད་ན། ཤོག་གྲངས་དེ་དག་གི་ཨང་ཀི་རེ་རེ་བཞིན་མ་བཀོད་པར་བསྡུས་ཏེ། བཀྲ་ཤིས་ ༡ ,_ ༡༠ ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

ཤོག་ལྡེབས།

ན དང་ བ ངོ་སྤྲོད། བོད་ཡིག་ཕྱག་དཔེ་ཤོག་ལྷེ་སོ་སོའི་མདུན་ལྡེབས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་མཐའ་བཅད་ནང་ཤོག་གྲངས་ཇི་ཡིན་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། ཤོག་ལྷེའི་རྒྱབ་ལྡེབས་སུ་གང་ཡང་བཀོད་མེད་ཅིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ཕྱག་དཔེའི་ནང་ནས་ལུང་འདྲེན་བྱས་པ་འཚོལ་ཁུངས་གཤམ་མཆན་འགོད་སྲོལ་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ལེའུ་ལྔ་པའི་ཤོག་ལྡེབས་བཅུ་གཉིས་པའི་མདུན་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་གསུམ་པ་དང༌། རྒྱབ་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་བཞི་པ་ཞེས་འགོད་དགོས་པར། ཤོག་ལྡེབས་ ༡༢ ན ༣ པ་དང༌། བ ༤ པ་ཞེས་བཀོད་ན་འགྲིགས། འདིར་ ན ནི་མདུན་གྱི་རྗེས་འཇུག་དང༌། བ ནི་རྒྱབ་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པས། ཤོག་ལྷེའི་མདུན་དང་རྒྱབ་ཀྱི་དོན་མཚོན་པ་བཅས་སོ།།

རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས།

༡༽བོད་ཡིག་ཁག

༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོ།

༢༽ བླ་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་པ། མཛད་པ་པོ། དགེ་སློང་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན།

༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་འབུམ་ཐོར་བུ་ལས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཐར།

༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད་ དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང༌། མཛད་པ་པོ། སྟོད་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་གཡང་པ་ཆོས་རྗེ་དང༌། སྨད་ཆ། དགེ་སློང་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས།

༥༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ཤིང་རྟ། མཛད་པ་པོ། ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༦༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ།

༧༽ ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ། ཟ་ཧོར་གྱི་བན་དེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་འདི་སྣང་འཁྲུལ་པའི་རོལ་རྩེད་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་ལས་གླེགས་བམ་དང་པོ་ བཞུགས་སོ།། ཞོལ་པར་མ།[བསྡུས་པར་ ‘‘དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་’’ གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ།]

༨༽ དྲིན་ཅན་རྩ་བའི་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་ཐུན་མོང་ཕྱིའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་གླེགས་བམ་གསུམ་པའི་འཕྲོས་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༩༽ པད་དཀར་འཛིན་པ་ངུར་སྨྲིག་གར་རོལ་ལྔ་པ་སྡོམ་བརྩོན་རྒྱལ་བའི་ཚུལ་འཆང་བ་དྲུག་པར་འཕོས་པའི་གཏམ་རྣ་བའི་བཅུད་ལེན་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དགའ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༡༠༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་ (རིན་ཆེན་ཚངས་ དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་) དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཏམ་སྙན་ལྷའི་ཏམྦུ་རའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས། མཛད་པ་པོ། ལྷ་བཙུན་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ།

༡༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བློ་བཟང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ། མཛད་པ་པོ། ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ།

༡༢༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འཛམ་གླིང་ཐ་གྲུ་ཡངས་པའི་རྒྱན། མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་ངག་དབང་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དད་པའི་ཡིད་འཕྲོག མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བཅུ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ འཇམ་དཔལ་བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༥༽ ཕྱག་ན་པདྨོ་ྋརྗེ་བཙུན་ངག་དབང་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ལྷའི་རོལ་མོ་དབྱངས་ཅན་རྒྱུད་དུ་སྙན་པའི་ཏམ་བུ་ར། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༦༽ ྋརྒྱལ་མཆོག་ངུར་སྨྲིག་འཆང་བ་བཅུ་གཉིས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྭངས་ཤེལ་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ།

༡༧༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་བཀའ་དྲིན་མཚུངས་མེད་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླེགས་བམ་སྟོད་ཆ་བཞུགས་སོ།། [བསྡུས་པར་ ‘‘ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་’’ གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ།]

༡༨༽ ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ། འཇིགས་མེད་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས།

༡༩༽ ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གྱིས་སྦྱར་བ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ རྒྱལ་རབས་དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༠༽ ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང་པོའི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།

༢༡༽ ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་རང་གི་ངང་ཚུལ་མ་ བཅོས་ལྷུག་པར་བཀོད་པ་འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།

༢༢༽ གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ ༣༦༠ འཁོར་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་མ་འོངས་མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས། དེབ་འཕྲེང་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༣༽ བྱམས་བརྩེ་དང་དྲང་བདེན་གྱི་བླ་སྲོག རྩོམ་པ་པོ་རོང་པོ་བློ་བཟང་སྙན་གྲཊ།

༢༤༽ ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་རྣམ་ཐར། བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས།

༢༥༽ འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ།

༢༦༽ རྒྱུད་ ཐ པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༧༽ རྒྱུད་ ན པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༨༽ མདོ་ ཆ པའི་ནང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

༢༩༽ མདོ་ ཇ པའི་ནང་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ།

༣༠༽ མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༣༡༽ པདྨ་བཀའི་ཐང་ཡིག་དང༌། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།

༣༢༽ སྲོང་བཙན་བཀའ་འབུམ།

༣༣༽ གྲུབ་ཐོབ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ།

༣༤༽ བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེ།

༣༥༽ བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། མཛད་པ་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།

༣༦༽ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན།མཛད་པ་པོ། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༣༧༽ རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།

༣༨༽ དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། མཛད་པ་པོ། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ།

༣༩༽ ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། སྟོད་ཆ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ།

༤༠༽ རྨད་བྱུང་བསྐལ་པ་མའི་ཚིག་རྒྱན་མདུད་འགྲོལ་མུ་ཏིག་ཆུན་པོ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༤༡༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྟོད་ཆ་དང༌། བར་ཆ། སྨད་ཆ། སྒྲིག་རྩོམ་མཁན། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང༌། ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན།

༤༢༽ མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས།

༤༣༽ བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས།

༤༤༽ དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང༌། ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།

༤༥༽ བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས། བསོད་ནམས་སྐྱིད་དང་དབང་རྒྱལ་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།

༤༦༽ ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར།

༤༧༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས། སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༡ པོ་ནས་ ༢༣ བར།

༤༨༽ ྋགོང་ས་སྐུ་བཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

༤༩༽ བོད་ཀྱི་གནས་བབས། ཤིན་ཞིག་དཔར་ཁང༌། ༡༩༨༩

༥༠༽ སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲི་མངའ་ གསོལ། བོད་དཔར་དཔེ་གཟུགས།

༥༡༽ སྐྱེས་རབས།

༥༢༽ ལྟག་མཚེར་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུའི་མཛད་རིམ་བསྡུས་དོན་དཔྱོད་ལྡན་ཡོངས་ལ་གཏམ་དུ་བྱ་བ་སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་ངེས་དོན་སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ། མདོ་སྨད་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་བྲིས།༡༩༨༩

༥༣༽ བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་ སྲིད་དོན་མི་ཚེ་དང་དུས་སྐབས། ཆུང་ཚེ་རིང་གིས་བསྒྱུར། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

༥༤༽ ཚ་བ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་རང་གི་མྱོང་ཚོར་ལས་དྲངས་པའི་བོད་དོན་བདེན་གླེང༌། ངག་རྒྱུན་དེབ་ཕྲེང༌། ༡༩ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༢༠༠༥

༥༥༽ ཆུང་ཚེ་རིང་དང་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་བོད་མི་དམངས་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ལྕགས་སྒྲོག སྣར་ཐང་དཔར་ཁང༌། ༢༠༠༡

༥༦༽ བཤད་ཟུར་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ།

༥༧༽ སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དེབ་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

༥༨༽ མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༦

༥༩༽ མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང༌། ༢༠༠༡

༦༠༽ བསམ་འགྲུབ་ཕོ་བྲང་བསྟན་འཛིན་དོན་གྲུབ་ཀྱི་མི་ཚེའི་རྦ་རླབས་འཁྲུགས་པོ།

༦༡༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༢༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། བོད་གཞུང་ཕྱི་ དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༣༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། (༡༩༦༠ ནས་ ༢༠༠༥) བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༤༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༥༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཤེས་ཡོན་ལམ་སྟོན། (༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༩༦) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང༌།

༦༦༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༧༽ ཙོང་ཁ་ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་གི་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབ། དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༦༨༽ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་ལོ་རྒྱུས། (༡༩༥༩ ནས་ ༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས།

༦༩༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས། (༡༩༥༩ ནས་༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས།

༧༠༽ བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་མ་ལག་ཁྱབ་ཁོངས་དང་བཅས་པའི་བྱུང་རིམ་སྙིང་བསྡུས། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༧༡༽ གཞུང་ཞབས་མི་སྣ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡེབས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༢༽ ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱི་རྒས་པོའི་ལོ་རྒྱུས་འབེལ་གཏམ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༣༽ གཡུ་ཐོག་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་དཀར་གྱིས་བརྩམས་པའི་ཡབ་གཞིས་གཡུ་ཐོག་ས་དབང་དམ་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེའི་བྱུང་བ་ཆེ་ལུང་ཙམ་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བརྗོད་པ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༧༤༽ རི་ཁ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བརྩམས་པའི་རྒྱུན་མཁོའི་ཆོས་སྲིད་ཤེས་བྱ་གནས་བསྡུས། ཝར་ཎ་ལེགས་བཤད་གཏེར་མཛོད་ཁང༌།

༧༥༽ ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མའི་བོད་ཀྱི་བུ་མོ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༦༽ རྣམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་ཀྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྣ་ཚོགས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༧༽ ཤན་ཁ་འགྱུར་མེད་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་རང་བྱུང་ཟངས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༨༽ གྲྭ་བཞི་བརྒྱ་དཔོན་སྐལ་བཟང་དགྲ་འདུལ་གྱི་ཞི་དྲག་གི་སྲི་ཞུ་བསྒྲུབས་པའི་བརྗེད་བྱང༌། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༩༽ བར་ཞི་རྩེ་མགྲོན་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་བྱུང་བདེན་པའི་རང་སྒྲ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༠༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་སོགས་མདོ་ཙམ་བཀོད་པ། ༡༩༩༩ སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང༌།

༨༡༽ བེ་རི་དགེ་བཤེས་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས་པའི་བོད་གཞུང་ཟློས་གར་ཚོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་བཟང་ཞིང་གི་མཆོད་སྤྲིན་མིག་ཡིད་རྣ་བའི་དགའ་སྟོན། (༡༩༥༩ ནས་ ༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཟློས་གར་ཚོགས་པ།

༨༢༽ མདའ་ཟུར་ལི་ཐང་དབྲ་ཕྲུག་ངག་དབང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཟོལ་མེད་སྲོང་པོའི་གཏམ་གྱི་རོལ་མོ། སྟོད་ཆ། སྨད་ཆ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༨༣༽ སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པའི་བོད་གཞུང་རྩེ་ཡིག་ཚང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༤༽ རྩེ་དྲུང་ཤར་རྩེ་ཡེ་ཤེས་ཐུབ་བསྟན་གྱི་མི་ཚེའི་མྱོང་ཚོར་གསལ་བར་བཤད་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༥༽ བཀའ་ཟུར་བདེ་གྲོང་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེའི་སྒེར་ཟུར་ཁང་གི་གཡོག་ནས་བོད་ཀྱི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༦༽ ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་བོད་དམངས་གཙོའི་སྲིད་གཞུང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ཉེར་ལྔ་འཁོར་བ། ༡༩༨༥ སྐབས་བརྒྱད་པའི་བོད་མི་ དམངས་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།

༨༧༽ ༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༨༠ བར་གྱི་བོད་མིའི་རང་དབང་གསར་ཤོག

༨༨༽ འགྲོ་ཕན་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་རབས་དྲི་མེད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང༌། བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང༌།

༨༩༽ འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་དང་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡུས། ༢༠༡༠ འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་དང་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང༌།

༩༠༽ བསམ་དཀྱིལ་རིན་ཆེན་དབང་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེའི་བདེ་སྡུག་མྱོང་ཚོར་ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༩༡༽ བཀའ་ཟུར་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འཕྲོས་པའི་གཏམ་ཐབས་བྱུས་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་འབྲས་བུ། དེབ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ།

༩༢༽ ལྷ་རམས་པ་དགེ་བཤེས་ཚེ་དབང་གིས་བརྩམས་པའི་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་གྱི་བྱུང་བ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང༌།

༩༣༽ མང་གཙོའི་ལམ་བུ། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།

༩༤༽ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས། བོད་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་དང་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང༌། ༢༠༡༠

༩༥༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ། དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།

༩༦༽ ལེགས་ཉེས་བདེན་རྫུན་རྣམ་འབྱེད་ལུང་རིགས་གསེར་གྱི་ལྡེ་མིག དགེ་ལྡན་བསྟན་བདག་ལྷན་ཚོགས་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་དགེ་ལྡན་ལྷན་ཚོགས། དགེ་ལྡན་ཆོས་ཁྲིམས་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་ཚོགས།

༩༧༽ རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་གནད་དོན་དང་མི་རིགས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་ཕྱིར་རྟོག ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ། (ཕུན་དབང༌།) ཁ་བ་དཀར་པོ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲི་ཞུ་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན།

༩༨༽ ང་དགའ་ལྡན་པའི་དམ་སྲི་ཁོ་ཡིན། རྩོམ་པ་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། ༢༠༡༣

༩༩༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས། དེབ་ཕྲེང་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཆོས་རིག་ ལས་ཁུངས་ནས་པར་བསྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།

༡༠༠༽ བཀའ་ཟུར་ཨ་ལགས་འཇིགས་མེད་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཆོས་སྲིད་གཏམ་གྱི་ཐེམ་སྐས། སྟོད་ཆ་དང༌། སྨད་ཆ། རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གིས་བརྩམས། བདེན་རྒྱབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་དཔར་འགྲེམས་ཞུས།

༡༠༡༽ བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་འཇུ་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་དང་པོ་ནས་ཉེར་གཉིས།

༡༠༢༽ ༡༩༦༨ ནས་ ༡༩༨༠ བར་གྱི་ཤེས་བྱ་གསར་དེབ།

༡༠༣༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས། དེབ་ཕྲེང་དང་པོ་དང་གཉིས་པ། བོད་གཞུང་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།

༡༠༤༽ ནང་པའི་ལྟ་སྤྱོད་ཀུན་བཏུས། རིགས་སློབ་ལྷན་བརྩེགས་ཚོགས་ཆུང་ནས་བོད་བསྒྱུར་ཞུས།

༡༠༥༽ ཆོས་སྐྱོང་བསྟེན་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྔ་རྗེས་སྩལ་བ་ཁག་ཆ་ཚང་ཕྱོགས་བསྡེབས་ཞུས་པ། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་ནས་ དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

༡༠༦༽ ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན། གསུམ་བཅུའི་གསུང་འཕྲིན་དང་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། བོད་གཞུང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཁང་ནང་སྣར་ཐང་དཔར་ཁང་དུ་བསྐྲུན། (༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༨༦)

༡༠༧༽ ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན། གཉིས་པ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ཁང་ནས་སྣར་ཐང་དཔར་ཁང་དུ་དཔར་གཞི་བསྒྲིགས་ཏེ་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

༡༠༨༽ སྒ་རྗེ་ཁམས་དབུས་དགོན་གྱི་སྤྲུལ་མིང་འཛིན་པ་འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ་ཅེས་པའི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་པ་བཞུགས་སོ།། འཆི་མེད་དགའ་ཚལ་གླིང༌། (༢༠༠༧)

༡༠༩༽ རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་པའི་བུད་མེད་ཚོགས་པ། ཤཱཀྱའི་བུ་མོ། ཤཱཀྱ་དྷི་ཏས་རིན་མེད་འདོན་སྤེལ་ཞུས། (༡༩༨༨)

༡༡༠༽ བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ། (༡༩༨༧)

༡༡༡༽ ཝཱ་རཱ་ཎ་སིའ་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པ་བསྐྱངས་སྐབས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བསྩལ་བའི་བཀའ་སློབ། བོད་གཞུང་ཆོས་རིག་ལྷན་ཁང་ནས་པར་བསྐྲུན་ཞུས། (༡༩༨༩)

༡༡༢༽ ྋཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ནམ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གི་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་གཙོ་བོར་བརྗོད་པ་བདེན་པའི་རང་མདངས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། རྗེས་དྲན་གྲ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས།

༡༡༣༽ རྒྱལ་བའི་མཛད་པ་ལས་འཕྲོས་པ། རྣམ་སྤེལ་ཚང་བློ་བཟང་སྦྱིན་པས་བརྩམས།

༡༡༤༽ བཙན་བྱོལ་ནང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ། ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས། (༢༠༡༤)

༡༡༤༽ རྒྱ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་དང་ཆུ་སྒང༌། བུ་རྫོང་ལྷ་མོ་ཚང་ཚེ་རིང་དབང་ཕྱུག་གིས་བརྩམས།

༢༽དབྱིན་དེབ་ཁག

1) Avedon, John F. In Exile from the Land of Snows, Vintage Books, New York, 1986

2) Bell, Sir Charles, Portrait of a Dalai Lama, Wm. Collins, London, 1946

3) Bell, Sir Charles, Tibet Past and Present, Oxford University Press (First Published 1924)

4) Belleezza, John Vincent, Antiquities of Northern Tibet, Antiquities of Upper Tibet.

5) Chapman, F.Spencer, Lhasa: The Holy City, Readers Union Ltd, London

6) Craig, Mary, Kundun, Harper Collins Publishers, Great Britian, 1997

7) Dian, David Zhang, Academic Journal, America, March 2002

8) Golstein, Melvyn C., A History of Modern Tibet, 1913-1951. Munshiram Manoharlal Publisher Pvt. Ltd, 1993

9) Goodman, M.H., The Last Dalai Lama, Boulder and London: Shambala, 1986

10) Gould, B.J., The Jewel in the Lotus, Chatto & Windus, London, 1957

11) Norbu, Thubten Jigme, Tibet is my Country, Wisdom Publications, 23 Dering Street, London W1, England, 1986

12) Mckay, Alex, Tibet and the British Raj: The Frontier Cadre, 1904- 1947, London Curzon Press, 1998

13) Pema, Jetsun, Tibet My Story (Autobiography) , Element Books Limited, Shaftesbury, Dorset SP7 8BP, Great Britain, 1997

14) Richardson, Hugh, High Peaks, Pure Earth. Serindia Publications, 10 Parkfields, London, SW15 6NH, 1998

15) Richardson, Hugh, Tibet and Its History, Boulder and London: Shambala, 1984

16) Rockhill, W.W. The Dalai Lamas of Lhasa and Their Relations with the Manchu Emperors of China: 1644-1908. T’oung - Pao, XI (1910)

17) Smith Jr, Warren W. Tibetan Nation, Harper Collins Publishers India, 1997

18) Teichman, Eric, Travels of a Consular Officer in Eastern Tibet, Cambridge University Press, 1922

19) Tsarong, Damdul Namgyal, In the Service of His Country, The Biography of Dasang Damdul Tsarong, Commander General of Tibet.

20) Yasha, Zhang, China’s Tibet Vol.12 No. 6, 2001

21) Indian Leaders on Tibet, Department of Information and International Relations, 1998

22) A History of Modern Tibet by Goldstein, 1993

23) Th Fate of Tibet by Claude Arpi, 1999

24) New York Times

25) Tibet Disappears by Chanakya Sen.

26) A History of Modern Tibet-Volume 2 (1951-1955) by Melvyn C.Goldstein, 2000

27) Freedom in Exile by H.H.The Dalai Lama 1990

28) Tibetan Nation by Warren W. Smith, Jr.,1996

29) With Nehru in the Foreign Office by Subimal Dutt.

30) The Assam Tribune

31) The Times, London.

32) The Hindu, Madras.

33) The Hindustan Times.New Delhi.

34) Tibet in the United Nations 1950-1961, Issued by The Bureau of H.H The Dalai Lama

35) The Story of Tibet, Conversations with the Dalai Lama, Thomas Laird, Grove Press New York

36) International Resolutions and Recognitions on Tibet (1959-2004) , Published by the Department of Information and International Relations

37) Tibet: Human Rights and the Rule of Law, International Commission of Jurists December 1997

38) Failures of the U.N.O, A.N. Bharadwaj, Published by Jay Kay Book House

39) Indian Parliament on the issue of Tibet, Lok Sabha 1952-2005, Published by Tibetan Parliamentary and Policy Research Centre

40) International Resolutions and Recognitions on Tibet 1959-1997, Published by the Department of Information and International Relations

41) Tibetans in Exile 1959-1969, Compiled by the Office of H.H Dalai Lama, Dharamsala

42) United Nations Resolutions on Tibet, Compiled by the Department of Information and International Relations

43) The Ocean of Wisdom, By P.N Chopra

44) Tibetans in Exile 1959-1980,Compiled, edited and published by The Department of Information and International Relations.

45) The Spirit of Tibet: Universal Heritage, Selected Speeches and Writings of H.H The Dalai Lama, XIV Edited by A.A Shiromany

46) Dalai Lama, My Son: A Mother’s Story, Diki Tsering, Edited & introduced by Khedroob Thondup

47) Tibet:The Position in International Law.

48) Tibetan Review, 1970-1980

49) Tibet:The Road Ahead by Dawa Norbu.

50) Lonely Planet:Lonely Planet Publications.

51) The Power-Places of Central Tibet Dowman.

52) The Noodle Maker of Kalimpong, Gyalo Thondup & Anne F. Thurston.

མཇུག་བྱང༌།

༡༽རྩོམ་སྒྲིག་གཙོ་འགན་ལེན་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

༢༽ཆེད་ལས་རྩོམ་སྒྲིག་པ།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།

༣༽འཕྲི་སྣོན་བསྒྱུར་བཀོད་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་ཐུགས་འགན་སྐྱེད་མཁན། ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོཊ་གཙོ་ཟུར་པ།) མཁར་སྟེང་འབར་རོ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང༌། (བཀའ་དྲུང་ཟུར་པ།) གུ་གེ་ཤང་རྩེ་བ་ཀརྨ་རྡོ་རྗེ། (དང་སློབ་འགོ་འཛིན་ལས་རོགས་ཟུར་པ།)

༤༽རྩོམ་སྒྲིག་ལས་རོགས།

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། མཁར་སྟེང་འབར་རོ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང༌། འབའ་པ་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ། རེབ་གོང་ལེགས་བཤད། ཨ་རིག་བཀའ་བཅུ་མའི་དགེ་འདུན།

༥༽ཚིགས་བཅད་རྩོམ་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།) (རླབས་འཕྲེང་སོ་གཉིས་པ་ནས་སོ་དྲུག་པའི་ས་བཅད་གཉིས་པ་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གཅིག་པ་ནས་ཞེ་བརྒྱད་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས།) བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། (རླབས་འཕྲེང་སོ་དྲུག་པའི་ས་བཅད་གསུམ་པ་ནས་རླབས་འཕྲེང་བཞི་བཅུའི་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས།) ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། (རླབས་འཕྲེང་ཞེ་དགུ་པ་དང་ལྔ་བཅུ་པའི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས།)

༦༽སྐུ་ཡིག་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ནས་རྒྱུ་ཆ་བསྡུ་རུབ་གནང་མཁན།

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ།

༧༽དབྱིན་ཡིག་ནས་བོད་བསྒྱུར་གནང་མཁན།

གུ་གེ་ཤང་རྩེ་བ་ཀརྨ་རྡོ་རྗེ། འབའ་པ་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ།

༨༽གློག་ཀླད་དུ་འགོད་འཇུག་དང་ཇུས་འགོད་པ།

རེབ་གོང་ལེགས་བཤད།

༩༽རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོད་པ།

བསོད་ནམས་ཆོས་འཛོམས་ཡེ་ཤེས།